Сиэтл қаласының тарихы: өркендеу мен құлдырау очерктері

Кіріспе

Бұл - Америка Құрама Штаттарының Тынық мұхитының солтүстік-батыс аймағындағы Сиэтл қаласының тарихын қамтитын мақалалар сериясының негізгі мақаласы. Сиэтл – маңызды порты бар, өркендеу мен құлдырау кезеңдерін бастан өткерген қала. Сиэтл бірнеше рет күрт құлдыраған, бірақ әдетте осы кезеңдерді инфрақұрылымды табысты жаңартуға пайдаланған. Мұндай циклдар кем дегенде бес рет қайталанды: Ағаш өнеркәсібінің өрлеуі, одан кейін Олмстед жобалаған саябақтар жүйесінің салынуы. Клондайк алтын асыруы 1896 жылы басталды, бірақ 1897 жылдың шілдесінде Сиэтлге жетті. Бұл Сиэтлдің сол кездегі өлшеміне пропорционалды ең ірі өрлеу болды және 1893 жылғы экономикалық дағдарыстан бері Сиэтлдің (және елдің) бастан өткерген экономикалық қиындықтарын аяқтады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ең жоғары деңгейге жеткен кеме жасау өрлеуі, одан кейін дереу құлдырау және Виржил Богтың пайдаланылмаған қала құрылысы жоспары. Боингтің өрлеуі, содан кейін жалпы инфрақұрылымның салынуы. Соңғы кезде Microsoft және басқа да бағдарламалық жасақтама, веб және телекоммуникация компанияларының өрлеуі, мысалы Amazon.com, AT&T Wireless және RealNetworks.

Сиэтлдің ерте тарихы

Қазіргі Сиэтл жерінде соңғы мұздық кезеңінің соңынан бастап (шамамен 8000–10000 жыл бұрын) кем дегенде 4000 жыл бойы адамдар өмір сүрді. 1850-ші жылдардың ортасында жағалау Салиш халқы, қазіргі Дуамиш тайпасы және Суквамиш тайпалары, сондай-ақ басқа да байланысты топтар мен тайпалар, қазіргі Сиэтл қаласының шекарасындағы 13 ауылда өмір сүрді. Сиэтл қаласының қазіргі қала шекарасындағы ауылдың тұрақты адам мекендеуінің дәлелі 6 ғасырға дейінгі аралықта Сиэтл портының 107 терминалында, Дуамиш өзенінің батыс жағалауында орналасқан. Бұл жер 1800 жылы белгісіз себептермен тасталып кетті. Басқа да елеулі ауылдардың бірі – Сиэтл басшысының туған жері, ол қазіргі Кинг-стрит станциясына жақын орналасқан. Джордж Ванкувер 1792 жылы мамыр айында Тынық мұхитының солтүстік-батысын картаға түсіру үшін 1791–95 жылдардағы экспедициясы кезінде Сиэтл аймағына келген алғашқы еуропалық болды. Сиэтлдің негізі әдетте 1851 жылдың 25 қыркүйегінде Денни партиясының барлаушыларының келуінен басталады. Алайда Лютер Коллинз, Генри Ван Асселт және Мейпл отбасы 1851 жылдың 27 қыркүйегінде қазіргі Джорджтаунның Сиэтл маңындағы ауыл шаруашылығы қонысын құрды. Денни партиясының бастапқы орны шатыры жоқ, аяқталмаған кабина және Батыс Сиэтлдегі Алки Пойнт қаласында орналасқан лагерь болды. Коллинз партиясының қонысы тұрақты құрылымдармен жақсартылды және көп ұзамай сату мен айырбастау үшін өнім мен ет өндірді. 1852 жылдың сәуірінде Артур А. Денни Алкидегі бастапқы жерді қазір Сиэтл қаласының орталығы болып табылатын Эллиотт шығанағындағы жақсы қорғалған жердің пайдасына тастады. Артур А. Денни және Лютер Коллинз 1852 жылы құрылғаннан кейін Кинг округіне алғашқы комиссарлар болды. Сол уақытта Дэвид Свинсон "Док" Мейнард Деннидің оңтүстігіндегі жерді қоныстандыра бастады. Сиэтл өзінің алғашқы онжылдықтарында ағаш өнеркәсібіне, Сан-Францискоға бүркемелерді (содан кейін ұнтақталған ағаштарды) тасымалдауға байланысты болды. Сиэтлдің қазіргі жерін шамамен 122 метр биіктіктегі 1000–2000 жылдық ағаштардан тұратын орман алыпты. Бүгінде әлемде мұндай көлемде бірде-бір ағаш қалған жоқ. Генри Йеслер аймаққа алғашқы булы пилораманы әкелгенде, ол Мейнард пен Деннидің алаңдары кездесетін жағалаудағы жерді таңдады. Осыдан кейін Сиэтл ағаш өңдеу өнеркәсібінде басымдыққа ие болды. Чарли Терри Alki-ді сатып жіберді (ол кеткеннен кейін қоныстанғаннан кейін), Сиэтлге көшіп, жер сатып ала бастады. Ол Сиэтлдің алғашқы ағаш кемелерінің иесі немесе жартылай иесі болды. Ол соңында Вашингтон территориясының университетіне (кейін Вашингтон университеті) жер грантын берді және қалалық инфрақұрылымды құру саясатында маңызды рөл атқарды. Ағаш кесушілер қалашығы отыз жыл бойы шағын қалаға айналды. Сиэтлдің ресми негізін Денни партиясының методистері құрғанға қарамастан, ол тез арада кең ашық қала ретінде танымал болды, бұл жезөкшелік, арақ және құмар ойындар үшін пана болды. Кейбіреулер мұны, кем дегенде, ішінара, қала тұрғындарының басым бөлігін құрайтын ағаш кесушілер мен теңізшілерді қалаға әкелу үшін бірдеңе қажет екенін түсінген Мейнардқа жатқызады. Жылжымайтын мүлік деректері қаладағы алғашқы 60 бизнестің барлығы дерлік Мейнардтың жерінде немесе оған жақын орналасқан екендігін көрсетеді. Мұның бәрі жергілікті америкалық тұрғындармен кейде қатал қарым-қатынас жағдайында, соның ішінде атаулы шайқас, Сиэтл шайқасы, 1856 жылдың 25 қаңтары. Сиэтл 1865 жылдың 14 қаңтарында қала болып құрылды. Бұл жарғы 1867 жылдың 18 қаңтарында қаланың сайланған басшыларының күмәнді қызметіне жауап ретінде күшін жойды. Сиэтл 1869 жылдың 2 желтоқсанында қайтадан құрылды. Құрылған кезде тұрғындар саны тиісінше шамамен 350 және 1000 адам болды. 1867 жылы Франсис X Префонтейн есімді жас француз-канад католикалық діни қызметкер Сиэтлге келді және онда шіркеу құруға шешім қабылдады. Сол кезде Сиэтлде католик шіркеуі де, шіркеу мүшелері де аз еді. Әкесі Ол қалада он католик қана бар екенін және алғашқы мессаға тек үшеуі ғана келгенін айтты. Оның епископы, Аугустин Маглуар Бланше, оның кафедрасы Ванкуверде, Вашингтон, Фр. Префонтейнға сол жерде шіркеу салуға рұқсат берілді, егер діни қызметкер қаржыны өзі жинап алса және ол епархияға ештеңе шығын келтірмесе. Префонтейн ақшаны Пьюгет-Саунд ауданында жәрмеңкелер өткізу арқылы жинады. 1868–69 жылдары ол шіркеуді салдырды, жұмыстың көп бөлігін өзі жасады, ал 1869 жылы ол Сиэтлдің үшінші даңғылы мен Вашингтон көшесінде қазіргі Префонтейн ғимараты тұрған жерде алғашқы католик шіркеуін ашты.

