Майкл Чанг: Американдық теннис шеберінің өмір жолы мен жетістіктері

Кіріспе

Майкл Те пей Чанг (1972 жылдың 22 ақпанында туған) – американдық бұрынғы кәсіби теннисші және жаттықтырушы. Ол 17 жас 109 күндік шақта 1989 жылғы French Open турнирін жеңіп, жекелей сындағы бірінші «Үлкен дулығаны» ұтқан ең жас теннисші болып тарихта қалды. Чанг жоғары деңгейде 34 кәсіби жекелей титул жеңіп алды (оның ішінде жеті «Мастерс» титулы), үш рет ірі турнирлерде екінші орын алды және 1996 жылы әлемдік рейтингте ең жоғары – 2-орынға жетті. Ол көптеген қарсыластарынан бойы аласа болғандықтан, жылдамдығы мен ептілігін пайдаланып, жақсы қорғаныс стилінде ойнады. 2008 жылы Чанг Халықаралық Теннис Даңқы залына енгізілді. 2014 жылдан бастап Кей Нисикориді жаттықтыруда.

Ерте өмір

Майкл Те Пей Чанг 1972 жылғы 22 ақпанда Нью-Джерси штатының Хобокен қаласында Джо мен Бетти Чангтың отбасында дүниеге келді. Чангтың ата-анасы Тайваньнан Америка Құрама Штаттарына көшіп келген. Хобокеннен Миннесота штатының Сент-Пол қаласына көшкеннен кейін ол теннис ойнауды үйренді, сосын Чанг және оның отбасы теннис ойнау мүмкіндігін арттыру үшін алдымен Калифорния штатының Плацентия, кейін Калифорния штатының Энсинитас қаласына көшіп барды. Өсіп келе жатып, Чанг тайваньдық ата-анасынан қытай тілін біраз үйреніп, мандарин тілінде сөйлей алады. Бетти Чангтың теннис турнирлеріне қатысуына көмектесу үшін химия саласындағы жұмысынан қол үзді. 15 жасында әлемдік рейтингте 163-орынға жеткен Чанг Энсинитастағы Сан-Диего орта мектебінде 10-сыныпты бітірмей, кәсіби теннис карьерасын бастады. Ол 1988 жылғы ақпанда GED аттестатын алды.

