Кіріспе

Бұл компьютерге қатысты терминдердің немесе есептеу әлемінде қолданылатын терминдердің пайда болу тарихының тізімі (яғни компьютерлік терминдердің этимологиясының тізімі). Ол компьютерлік аппараттық және бағдарламалық жасақтамаға қатысты. Көптеген компьютерлік терминдердің, әсіресе компьютерлік бағдарламалардың атаулары көбінесе олардың атқаратын функциясына байланысты, мысалы, компилятор – бағдарламалау тілінің бастапқы кодын компьютердің машиналық тіліне аударатын бағдарлама. Дегенмен, этимологиялық тұрғыдан қызығушылық тудыратын, шығу тегі осылайша анықталмайтын басқа да терминдер бар. Осы мақалада мұндай терминдер келтірілген.

А

ABEND – бастапқыда IBM System/360 қате хабарламасынан шыққан, "әдеттен тыс аяқталу" дегеннің қысқартылған түрі. Оны әзілде неміс тіліндегі Abend ("кеш") деп түсіндіреді, себебі "жұма күні кешке жүйе операторлары машинаны тоқтату үшін осылай істейтін". Ада – көптеген адамдар алғашқы бағдарламашы деп санайтын Ада Лавлейс атынан алынған. Апач – бастапқыда түпкілікті американдықтардың Апачи тайпасына құрмет көрсету мақсатымен таңдалған. Атаудың орынды екендігі айтылды, себебі Апач NCSA-ның HTTPd демоны үшін жазылған кодқа енгізілген түзетулер сериясы ретінде басталган. Соның нәтижесінде "түзетулер жинағынан" құралған сервер пайда болды. AWK – авторлары Ахо, Вайнбергер және Керниганның әрбір атының бас әріптерінен құралған.

Б

B – ықтимал, «BCPL» сөзінің қысқартылуы, Кен Томпсонның DEC PDP 7 құрылғысында 8 КБ жадқа кішірек BCPL енгізуге жасаған тырабын көрсетеді. Немесе, Бонның құрметіне аталған. biff – Берклидегі әзірлеушілер білген иттің атымен аталған, UNIX нұсқаулығында көрсетілгендей, ол 1993 жылдың 15 тамызында 15 жасында қайтыс болды және Хайди Стетнерге тиесілі болған. Кейбір дереккөздерде бұл ит пошташыға қарайтындығы айтылады, сондықтан ол пошта туралы хабарламалар жүйесінің атына лайықты таңдау болған. "Жаргондық сөздік" бұл сипаттамаға қарсы тұрады, бірақ иттің бар екенін растайды. бит – алғаш рет Клод Э. Шеннон 1948 жылғы «Коммуникацияның математикалық теориясы» атты мақаласында қолданған. Шеннонның «биті» – «бинарлық цифр» сөзінің біріктірілген түрі. Ол осы сөзді 1947 жылдың 9 қаңтарында Bell Labs меморандумында қолданған Джон В. Тукиге жатқызады. Бон – Кен Томпсон жасаған, әйелі Боннидің құрметіне немесе «сиқырлы формулаларды айту ритуалдары бар дін» (тибеттік жергілікті дін – Бөн) атымен аталған. байт – 1956 жылдың маусым айында Вернер Бухольц IBM Stretch компьютерінің бастапқы жобалау кезеңінде жасаған.

