Кіріспе

Ортадағы заттың уақыты

Бұл ақпаратты жылдамдық немесе қашықтық өлшеу үшін, сондай-ақ бөлшектің немесе ортаның қасиеттерін (құрамын немесе ағын жылдамдығын) анықтау үшін қолдануға болады. Қозғалатын объект тікелей (массалық спектрометриядағы ион детектор арқылы тікелей ұшу уақыты, dToF) немесе жанама түрде (лазерлік доплерлік жылдамдық өлшемінде объекттен шашыраған жарық арқылы жанама ұшу уақыты, iToF) анықталуы мүмкін. Ұшу уақыты технологиясы материалдарды, биоматериалдарды, оның ішінде гидрогельдерді бақылау және сипаттауда маңызды қолданыс тапты.

Массалық спектрометрияда

Ұшу уақыты принципі массалық спектрометрияда қолданылуы мүмкін. Иондар белгілі күшті электр өрісімен үдетіледі. Бұл үдету нәтижесінде, ионның кинетикалық энергиясы бірдей зарядқа ие кез келген басқа ионмен бірдей болады. Ионның жылдамдығы массасы мен зарядының қатынасына байланысты. Бөлшектің белгілі бір қашықтықтағы детекторға жетуіне кеткен уақыт өлшенеді. Бұл уақыт бөлшектің массасы мен зарядының қатынасына тәуелді болады (салмағы ауыр бөлшектер төмен жылдамдыққа ие болады). Осы уақыт пен белгілі эксперименттік параметрлерден ионның массасы мен зарядының қатынасын анықтауға болады. Бөлшектің көзден шығып, детекторға жеткенге дейінгі өткен уақыт.

Ағындылық өлшегіштерде

Ультрадыбыстық ағын өлшегіш – акустикалық сенсорларды пайдалану арқылы құбыр арқылы сұйық немесе газдың жылдамдығын өлшейтін құрылғы. Бұл басқа өлшеу техникаларына қарағанда бірнеше артықшылықтарға ие. Нәтижелерге температура, тығыздық немесе өткізгіштік аз дәрежеде әсер етеді. Қозғалатын бөліктері болмағандықтан күтіп ұстау шығындары төмен. Ультрадыбыстық ағын өлшегіштер үш түрлі болып келеді: транзит уақыты (қарсы таралатын) ағын өлшегіштер, Доплер (шағылысу) ағын өлшегіштер және ашық арналы ағын өлшегіштер. Транзит уақыты ағын өлшегіштер ағын бағытында жіберілген ультрадыбыстық импульс пен ағын бағытына қарама-қарсы жіберілген ультрадыбыстық импульс арасындағы уақыт айырмасын өлшеу арқылы жұмыс істейді. Доплер ағын өлшегіштер сұйықтықтағы ұсақ бөлшектерден, сұйықтықтағы ауа көпіршіктерінен немесе ағынның турбуленттігінен ультрадыбыстық сәуленің шағылысуынан туындайтын Доплер эффектісін өлшейді. Ашық арналы ағын өлшегіштер су өткізгіштердің немесе бөгеттердің алдындағы су деңгейін өлшейді. Оптикалық уақыттың ұшу сенсорлары сұйықтыққа бағытталған екі жарық сәулесінен тұрады, олардың анықталуы ұсақ бөлшектердің өтуімен (ағынмен бірге қозғалады деп есептеледі) тоқтатылады немесе басталады. Бұл принцип моторлы гараж есіктеріндегі қауіпсіздік құрылғыларында немесе дабыл жүйелеріндегі іске қосу құрылымдарында қолданылатын оптикалық сәулелерден ерекшеленбейді. Бөлшектердің жылдамдығы екі сәуле арасындағы қашықтықты білу арқылы есептеледі. Егер бір детектор болса, уақыт айырмасы автокорреляция арқылы өлшенуі мүмкін. Егер әр сәуле үшін екі детектор болса, бағытты да анықтауға болады. Сәулелердің орналасуын анықтау салыстырмалы түрде оңай болғандықтан, өлшеудің дәлдігі негізінен құрылғының кішілігіне байланысты. Егер сәулелер тым алыс болса, олардың арасындағы ағын едәуір өзгеруі мүмкін, сондықтан өлшеу сол аралықтағы орташа мәнді көрсетеді. Сонымен қатар, олардың арасында бірнеше бөлшек бір уақытта болуы мүмкін, бұл сигналды бұрмалайды, өйткені бөлшектерді ажырату қиын. Мұндай сенсор дұрыс деректерді беруі үшін ағын масштабына және бөлшектердің тығыздығына қатысты кішкентай болуы керек. MOEMS технологиялары өте кішкентай құрылғыларды жасауға мүмкіндік береді, сондықтан мұндай сенсорлар түрлі жағдайларда қолданылады.

Физикадан

Көбінесе массалық спектрометрияда қолданылатын ұшу түтігінің қарапайымдылығы үшін мақталады, бірақ зарядталған төмен энергиялы бөлшектердің нақты өлшеулері үшін түтіктегі электр және магнит өрісі тиісінше 10 мВ және 1 нТ-қа дейін бақылануы керек. Түтіктің жұмыс функциясының біртектілігін Келвин зондымен реттеуге болады. Магниттік өріс флюксгейт компасымен өлшенуі мүмкін. Жоғары жиіліктер радарды сіңіретін материалмен пассивті түрде қорғалады және демпферленеді. Кез келген төмен жиілікті өріс жасау үшін экран пластиналарға бөлінеді (үстіне жапсырылып, конденсаторлармен байланысқан) және әрбір пластинада тұрақты кернеу, ал пластинаның артындағы катушкада тұрақты ток болады, оның магниттік ағыны сыртқы өзекпен жабылады. Осылайша, түтік әлсіз ахроматтық квадруполь линзасы ретінде конфигурацияланып, дифракция жазықтығында торлы апертурасы және бұрыш бойынша ажыратымды өлшеулер үшін кешіктіру желісінің детекторы орналастырылуы мүмкін. Өрісті өзгерту арқылы көру бұрышын өзгертуге болады және барлық бұрыштарды сканерлеу үшін бұрылыс смесін қосуға болады. Егер кешіктіру желісінің детекторы қолданылмаса, иондарды детекторға фокустау ион көзі мен детектор арасындағы вакуумдық түтікке орналастырылған екі немесе үш эйнцель линзасын пайдалану арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Сынаманы шашыраған жарыққа қарсы және оның пайда болуын бақылау үшін тесіктері мен апертуралары бар түтікке батыру қажет, осылайша магниттік эксперименттер жүргізіледі және электрондарды бастапқы күйінен бақылауға болады.