What is now Seattle has been inhabited since the end of the last glacial period (c. 8,000 B. C.—10,000 years ago), for at least 4,000 years. In the mid 1850s the Coast Salish people of what is now called the Duwamish Tribe and Suquamish, as well as other associated groups and tribes, were living in some 13 villages within the present day city limits of Seattle. Evidence of continuous human habitation of a village site within the current city limits of the city of Seattle dating back to the 6th century C. E. exists on the Port of Seattle Terminal 107 site, located on the Western bank of the Duwamish River. The site was abandoned in approximately 1800, for unknown reasons. Other notable village sites include the birthplace of Chief Seattle, which was located near the current footprint of the King Street Station. George Vancouver was the first European to visit the Seattle area in May 1792 during his 1791 95 expedition to chart the Pacific Northwest. The founding of Seattle is usually dated from the arrival of the Denny Party scouts on September 25, 1851. However, Luther Collins, Henry Van Asselt, and the Maple family founded a farming settlement on what is currently the Seattle neighborhood of Georgetown on September 27, 1851. The Denny party's original site was an unfinished cabin, without roof, and a camp site, located at Alki Point, in West Seattle. The Collins party settlement was improved with permanent structures, and was soon producing produce and meat for sale and barter. In April, 1852, Arthur A. Denny abandoned the original site at Alki in favor of a better protected site on Elliott Bay that is now part of downtown Seattle. Arthur A. Denny and Luther Collins were the first commissioners of King County after its creation in 1852. Around the same time, David Swinson "Doc" Maynard began settling the land immediately south of Denny's. Seattle in its early decades relied on the timber industry, shipping logs (and later, milled timber) to San Francisco. A climax forest of trees up to 1,000–2,000 years old and towering as high as nearly 400 ft (122 m) covered much of what is now Seattle. Today, none of that size remain anywhere in the world. When Henry Yesler brought the first steam sawmill to the region, he chose a location on the waterfront where Maynard and Denny's plats met. Thereafter Seattle would dominate the lumber industry. Charlie Terry sold out Alki (which, after his departure barely held on as a settlement), moved to Seattle and began acquiring land. He either owned or partially owned Seattle's first timber ships. He eventually gave a land grant to the University of the Territory of Washington (later University of Washington), and was instrumental in the politics to establish an urban infrastructure. The logging town developed rapidly over decades into a small city. Despite being officially founded by the Methodists of the Denny Party, Seattle quickly developed a reputation as a wide open town, a haven for prostitution, liquor, and gambling. Some attribute this, at least in part, to Maynard who realized that something was needed to bring the loggers and sailors, who formed the majority of the surrounding population, to town. Real estate records show that nearly all of the city's first 60 businesses were on, or immediately adjacent to, Maynard's plat. All of this occurred against a background of sometimes rocky relations with the local Native American population, including a nominally pitched battle, the Battle of Seattle, January 25, 1856. Seattle was incorporated as a town January 14, 1865. That charter was voided January 18, 1867, in response to questionable activities of the town's elected leaders. Seattle was re incorporated December 2, 1869. At the times of incorporations, the population was approximately 350 and 1,000, respectively. In 1867, a young French Canadian Catholic priest named Francis X. Prefontaine arrived in Seattle and decided to establish a parish there. At that time, Seattle had no Catholic church and few parishioners. Fr. Prefontaine counted only ten Catholics in the town and only three attended the first mass that he conducted. His bishop, Augustin Magloire Blanchet, whose cathedra was in Vancouver, Washington, gave Fr. Prefontaine permission to build a church there, as long as the priest could raise the funds himself and it would cost the diocese nothing. Prefontaine raised the money by holding fairs around the Puget Sound area. During 1868–69 he built the church, doing much of the work himself, and in 1869 he opened Seattle's first Catholic church at Third Avenue and Washington Street, on the site where the present day Prefontaine Building stands.

Темір жол бәсекелестік және өркениеттің үстемдігі

1873 жылдың 14 шілдесінде Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы өздерінің трансконтиненталдық темір жолының батыс терминалы ретінде Сиэтлге қарағанда Такома ауылын таңдағанын жариялады. Темір жол магнаттары темір жолды жақсырақ дамыған Тынық мұхиты портына жеткізудің орнына, терминалдарының маңындағы жерді арзанға сатып алу арқылы пайда табуға тырысқандай көрінеді. Сиэтл өз темір жолын салуға немесе болашақтағы темір жолдың келгенін пайдалануға бірнеше рет әрекеттенді. Ұлы Солтүстік темір жолы 1884 жылы Сиэтлге келді, бұл Сиэтлге жүк тасымалы үшін бәсекелестікке мүмкіндік берді, бірақ Сиэтлдің ірі теміржол жолаушылар терминалын алғанға дейін 1906 жылға дейін күтуге тура келді. Сол дәуірдегі Сиэтл еркін қала және көбінесе заңсыздыққа толы болды. Газеттер мен телефондар болғанымен, линч заңдары жиі қолданылды (1882 жылы кем дегенде төрт адам линчпен өлтірілді), мектептер жақсы жұмыс істемеді, ал ішкі санитарлық тораптар сирек кездесетін жаңалық еді. Қаланың көп бөлігі салынған төмен жатқан лайлы жерлерде, канализация толқындармен бірге келуі де, ағып кетуі де мүмкін еді. Кәсіподақтарды ұйымдастыру алғаш рет шебер кәсіптік одақтар түрінде басталды. 1882 жылы Сиэтл баспагерлері Сиэтл типографиялық одағының 202-ші жергілікті бөлімін құрды. 1886 жылы докерлер, 1887 жылы темекі шегетіндер, 1889 жылы тігіншілер, ал 1890 жылы сыра қайнатушылар мен музыканттар қосылды. 1892 жылы газет сатушылар да кәсіподақ құрды, одан кейін көбінесе шебер одақтарынан ұйымдастыру жұмыстары жалғасты. Америкалық Батыстағы еңбек тарихы осы кезеңде қытайларға қарсы жасалған шабуылдармен тығыз байланысты. 1883 жылы қытай жұмысшылары Вашингтон көлінің Портаж шығанағын Вашингтон көлінің Юнион шығанағымен байланыстыру үшін Монтлейк каналын қазудың алғашқы әрекетінде маңызды рөл атқарды. 1885-1886 жылдары ақтар, кейде үндістермен бірлесіп, еңбек нарығындағы арзан күш бәсекесіне наразылық білдіріп, қытай қоныс аударушыларын Сиэтлден, Такомадан және басқа Солтүстік-Батыс қалаларынан қуды. Вашингтон территориясы АҚШ-тың әйелдерге дауыс беру құқығын (қайта уақытқа) рұқсат еткен алғашқы аймақтарының бірі болған кезеңде әйелдер Сиэтлді «мәдениеттендіруде» маңызды рөл атқарды. 1870 жылы су құбыры бар алғашқы ванна пайда болды. 1880 жылдары Сиэтл алғашқы трамвай мен канат жолын, паром қызметін, YMCA спорт залын және эксклюзивті Rainier клубын алды, сондай-ақ барлық жаңа тұрғын үйлерге қосылған кәріз желілерін талап ететін қаулыны қабылдады. Олар жол жүйесін дамытуды да бастады. Сиэтл мен Такоманың салыстырмалы табысы Сиэтлдің өсу сипатын нақты көрсетеді. 1880-1890 жылдары екі қала да ағаш өнеркәсібінің күшіне сүйене отырып тез өссе де, Сиэтлдің қызметтер мен өндірілген тауарларды экспорттаушы ретінде өсуі тағы екі онжылдыққа созылды, ал Такоманың өсуі дерлік нөлге төмендеді. Бұл Такоманың компаниялық қала ретінде қалыптасуымен және Сиэтлдің осы жағдайдан сәтті құтылуымен байланысты.