С

C - бағдарламалау тілі. Денис Ричи B тілін жетілдірген соң, өзінің туындысын New B деп атады. Кейіннен ол оны C деп атады (Д де қараңыз). C++ - объектіге бағытталған бағдарламалау тілі, C бағдарламалау тілінің мұрагері. C++ тілін жасаған Бьярн Строструп өзінің жаңа тілін "C with Classes" деп атады, содан кейін "жаңа C" деп атады. Бастапқы тіл "Ескі C" деп аталды, бұл C қауымдастығын қорлағандық деп саналды. Осы кезде Рик Масситти C-нің мұрагері ретінде C++ атауын ұсынды. C-де '++' операторы қосылған айнымалының мәнін арттырады, сондықтан C++ C-нің мәнін арттыруды білдіреді. Компьютер – есептеулерді ақылмен және мүмкін механикалық құралдармен орындаған адамдардан бастау алған, қазір электронды бағдарламаланатын компьютерлермен алмастырылған. cookie – браузер мен веб-сервер арасында тасымалданатын ақпарат пакесі. Бұл терминді веб-браузер бағдарламашысы Лу Монтулли Unix бағдарламашылары қолданған "сиқырлы cookie" терминіне сәйкес ойлап тапқан. "Сиқырлы cookie" термині өз кезегінде "бақыт печеньесі" деген сөзден туындаған, ішіне жасырылған хабар бар печенье. Курсор (пайдаланушы интерфейсі) Курсор латын тілінде 'жүгіруші' деген мағынаны білдіреді. Курсор – слайд-қалыптағы нүктені көрсету үшін жіңішке сызықпен белгіленген мөлдір слайдқа берілген атау. Бұл термин кейін аналогиялық тұрғыдан компьютерлерге ауыстырылды.

D

D – бағдарламалау тілі. Уолтер Брайт C-нің көптеген дизайн проблемаларын болдырмау үшін жетілдірілген C ретінде жобалаған (мысалы, кең ауқымды көрсеткіштерді манипуляциялау, күшпен сақталмаған массив шекаралары және т.б.). daemon – операциялық жүйедегі, фоновое режимде іске қосылатын процесс. Бұл «Disk And Execution Monitor» аббревиатурасы емес: тұжырымдаманы енгізген алғашқы команданың мәлімдемесіне сәйкес, «daemon» сөзінің қолданылуы Максвеллдің физика және термодинамикалық демонынан (әртүрлі жылдамдықтардағы молекулаларды сұрыптауға көмектесетін және аяқ астынан аянбай жұмыс істейтін ойдан туған агент) шабыттандырылған. Бұл термин көптеген фоновое процестерді қолдайтын Unix операциялық жүйелері тарапынан қабылданып, мүмкін, танымал болды: әртүрлі жергілікті (кейінірек Интернет) қызметтер daemon арқылы ұсынылды. Бұл туралы Джон Лассетердің BSD талсманы – достық имп суреті куәлік етеді. Dashboard – бастапқыда, «dashboard» сөзі аттың арбасының немесе шананың алдына бекітілген ағаш немесе былғарыдан жасалған тосқауылды білдірген, ол жүргізушіні аттың қадамынан шашыраған лай немесе басқа да қоқыстан қорғау үшін орнатылған. [1] Терминнің алғашқы белгілі қолданылуы (дефиспен «dash-board» деп жазылған, шаналарға қатысты) 1847 жылға дейін жетеді. [2] Көбінесе бұл тақталар жүргізуші орындығына көтерілу үшін қолайлы тұтқаны немесе пайдаланылмаған кезде жетектемені бекітуге арналған кішкентай иілгішті қамтамасыз етуден басқа қосымша функцияларды орындамайды. Debian – Linux дистрибутиві. Бұл Debian жобасын құрған Иан Мёрдок пен оның сол кездегі қарындасы және болашақ әйелі Дебра Линннің есімдерінің біріктірілген түрі. default – айнымалының немесе пайдаланушы параметрінің бастапқы мәні. «Default» сөзінің бастапқы мағынасы – «міндеттеме орындалмауы». Бұл жердегі міндет – бағдарлама талап ететін деректерді енгізу. Бағдарламалаудың алғашқы күндерінде, егер енгізілген мән болмаса немесе «null» болса, бағдарламаның құлауы мүмкін еді. Бұл көбінесе айнымалының «типіне» байланысты: мысалы, қарапайым есептеу бағдарламасы санды енгізуді күтеді: мәтіндік жол немесе тіпті null (мәні жоқ) сияқты кез келген басқа енгізу түрі көбейту сияқты математикалық операцияны орындауды мүмкін емес етеді. Мұндай жағдайды болдырмау үшін бағдарламалаушылар пайдаланушы дұрыс енгізу мәнін *default* немесе міндеттеме орындамаған жағдайда қолданылатын бастапқы мәндерді анықтады. Уақыт өте келе «default» термині бастапқы мәннің өзін білдіретін болды.

