Кіріспе
Операциялық зал (Операциялық бөлме, операциялық топтама, операциялық бөлім, операциялық театр) – аурухана ішінде хирургиялық операциялардың асептикалық жағдайда жүзеге асырылатын бөлімі. Тарихи тұрғыдан алғанда, "операциялық театр" термині студенттер мен басқа да көрермендердің хирургтар операция жасағанда бақылай алатын стерильді емес, қабатты театр немесе амфитеатрды білдірген. Қазіргі заманғы операциялық залдарда көбінесе театрлық орта жасалмайды, сондықтан "операциялық театр" термині осы жағдайларда шартты атау болып табылады.
An operating theater (also known as an Operating Room (OR), operating suite, operation suite, or Operation Theatre (OT)) is a facility within a hospital where surgical operations are carried out in an aseptic environment. Historically, the term "operating theater" referred to a non sterile, tiered theater or amphitheater in which students and other spectators could watch surgeons perform surgery. Contemporary operating rooms are usually devoid of a theater setting, making the term "operating theater" a misnomer in those cases.
Тарих
Алғашқы операциялық театрлар оқу орындарында операция жасау үшін орталыққа көтерілген үстелдер немесе орындықтар қойылған, ал олардың айналасында студенттер мен басқа да көрермендер үшін тік қатар тұрған орындықтар орналасқан. Хирургтар қаннан қорғану үшін күнделікті киімдерін киіп, алжапқышпен жұмыс істеді, стериль етелмеген құралдар мен жабдықтарды қолмен пайдаланды. Падуа университеті 1222 жылы медицинаны оқытуды бастады. Ол ауруларды анықтау және емдеуде жетекші рөл атқарды, сондай-ақ мәйіттерді жарып қарау және адам денесінің ішкі құрылымын зерттеумен айналысты. 1884 жылы неміс хирургы Густав Нойбер стерилизацияны және асептикалық жағдайды қамтамасыз ету үшін киім, бас киім және аяқ киім жапқыштарын қолдану арқылы кең ауқымды шектеулер енгізді, олардың барлығы оның жаңадан ойлап тапқан автоклавында тазартылды. 1885 жылы ол орман ішінде жеке аурухана жобалап салды, онда қабырғалар, едендер және қызметкерлердің қолдары, қолы мен беттері сынап хлоридімен жуылды, құралдар тегіс беттерден жасалды және сөрелер тазалауға ыңғайлы әйнектен жасалған. Нойбер сонымен қатар инфекция жұқтырған және жұқтырмаған науқастар үшін бөлек операциялық бөлмелерді және бөлмедегі микробтарды жою үшін жылытылған және сүзгіленген ауаны пайдалануды енгізді. 1890 жылы Уильям Халстед хирургиялық қолғаптарды медицина практикасына енгізді. Асептикалық хирургияны АҚШ-та Чарльз МакБурни дамытты.
Операция залдары
Ең көне сақталған операциялық зал 1804 жылғы Филадельфиядағы Пенсильвания ауруханасының операциялық залы деп саналады. Массачусетс бас ауруханасының 1821 жылғы Эфирлік күмбезі әлі де лекция залы ретінде қолданылуда. Тағы бір сақталған операциялық театр – Лондондағы Ескі операциялық театр. 1822 жылы салынған, қазір хирургия тарихы мұражайы болып табылады. Италиядағы Падуа университетінің Палаццо Бо ішіндегі Анатомиялық театры 1595 жылы анатомист Жироламо Фабрицио д'Аквапенденте тапсырысымен салынды және медицина студенттерінің денелерді жаруын бақылаған лекция залы ретінде пайдаланылды, хирургиялық операциялар үшін емес.