Кіріспе

Скандинавия елдерінде кең таралған франкмасондық түрі

Швед ритуалы – Скандинавия елдерінде және Германияда белгілі бір шектеуде таралған франкмасондықтың бір түрі немесе ритуалы. Бұл ритуал франкмасондықтың басқа тармақтарынан өзгешелігі – үш дербес негізгі дәрежесі және көлемді қосымша дәрежелер мен ұйымдары бар емес, оның орнына он дәрежелі біртұтас жүйесі бар. Сонымен қатар, швед ритуалында «қызметтік лауазымдар» немесе «орындықтар» арқылы өтудің орнына, он дәреже арқылы өту арқылы карьералық өсуге қол жеткізіледі. Басты айырмашылық – швед ритуалының діни көзқарасы: ағылшын-американдық «тұрақты» франкмасондығы кез келген теистік дінге сенуді талап етеді, ал континенттік «либералды» франкмасондық ешқандай дінге сенуді міндетті етпейді, ал швед франкмасондығы нақты христиандық және барлық мүшелерінен христиандық үштікке сенуді талап етеді. Дегенмен, швед ритуалының негізгі конституциялары Англияның Біріккен Ұлы Ложасы тарапынан мойындалған және толыққанды достық қарым-қатынаста. Швед ритуалы Швеция, Дания, Норвегия және Исландиядағы стандартты және әдеттегі франкмасондық ритуал болып табылады. Финляндияда Финляндияның Жергілікті Ұлы Ложасы, стандартты ағылшын-американдық дәстүрлі франкмасондық және швед ритуалын қолданатын шведтік франкмасондық орденінің провинциялық Ұлы Ложасы арасында ортақ юрисдикция туралы келісім бар. Швед ритуалының бір түрі Германияда Германия франкмасондарының Ұлы Ландложасы тарапынан жүзеге асырылады, онда ол Германияның Біріккен Ұлы Ложаларының басшылығымен бірге өмір сүретін бес түрлі франкмасондық жүйелердің бірі болып табылады. Скандинавиялық Ұлы Ложалар бір-бірінен толық тәуелсіз болғанымен, олардың ритуалдары мүмкіндігінше ұқсас болуын қамтамасыз ету үшін тығыз ынтымақтасады. 2006 жылдың 7 қарашасынан бастап шведтік франкмасондық орденінің барлық заңдары интернетте қолжетімді. Заңдардың ішінде ложаны құрал ретінде пайдаланып, ложадан тыс пайда табуға тыйым салатын ережелер де бар. Сондай-ақ, заңдар мүшелердің қайырымдылық жұмыстарын және Алтын Ережені сақтауын қатаң талап етеді.

Мүшелік

Швед ритуалдық қауымда Швеция бағыныштылығында шамамен 16 500 мүше бар (олардың 15 200-і Швецияда, 1300-і Финляндияда), 8000-і Данияда, 3500-і Исландияда және 16 700-і Норвегияда. Мүшелердің жасы кем дегенде жиырма бір болуы керек және олардың абыройы жақсы болуы тиіс; оларды кем дегенде екі мүше ұсынуы керек, олардың біреуі кем дегенде жетінші, ал екіншісі кем дегенде үшінші дәрежеде болуы керек. Швед ритуалы бойынша, кандидат өз еркімен және келісіммен келу керек деген дәстүрлі ереже сақталады және мүшелерді іздеу қатаң тыйым салынған. Соңғы талап – үміткердің басты христиандық сенімді ұстануын мойындауы. Егер үміткердің христиандық сеніміне күмән туса, туу туралы куәлік сұралуы мүмкін; Скандинавия елдерінде туу туралы куәліктерде дін туралы ақпараттық графа болады. Скандинавия елдерінің діни тарихының нәтижесінде, швед ритуалы масондығы әртүрлі ұлттық лютеран шіркеулерімен тығыз байланыста, олар швед ритуалы елдерінің көпшілік шіркеулері болып табылады. Дегенмен, кез келген Тринитариандық христиан дінінің мүшелері қабылданады. Әлемдік шіркеулер кеңесі мойындамаған кейбір секталардың мүшелері швед ритуалына мүше болуға жарамсыз; оларға мормондар, Біріктіру шіркеуі (Муньилер) және Ехоба куәгерлері кіреді.

