Кіріспе

Жекелеген Ұлы ложалар бір-бірін тану критерийі. Еркін мұрагерлікте, Ұлы ложалардың бір-бірін тануына ықпал ететін факторлардың бірі – реттелілік. Әрбір Ұлы ложа, қандай Ұлы ложаларды реттелі деп санайтынын өзі анықтайды (және осыны анықтау стандарттары Ұлы ложалар арасында біркелкі емес).

Тарих

Өздерін ресми деп санайтын және басқаларын ресми деп мойындайтын, бірақ кейбіреулерін ресми емес деп санайтын масондық юрисдикциялардың бірнеше тобы бар. Әлемдік деңгейде біртұтас масондық ұйымдық жүйе жоқ, сондықтан ресмилік критерийлері барлық Ұлы ложаларда бірдей болмайды.

Ежелгілер мен қазіргілер

Тұрақтылық ұғымы алғаш рет Пейннің ережелерінде кездеседі және Андерсонның Конституциясында жарияланды. VIII ережеде былай делінген: Егер масондардың қандай да бір тобы немесе саны Ұлы шебердің рұқсатысыз ложа құруға тырысса, тұрақты ложалар оларды қолдамауы керек, оларды әділ әрі дұрыс қалыптасқан бауырластар деп мойындамауы керек, сондай-ақ олардың іс-қимылдарын бекітпеуі керек; олар Ұлы шебердің кеңесі бойынша, өзін төмендеткенше және ол өз рұқсатымен оларды мақұлдағанша, бүлікшілер ретінде қарастырылуы тиіс, ал олар туралы басқа ложаларға хабарлама берілуі керек, дәл сол сияқты, жаңа ложа Ложалар тізіміне тіркелер кезде болады. 1738 жылғы конституцияларға енгізілген түзетулер «Тұрақты ложа» терминін енгізді. Дұрыс масондыққа қатысты пікірталастар 1720 жылдары басталды, сол кезде Англияның Бас Ұлы ложасының бірнеше ложалары ложа белгілерін еденге қаламмен және көмірмен салудың ескі әдісін, оның орнына еденге жабыстырылған және көшіруге болатын металл әріптері бар лентамен алмастыра бастады. Бұл жаңа Ұлы ложаға «Модерндер» деген лақап ат берді. 1735 жылы сол Ұлы ложа, егер олар ағылшын конституциясын қабылдамаса, Ирландияның Бас шеберінен келген делегация екенін мәлімдеген ирланд ложасының шебері мен сақшыларын қабылдаудан бас тартты, бірақ олар бас тартты. 1751 жылы түпнұсқаның жаңалықтарын қабылдамаған екінші Ұлы ложаның ядросы құрылды. Олардың конституция кітабы, олардың Бас хатшысы Лоренс Дермоттың «Ахиман Резоны», Модерндер 1730 жылдары жарияланған масондық ашылуларға байланысты алаңдап, өздерінің құпия сөздерін өзгерткенін көрсетеді, бұл олардың мүшелеріне өз юрисдикциясынан тыс ложаларға кіруге мүмкіндік бермес еді. Осы екі Ұлы ложаны біріктіру процесі 1809 жылы басталды, ол кезде Модерндер өздерінің рәсімдерін «Ежелгі» нысанына қайтару үшін саяхаттық жариялау ложасын құрды. Бұл 1813 жылы Англияның Біріккен Ұлы ложасының құрылуына жағдай жасады.

Фримесондықтың көрнекті белгілері

1720 жылғы Пэйн ережелері орденнің "ескі шекара белгілерін" сақтау қажеттігін айтады, бірақ оларды анықтауға әрекеттер көп уақыттан кейін жасалды. Тек 1858 жылы Альберт Макки 25 белгінің тізімін жариялады, ол барлық жерде қабылданбаса да, кейбір американдық юрисдикциялардың негізін құрады. Тәртіптіліктің негізін қалыптастыруға жасалған тырыстықтар Англияда одан да кейінірек болды және Францияда жаңа Ұлы Ложаның мойындалуынан туындаған сияқты, ол Grand Orient de France-тен бөлініп, бұрыннан-ақ ретсіз деп танылған (төменде қараңыз). 1913 жылы Франция мен француз колонияларының тәуелсіз және реттелген Ұлттық Ұлы Ложасының жаңа Ұлы Мастері өз ложаларының міндеттемелерін заңдылыққа деген талабы ретінде баяндады. Ложа жұмыс істеп тұрғанда, Киелі кітап әрдайым құрбандық тақтасында ашық болады. Рәсімдер 1778 жылы жасалып, 1782 жылы бекітілген және 1792 жылы Кент герцогының қатысуымен басталган "Түзетілген Режим" рәсіміне сәйкес қатаң түрде жүргізіледі. Ложа әрдайым Әлемнің Ұлы Сәулетшісінің атынан және дұға арқылы ашылады және жабылады. Орденнің және Ложалардың барлық шақырулары Әлемнің Ұлы Архитекторының белгілерімен басылады. Ложада діни немесе саяси талқылауларға жол берілмейді. Ложа ресми түрде ешқандай саяси мәселеге қатыспайды, бірақ әрбір жеке бауырлас пікір және іс-қимыл еркіндігін толық сақтайды. Тек Англияның Ұлы Ложасы шын бауырластар деп мойындаған бауырластар ғана Ложаға қабылданады. Бұлар 1929 жылғы Ұлы Ложаларды танудың негізгі принциптерінің негізін құрған сияқты, және осы қағидалар әлі күнге дейін Біріккен Англия Ұлы Ложасы қолданып келеді.