Жас мансабы

Чанг 12 жасында теннис әлемінің назарына түсті, көптеген «ең жас» рекордтарды орнатып, ерекше жасөспірім ойыншы ретінде көзге түсті. Чанг теннис әлеміне 12 жасында алғаш рет ұлттық титулды жеңіп алғанда назар аударды. 13 жасында ол Fiesta Bowl 16s турнирінің жеңімпазы атанды. 1987 жылдың шілдесінде, 15 жасында, Чанг тағы бір USTA Junior Hard Court жекелей турнирін жеңіп, финалда Пит Сампрасты жеңді, ал бір айдан кейін Каламазуода Американың ең беделді жасөспірімдер турнирі – АҚШ Ұлттық U18 турнирін жеңіп, финалда Джим Куриерді жеңді. Бұл жеңісі оған АҚШ Ашық чемпионатына қатысуға жолдама берді. 1988 жылы 16 жасында ол Сан-Францискода Йохан Крикті жеңіп, алғашқы жоғары деңгейдегі жекелей титулға ие болды. Осылайша Чанг 1955 жылы Тони Траберттен бері француз ашық чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы американдық, ал 1984 жылдан бері үлкен дулығаны (Grand Slam) жеңген алғашқы американдық болды. 1988 жылы Чанг Айова штатының Де-Мойн қаласында өткен көрсету матчында Лендлден жеңілді. Матчтан кейін Лендл Чангқа: «Біріншіден, сенде серіс жоқ. Екіншіден, екінші серісің де жоқ. Мені жеңе алмайсың. Қашып жүре берсең, мұнда тірі қалу үшін қару жасауың керек», – деді. Чанг осы әлсіз жақтарын жоюға тырысты. 1989 жылғы Франция Ашық чемпионатында Лендл алғашқы екі сетті 6:4, 6:4 есебімен жеңіп, үшінші сеттің басында Чангтың серісін бұзғаннан кейін, Чангты жеңуге жақын болды. Алайда Чанг дереу қайта қондырып, үшінші сетті 6:3 есебімен жеңді. Төртінші сетте Чангтың аяқтары қатты ауырды, ол сетті жеңіп, матчты теңестірді, бірақ бесінші сетте 2:1 есебімен алға шыққанда матчтан бас тартуды ойлады. Кейін ол «жүрегімде берілмеуге деген терең сенім болды» деді және матчты аяқтауға шешім қабылдады. Чанг ауыруын жеңу үшін бірнеше ерекше тактикаларды қолданды. Оларға матчты баяулату үшін ауаға жоғары соққыларды (немесе «ай шары») және ұпайларды қысқарту үшін көп жеңімпаздарды ойдағыдай орындау кірді. Бұл тактика Лендлдің ырғағын бұзып, төреші мен көрермендерге қарғауға итерді, әсіресе бесінші сеттегі маңызды ұпайдан кейін, Чанг оны төменнен серіс беріп таңқалдырды. Матч-пойнтте Чанг Лендлдің екінші серісін күтіп, серіс сызығының артында тұрды. Тактика жұмыс істеді, өйткені Лендл екі рет қателік жасап, Чангқа жеңіс сыйлады – 4:6, 4:6, 6:3, 6:3, 6:3, 4 сағат 37 минутта. Кейін Чанг ширек финалда Рональд Агенорды, ал жартылай финалда Андрей Чесноковты жеңді. Содан кейін Лендлге қарсы матчынан жеті күн өткен соң, Стефан Эдбергті бес сетте жеңгеннен кейін, Чанг Мускеттер кубогын жеңіп, үлкен дулыға тарихындағы ең жас ерлер чемпионы атанды. Чангтың Лендлге қарсы матчы 1989 жылдың 5 маусымында, Тяньаньмэнь алаңындағы қырғыннан бір күн кейін өтті. Чанг француз ашық чемпионатындағы жеңісін еске түсіргенде, қырғынның әсерін жиі атап өтеді: «Көптеген адамдар Тяньаньмэнь алаңындағы оқиғаны ұмытып кетті. Бұл оқиға француз ашық чемпионатындағы жексембі күні болды, сондықтан мен жаттығулар жасамайынша немесе матч ойнамайынша, телевизорға жабысып, оқиғаларды бақылап отырдым. Мен адамдарға жиі айтамын, менің ойымша, француз ашық чемпионатында жеңіске жетуім – Құдайдың ниеті болды, өйткені мен қиын уақытта қытай халқына күлімдеуге мүмкіндік бердім». Чанг 1955 жылы Тони Траберттен бері француз ашық чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы американдық, ал 1984 жылдан бері үлкен дулығаны жеңген алғашқы американдық болды. 1989 жылдың тамызында Чанг әлемнің үздік 5 теннисшісіне кірген ең жас ойыншы атанды. Чанг Лендлді тағы да 2:6, 4:6, 6:4, 7:6 (7:5), 9:7 есебімен 4 сағат 42 минуттық жартылай финалда жеңді. Чанг 1992 жылы АҚШ Ашық чемпионатының жартылай финалында Эдбергпен кездесті, бірақ бұл жолы Эдберг бес сетте жеңіске жетті – 6:7, 7:5, 7:6, 5:7, 6:4. 5 сағат 26 минутқа созылған бұл матч АҚШ Ашық чемпионаты тарихындағы ең ұзақ матч болып табылады. Чанг 1989 жылы француз ашық чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін тағы үш рет үлкен дулыға финалдарына жетті, бірақ 1995 жылы француз ашық чемпионатының финалында Томас Мастерге, 1996 жылы Австралия ашық чемпионатының финалында Борис Беккерге және 1996 жылы АҚШ ашық чемпионатының финалында Пит Сампрасқа жеңіліске ұшырады. 1995 жылы француз ашық чемпионатында ол Майкл Стичті және екі мәрте чемпион Сержи Бругераны жартылай финалда тікелей сеттерде жеңді, бірақ финалда Мастерге жеңіліп қалды. 1996 жылы Австралия және АҚШ ашық чемпионаттарында ол жартылай финалда Андре Агассиді тікелей сеттерде жеңді, бірақ АҚШ ашық чемпионатында Сампрасты жеңсе, әлемнің бірінші ракеткасы атануы мүмкін еді. 1997 жылы АҚШ Ашық чемпионатында Сампрас Петр Кордадан жеңілгеннен кейін ол жеңіске жететін фаворит болды, бірақ жартылай финалда Патрик Рафтерге тікелей сеттерде жеңіліп қалды. Чанг Роджер Федерердің үлкен дулыға турниріндегі негізгі турнирде жеңген алғашқы ойыншы, бұл 2000 жылғы Австралия ашық чемпионатында болды. Сондай-ақ, ол Энди Роддикке үлкен дулыға турнирінде жеңілген екінші ойыншы, бұл 2001 жылғы француз ашық чемпионатының екінші турында болды. Чангтың әкесі Джо оны тенниспен таныстырды және ол оның алғашқы жаттықтырушысы болды. 1989 жылы (француз ашық чемпионатындағы жеңісін қоса) Хосе Игуэрас оны жаттықтырды. Көптеген жылдар бойы оның үлкен ағасы Карл Чанг оны жаттықтырды, ол 1990-жылдардың басында онымен бірнеше жұптық турнирлерде де ойнады. Чанг 2003 жылы кәсіби теннис турнирлерінен шықты. Мансабында ол 34 жоғары деңгейдегі жекелей титул жеңіп алды. Оның соңғы жоғары деңгейдегі титулы 2000 жылы Лос-Анджелесте жеңіске жетті. Оның мансабындағы жалпы жүлде қоры 19,145,632 АҚШ долларын құрады. Оның мансабындағы ең жоғары жекелей рейтингі 1996 жылы АҚШ Ашық чемпионатының финалынан кейін әлемнің 2-ракеткасы болды. Ол 1990-жылдарда (1992–1997) қатарынан алты жыл бойы жыл соңындағы үздік он теннисшінің қатарында болды, бұл онжылдықта тек Пит Сампрасқа ғана бәсекелес болды. Ол ATP титулдарын үш әртүрлі онжылдықта жеңіп алған аз ғана ойыншылардың бірі. Оның үш Indian Wells Masters титулы 15 жыл бойы ATP рекорды болды, бірақ 2012 жылы Роджер Федерер бұл көрсеткішті жаңартты. Чангтың табысы американдық жаңа буын ойыншыларының (Пит Сампрас, Джим Куриер және Андре Агасси) ойынға үстемдік ету дәуірінің басталуын білдірді.