On July 14, 1873, the Northern Pacific Railway announced that they had chosen the then village of Tacoma over Seattle as the Western terminus of their transcontinental railroad. The railroad barons appear to have been gambling on the advantage they could gain from being able to buy up the land around their terminus cheaply instead of bringing the railroad into a more established Pacific port town. Seattle made several attempts to build a railroad of its own or to leverage one to come. The Great Northern Railway finally came to Seattle in 1884, winning Seattle a place in competition for freight, though it would be 1906 before Seattle finally acquired a major rail passenger terminal. Seattle in this era was a freebooting and often relatively lawless town. Although it boasted newspapers and telephones, lynch law often prevailed (there were at least four deaths by lynching in 1882), schools barely operated, and indoor plumbing was a rare novelty. In the low mudflats where much of the city was built, sewage was almost as likely to come in on the tide as to flow away. Union organizing first arrived in the form of a skilled craft union. In 1882, Seattle printers formed the Seattle Typographical Union Local 202. Dockworkers followed in 1886, cigarmakers in 1887, tailors in 1889, and both brewers and musicians in 1890. Even the newsboys unionized in 1892, followed by more organizing, mostly of craft unions. The history of labor in the American West in this period is inseparable from the issue of anti Chinese vigilantism. In 1883 Chinese laborers played a key role in the first effort at digging the Montlake Cut to connect Lake Union's Portage Bay to Lake Washington's Union Bay. In 1885–1886, whites—sometimes in combination with Indians—complaining of overly cheap labor competition, drove the Chinese settlers from Seattle, Tacoma, and other Northwest cities. In an era during which the Washington Territory was one of the first parts of the U. S. to (briefly) allow women's suffrage, women played a significant part in "civilizing" Seattle. The first bathtub with plumbing was in 1870. In the 1880s, Seattle got its first streetcar and cable car, ferry service, a YMCA gymnasium, and the exclusive Rainier Club, and passed an ordinance requiring attached sewer lines for all new residences. It also began to develop a road system. The relative fortunes of Seattle and Tacoma clearly show the nature of Seattle's growth. Though both Seattle and Tacoma grew at a rapid rate from 1880 to 1890, based on the strength of their timber industries, Seattle's growth as an exporter of services and manufactured goods continued for another two decades, while Tacoma's growth dropped almost to zero. The reason for this lies in Tacoma's nature as a company town and Seattle's successful avoidance of that condition.

Үлкен от

Сиэтлдің алғашқы дәуірі 1889 жылғы 6 маусымда болған Үлкен Сиэтл өртімен күрт аяқталды. Желім қайнататын ыдыстан басталган өрт 29 қалалық кварталды (көбінесе толығымен ағаш ғимараттар; шамамен 10 кірпіш ғимарат та өртенді) өртеп жіберді. Ол дерлік барлық бизнес ауданын, барлық теміржол терминалдарын және төрт пристаньдан басқа барлық пристаньдарды қиратты. Осы жазда Вашингтонда мұндай ірі өрттер жиі болды: 4 шілдеде Элленсбург қаласының орталығы өрттен толығымен жойылды, ал 4 тамызда Спокан қаласының орталығы өртенді. Жақып Фурттың ұйымдастырған несиесінің арқасында Сиэтл таңғажайып жылдамдықпен күлден қайта жараңдады. Жаңа аймақтық ережелер қабылдануы нәтижесінде қала орталығы ағаш емес, кірпіш және тастан салынған ғимараттардан құралды. Өрттен кейін бір жылдың ішінде қала халқы 25 000-нан 40 000-ға дейін өсті, бұл негізінен кенеттен пайда болған көптеген құрылыс жұмыстарының нәтижесі болды. Дегенмен, Еслер Уэйдің оңтүстігінде бұрынғы ашық қалалық атмосфера сақталды.

Клондайк алтынға деген ыстық толқу

Сиэтлдің ең гүлденген кезеңі Клондайк алтын асығысында болды. Сиэтл, сондай-ақ елдің қалған бөлігі 1893 жылғы экономикалық дағдарыстан және, аз дәрежеде, 1896 жылғы дағдарыстан қиындық көріп отырды. 1896 жылдың тамызында Канаданың Клондайк аймағында алтын табылды. Шамамен бір жыл өткен соң, 1897 жылдың 17 шілдесінде «Портленд» кемесі Сиэтлдегі Швабахер кемежайына жетті. Эрастус Брейнерд жасаған жарнамалық кампания әлемге «Портлендтің алтын тоннасы» туралы хабарлады, Клондайк алтын асығысын бастады және Сиэтлді оның жабдықтау орталығы және Аляска мен Юкон алтын кендеріне баратын және қайтатын көліктердің бастапқы нүктесі ретінде орнатып берді. Асығыс Сиэтлдегі депрессияны бір түндік ішінде аяқтады.

