Кіріспе

Оңтүстік Калифорниядағы астрономиялық обсерватория, Wellwater Conspiracy-нің аспаптық жолы

Паломар обсерваториясы – Сан-Диего округінде, Калифорния штатында, АҚШ-тағы Паломар тауларында орналасқан астрономиялық зерттеу обсерваториясы. Оның иесі және басқарушысы Калифорния технология институты (Caltech). Обсерваториядағы зерттеу уақыты Caltech пен оның зерттеу серіктестеріне – Реактивтік қозғалыс зертханасына (JPL), Йель университетіне және Қытайдың Ұлттық астрономиялық обсерваториясына беріледі. Обсерваторияда бірнеше телескоп жұмыс істейді, оның ішінде Хейл телескопы, Паломар телескопы. Пайдаланудан шығарылған құралдарға Паломар сынақ интерферометрі және обсерваториядағы алғашқы телескоптар, сондай-ақ 1936 жылғы Шмидт камерасы кіреді.

Үлкен телескоптар мен Паломар обсерваториясы үшін Хейлдің көруі

Астроном Джордж Эллери Хейл, оның көрегендігі Паломар обсерваториясын құрды, әлемдегі ең үлкен телескопты қатарынан төрт рет салды. Ол 1928 жылы 200 дюймдік Паломар рефлекторы болатын мақала жариялады; бұл американдық қоғамды ғаламның негізгі мәнісіне қатысты сұрақтарға жауап беруде үлкен телескоптардың қалай көмектесетіні туралы білуге шақыру болды. Хейл осы мақаладан кейін 1928 жылғы 16 сәуірде Рокфеллер қорының Халықаралық білім беру кеңесіне (кейіннен Бас білім беру кеңесіне біріктірілді) жолдаған хатында осы жобаға қаржы сұрады. Хатында Хейл былай деді:

"Ғылымды дамытудың ең өнімді жолы – жаңа және күшті құралдар мен зерттеу әдістерін жасау. Үлкен телескоп жарық кеңістігіне ену және фотосуреттеу мүмкіндігін ғана емес, сонымен қатар физика мен химиядағы соңғы жетістіктерден алынған идеялар мен құрылғыларды қолдануға мүмкіндік береді."

Хейл телескобы

200 дюймдік телескоп астроном және телескоп жасаушы Джордж Эллери Хейлдің құрметіне аталған. Ол Калифорния технология институты Рокфеллер қорынан алған 6 миллион долларлық грантпен, Джордж МакКоулидің басшылығымен Корнинг Гласс Уоркс компаниясы жасаған Пайрекс бос кеңістігі арқылы салынды. Д-р Дж. А. Андерсон 1930 жылдардың басында жобаның алғашқы басқарушысы болып тағайындалды. Телескоп (сол кездегі әлемдегі ең ірі телескоп) 1949 жылдың 26 қаңтарында NGC 2261 нысанасын бағыттап, алғашқы жарығын көрді. Америкалық астроном Эдвин Пауэлл Хаббл осы телескопты пайдаланған алғашқы ғалым болды. 200 дюймдік телескоп 1949 жылдан 1975 жылға дейін, ресейлік BTA-6 телескобы алғашқы жарығын көргенге дейін әлемдегі ең үлкен телескоп болып саналды. Хейл телескопын пайдаланған астрономдар космологиялық қашықтықта квазарлар деп аталатын алыс нысандарды (кейіннен белгілі болған белсенді галактикалық ядролардың бір бөлігі) ашты. Олар жұлдыздар популяцияларының химиясын зерттеді, бұл жұлдыздардың нуклеосинтезі және ғаламдағы элементтердің байқалған мөлшері бойынша пайда болуы туралы түсінікке әкелді, сондай-ақ мыңдаған астероидтерді жаңғыртты. Корнинг Гласс Уоркс (қазіргі Корнинг Инкорпорейтед) компаниясының туған жері – Нью-Йорк штатының Корнинг қаласындағы Корнинг Колледжіндегі телескоптың 1:10 масштабты инженерлік моделі кем дегенде бір кіші планетаны – 34419 Корнингті ашуға қолданылды.

Сәулет және дизайн

Рассел В. Портер обсерватория ғимараттарының арт-деко архитектурасын жасады, оның ішінде 200 дюймдік Хейл телескобының күмбезі де бар. Портер Хейл телескобы мен Шмидт камераларының көп бөлігінің техникалық дизайнына жауапты болды және көлденең қималы инженерлік суреттер сериясын жасады. Портер көптеген инженерлермен және Калтех комитетінің мүшелерімен бірлесіп жобалар үстінде жұмыс істеді. Макс Мейсон құрылысқа жетекшілік етті, ал Теодор фон Карман инженерлік мәселелермен айналысты.