Chang first came to the tennis world's attention at age 12 as an outstanding junior player who set numerous "youngest ever" records. Chang first came to the tennis world's attention at age 12 when he won his first national title, the USTA Junior Hard Court singles. At age 13, he won the Fiesta Bowl 16s. In July 1987, at the age of 15, Chang won another USTA Junior Hard Court singles, beating Pete Sampras in the final, and a month later, in Kalamazoo, he won America’s most prestigious junior event, the United States Nationals U18s tournament, beating Jim Courier in the final. This victory earned him a wildcard for the U. S. Open. In 1988, aged 16 years and seven months, he won his first top level singles title at San Francisco, defeating Johan Kriek in the final. Chang thus became the first American man to win the French Open since Tony Trabert in 1955, and the first American man to win a Grand Slam since 1984. In 1988, Chang had been easily beaten by Lendl in an exhibition match held in Des Moines, Iowa. After the match, Lendl advised Chang, "First off, you've got no serve. And you've certainly got no second serve. You can't hurt me. You can run but you better develop a weapon to survive out here", all weaknesses that Chang worked to improve on. At the 1989 French Open, Lendl appeared to be on the way to beating Chang after taking the first two sets 6–4, 6–4 and breaking Chang's serve in his opening service game of the third set. However, Chang broke back immediately and went on to claim the third set, 6–3. During the fourth set, Chang experienced a severe attack of leg cramps, and though he won the set to level the match, he considered retiring from the match while up 2–1 in the fifth set. He later said that he felt "an unbelievable conviction in my heart" not to give up, and decided to finish the match. Chang adopted some unusual tactics in an attempt to overcome his cramps. Those tactics included hitting shots high into the air (known as "moon balls") to slow the match down and going for more winners in order to shorten the points. The success of these tactics caused Lendl to lose his rhythm and also prompted him to swear at the umpire and the crowd, especially after losing a key point in the fifth set when Chang shocked him by delivering an under arm serve. On match point, Chang stood just behind the service line while waiting to receive Lendl's second serve. The tactic worked, as Lendl produced a double fault to give Chang the victory, 4–6, 4–6, 6–3, 6–3, 6–3, in 4 hours and 37 minutes. Chang subsequently defeated Ronald Agénor in the quarter final and Andrei Chesnokov in the semi final. Then seven days after his match against Lendl, after beating Stefan Edberg in five sets, Chang went on to lift the Coupe des Mousquetaires, becoming the youngest men's champion in Grand Slam history. Chang's match against Lendl was played on June 5, 1989, just one day after the height of the Tiananmen Square Massacre. Chang has frequently noted the impact of the massacre when recalling his French Open victory:

A lot of people forget that Tiananmen Square was going on. The crackdown that happened was on the middle Sunday at the French Open, so if I was not practicing or playing a match, I was glued to the television, watching the events unfold I often tell people I think it was God's purpose for me to be able to win the French Open the way it was won because I was able to put a smile on Chinese people's faces around the world at a time when there wasn't much to smile about. Chang became the first American man to win the French Open since Tony Trabert in 1955, and the first American man to win a Grand Slam since 1984. In August 1989, Chang became the youngest player to be ranked in the world's top 5. Chang would defeat Lendl again in near duplicate fashion, 2–6, 4–6, 6–4, 7–6 (7–5), 9–7 in a 4 hour, 42 minute semi final match at the Grand Slam Cup on December 14, 1991. Chang met Edberg in the semifinals of the US Open in 1992; this time, Edberg won in five sets, 6–7, 7–5, 7–6, 5–7, 6–4. The five hour, 26 minute match is the longest in US Open history. Chang reached three further Grand Slam finals after his 1989 French Open triumph, losing the 1995 French Open final to Thomas Muster, the 1996 Australian Open final to Boris Becker, and the 1996 US Open final to Pete Sampras. In the 1995 French Open, he defeated Michael Stich and then two time defending champion Sergi Bruguera in the semifinals in straight sets, eventually losing to Muster. In both the 1996 Australian and U. S. Opens, he defeated Andre Agassi in the semifinals in straight sets; a win over Sampras at the U. S. Open would have made Chang the no. 1 player in the world. In the 1997 U. S. Open, he was the odds on favorite to win after Sampras was upset by Petr Korda; however, Chang lost to eventual champion Patrick Rafter in the semifinals in straight sets. Chang is the first player to be beaten by Roger Federer in the main draw of a Grand Slam tournament, at the 2000 Australian Open. He is also the second player to be beaten by Andy Roddick in the main draw of a Grand Slam tournament, in the second round of the French Open in 2001. Chang was introduced to tennis by his father Joe, who was his first coach. During his rise in 1989 (including his French Open title), he was coached by José Higueras. For much of his professional career, he was coached by his older brother Carl Chang, who also played in several doubles tournaments with him in the early 1990s. Chang retired from the professional tour in 2003. During his career, he won a total of 34 top level professional singles titles. His final top level title was won in 2000 at Los Angeles. His total career prize money earnings was US$19,145,632. His career high singles ranking was world no. 2 in 1996, following his US Open finals performance. He was a year end top ten player for six consecutive years in the 1990s (1992–1997), a feat matched in the decade only by Pete Sampras. He is one of a few players to win ATP titles in three different decades. His three Indian Wells Masters titles was an ATP record which stood for 15 years, before being eclipsed by Roger Federer in 2012. Chang's success marked the start of an era in which a new generation of American players—which also included Pete Sampras, Jim Courier, and Andre Agassi—would come to dominate the game.