Солтүстік-Батыс аймағының басшысы: 19001915

Алтынға деген құштаршылық зор көші-қонға әкелді. Сиэтлдің көптеген аудандары осы кезеңде пайда болды. Сиэтлдің орталығы қызу белсенділікке толы болды; бұрынғы тұрғындар жаңа құрылған аудандарға көшіп кеткен соң, жаңа иммигранттар қала орталығында олардың орнын толтыруға келді. Қала орталығының солтүстік және оңтүстікке қарайғы жазықтар бойында кеңейтілуінен кейін, трамвайлар жаңа шеткі аудандарға көлікпен қамтамасыз етуді бастады. Қала инженері Р.Х. Томсонның көрегендігімен, ол қалалық коммуналдық қызметтерді дамытуда маңызды рөл атқарған еді, Денни Реградеден шығарылған топырақпен теңіздік қабырға салынды, ол қазіргі жағалауды құрады. Денни Реградтан әкелінген топырақтың көп бөлігі Дууамиш өзенінің сағасындағы, қала орталығының оңтүстігінде орналасқан Харбор-Айленд индустриалды аралын салуға жұмсалды. Денни Реграде Сиэтлдің топографиясын түбегейлі өзгерткен жалғыз жоба емес. Одан бұрынғы Джексон Реграды Пионер-сквер және Халықаралық ауданды қайта қалыптастырған еді. 1911–1917 жылдар аралығында Вашингтон көлінің кеме жүзе алатын каналын салуға екі ірі "қазба" (Монтлейк қазбасы және Фримонт қазбасы), төрт айналмалы көпір және Үкіметтік шлюздер (қазіргі Хирам М. Читтенден шлюздері) кірді. Вашингтон көлінің деңгейі төмендеді; бұрын көлдің оңтүстік жағынан ағып шыққан Қара өзен толығымен кепті, ал Севард аралы Севард түбегіне айналды, қазір Севард паркі орналасқан жер. Бұл кеңейудің бәрі аймақтық жоспарлаусыз жүзеге асырылып, "әр жерде әртүрлі жерді пайдалану мен экономикалық жағдайлардың араласуына" әкелді. Қала күрт өсіп келе жатқанда, қала жоспарлаушылары Олмстед фирмасы жасаған жоспар бойынша саябақтар мен бульварларды салуға кірісті, бұл қала шегіндегі көптеген саябақтар мен жасыл белдеулерді байланыстыратын шамамен жиырма мильдік бульвар желісін қамтамасыз етті. Қазіргі Сиэтлдің көп бөлігі осы жобаның нәтижесі. Жақында ғана дала болған жерде қаланың дамуы күннен-күнге артып, шұғыласы шарықтады. Сиэтл симфониясы 1903 жылы құрылды, және салыстырмалы түрде маңызды өнер мекемелері азаматтар арасында көп болмаса да, халыққа кең таралған ойын-сауықтарда жағдай өзгеше болды. Водевиль импресариолары Александр Пантагес, Джон Консидин және Джон Корт (соңғысы заңды театрмен де айналысқан) осы дәуірде Сиэтлде тұрды. Прогрессивті мектеп кеңесі 1901 жылы Сиэтлдің аудандарында көптеген жаңа мектептер салу бағдарламасын басқарған Фрэнк Б. Куперді жаңа директор ретінде тағайындады. Мектептер оқу бағдарламаларын негізгі пәндерден бастап музыка мен өнер, дене тәрбиесі, кәсіптік оқыту және иммигранттар мен ерекше қажеттіліктері бар оқушыларға арналған бағдарламаларды қамтуға кеңейтті. Ірі портты қала ретінде Сиэтл жағалауына үлкен мән берді. 1911 жылға дейін бұл жеке теміржол желілері мен доктардың шатастырған үйлесімсіздігі болды. Прогрессивті реформаторлар жергілікті билікке тиесілі және басқарылатын портты салып, жүйені ұтымды етті. Тиімді жаңа жүйе Сиэтлге 1945 жылдан кейін Sea Tac әуежайымен кеңейуге мүмкіндік берді және Сиэтлдің Тынық мұхиты жағалауындағы контейнерлік тасымалға көшуге және Азиямен бизнес көлемін ұлғайтуға мүмкіндік берген алғашқы порттардың біріне айналуына жағдай жасады. Сиэтл 1909 жылғы Аляска-Юкон-Тынық мұхиты көрмесімен өрлеуін жариялады, бірақ қаланың қарқынды өсуі әлеуметтік тәртіпке көптеген сұрақтар тудырды. Жұмысшы қозғалысы ғана емес, сонымен қатар "жақсы үкімет" талап ететін прогрессивтілер де өнеркәсіп капиталдарының гегемониясына қарсы шықты. Теміржол магнаты Джеймс Хилл 1909 жылы Сиэтлдің бизнес-элитасына арнаған сөзінде бұл өзгерісті атап өтіп, өкініш білдірді. "Сендердің тауларыңмен теңесетін адамдар қайда?" - деп сұрады ол. Сиэтлде дін шығыс қалаларына қарағанда аз күшті болды, бірақ протестанттық әлеуметтік Евангелие қозғалысының ұлттық көшбасшысы Сиэтлдің Бірінші пресвитериан шіркеуінің пасторы Марк А. Мэтьюс (1867–1940) болды. Ол жемқор саясаткерлерді, бизнесмендерді және салон иелерін айыптап, қызыл шамдар аудандарын және қылмыс орындарын зерттеген қажырлы реформатор болды. 10 000 мүшесі бар, ол елдегі ең ірі пресвитериан шіркеуі болды және 1912 жылы деноминацияның ұлттық модераторы болып сайланды. Ол үлгілік шіркеу салды, онда түнгі мектептер, жұмыссыздық бюролары, балабақша, туберкулезге қарсы клиникалар және Американың алғашқы шіркеуге тиесілі радиостанциясы болды. Мэтьюс Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы ең беделді дін қызметкері болды.

The gold rush led to massive immigration. Many of Seattle's neighborhoods got their start around this time. Downtown Seattle was bustling with activity; as quickly as previous inhabitants moved out to newly created neighborhoods, new immigrants came in to take their place in the city core. Once the obvious extensions of downtown had been made along the flatlands to the north and south, streetcars began providing transportation to new outlying neighborhoods. Following the vision of city engineer R. H. Thomson, who had already played a key role in the development of municipal utilities, a massive effort was made to level the steep hills that rose south and north of the bustling city. A seawall containing spoils (dirt) sluiced from the Denny Regrade created the current waterfront. More spoils from the Denny Regrade went to build the industrial Harbor Island at the mouth of the Duwamish River, south of Downtown. The Denny Regrade wasn't the only radical reshaping of Seattle's topography in this period. The slightly earlier Jackson Regrade had already reshaped Pioneer Square and the International District. The 1911–1917 construction of the Lake Washington Ship Canal included two major "cuts" (the Montlake Cut and the Fremont Cut), four bascule bridges, and the Government Locks (now Hiram M. Chittenden Locks). The level of Lake Washington dropped; the Black River, which formerly ran out of the south end of the lake, dried up completely, and Seward Island became the Seward Peninsula, now the site of Seward Park. All of the expansion was happening without zoning, leading to "different land uses and economic classes everywhere [being] mixed." At the same time as the city was expanding dramatically, the city planners began to put in parks and boulevards under a plan designed by the Olmsted Firm, providing numerous parks and about twenty miles of boulevard which link most of the parks and greenbelts within the city limits. Much of the ambiance of Seattle today derives from this project. Where there had so recently been wilderness, increasingly there was the reality of a major city. The Seattle Symphony was founded in 1903, and while few, if any, other comparably important arts institutions were established, the story was different in more popular entertainments. Vaudeville impresarios Alexander Pantages, John Considine, and John Cort (the last also involved in legitimate theater) were all based in Seattle in this era. The progressive school board hired a new superintendent in 1901, Frank B. Cooper, who oversaw a program of building many new schools in Seattle's neighborhoods. The schools expanded their curriculum from the basic core to include music and art, physical education, vocational training, and programs for immigrants and special needs students. As a major port Seattle depended heavily on its waterfront. Before 1911 it was a confused jumble of private rail lines and docks. The progressive reformers rationalized the system by building a port owned and operated by local government. The efficient new system allowed Seattle to expand after 1945 with the Sea Tac airport, and enabled Seattle to become one of the first Pacific Coast ports to move to containerized shipping and thus expand business with Asia. Seattle trumpeted and celebrated its rise with the Alaska Yukon Pacific Exposition of 1909, but the city's rapid growth had led to much questioning of the social order. Not only the labor left, but also progressives calling for "good government" challenged the hegemony of the captains of industry. Rail baron James J. Hill, addressing Seattle business leaders in 1909, noted and regretted the change. "Where," he asked, "are the man who used to match your mountains ?" Religion was less of a force in Seattle than in eastern cities, but the Protestant Social Gospel movement had a national leader in the Rev. Mark A. Matthews (1867 1940) of Seattle's First Presbyterian Church. He was a tireless reformer who investigated red light districts and crime scenes, denouncing corrupt politicians, businessmen and saloon keepers. With 10,000 members, his was the largest Presbyterian Church in the country, and he was selected the denomination's national moderator in 1912. He built a model church, with night schools, unemployment bureaus, a kindergarten, Anti tuberculosis clinics, and America's first church owned radio station. Matthews was the most influential clergymen in the Pacific Northwest.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі кезең

