Кіріспе
Интерактивті теледидар – бұл медиа конвергенциясының бір түрі, дәстүрлі теледидар технологиясына қосымша деректер қызметтерін ұсынады. Оған контентті талап бойынша жеткізу, онлайн сауда және көрермендердің пікірін білуге арналған сауалнамалар кіреді. Интерактивті теледидар – жаңа ақпараттық технологияның қалыптасқан технологиялар мен коммерциялық құрылымдарға тікелей енгізілуінің мысалы.
Тарих
Интерактивті теледидар пайда болғанға дейін өзара әрекеттесуді тек имитациялау ғана мүмкін болды. 1950 жылдары интерактивті тәжірибеге ұқсас сезім тудыруға бағытталған шектеулі әрекеттер жасалды, оның ең айқын мысалы – Winky Dink and You, ол көрермендерді телевизорға бекітілетін винил парағына сурет салуға шақыратын. QUBE 1977 жылдан 1984 жылға дейін Огайо штатында интерактивті кабельдік теледидар қызметін ұсынды. 1986 жылы Жапонияда сұраныс бойынша интерактивті бейне (VOD) теледидар қызметі ұсынылды, онда «Біріктірілген желілік жүйе» қызметін дамыту жоспарланған. Бұл қызметке бейнетелефония, үйде сауда жасау, онлайн-банкинг, қашықтан жұмыс және үй развлегі сияқты әртүрлі интерактивті қызметтерді қосу көзделген. Дегенмен, DCT және ADSL технологияларының енгізілгеніне дейін, яғни 1990 жылдарға дейін мұндай интерактивті VOD қызметін іске асыру мүмкін болмады. 1994 жылдың басында British Telecommunications (BT) Ұлыбританияда интерактивті VOD теледидар қызметін сынақтан өткізе бастады. Ол DCT негізіндегі MPEG 1 және MPEG 2 бейне сығу стандарттарын және ADSL технологиясын қолданды. Sega Channel – Sega Genesis иелеріне кабельдік теледидар сигналдары арқылы сұраныс бойынша бейне ойындарды жүктеуге мүмкіндік беретін қызмет, 1994 жылы АҚШ-та іске қосылып, 1998 жылы тоқтатылды. Ол интерактивті теледидардың бір түрі ретінде сипатталған. Интерактивті қосылған теледидарға алғашқы патент 1999 жылы АҚШ-та тіркелді және оның мерзімі 2015 жылы аяқталды. ATSC 3.0, сондай-ақ «NextGen TV» деп белгілі, эфирлік теледидарға интерактивті мүмкіндіктерді қосады. 2022 жылдың сәуір айына қарай, АҚШ-тағы 60 медиа нарықтағы хабар таратушылар ATSC 3.0-ды пайдалануда.
Өзара әрекеттесу түрлері
Интерактивті теледидар бағдарламаларына тікелей сауалнамалар, сұрақтар, пікірлер және көрермендердің басқа да жауаптарын шоуға енгізу мүмкіндігі кіреді. Мысалы, австралиялық медиа өндіруші Yahoo!7-дің Fango мобильді қосымшасы көрермендерге тікелей эфирде көрсетілімге енгізілуі мүмкін материал ұсынуға мүмкіндік береді. 2012 жылғы Австралия Ашық чемпионатында көрермендер бұл қосымшаны пайдаланып, ойыннан кейінгі сұхбаттарда ойыншыларға қою үшін комментатор Джим Куриерге сұрақтар ұсынды. "Бір экранды" форматтар теледидар экранында қашықтан басқару пульті арқылы өзара әрекеттесуді қамтиды. Адам-компьютер өзара әрекеттесу зерттеулерінде қашықтан басқару пультінің интерфейсі "lean back" өзара әрекеттесуі ретінде және 10 футтық интерфейс ретінде белгілі. Екінші экрандық интерактивті теледидар, сондай-ақ ABC және ESPN компаниялары Enhanced TV деп атап кеткен, жеке компьютер немесе мобильді қосымшаны пайдаланады. 1996 жылы пайда болған "Чат Телевизиясы" екінші экрандық интерактивті теледидар форматының алғашқы мысалы болды. Бұл жүйе онлайн қызметтерді теледидар хабарларын таратумен синхронды түрде байланыстырып, пайдаланушыларды уақыт белдеуі мен бағдарлама бойынша топтастырды, соның арқасында шоу эфирі кезінде нақты уақыт режиміндегі барлық көрермендер чатқа немесе интерактивті жиынға қатыса алды. Ақылды теледидарлардағы интерактивті теледидар мүмкіндіктері сынға ұшырады, себебі олар теледидар өндірушілеріне мақсатты жарнама үшін тұтынушылардың мінез-құлқы туралы деректерді жинауға және жіберуге мүмкіндік береді.