Шолу

Швед ритуалдық кескіндемесі үш топқа бөлінген он дәрежеден тұрады. Алғашқы екі топ ложа деп аталады, ал үшіншісі – Капитул деп аталады. I және III дәрежелі масондар Сент-Джон ложасында (Көк ложаға немесе Шебер ложаға тең) жиналады. IV, V және VI дәрежелі масондар Сент-Эндрю ложасында жиналады (кейбір аймақтарда Шотландиялық ритуалға тең), ал VII–X дәрежелі масондар өздерінің Капитулдарында жиналады. Бұрынғы қатаң сақтау рәсімінен қалған құнды мұра ретінде Данияның Ұлы Ложасы VII және VIII дәрежелерінің арасында Новиц дәрежесін сақтап келеді. Барлық Ұлы Ложа офицерлері Қызыл Кресттің рыцарьлары және командирлері болуы керек (немесе жай ғана "R&K"), олардың саны шектеулі. Бұл формальды түрде дәреже болмаса да, Ұлы Ложа офицерлері орденнің иерархиялық құрылымын көрсету үшін кейде XI дәрежеге ие болғандары айтылады. Қызыл Кресттің рыцарьлары мен командирлері болу Ұлы Ложа офицерінің міндеттерімен байланысты болғандықтан, швед ритуалдық кескіндемесінде осындай дәрежеге ие болатындар өте аз.

Құрылымы

Сент-Джонс, Сент-Эндрюс және Капитул жұмысы әртүрлі бөлмелерде немесе ғимараттарда жүргізіледі. Көптеген қалаларда Сент-Джонс (Крафт) ложасы болса, Сент-Эндрюс ложасы сирек кездеседі. Әр масондық округке тек бір Капитул бөлінеді. Данияда, Норвегияда және Германияда масон өзінің крафт ложасының мүшелігін сақтай отырып, Сент-Эндрюс және Капитул дәрежелеріне көтеріледі және барлығына жарна төлейді. Данияда жарналарды Даниялық масондық орден жинап, тиісті Сент-Джонс, Сент-Эндрюс және Капитул ұйымдарына бөліп береді. Швецияда, Финляндияда және Исландияда масон IV-V дәрежеге жеткенде крафт ложасының мүшелігінен айырылады, ал VII дәрежеге жеткенде Сент-Эндрюс ложасының мүшелігінен айырылады. Сондай-ақ, жарна тек масонның қазіргі мүшесі болып табылатын ложаға төленеді. Кейде үйден ең жақын Сент-Эндрюс ложасына дейінгі қашықтық тым алыс болғандықтан, жол шығындары артық болуы мүмкін. Мұны шешу үшін шағын қалаларда Төртбұрыш және Циркуль клубтары немесе Достық клубтары құрылды, осылайша Сент-Эндрюс немесе Капитул масондары шамадан тыс қашықтыққа бармай-ақ араласа алады; Данияда олар Нұсқау ложалары деп аталады. Достық клубтары Ұлы Ложаның рұқсатымен ғана дәреже бере алады. Швед масондары сирек жағдайларда Карл XIII орденімен марапатталады. Бұл патшалық ерлік ордені, рыцарь атағына тең, және тек Қызыл Крест рыцарлары мен командирлеріне беріледі; оның мүшелерінің саны отыз үштен аспауы керек, ал олардың үшеуі лютеран шіркеуінің дін қызметкерлері болуы тиіс. Ол әзіл-қалжыңмен «он екінші дәреже» деп аталғанымен, Карл XIII ордені шведтік рәсімнің ресми бөлігі емес және масондық дәреже ретінде жіктелмейді. Масондық жүзік сегізінші дәрежеде беріледі және әдеттегі қызыл Санкт-Жорж кресінен тұрады, сондай-ақ I.D.S масондық әріптері бар, ол In Dominus Spees дегенді білдіреді. Ол оң қолдың ортаңғы саусағына тағылады. Батыс рыцары да дәстүрлі еуропалық геральдика ережелерін ескере отырып, өзінің гербін жасауға міндетті. Нәтижесіндегі герб оның провинциялық Ұлы Ложасында ілінеді. Оныншы дәреже - әдетте қол жетімді ең жоғары дәреже; оны шамамен жиырма бір жыл үнемі қатысып, рәсімді жақсы меңгергеннен кейін алуға болады, бірақ мүше белсенді болса және өз ложаларында әртүрлі лауазымдарды атқаратын болса, дәрежелер арасындағы уақыт қысқа болуы мүмкін.