1910 жылы Сиэтл сайлаушылары қаланың даму жоспарын жасау үшін референдумды мақұлдады. Бірақ, «Богу» жоспары деп аталған нәтиже ешқашан іске аспады. Қолданылмаған жоспардың ядросында Беллтаундағы әсем әкімшілік орталық, Денни Регрейд және қаланың қалған бөлігімен байланысты жоғары жылдамдықты теміржол жүйесі, кеңейтілген саябақтар желісі және Мерсер аралын толығымен саябаққа айналдыру көзделген. Алайда, жоспарға қаржылық консерваторлар мен популистердің одағы жеңіс оді. Консерваторлар мұндай жоспардың шамадан тыс екендігіне принцип бойынша қарсы болды, ал популистер жоспардың негізінен байларға пайда әкелетінін айтты. 1910-шы жылдардағы өсімнің басым бөлігі ағаш өңдеу және теңіз өнеркәсібіне тиесілі болды. Атлантикадағы соғыс салдарынан, Бірінші дүниежүзілік соғыс Тынық мұхитындағы теңіз саудасын арттырып, кеме жасау саласында өркендеуге алып келді, бірақ жаңа өнеркәсіптердің өсуі өте шектеулі болды. Соғыс аяқталғаннан кейін экономика құлдырады, себебі үкімет кемелерді сатып алуын тоқтатты, ал оның орнын басатын жаңа өндірістер пайда болған жоқ. Сиэтл екі онжылдық бойы даму мен мүмкіндіктер орталығы болмай қалды. Соғыстан кейін Батыс Вашингтон радикалды еңбек қозғалысының орталығына айналды. 1919 жылы, жағалаудағы жалақыны төмендету туралы дау-жанжал Сиэтл қалалық ереуіліне ұласты. Дүниежүзілік жұмысшылар ұйымы ереуілде маңызды рөл атқарды. Сиэтл қаласының мэрі Оле Хансон Бірінші Қызыл үрейдің көрнекті тұлғасына айналды және 1920 жылғы президенттік сайлауда республикалық партияның кандидаттығына ие болуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды. Ғасыр басындағы экономикалық қуатын жоғалтса да, Сиэтл 1920-шы жылдары өнер орталығы болып қалыптаса бастады. Фрай және Генри отбасылары Фрай өнер мұражайы мен Генри өнер галереясының негізін құрайтын коллекцияларын көпшілік назарына ұсынды. 1919 жылы австралиялық суретші Амброз Паттерсон келді, ал келесі онжылдықтарда Марк Тоби, Моррис Грейвс, Кеннет Каллахан, Гай Ирвинг Андерсон және Пол Хориучи ұлттық және халықаралық деңгейде танымал суретшілер ретінде өзін көрсетті. Музыкалық жетекші Вик Майерс және басқалар тыйым салу дәуірінде спикизилерде көңіл көтеруді ұйымдастырды, ал ғасырдың ортасына қарай қаланың Скид-роуд ауданындағы джаз өнерінің гүлденуі Рей Чарльз және Куинси Джонс сияқты музыканттардың мансабына жол ашты. 1924 жылы Сиэтлдің Sand Point әуежайы әлемді әуеден айналып өтудің алғашқы нүктесі болды. Бұл тарихи ұшу Конгреске Sand Point-ті Әскери-теңіз базасы ретінде дамытуға көмектесті. Ұлы депрессия Сиэтлге ауыр соққы берді. Мысалы, Сиэтл 1930 жылы 2538 тұрғын үй салуға рұқсат берді, бірақ 1932 жылы тек 361 ғана. 1934 жылғы теңіз ереуілі кезінде Смит-Коув шайқас алаңына айналды, жүк тасымалдаушылар қорқып, Сиэтл Азия саудасының көп бөлігін Лос-Анджелеске жоғалтты.

In 1910, Seattle voters approved a referendum to create a development plan for the whole city. However, the result, known as the Bogue plan, was never to be implemented. The unused plan had at its heart a grand civic center in Belltown and the Denny Regrade connected to the rest of the city by a rapid transit rail system, with a huge expansion of the park system, crowned by a total conversion of Mercer Island into parkland. However, the plan was defeated by an alliance of fiscal conservatives who opposed such a purportedly grandiose plan on general principles and populists who argued that the plan would mainly benefit the rich. Growth during this 1910s was almost all in lumber and maritime industries. With the Atlantic a scene of belligerency, World War I increased Pacific maritime trade and caused a boom in shipbuilding, there was very little growth in new industries. When the war ended, economic output crashed as the government stopped buying boats, and there were no new industries to pick up the slack. Seattle stopped being the place of explosive growth and opportunity it had been for two consecutive decades. After the war, Western Washington was a center of radical labor agitation. Most dramatically, in 1919, a dispute over post war lowering of waterfront wages spread to become the Seattle General Strike. The Industrial Workers of the World played a prominent role in the strike. Seattle mayor Ole Hanson became a prominent figure in the First Red Scare, and made an unsuccessful attempt to ride that backlash to the White House in an unsuccessful bid for the Republican nomination for the presidential election of 1920. Although no longer the economic powerhouse it had been at the turn of the century, Seattle first began seriously to be an arts center in the 1920s. The Frye and Henry families put on public display the collections that would become the core of the Frye Art Museum and Henry Art Gallery, respectively. Australian painter Ambrose Patterson arrived in 1919; over the next few decades Mark Tobey, Morris Graves, Kenneth Callahan, Guy Irving Anderson, and Paul Horiuchi would establish themselves as nationally and internationally known artists. Bandleader Vic Meyers and others kept the speakeasies jumping through the Prohibition era, and by mid century the thriving jazz scene in the city's Skid Road district would launch the careers of musicians including Ray Charles and Quincy Jones. In 1924, Seattle's Sand Point Airfield was the endpoint of the first aerial circumnavigation of the world. The historic flight helped convince Congress to develop Sand Point as a Naval Air Station. The Great Depression hit Seattle hard. For example, Seattle issued 2,538 permits for housing construction in 1930, but only 361 in 1932. During the Maritime Strike of 1934, Smith Cove was nearly a battle zone; shippers were scared, to the point where Seattle lost most of its Asian trade to Los Angeles.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Жапонияның Перл-Харборға жасаған шабуылынан кейін АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты, ал Пьюгет-Саунд аймағы елдің соғысқа жұмсаған күштеріне толы болды. Басты міндет – федералды үкіметтің жылына ондаған мың ұшаққа деген кенеттен туған қажеттілігі еді, ал Boeing оларды ұсынуға мүмкіндік алды. Белгілі бір төлем шарты бойынша жұмыс істеген Boeing ұшақтарды қарқынды түрде шығарып, Сиэтлдегі ең ірі жұмыс берушіге айналды. Соғыс жылдары Сиэтл елде жан басына шаққандағы келісімшарттар саны бойынша алғашқы үш қаланың біріне кірді, ал Вашингтон штаты жан басына шаққандағы соғыс келісімшарттары бойынша ең алдыңғы екі штаттың бірі болды. Сиэтл мен Рентон 8200 ұшақ, оның ішінде 6981 B-17 және 1000-нан астам B-29 бомбалаушы ұшақтарын жасады. Мыңдаған Boeing бомбалаушыларын шығару үшін Boeing Field азаматтық қолданысы шектелді. Соғысқа қолдау көрсету мақсатында АҚШ әскері Такомадағы МакКорд әуе базасын да аннексиялады, бұл қала Сиэтл портын Пьюгет-Саундтың екі ірі қаласының арасындағы Боу-Лейк көлінде Сиэтл-Такома халықаралық әуежайын салуға шақырды. Пьюгет-Саунд аймағындағы кеме жасаушылықтар көптеген соғыс кемелерін құрылыс жасады. Todd Shipyards/Seattle Tacoma Shipbuilding бірлескен кәсіпорнында 33 000 ер және әйел Такомада бес жүк кемесі, екі транспорттық кеме, 37 эскорт кемесі, бес бензин танкысы және үш эсминецке қызмет көрсететін кемелерді жасады. Сиэтлдегі кеме жасаушылықтарда 22 000 жұмыскер АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін 46 эсминец және үш қызметтік кеме салды, сондай-ақ басқа да кемелер жасады. Қазір Кирклендке қосылған Хоутон қаласындағы Лейк Вашингтон кеме жасаушылығы соғыс кезінде ондаған сауда кемелерін және паромдарды жөндеуге және Әскери-теңіз күштері үшін кемелер жасауға 6000 жұмыскерді жұмыстан алды. Кеме жасаушылық орны қазір Carillon Point деп аталатын тұрғын үй-коммерциялық кешенінің орнында орналасқан. Сиэтлдегі және Пьюгет-Саунд аймағындағы басқа да 15 кішкентай кеме жасаушылықтар да соғыс үшін кемелер жасады. Осының нәтижесінде 1940-1950 жылдар аралығында Сиэтлдегі афроамерикалықтардың саны 413 пайызға өсті, 3789-дан 15666-ға дейін жетті. Жаңа келгендер тұрақты тұрғындарға айналып, афроамерикалықтардың саяси ықпалын күшейтті, NAACP сияқты азаматтық құқықтарды қорғау ұйымдарын нығайтты және кемсітуге қарсы заңнама қабылдауды талап етті. Жағымсыз жағынан, нәсілдік шиеленістер күшейді, афроамерикалықтар мен ақтардың тұрғын аудандары тығыздығынан нашарлады, ал афроамерикалық қауымдастықта «ескі қоныстанғандар» мен жаңадан келгендер арасында қауымдастықтың басшылығы үшін ашулы пікірталас болды.