Е

Ethernet – компьютерлік желі технологиясы. Роберт Меткалфтың (оның бастапқы әзірлеушілерінің бірі) айтуынша, ол бұл атауды компанияның алғашқы меморандумында "жарық эфирі" – 19 ғасырдың соңында электромагниттік сәулелену таралуының ортасы деп кеңінен сенген "зат" – және "желі" деген сөздің қысқартылған түрінен құрастырған. Желілік команда желілік инфрақұрылымға келіп түсетін деректерді сипаттағанда, оларды әдетте "эфирге" жоғары көтерілетін дерек пакеттері ретінде сипаттайтын.

F

finger – Жүйеге кірген пайдаланушылар туралы ақпаратты ұсынатын Unix командасы. Лес Эрнест 1971 жылы желіде немесе жүйедегі басқа пайдаланушылар туралы ақпарат алғысы келген пайдаланушылар үшін «finger» бағдарламасын жазды. Эрнесттің сөзіне сәйкес, оның аты көрсету әрекетінен шыққан, себебі ол «пайдаланушы идентификаторына бағыттап, «Бұл кім?» деп сұрау қажеттігін жойды». foobar – АҚШ армиясының жаргон акронимі, FUBAR. «foo» және «bar» екеуі де жиі метасинтаксикалық айнымалылар ретінде қолданылады.

H

Hotmail - қазір Outlook.com деп аталатын тегін электрондық пошта қызметі. Оның негізін қалаушы Джек Смит әлемнің кез келген жеріндегі компьютерден электрондық поштаға қол жеткізу идеясын ойлап тапты. Сәбир Бхатия пошта қызметі үшін бизнес-жоспар жасағанда, «mail» сөзімен аяқталатын түрлі атауларды қарастырып, ақырында Hotmail-ге тоқтады, себебі оның құрамында веб-беттерді жазуға қолданылатын HTML таңбалау тілінің әріптері бар еді. Алғашқыда ол селективті үлкен әріптермен HoTMaiL деп аталған.

Мен

i18n – "халықаралықтандыру" сөзінің қысқартылған түрі. "18" саны – i мен n әріптері арасындағы әріптердің саны. Бұған қатысты, сирек қолданылатын терминдерге l10n (жергіліктілендіру үшін), g11n (глобалдану үшін) және a11y (қолайлылық үшін) жатады. ICQ – жылдам хабар алмасу қызметі. ICQ инициал емес, "Мен сені іздеймін" немесе "Интернет сені іздейді" деген сөз тіркесімен ойнау болып табылады (әуесқой радиода қолданылатын CQ-ға ұқсас). ID10T ("ID ten T" деп айтылады) – клиенттерге қызмет көрсету маманының (CSR) жазбаларында қолданатын, мәселені жүйеде емес, оны хабарлаған адамда көретін код. Бұл – мәселені хабарлаған адам ақымақ деген CSR пікіріне жасалған ишара. Мысал: ID10T салдарынан туындаған мәселе, шешімі жоқ. Сондай-ақ PEBKAC қараңыз.