Халықаралық ойын

Чанг 1990 жылы Дэвис кубогын жеңген АҚШ құрамасының маңызды мүшесі болды. Австрияда өткен жартылай финалда Хорст Скоффқа қарсы 3–6, 6–7, 6–4, 6–4, 6–3 есебімен екі сеттен ұтылып, АҚШ-ты 1984 жылдан бері алғашқы Дэвис кубогы финалына жеткізді. Чанг кейін Даррен Кахиллді тікелей сеттерде жеңіп, АҚШ финалда Австралияны жеңді. Ол сондай-ақ 1993 жылы Әлем командалар кубогын жеңген АҚШ құрамасында болды. Жыл соңындағы жекелей чемпионаттағы ең жақсы көрсеткіші 1995 жылы болды, ол Мустерді, Джим Куриерді жеңіп, жартылай финалда Пит Сампрасты ұтты, бірақ финалда Борис Беккерге есе жіберді. Чанг 1992 жылғы Барселонадағы жазғы Олимпиада ойындарында АҚШ-ты өкілдік етті, екінші раундқа дейін жетіп, Джейме Онцинспен кездесуде жеңіліске ұшырады. Бұл жарыс Атлантада өткеніне және ол турнирдің бірінші нөмірі болар еді дегеніне қарамастан, ол 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізіп жіберді (жекелей сындағы алтын медальді Андре Агасси жеңіп алды). Чанг 2000 жылғы Сиднейдегі жазғы Олимпиада ойындарына қатысып, бірінші раундта Себастьен Ларэуден жеңіліп қалды.

Марапаттар мен мойындау

Чанг 1988 жылы ATP «Жылдың жаңа ойыншысы» сыйлығын жеңіп алды. 1989 жылы Чанг ATP «Ең жақсарған ойыншы» атанды. 2008 жылы Чанг Халықаралық Теннис Даңқы залына енгізілді. 2009 жылдың 3 мамырында Чанг Оңтүстік Калифорнияның Лос-Анджелес қытай тарих қоғамы тарапынан «Спорттағы тайвандық американдықтарды құттықтау» шарасында құрметпен ескерілді.

Жаттықтыру

Чанг 2014 жылы Кей Нисикориді жаттықтыруға кірісті.

Кәсіпкерлік жобалар

Чанг пен оның отбасы CMCB Enterprises компаниясын құрды, оның Калифорния, Техас, Аризона және Колорадо штаттарында сауда орталықтары мен жылжымайтын мүліктері бар. 2003 жылы олар бөлшек саудадағы делдалдық және жылжымайтын мүлікті басқару компаниясы Dunton Realty Co. компаниясын сатып алып, оның атын Dunton Commercial Real Estate Co. деп өзгертті. 2004 жылы олар Денвердегі SullivanHayes Cos. сауда жылжымайтын мүлік компаниясын сатып алды. Денвер халықаралық әуежайы оларды әуежайдың басты магистралі – Пена бульвары бойында 17 акрлық жаңа сауда жобасын салу үшін таңдады.

Қайырымдылық жұмыс

1994 жылы Чанг АТП тур қайырымдылық қорының төрағасы қызметін атқарды. 1997 жылы А Magazine журналы оны азиялық америкалық жастары үшін үлгі азамат ретінде танылып, жеті азиялық америкалық көшбасшылық сыйлығының бірімен марапаттады. 2001 жылы Чанг 2008 жылғы Пекин Олимпиадасын өткізуге ниет білдірген комитеттің жақсы ниет елшісі болды.

Әуесқойлықтары

Чанг балық аулауға әуес, және турнирлерге саяхат жасағанда жиі балық аулауға шығатын. Вашингтон штатындағы Мерсер аралындағы үйінде ол бірнеше тұщы су аквариумдарын орнатты, оның ең үлкені 240 галлон көлемде, ұзындығы сегіз фут, биіктігі екі фут болатын, оны африкалық цичилдтерді және басқа да түрлерді өсіру үшін пайдаланатын.

Білім

Чанг бір жарым жыл бойы Калифорния штатының Ла Мирада қаласындағы Биола университетіндегі дін қызметкерлерін даярлау магистрлік бағдарламасында оқыды. Ол Биоланың сенімділер кеңесінің мүшесі.

Жеке өмір

2008 жылдың 18 қазанында Чанг Амбер Люге үйленді, ол да кәсіби теннисші. Олардың екі қызы бар. Ол - шын ниетпен христиан.

Жазбалар

Ең жас Гранд Слем чемпионы, 17 жас 3 айлық шағында French Open турнирін жеңіп алған (1989). Ең жас Гранд Слем финалисі, 17 жас 3 айлық шағында French Open финалында ойнаған (1989). Ең жас ATP топ-5 теннисшісі, 17 жас 5 айлық шағында (1989). Маусым соңында ең жас ATP топ-5 теннисшісі, 17 жас 10 айлық шағында (1989). Маусым соңында ең жас ATP топ-10 теннисшісі, 17 жас 10 айлық шағында (1989).