Following Japan's surprise attack on Pearl Harbor, the U. S. entered World War II and the whole Puget Sound region was full on rolling in the nation's war effort. Among the chief priority was the federal government's sudden desire for tens of thousands of planes a year, and Boeing was positioned to provide them. Working under fixed fee contracts, Boeing churned out aircraft and became by far the largest employer in Seattle. During the war, Seattle ranked as one of the top three cities in the nation in contracts per capita, and Washington state ranked as one of the top two in the nation for war contracts per capita. Seattle and Renton produced 8,200 planes, including 6,981 B 17s and more than 1,000 B 29 bombers. Civilian use of Boeing Field was greatly curtailed to accommodate the production of thousands of Boeing bombers. To accommodate the war effort, the U. S. military also annexed McChord Field in Tacoma, prompting that city to plead with the Port of Seattle to develop Seattle Tacoma International Airport at Bow Lake midway between the Sound's two major cities. Puget Sound area shipyards constructed a large number of war vessels. At the combined Todd Shipyards/Seattle Tacoma Shipbuilding operation, 33,000 men and women worked in Tacoma to build five freighters, two transports, 37 escort carriers, five gasoline tankers, and three destroyer tenders. At the Seattle yards, 22,000 employees built 46 destroyers and three tenders for the United States Navy, plus other vessels. The Lake Washington Shipyard at Houghton, now annexed to Kirkland, employed 6,000 workers to repair dozens of merchant vessels and ferries during the war and to turn out ships for the Navy. The shipyard site is now the location of Carillon Point, a residential commercial development. 15 smaller shipyards in Seattle and other cities in the Puget Sound area also produced vessels for the war effort. As a result, between 1940 and 1950, Seattle's black population grew 413 percent, from 3,789 to 15,666. The newcomers became permanent residents, building up black political influence, strengthening civil rights organizations such as the NAACP, and calling for antidiscrimination legislation. On the negative side, racial tensions increased, both black and white residential areas deteriorated from overcrowding, and inside the black community there were angry words between "old settlers" and recent arrivals for leadership in the black communities.

Жапондық-американдық қауым

Тынш мұхитының солтүстік-батысында тұратын жапон американдықтары соғыстан ауыр зардап шекті; Президент Франклин Д. Рузвельт 110 000 жапон иммигрантын және этникалық жапон азаматтарын Батыс жағалаудан ішкі лагерьлерге көшіруге рұқсат берді, Сиэтл аймағынан ғана 7 000 адамды көшірді. Сиэтлдің Жапония қаласы, бір кезде ұлттағы екінші ірі қала болған, толығымен босады. Жергілікті дүкендер мен Пайк-Плейс базары жүздеген жапон-американдық фермалардан, соның ішінде Беллвьюде мәшһүр клубтика өндірген 55 отбасыдан түсетін табысты жоғалтты. Көптеген көршілер жапон американдықтарының тұтқындалуына келіссе де, бірнеше қоғамдық лидерлер оның заңдылығына немесе қажеттілігіне күмән келтірді. Такома қаласының мэрі Гарри П. Кейн: «Америка әрқашан іріктеуге қызығушылық танытқан, мен эвакуацияланғандарды мұқият іріктеуді жөн көремін, жай ғана «Біз мәселемізден ең оңай, ең айқын жолмен – барлығын көшіріп шығу арқылы құтылайық» деуден гөрі», – деді. Бастапқыда Сиэтлде соғыс кезіндегі Боингтің өркендеуінен пайда көрілмегендей болды. Бірақ, бұл тұрақсыздық кезеңі реактивтік ұшақтардың пайда болуымен және Боингтің әлемдегі жетекші коммерциялық жолаушылар ұшақтарын өндіруші компания ретінде қайта жандануымен аяқталды. Соғыстан кейінгі өсіммен бірге, Сиэтлге жаңадан келген иммигранттарды тартып тұрған көлдер мен өзендердің ластануы да артты. Сонымен қатар, жолдардың кеңеюі үнемі жаңа жолдарды қажет етті, себебі бұрыннан салынған жолдарда қозғалыс өте қиын болды. Джим Эллис және басқа да Сиэтл тұрғындары өскен қалаларын сақтап қалуға ниеттеніп, Метрополитен проблемалар комитетін немесе МЕТРО құрды. МЕТРОның бастапқы, жан-жақты аймақтық жоспары қала маңындағы тұрғындардың дауыс беруімен жеңіліске ұшырады; МЕТРО қайтадан ағынды суларды тазарту және көлік ұйымы ретінде қайта құрылды; Метро ақырында Кинг округі үкіметімен біріктірілді. Осы кезеңде Сиэтл өзінің орталық және солтүстікке қарай орналасқан аймақтарының құлдырауына қарсы тұруға тырысты, 1962 жылғы Әлемдік көрмесі – «Ғылым және болашақ» тақырыбында өткізілді. Көрме, болашақтың ғылымына бағытталған, қазір Сиэтл орталығы деп аталатын азаматтық орталықты қалдыруға арналған, оның ішінде өнер ғимараттары, Тынық мұхиты ғылыми орталығы және Ғарыш инесі, сондай-ақ көрме алаңы ретінде пайдаланылды. Сонымен қатар, адамдардың жаңа өсімге бейімделуі үшін автокөлік жолдары салынды. Истсайд (Вашингтон көлінің шығысында) және солтүстік қала маңындағы көптеген аудандар Боингтің өркендеу кезеңінде пайда болды, сондай-ақ мемлекетаралық магистральдар (I 5 және I 90) да салынды. I 5 Сиэтлдің орталық бөлігін Капитолий және Бірінші төбеден бөліп өтті. Көрмемен бірге, қалаға ешқандай шығынсыз демонстрациялық монорельс желісі салынды және билет сатудан түскен қаражатпен төленді, содан кейін 600 000 долларға қалаға берілді. (Сиэтл орталығы монорельсін қараңыз.) Қазір ол негізінен туристерді қызықтырады. Әлемдік көрме Сиэтлдің орталық бөлігін қайта жандандырды және жалпы алғанда, үлкен табысқа ие болды. Соғыстан кейін Вашингтон университеті де алға жылдамдады, университет президенті Чарльз Одегардтың басшылығымен өз атының уәдесін орындады. 1950 жылдардың аяғынан бастап Сиэтл американдық қарсы мәдениет пен наразылық мәдениетінің пайда болу орталықтарының бірі болды. Гранжға дейін битниктер, фринжилер (Сиэтлдегі жергілікті термин), хиппилер және батырмалылар болды.