Паломар обсерваториясы және жарық ластануы

Оңтүстік Калифорнияның төңірегіндегі көптеген аймақтар обсерваторияның жұмысына кедеріс келтіретін жарық ластануын азайту мақсатында қоршалған жарықтандыруды қолданысқа енгізді.

Телескоптар мен аспаптар

200 дюймдік (5,1 м) Хейл телескопы алғаш рет 1928 жылы ұсынылды және 1949 жылдан бері жұмыс істейді. Бұл 26 жыл бойы әлемдегі ең үлкен телескоп болды. Оскар Майер ғимаратында 60 дюймдік (1,5 м) шағылыстыратын телескоп орналасқан және ол толығымен роботпен басқарылады. Телескоп 1970 жылы іске қосылды және Паломар астрономдарының аспанға қолжетімділігін арттыру үшін салынған. Ерекше жетістіктерінің бірі – 60 дюймдік телескоптың көмегімен алғашқы қоңыр ергежейлі жұлдыз табылды. 60 дюймдік телескопта қазіргі уақытта ZTF транзиенттерінің бақылануы мен жіктелуінің бөлігі ретінде қолданылатын SED машинасының интегралды өрістік спектрографы орналасқан. 48 дюймдік (1,2 м) Самуэль Осчин телескобын (Шмидт камерасы) әзірлеу 1938 жылы басталды, ал телескоп 1948 жылы алғашқы жарық көрді. Бастапқыда ол 48 дюймдік Шмидт деп аталды, ал 1986 жылы Самуэль Ошинге арналды. Көптеген маңызды жетістіктердің ішінде Ошиннің бақылаулары маңызды кәріз планеталары Эрис пен Седнаның ашылуына әкелді. Эристің ашылуы халықаралық астрономиялық қауымдастықта 2006 жылы Плутонның кәріз планета ретінде қайта жіктелуіне әкелген талқылауларды бастады. Қазіргі уақытта Ощин толығымен роботпен басқарылады және онда 570 миллион пикселдік ZTF камерасы – ZTF жобасының ашылу қозғалтқышы орналасқан. 40 дюймдік (1,0 м) WINTER (The Wide field Infrared Transient Explorer) 1x1 градус көлемді бейнелейтін робот телескопы 2021 жылдан бері жұмыс істейді. Ол инфрақызыл (ИК) аспанның уақыт бойынша шектелген зерттеуіне арналған, LIGO анықтаған екі нейтронды жұлдыздың (BNS) бірігу қалдықтарындағы r процесінің материалдарын анықтауға ерекше назар аударылады. Құрал Y, J және InGaAs сенсорларының ұзын толқын шегіне сәйкес келетін қысқа H (Hs) жолағында байқау жүргізеді, бұл толқын ұзындығы 0,9 мен 1,7 микрон аралығын қамтиды.

Пайдаланудан шығарылған құралдар

18 дюймдік Шмидт камерасы 1936 жылы Паломардағы алғашқы жұмыс істейтін телескоп болды. 1930 жылдары Фриц Цвикки мен Уолтер Бааде Паломарда зерттеу телескоптарын қосуды ұсынды, ал 18 дюймдік Шмидт концепциясын көрсету үшін жасалды. Цвикки 18 дюймдік телескоппен басқа галактикаларда 100-ден астам супернованы ашты. 1993 жылы осы құралмен Шоумейкер-Леви 9 кометасы табылды. Кейін ол қызметтен шығарылды және кішкентай мұражайда/келушілер орталығында қойылды. Паломар сынақ интерферометрі (PTI) – жұлдыздардың көрінетін мөлшері мен салыстырмалы орналасуын жоғары бұрыштық ажыратымдылықпен өлшейтін көп телескопты құрал. PTI арқылы жарық жұлдыздардың көрінетін мөлшері және кейде пішіні, сондай-ақ көпжұлдыздық жүйелердің көрінетін орбиталары өлшенді. PTI 1995 жылдан 2008 жылға дейін жұмыс істеді. Паломар планеталарды іздеу телескопы (PPST), сондай-ақ Слют деп те аталады, 2003 жылдан 2008 жылға дейін жұмыс істеген роботталған телескоп. Ол басқа жұлдыздардың айналасындағы планеталарды транзиттік әдіспен іздеуге арналған. Ол Лоуэлл обсерваториясы мен Канар аралдарындағы телескоптармен бірлесіп, Трансатлантикалық экзопланеталық зерттеу (TrES) аясында жұмыс істеді.