Ж

Jakarta Project – Sun және Apache компаниялары Java сервлеттері мен JSP-лер үшін веб-сервер құруға арналған жоба. Jakarta – Sun компаниясының конференц-залы, онда Sun мен Apache арасындағы көптеген кездесулер өтті. Конференц-зал, мүмкін, Индонезияның астанасы Джакартаның атымен аталыпты, ол Жава аралының солтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Java – Sun Microsystems компаниясының құрамындағы бағдарламалау тілі, кейін Oracle компаниясы сатып алған. Атауы Жава аралынан алынған кофе қоспасынан шыққан, сондай-ақ жалпы кофеге қатысты сленг ретінде де қолданылады. Тіл бастапқыда "Greentalk" деп, кейін "Oak" деп аталды, бірақ бұл атау Oak Technologies компаниясының сауда белгісі болып тіркелгендіктен, әзірлеушілер жариялауға дейін басқа атау таңдауға мәжбүр болды. Басқа ұсынылған атаулар "WebRunner", "DNA" және "Silk" болды. JavaScript – бағдарламалау тілі. Оны бастапқыда Netscape компаниясының Брендан Эйх "Mocha" деген атпен жасады, кейін "LiveScript" деп аталды, соңында "JavaScript" деп өзгертілді. LiveScript-тен JavaScript-ке атаудың өзгеруі шамамен Netscape компаниясының Netscape Navigator веб-браузерінде Java технологиясын қолдауын қосумен бірге болды. JavaScript алғаш рет 1995 жылдың желтоқсанында Netscape браузерінің 2.0B3 нұсқасында пайда болды және орнатылды. Атаудың осылай қойылғандығы шатасуға себеп болды, тіл Java-ның бір саласы деген ой тудырды және көптеген адамдар бұл Netscape компаниясының сол кездегі жаңа веб-бағдарламалау тілінің беделін арттыру үшін жасаған маркетингтік әрекеті деп санайды.

К

Kerberos - Windows 2000 және Windows XP жүйелерінде әдепкі аутентификация әдісі ретінде қолданылатын компьютерлік желі аутентификация протоколы. 1970 жылдары MIT-тегі бағдарламашылар жобаға жоғары қауіпсіздікті білдіретін ат беруді қалаған, сондықтан оны грек мифологиясындағы Аид қақпасын қорғайтын үш басты Кербер итінің атымен атады. Грек мифологиясына сілтеме жасауының себебі, Kerberos Афина жобасының бір бөлігі ретінде әзірленгендігімен байланысты.

L

Linux - операциялық жүйе ядросы және оны пайдаланатын көптеген операциялық жүйелердің жалпы атауы. Linux жасаушысы Линус Торвальдс бастапқыда өзінің компьютерінде MINIX операциялық жүйесін қолданған, бірақ ол оған ұнаған жоқ, DOS-ты одан да аз ұнатты, және MINIX-тің мәселелерін шешетін операциялық жүйе әзірлеу жобасын бастады. Сондықтан алғашқы жұмыс атауы Linux (Линус Minix) болды. Бірақ, бастапқыда Линус оны Freax (free + freak + x) деп атауды жоспарлаған. Оның досы Ари Леммке Линусты оны желіге жүктеуге ынталандырды, осылай оны оңай жүктеуге болады. Ари Линусқа FTP серверінде linux деп аталған каталогты берді, себебі оған Freax атауы ұнамады. Lisa – 1980-ші жылдардың басында Apple Computer компаниясында жасалған жеке компьютер. Apple компаниясы Lisa атауы Local Integrated Software Architecture сөздерінің қысқартылған түрі екенін мәлімдеді. Дегенмен, көбінесе бұл машина бастапқыда Apple компаниясының негізін қалаушы Стив Джобстың қызының құрметіне аталған, ал бұл қысқарту кейіннен атауға сәйкес келді деп есептеледі. Осыған байланысты, акронимді кеңейту үшін екі қызықты ұсыныс жасалды: Let's Invent Some Acronyms және Let's Invent Silly Acronyms. Liveware – компьютерлік персонал. «Бағдарламалық құрал» және «аппараттық құрал» терминдерімен байланысты ойын. 1966 жылы пайда болған бұл термин кейде компьютерде мәселе болғаны компьютердің өзінде емес, пайдаланушыда екенін көрсетеді. Lotus Software – Lotus компаниясының негізін қалаушы Митч Капур өзінің компаниясының атын «Лотос позы» («Падмасана» санскрит тілінде) дегеннен алған. Капур бұрын Махариши Махеш Йоги ұсынған Трансценденталды медитация техникасының мұғалімі болған.