Japanese Americans living in the Pacific Northwest were heavily affected by the war; President Franklin D. Roosevelt authorized the removal of 110,000 Japanese immigrants and ethnic Japanese citizens from the West Coast to internment camps inland, relocating 7,000 people from the Seattle area alone. Seattle's Japantown, once the 2nd largest in the nation, was emptied. Local grocers and the Pike Place Market lost the bounty of hundreds of Japanese American truck farms, including the 55 families who had produced famed strawberries in Bellevue. Although most of their neighbors acquiesced to the internment of Japanese Americans, a few community leaders questioned its validity or necessity. Tacoma Mayor Harry P. Cain said, "America has always been interested in selection, and I feel it would be preferable to make careful selection of those who are evacuated then just to say, 'Let's get rid of our problem by the easiest, most obvious way, by moving everybody out'". and initially it appeared that Seattle had little to show for the wartime Boeing boom. However, this period of stagnation soon ended with the rise of the jet aircraft and Boeing's reincarnation as the world's leading producer of commercial passenger planes. With all the post war growth came growing pollution of the lakes and rivers that provided much of beauty that had been Seattle's appeal to its recent immigrants. Also, the sprawl constantly demanded more roads, since the ones already built had terrible traffic. Jim Ellis and other Seattle natives, anxious to preserve the city in which they grew up, came together to institute the Metropolitan Problems Committee, or METRO, intended to manage and plan the metropolitan area. The original, comprehensive METRO regional plan was defeated in a vote by the suburbanites;
METRO came back, scaled down to a sewage treatment and transport organization; METRO was eventually merged into the King County government. During this period, Seattle attempted to counter the decline of its downtown and the area immediately to the north by hosting the Century 21 Exposition, the 1962 World's Fair. The fair, given a futuristic science theme, was designed to leave behind a civic center, now known as Seattle Center, including arts buildings, the Pacific Science Center and the Space Needle, and serving also as a fairground. In addition, freeways were built to compensate for all this new growth for people to commute. Most of the Eastside (east of Lake Washington) and northern suburbs came into being during the Boeing boom, as did Interstate Highways (I 5 and I 90). I 5 neatly cut off Downtown Seattle from Capitol Hill and First Hill. In conjunction with the fair, a demonstration monorail line was constructed at no cost to the city and was paid for out of ticket sales, and then turned over to the city for $600,000. (See Seattle Center Monorail.) It is now mostly a tourist attraction. The World's Fair arguably reenergized the downtown of Seattle, and was generally a smashing success, even finishing with a profit. After the war, the University of Washington also took a step forward, finally fulfilling the promise of its name under university president Charles Odegaard. Starting in the late 1950s, Seattle was one of the centers of the emergence of the American counter culture and culture of protest. Before grunge there were beats, fringies (a local Seattle term), hippies, and batcavers.

Боингті ұстап алу

Вьетнам соғысы кезіндегі әскери шығындардың бірден төмендеуіне, «Аполлон» жобасы аяқталуға жақын келгенде ғарыш бағдарламасының баяулауына, 1969-1970 жылдардағы экономикалық дағдарысқа және Боинг компаниясының 747 ұшағын құрағандағы 2 миллиард долларлық қарызына байланысты компания мен Сиэтл аймағы ауыр соққыға ұшырады. Боингтің ең ірі бөлімшесі – Коммерциялық Ұшақтар Тобы 1968 жылы 83 700 қызметкерден 1971 жылы 20 750-ге дейін қысқарды. Әр жұмыссыз Боинг қызметкері кемінде бір жұмыс орнының жоғалуына себеп болды, нәтижесінде жұмыссыздық деңгейі 14%-ға жетті, бұл АҚШ бойынша ең жоғары көрсеткіш еді. 1967 жылы 1% болған бос тұрғын үйлер көрсеткіші 16%-ға өсті. U-Haul дилерлері трейлерлерінен қалды, себебі көптеген адамдар көшіп кетті. Әуежай маңында мынандай жарнама тақтасы пайда болды:

1973 жылдан кейін Сиэтлдің экономикалық құлдырауына басқа елдер де тап болды, өйткені елдің қалған бөліктері де энергия дағдарысын бастан кешірді. Сиэтлдің ең маңызды туристік орталығы саналатын Пайк-Плейс базары Боинг компаниясының қиын кезеңінен кейін қазіргі түрін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сиэтлдегі жапон-американдықтардың ұсталғандығы базарга ерекше зиян келтірді, себебі оның «ылғалды стендтерінің» 80%-ы этникалық жапондықтарға тиесілі болды. 1971 жылы архитектор Виктор Штайнбрук бастаған «Базарды сақтау» атты бастама қабылданылып, жаңа мақсатта пайдалануға итермеледі. Жоба Сиэтлдің билігіндегілердің қарсылығына қарамастан, үлкен табысқа ие болды және бүгінде Пайк-Плейс базары жыл сайын тоғыз миллион келушіні қабылдайды. Ұқсас жағдай Пионер алаңында да орын алды. 1889 жылғы өрттен кейін салынған ескі аудан, соғыстан кейін тоқырап қалды. Алайда, жанданудағы қала орталығымен бірге, кәсіпкерлер арзан бағамен сатып алуға болатын ғимараттарды іздеуді бастады. Офистер жөнделген ғимараттарға көшкеннен кейін, оларға қызмет көрсету үшін жаңа нысандарға сұраныс туды, нәтижесінде «басқа да мейрамханалардың, галереялардың, дүкендердің» көптеп ашылуына әкелді. Сиэтл Боинг компаниясының дағдарысынан кейін жаңадан қалпына келіп, құлдырау қаупі төнген аудандарды қайта жандандырды.