"Континенттік" үлгідегі юрисдикциялар

Континентальдық стильдегі Grand Lodges және Grand Orients халықаралық қатынастарын ұйымдастыру үшін бірнеше ұйымдар құрды, мысалы CLIPSAS, Халықаралық масондық одақ Catena, CIMAS, COMAM, TRACIA және бұрын, CLIPSAS-қа қайта сіңірілгенге дейін, Масондық догматикалық емес күштердің халықаралық хатшылығы. Басқа ұйымдар ложаның заңдылығын Андерсон конституциясының 8-ші қағидасына сәйкес бағалайды; егер ложа берілген конституциялық патенттің талаптарына сай жұмыс істесе, ол заңды деп есептеледі. Grand Lodges өздері мойындаған мүше ложалары мен Grand Lodges-теріне патенттер арқылы заңдылықты куәландырады.

Австрия

Австриядағы алғашқы Ұлы Ложа, Große Landesloge von Österreich 1784 жылы Венада құрылды, бірақ он жыл өткен соң 1794 жылы Франц II Рим императоры масондыққа тыйым салды. 1867 жылғы Австро-Венгрия келісімінен кейін масондық қайта жанданды, бірақ тек империяның венгр бөлігінде. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, неміс Австрия Республикасы жарияланғаннан кейін төрт апта өткен соң, Вена Ұлы Ложасы 1918 жылдың 8 желтоқсанында құрылды. 1930 жылы UGLE оны мойындады. 1938 жылы Австрия нацистік Германияға қосылғаннан кейін масондық қайтадан тыйым салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін 1945 жылдың 4 тамызында Вена Ұлы Ложасы ресми түрде қайта құрылды. 1952 жылы UGLE онымен қарым-қатынасты жаңартты. 1955 жылы Австриядағы одақтас әскерлердің оккупациясы аяқталғаннан кейін Ұлы Ложа өзінің атын Австрия Ұлы Ложасы деп өзгертті. Австрия Ұлы Ложасының қазіргі кезде 77 ложасы және шамамен 3500 бауырласы бар.

Бельгия

Бельгияда бірнеше Ұлы ложалар қызмет етеді. Бельгияның Тұрақты Ұлы ложасы (R. G. L. Б.) қазіргі уақытта UGLE және оның келісімді юрисдикциялары тарапынан заңды деп танылған жалғыз бельгиялық Ұлы ложа. Бельгияның ең көне Ұлы ложасы – Бельгияның Ұлы Шығысы (G. O. Б.) 19 ғасырда масондардың Жоғарғы Күшке сенуі міндетті емес деп шешім қабылдағаннан кейін UGLE-нің танымалдығын жоғалтты. UGLE-нің танымалдығын қайтаруға тырысқанда, GOB-тан бес ложа 1959 жылы Бельгияның Ұлы ложасын (G. L. Б.) құрды. 1979 жылы Г.Л.Б. UGLE-нің танымалдығын жоғалтқан соң, тоғыз ложа 1979 жылғы 15 маусымда Бельгияның Тұрақты Ұлы ложасын құрды.

Болгария

Болгариядағы ең көне басшылық – 1917 жылы құрылған Болгарияның Ең құрметті Ұлы ложасы. 1940 жылы «Отанды қорғау туралы» нацистік заңмен тыйым салынғанға дейін, бұл Ұлы ложаны әлемнің 47 ресми және басты Ұлы ложасы мойындаған. Көптеген мойындаулар күшін жойған жоқ, ал Болгария Ұлы ложасы (БҰЛ) қайта іске қосылғаннан кейін қосымша мойындауларға ие болды. Бүгінде БҰЛ-ны Еуропа, Солтүстік және Оңтүстік Америка, сондай-ақ Африканың 54 Ұлы ложасы мойындайды. Ол Ескі және қабылданған Шотланд ритуалы бойынша жұмыс істейді, құрамында 16 құрылатын ложа бар, оның ішінде ағылшын тілінде сөйлейтін «HIRAM» ложасы да бар.

Ирландия

Ирландия Республикасы мен Солтүстік Ирландиядағы тұрақты масондық Ирландияның Ұлы Ложасымен басқарылады, ол Дублинде орналасқан. Ол Ирландия аралындағы барлық масондарды қамтитын 13 провинциялық Ұлы Ложаға және бүкіл әлемдегі тағы 12 провинцияға юрисдикцияны жүзеге асырады.