М

Macintosh, Mac – Apple Computer компаниясының жеке компьютері. Макинтош – танымал алма түрі.

N

Нерд – Компьютерге бейім, әсіресе бір нәрсеге толыққанды берілген адамды білдіретін сөйлеу тіліндегі термин. Алғаш рет доктор Сьюс «Егер мен зоопаркті басқарсам» кітабында қолданған.

О

Oracle – реляциялық деректер қорын басқару жүйесі (RDBMS). Лари Эллисон, Эд Оутс және Боб Майнер Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) үшін консалтингтік жобада жұмыс істеп жатқан. Жобаның кодолық атауы Oracle болды (ЦРУ бұл жүйені барлық сұрақтарға жауап беретін құрал ретінде қарастырған болуы мүмкін). Жоба IBM компаниясының жаңадан жасалған SQL деректер базасы тілін пайдалану мақсатында жоспарланған. Ақырында жоба тоқтатылды, бірақ олар бастаған істі аяқтауға және оны әлемге ұсынуға бекінді. Олар Oracle атауын сақтап, RDBMS қозғалтқышын құрды.

R

Радио түймесі – таңдау жасауға арналған графикалық интерфейс элементі. Радио түймелері радио қабылдағыштардағы алдын ала баптау түймелерінен аталған. Бұрын радио қабылдағышында станцияларды электронды емес, физикалық түрде таңдағанда, бір түймешікті басу арқылы басқа басылған түймешіктер шығып тұратын еді. Red Hat Linux – Red Hat компаниясының Linux дистрибуциясы. Компанияның негізін қалаушы Марк Юинг студент кезінде әкесінен Корнелл лакросс командасының қызыл және ақ жолақты шапқасын алған. Адамдар оған мәселелерін шешу үшін жүгінетін, оны "қызыл шапқадағы жігіт" деп атап кеткен. Ол шапқасын жоғалтып, оны асығыс іздеуге мәжбүр болған. Red Hat Linux бета нұсқасының нұсқаулығында шапқаны тапқан жағдайда оқырмандарға қайтару туралы шақыру жасалған. RSA – ашық кілтті криптография үшін асимметриялық алгоритм. Бұл алгоритм авторларының тегі – Рон Ривест, Ади Шамир және Лен Адлеман атынан алынған.