Жоғары технология: 1970 жылдан бастап

1979 жылы Microsoft компаниясының негізін қалаушылар Билл Гейтс (1955–) және Пол Аллен (1954–2018) өздерінің кішкентай компаниясын Нью-Мексикодан туған жерлері Сиэтлдің маңына көшірді. 1985 жылы сату көлемі 140 миллион доллардан асты, 1990 жылы – 1,18 миллиард долларға жетті, ал 1995 жылы Microsoft әлемдегі ең табысты корпорация атанды, Аллен мен Гейтс миллиардерлерге айналды, ал олардың бұрынғы және қазіргі мыңдаған қызметкерлері миллионерлер болды. Microsoft Сиэтл аймағында көптеген басқа компаниялардың пайда болуына себепкер болды: миллионерлер өздерінің компанияларын құру үшін жиі кетіп, Аллен Microsoft-тан кеткеннен кейін жаңа компанияларға негізгі инвестор айналды. RealNetworks, AttachmateWRQ, InfoSpace және тағы да көптеген компаниялар Microsoft-қа тікелей немесе жанама түрде қарыздар. Boeing-тен айырмашылығы, Microsoft өнеркәсіптің толыққанды бір саласын құруға қатысты. Microsoft сонымен қатар аймақтағы қоғамдық жұмыстарға Boeing-ке қарағанда белсендірек араласып, көптеген мектептерге (Вашингтон университеті қоса) бағдарламалық қамтамасыз етуді сыйға тартты. Сиэтл биотехнология және кофе секторларында да қарқынды өсімді бастан кешірді, халықаралық кофеханалар желісі Starbucks Сиэтлде пайда болды, ал Сиэтлдегі Nordstrom бүгінде ұлттық брендке айналды. Microsoft арқылы байлық жинаған, бірақ компанияның белсенді қатысушысы болмай қалған Пол Аллен Сиэтл саясатында маңызды рөл атқарды. Ол Оңтүстік Лейк-Юнион және Каскад аймағында үлкен саябақ – Сиэтл Коммонс құру үшін халықтық бастама көтерді, тіпті саябақтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жеке қаражатын жұмсауға дайын еді, бірақ бұл бастама сайлауда сәтсіз аяқталды. (Содан кейін Аллен осы аймақты биотехнология орталығы ретінде қайта дамыту қозғалысын жетекшілік етті.) Ол бүкіл штаттық сайлау арқылы Сиэтл Сихокс командасы үшін футбол стадионының салынуын қамтамасыз етті және Сиэтл орталығындағы жерде Тәжірибелік музыка жобасын (бастапқыда Джими Хендрикс мұражайы ретінде жоспарланған) құрды. Сиэтлдің 1999 жылы Дүниежүзілік сауда ұйымының министрлер кеңесін қабылдау арқылы әлемдік аренада танылуға жасаған тырабы жоспарланғандай болмады. Оның орнына, 30 қараша күні қала антиглобализациялық қозғалыс пен Дүниежүзілік сауда ұйымы арасындағы алғашқы ірі көше шайқасының ортасы болды. Көшедегілердің көп бөлігі, сондай-ақ кеңселердегілердің көп бөлігі қаладан тыс немесе тіпті елден келгенімен, Сиэтлдің бұл іс-шараны және оған қарсы наразылықты ұйымдастыруының көп бөлігі жергілікті күштердің еңбегінің нәтижесі болды. 2001 жылы қала орталығында Сиэтл Марди Грасындағы тәртіпсіздіктер орын алды, олар тойлаумен қатар еуропалық американдықтарға қарсы нәсілдік зорлық-зомбылыққа ұласты. Сиэтл және Батыс жағалаудағы басқа қалалар 2015 жылы мамыр айында өткен шерулер кезінде саяси шабуылдар мен зорлық-зомбылыққа тап болды. Бүгінгі Сиэтлдің физикалық келбеті 1960 жылдардағы Сиэтлге ұқсас, бірақ демографиялық жағдай уақыт өте келе өзгеріп келеді. Қала әлі де жеке үйлермен толы, халықтың 64,9% ақ нәсілді (1960 жылы 91,6% болған), 16,3% азиат, 8,8% екі немесе одан да көп нәсілді, 6,8% қара және 7,2% испандықтарды құрайды. Қала саяси тұрғыдан әлі де прогрессивті, онда шамамен үш миллионнан астам адам тұрады.

In 1979, Bill Gates (1955–) and Paul Allen (1954–2018), founders of Microsoft, moved their small company from New Mexico to the suburbs of their native Seattle. By 1985, sales were over $140 million, by 1990, $1.18 billion, and by 1995, Microsoft was the world's most profitable corporation, Allen and Gates were billionaires, and thousands of their past and present employees were millionaires. Microsoft spawned a host of other companies in the Seattle area: millionaire employees often left to found their own companies, and Allen, after his own departure from Microsoft, became a major investor in new companies. Seattle area companies that owe their origins at least indirectly to Microsoft include RealNetworks, AttachmateWRQ, InfoSpace, and a host of others. Quite unlike Boeing, Microsoft has served as a catalyst for the creation of a whole realm of industry. Microsoft has also taken a much more active hand than Boeing in public works in the area, donating software to many schools (including the University of Washington). Seattle has also been experiencing quite good growth in the biotechnology and coffee sectors, with international coffeeshop chain Starbucks originating from Seattle, and Seattle based Nordstrom now a national brand. Paul Allen, whose fortune was made through Microsoft though he had long since ceased to be an active participant in the company, was a major force in Seattle politics. He attempted a voter initiative to build the Seattle Commons, a huge park in South Lake Union and the Cascade District, and even offered to put up his own money to endow a security force for the park, but it was defeated at the polls. (Allen then became the leader of the movement to redevelop this same area as a biotech center.) He did get a football stadium for the Seattle Seahawks through a successful statewide ballot initiative, and founded the Experience Music Project (originally intended as a Jimi Hendrix museum) on the grounds of Seattle Center. Seattle's bid for the world stage by hosting the World Trade Organization Ministerial Conference of 1999 did not play out as planned. Instead, the city became the site of the first great street confrontation between the anti globalization movement and the World Trade Organization on November 30, 1999. While many of those in the streets, and most of those in the suites, were from out of town or even out of country, much of the groundwork of Seattle hosting both the event and the protests against it can be attributed to local forces. In 2001 the central city was the site of rioting, mixed with partying and racially motivated violence against European Americans in the Seattle Mardi Gras riot. Seattle along with other west coast cities experienced politically inspired confrontations and violence during the May Day marches in 2015. Seattle today is physically similar to the Seattle of the 1960s, while the demographics have begun to shift over time. It is still filled with single family households, with whites making up 64.9% of the population (down from a high of 91.6% in 1960), Asians 16.3%, two or more races 8.8%, Black 6.8%, and Hispanic 7.2%. The city is politically still largely progressive, with about three quarters of a million people.