Франция

2021 жылы Францияда, соның ішінде шетелдік территорияларда 38 Ұлы Ложа жұмыс істеді. Олардың мүшелерінің саны 200-ден 60 мыңға дейін жетеді. Гранде Лож Националь Франсуазе (GLNF) – UGLE және оның үйлесімді юрисдикциялары мойындаған жалғыз француздық Ұлы Ложа. Grand Orient de France (GOdF) 19 ғасырдың ортасына дейін әлемдегі көптеген Ұлы Ложалармен танылды, бірақ ол Луизиананың Жоғарғы Кеңесін мойындағаннан кейін, бірнеше АҚШ Ұлы Ложалары GOdF-ты мойындаудан бас тартты. Алайда, 1877 жылы GOdF-тың еріксіздік принципін жою туралы шешімі бұл мәселені ушықтырды. Осының салдарынан UGLE және көптеген басқа англосаксондық Ұлы Ложалар Grand Orient de France-пен барлық қарым-қатынасты тоқтатты және оны мойындаудан бас тартты.

Германия

Vereinigte Großlogen von Deutschland немесе Германияның Біріккен Ұлы Ложалары (VGLvD) – Германиядағы ресми Ұлы Ложа, ол әртүрлі дәстүрлерді қамтитын бес біріккен Ұлы Ложадан тұрады: екі дәстүрлі неміс Ұлы Ложасы, бір Пруссиялық шведтік ритуалдық Ұлы Ложасы, бір ағылшын дәстүріндегі Ұлы Ложа және бір Солтүстік Америка дәстүріндегі Ұлы Ложа. Соңғы екі Ұлы Ложа оккупациялық күштер тарапынан құрылған. Германияда ресми емес масондық Ұлы Ложалар да бар, олардың ішінде әйелдер масондары (FGLD) және аралас масондар бар.

Канада

Канадалық Ұлы Ложалардың көпшілігі UGLE-мен бейбіт қарым-қатынаста. Сонымен қатар, Континенттік франкмасондық дәстүрін ұстанатын GOdF-қа қатысқан Ұлы Ложалар мен Ориенттер де кең таралған, әсіресе француз тілінде сөйлейтін Квебек провинциясында.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та әр штаттың сол штаттың ложаларын қадағалайтын және сол юрисдикцияда егеменді және тәуелсіз болатын Ұлы Ложасы бар. Бұлар көбінесе «турақты» немесе «басты» Ұлы Ложалар деп аталады. Жалпыұлттық Ұлы Ложа жоқ. АҚШ-тағы барлық турақты Ұлы Ложалар бір-бірімен және UGLE-мен өзара достық қарым-қатынаста. Тарихи сегрегация салдарынан көптеген штаттарда афроамерикандықтардан құралған тәуелсіз және егеменді Принс Холл Ұлы Ложасы да бар. Көп жылдар бойы басты Ұлы Ложалар Принс Холл франкмасондығын мойындамады және UGLE олардың заңдылығын растағанмен, оның Принс Холл франкмасондығын заңсыз деп есептеді. 1980 жылдары көптеген басты Ұлы Ложалар Принс Холл Ұлы Ложаларын франкмасон ретінде мойындауды бастады. 19 ғасырдағы дауға және одан туындаған айырылысқа байланысты, барлық Принс Холл Ұлы Ложалары бір-бірін мойындамайды (Принс Холл Ұлттық Ұлы Ложасына қараңыз), және әдетте басты Ұлы Ложалар басқа штаттардағы Принс Холл Ұлы Ложаларын мойындау мәселесінде Принс Холл әріптестерінің үлгісін қабылдайды. АҚШ-та UGLE, басты Ұлы Ложалар немесе олардың Принс Холл әріптестері мойындамайтын көптеген тәуелсіз масондық ложалар мен Ұлы Ложалар бар. Олардың көпшілігі Континенттік франкмасондықтың халықаралық ұйымдарымен байланысты. Бұлар UGLE-ге қатысты масондық ұйымдары үшін заңсыз деп есептеледі.

Мексика

Мексикадағы масондық ложалардың реттелуі зәулім дау-дамай тудырады, негізінен реттелген ложаларға қарағанда ретсіз ложалардың көп болуына байланысты. Бұл қарама-қайшылық Мексикадағы масондық қауымдастықтағы үздіксіз пікірталастарға себеп болды. Елдегі көптеген масондық ұйымдардың арасында бір айрықша ерекшелік көзге түседі: Мексиканың Йорк Ұлы Ложасы. 1865 жылы құрылған, ол Мексикадағы федералдық сипаттамасы бар жалғыз Ұлы Ложа болып табылады. Құрылған сәтінен бастап Мексиканың Йорк Ұлы Ложасы Англияның Біріккен Ұлы Ложасынан тұрақты мойындау алды, және бұл мойындау бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Бұл ерекше мәртебе Мексиканың Йорк Ұлы Ложасының Мексика масондығының кең контексіндегі маңыздылығын көрсетеді, ол елдегі масондық кеңістіктің күрделілігі арасында реттелудің нышаны болып табылады.