Ложалық қызметкерлер мен кеңселер

Ложаларды құрметті шебер басқарады, оған бір немесе бірнеше орынбасары көмектеседі (олар латын тіліндегі реттік атаулармен аталады: бірінші, екінші және т.б.). Сондай-ақ, Бас және Орта қараушылар, Рәсімдер шебері, Хатшы, Қазынашы, Баяндамашы және Музыка директоры болады. Ложалық лауазымдар, мысалы, американдық масондықтарындағыдай, ауыспалы түрде тағайындалмайды. Масон лауазым алуға міндетті немесе күтілмейді, сондай-ақ лауазымдар арасында карьералық өсу де жоқ. Мысалы: Тиісті дәрежесі бар кез келген адам бұрын еш лауазымда болмаған жағдайда құрметті шебер болып сайлануға үміткер бола алады, және бұл Реттің басқа барлық лауазымдарына да қатысты. Шебер мен оның орынбасарлары, сондай-ақ қараушылар сайлау арқылы тағайындалады, ал басқа лауазымдарды Шебер тағайындайды. Сайланған немесе тағайындалған адам өз лауазымын кем дегенде бірнеше жыл сақтайды, ал Шебер әдетте он жылға жуық лауазымын атқарады, бірақ Швецияда мерзімнің шегі алты жыл және зейнеткерлік жасы – 75 жас. Әртүрлі лауазымдар мен олардың орынбасарлары үшін ең төменгі дәрежелерді анықтайтын ережелер бар. Данияда, Сент-Джон ложасының лауазым иелері кем дегенде Мастер-масон дәрежесіне ие болуы керек; қараушылар Шығыс рыцарі болуы керек; ал Құрметті шебер (көзқарасқа байланысты) Батыс рыцарі немесе Сент-Эндрюдің толыққанды білімі бар бауыры болуы керек. Орынбасарлар белгіленген отырыстарда өз басшыларының орнын толыққанды түрде баса алады.

Әдет-ғұрып

Швед ритуалдарының дәрежелері бойынша бір ғана өрлеу бар, англо-американдық масондықтың көптеген қосымша және ілеспе ұйымдарына қарамастан. Швед ритуалдық масондар бастауыш шәкірт деңгейінде қосылады, және уақыт өте келе, Киелі Андрейдің толыққанды ақылды бауырлары болады. Сент-Джон дәрежесінде оқытылатын мораль мен символизм Көк ложаның моралі мен символизмімен бірдей; сонымен қатар, швед ритуалының шебер масондары және әлемнің басқа жерлеріндегі шебер масондар бір-бірінің ложаларында толыққанды қонақтар ретінде қабылданады. Сент-Джон ложасының және Көк ложаның орналасуы швед ритуалынан өзгеше, сондай-ақ рәсім де, танысу сөздері мен белгілерін қоспағанда, барлығына ортақ. Швед ритуалы мистикалық және рухани жақтарға көбірек мән береді, ал франкмасондықтың англо-американдық нұсқасы жаттауға басымдық қояды. Алекс Г. Дэвидсонның сөзіне сәйкес, ағылшын ложасындағы атмосфера "сергінек және достық" болып келеді, швед ритуалының "сырлы және көңілсіз", "өте салтанатты және мистикалық, тіпті әлемнен тыс атмосферасымен" салыстырғанда. Ағылшын масондығы "сөздік кемелдік" рәсімге маңыз береді, ол жаттығынан білінеді және дайындалған мәтіннен ешқандай ауытқусыз қайталанады, ал швед ритуалы рәсімнің рухына көбірек назар аударады. Осыған сәйкес, ложа офицерлеріне дәреже беру рәсімдері кезінде оқу үшін кітаптар беріледі; осы сөздерді жеткізу міндеті Оратор деп аталатын офицерге жүктеледі. Кандидаттардың алдыңғы дәрежедегі біліктілігі тексеріледі: яғни, кандидаттар жоғарылау немесе қабылдану алдында, алдыңғы дәрежеде оқытылған моральдың маңызды тұстарын жазып алуы керек. Швед ритуалындағы ложаның жұмысқа шақырылу және демалысқа шығу тәсілі ағылшын тәсілінен өзгеше. Кіші және үлкен сақшылардың тұруға арналған тұғырлары жоқ; олар қолғапсыз, гиперболоидты балғалар киеді, олар қылыштардың саптарына соққы беретін балғаларға ұқсайды.

Тарих

Швед ритуалдың негізгі қағидалары 18 ғасырдың соңында Карл Фридрих Экклеффтің 1756 жылы Стокгольмде алғашқы Сент-Эндрюс ложасын, ал 1759 жылы алғашқы Ұлы Капитулді құрған сәттен басталады. Оның үш дәрежелі қалыптасқан жүйені дамытуға бағытталған, шынайы прогрессивті жүйе туралы ойларын Сёдерманланд герцогы Карл, кейін Швецияның Карл XIII одан әрі жетілдірді, ол сонымен қатар швед масондық орденінің Ұлы Мастері де болды. 1800 жылға қарай швед ритуалы толыққанды қалыптасып, содан бері негізінен ұсақ өзгерістерге ұшырады. Данияда алғашқы Сент-Эндрюс ложасы 1855 жылы, ал алғашқы Капитул одан кейін 1858 жылы жұмыс істей бастады; осылайша Данияда швед ритуалының бастауы салынды.