С

Samba - Microsoft желілік протоколының тегін іске асырылуы. Samba атауы Microsoft Windows желілік файлдық жүйесі қолданатын стандартты протоколдың – Server Message Block (SMB) атауына екі дауыссыз әрпін қосу арқылы пайда болды. Автор grep командасы арқылы сөздікте S, M және B әріптерін тізбектеп іздеді; нәтижеде Samba және Salmonberry сөздері ғана табылған. Shareware – Боб Уоллес өзінің мәтіндік редакторы PC Write-ты 1983 жылдың басында сипаттау үшін қолданған термин. Бұрын Джим Кнопф (Джим Баттон деп те белгілі) және Эндрю Флюгельман өздерінің таратылатын бағдарламалық жасақтамасын тиісінше «пайдаланушылар қолдауындағы бағдарламалық жасақтама» және «freeware» деп атаған, бірақ Уоллес қолданған терминология басымдық алды. Спам – қажетсіз, қайталама хабарламалар, мысалы, сұралмаған көп көлемді электрондық пошта. «Спам» термині Монти Пайтонның SPAM атты комедиялық сценкасынан алынған, ол бір кафеде өтеді, онда мәзірдегі барлық тағамға SPAM консервіленген еті қосылған. Клиент SPAM-сыз тағам сұрағанда, официант SPAM-мен толтырылған мәзірді қайталай береді. Біраз уақыттан соң викингтер хоры «СПАМ, СПАМ, СПАМ, СПАМ, СПАМ, керемет СПАМ, тамаша СПАМ!» деп ән салады, бұл ән барлық әңгімені басып тастайды. SPIM – MIPS процессорларының командалар жиынтығына өте ұқсас виртуалды машинаның симуляторы, бұл MIPS сөзінің кері жазылуы. Соңғы уақытта SPIM – жедел хабарлама арқылы жіберілетін спамды білдіреді. Swing – Java үшін графикалық кітапхана. Swing – AWT-ның ізбасары болған жаңа графикалық компоненттерді жасаған жобаның кодолық аты болды. Ол 1930 жылдары танымал болған және 1990 жылдары күтпеген жерден қайта жаңғырған би тобының джаз стилі – свингтің атымен аталды. Компоненттер үшін ресми емес атау болғанымен, Swing API пакеттерінің атауларында javax.swing сөзінің қолданылуы арқасында бұл атау кеңінен танылды.

Т

Tomcat – Джакарта жобасының веб-сервері. Tomcat – Sun компаниясының ішіндегі JSDK 2.1 жобасының кодтық атауы. Tomcat сервилет спецификациясын іске асыру ретінде Sun компаниясының бағдарламалық жасақтама архитекторы Джеймс Дункан Дэвидсон бастады. Дэвидсон бастапқыда жобаның ашық кодты болуын үміттенеді, ал көптеген ашық кодты жобалардың мұқабасында жануар суреті бар О’Райли кітаптары болғандықтан, ол жобаға жануардың атын қоюды қалады. Ол Томкетті таңдады, себебі бұл жануар өзін-өзі қамқорлай алатын және қорғай алатын нәрсені білдіреді деп ойлады. troff – Unix жүйесі үшін құжатты өңдеу жүйесі. Troff – «typesetter roff» деген сөздің қысқартылған түрі, бірақ көптеген адамдар бұл сөздің «Times roff» деген мағынаны білдіретінін болжайды, себебі troff жүйесінде әдепкі бойынша Times шрифті отбасы қолданылады. Troff роff бағдарламасынан шыққан, ол «run off» сөзінің қысқартылған түрі болып табылатын, алдыңғы форматтау бағдарламасы еді. Трояндық ат – заңды бағдарлама кейпінде жасырылған зиянды бағдарлама. Бұл термин классикалық мифтен алынған. Сол сияқты, трояндық ат сырттай зиянсыз (немесе тіпті сыйлық) көрінеді, бірақ іс жүзінде қауіпсіздікті айналып өтуге арналған құрал болып табылады. Tux – Linux ядросының және Linux негізіндегі операциялық жүйелердің басты логотипі ретінде қолданылатын пингвин талисманы. Linux-ты жасаған Линус Торвальдс пингвин талисманын ұсынды, өйткені ол «пингвиндерді өте жақсы көреді» және Linux-ты «қызықты да көңілді» нәрсемен байланыстырғысы келді. Логотипті 1996 жылы Ларри Юинг Linux логотипі конкурсына қатысу үшін жасаған. Tux атауын Джеймс Хьюз ұсынды, ол «(T)орвальдс (U)ни(X) – TUX!» дегенді айтқан.

U

Ubuntu Linux - Canonical Ltd. компаниясы демеушілік ететін, Debian негізіндегі Linux дистрибутиві. «Ubuntu» атауы Оңтүстік Африкалық философиядан алынған. Unix – операциялық жүйе. Bell Labs бастапқыда Bell Labs/GE/MIT бірлескен жобасы болған MULTiplexed Information and Computing System (MULTICS) жобасынан бас тартқанда, Кен Томпсон, кейін Дэннис Ричи қосылып, бос DEC миникомпьютері үшін қарапайым операциялық жүйені жазды, ол дәлізден табылған деген әңгіме бар. Оларға MULTICS-те құрастырылған Space Travel ойынын іске қосу үшін операциялық жүйе қажет болды. Жаңа операциялық жүйе Брайан Керниган тарапынан UNICS – UNiplexed Information and Computing System деп аталды.

W

Wiki немесе WikiWiki – гипермәтіндік құжаттар жиынтығы немесе оларды жасауға арналған ынтымақтастық бағдарламалық қамтамасыз ету. Бұл терминді вики тұжырымдамасын жасаған Уорд Каннингэм ойлап тапқан, ол Гонолулу әуежайындағы "wiki wiki" немесе "жылдам" шаттл автобустарын еске түсіретіндей атаған. Wiki wiki – ол Гавай аралдарына алғашқы сапарында бірінші болып үйренген гавай тіліндегі сөз. Әуежай қызметкері оған терминалдар арасында жүретін "wiki wiki" автобусына отыруды айтқан. Құрт – вирусқа ұқсас, өзін-өзі көбейтетін бағдарлама. "Құрт" атауы Джон Бруннердің 1970 жылдардағы "Шоктауылқылы саяхатшы" атты ғылыми-фантастикалық романынан алынған. Кітапта деректерді жою мақсатымен желіде таралатын "таспа құрттары" деп аталатын бағдарламалар сипатталған. Брунер сипаттаған бағдарлама мен өздерінің бағдарламаларының ұқсастығын байқаған зерттеушілер таратылған есептеулер бойынша тәжірибелер туралы алғашқы мақала жазып, осы атауды қабылдады. WYSIWYG – өңдеу кезіндегі мазмұнның аяқталған өнімге өте ұқсас болатын жүйе. "What You See Is What You Get" аббревиатурасы, бұл фраза Арлин мен Хосе Рамос шығарған WYSIWYG атты бюллетеньде пайда болған. Ол 1970 жылдардың соңында электронды форматқа көшуге дайындалып жатқан жаңадан пайда болған полиграфия индустриясы үшін жасалған.

Х

X терезесі жүйесі – бит картасымен жабдықталған компьютерлерге арналған терезелік жүйе. X өз атауын 1983 жылға дейін W терезесі жүйесі деп аталған бұрынғы терезелік жүйенің ізбасары ретінде алды.

Y

Yahoo! – интернет порталы және веб-каталог. Yahoo! сайтының тарихында оның "Yet Another Hierarchical Officious Oracle" деген сөздің аббревиатурасы екені айтылған, бірақ кейбір адамдар Yahoo! алғашқы күндерінде (1990-шы жылдардың ортасында), akebono.stanford.edu серверінде болған кезде, оны "Yet Another Hierarchical Object Organizer" деп түсіндірген. "Yahoo!" деген сөзді алғаш рет Джонатан Свифт ойлап тапқан және оны "Гулливердің саяхаттары" кітабында қолданған. Ол сыртқы түрі мен әрекеттері жағынан жағымсыз, адамдық келбетінен алыс жаратылысты бейнелейді. Yahoo! негізін қалаушылары Джерри Янг пен Дэвид Фило өздерін "yahoo" деп санағандықтан осы атауды таңдады.

Z

zip – файл пішімі, сонымен қатар файлды қысу үшін етістік ретінде де қолданылады. Бұл файл пішімін Фил Кац жасады, ал оның досы Роберт Махони оған ат қойды. Фил Кац құралаған қысу құралы PKZIP деп аталды. "Zip" сөзі "жылдамдық" мағынасын білдіреді, және олар өнімдерінің ARC және сол кездегі басқа қысу форматтарынан жылдам болатынын көрсетуді мақсат етті.