POSS-II

Екінші Паломар обсерваториясы аспан зерттеуі (POSS II, кейде Екінші Паломар аспан зерттеуі) 1980 және 1990 жылдары жүргізілді, онда жақсырақ және жылдам фильмдер, сондай-ақ жаңартылған телескоп пайдаланылды. Ошин Шмидт телескопы ахроматикалық түзетумен және автобағыттау мүмкіндігімен жабдықталды. Суреттер үш толқын ұзындығындағы пластиналарға түсірілді: көк (IIIaJ, 480 нм), қызыл (IIIaF, 650 нм) және жақын инфрақызыл (IVN, 850 нм). POSS II зерттеуінде C. Brewer, D. Griffiths, W. McKinley, J. Dave Mendenhall, K. Rykoski, Jeffrey L. Phinney және Jean Mueller (POSS I және POSS II пластиналарын салыстыру арқылы 100-ден астам супернованы ашқан) қатысты. Мюллер POSS II аясында бірнеше кометалар мен кіші планеталарды да ашты, ал 1986 жылы аспирант С. Вильсон зерттеу барысында жарқын Вильсон кометасын тапты. Екі Микронды Барлық Аспан Зерттеуі (2MASS) аяқталғанға дейін POSS II ең кең ауқымды аспан зерттеуі болды. Аяқталғаннан кейін Слоан Цифрлық Аспан Зерттеуі (SDSS) POSS I және POSS II-нің тереңдігінен асып түседі, бірақ POSS аспандағы аумақты шамамен 2,5 есе көп қамтиды. POSS II Цифрлық Аспан Зерттеуінің (DSS) бөлігі ретінде цифрланған түрде де сақталған (яғни, фотопластинкалар сканерленген).

КУЕСТ

Көп жылдық POSS жобаларын Паломар квазарлық экваториалды зерттеу тобының (QUEST) өзгергіштік зерттеуі жалғастырды. Бұл зерттеудің нәтижелері бірнеше жобада қолданылды, оның ішінде Жерге жақын астероидтерді іздеу жобасы да бар. QUEST нәтижелерін пайдаланған тағы бір бағдарлама 2003 жылдың 14 қарашасында 90377 Седнаны және шамамен 40 Койпер белдеуі нысандарын ашты. Камераны бөлісетін басқа бағдарламалар: Шри Кулкарнидің гамма-сәулелердің жарлыстарын іздеу (бұл автоматтандырылған телескоптың жарлыс байқалғанда дереу реакция жасап, сөніп бара жатқан жарлыстың бірнеше суретін түсіру мүмкіндігін пайдаланады), Ричард Эллистің ғаламның кеңеюі үдеп бара ма, жоқ па, соны тексеру үшін суперноваларды іздеу, және С. Джордж Джорговскийдің квазарларды іздеу. Паломар QUEST зерттеуіне арналған камера – Шмидт телескопының толық (4 градусқа 4 градус) көру бұрышын қамтитын 112 зарядталған құрылғыдан (CCD) құралған мозаика болды. Ол құрылған кезде астрономиялық камерада қолданылған ең ірі CCD мозаикасы еді. Бұл құрал ең үлкен астрономиялық сурет – "Үлкен суретті" жасау үшін пайдаланылды. "Үлкен сурет" Гриффит обсерваториясында қойылған.

Қазіргі зерттеулер

Қазіргі зерттеу бағдарламалары 200 дюймдік Хейл телескопында байқаланатын ғарыш кеңістігінің барлық ауқымын қамтиды, оның ішінде Жерге жақын астероидтар, Күн жүйесінің сыртқы планеталары, Койпер белдеуі объектілері, жұлдыздардың пайда болуы, экзопланеталар, қара тесіктер және рентгендік екіжұлдыздар, сондай-ақ суперновалар мен басқа да уақытша көздерді бақылау, квазарлар/белсенді галактикалық ядролар зерттеулері кіреді. 48 дюймдік Самуэль Осчин Шмидт телескопы автоматты түрде жұмыс істейді және жаңа уақытша астрономиялық аспан зерттеуін, яғни Звики уақытша құрылғысын (ZTF) қолдайды. интегралды өріс спектрографы.

Сапарлар мен қоғамдық қатынастар

Паломар обсерваториясы белсенді ғылыми-зерттеу мекемесі болып табылады. Дегенмен, обсерваторияның белгілі бір аймақтары күндіз жұртшылыққа ашық. Келушілер 200 дюймдік телескопты күн сайын таңғы 9:00-ден кешкі 3:00-ге дейін өздігінен аралап көруге болады. Обсерватория жыл бойы аптаның жеті күні ашық, тек желтоқсанның 24-і мен 25-і және қолайсыз ауа-райы болғанда жабылады. Сәуір айынан қазан айына дейін сенбі және жексенбі күндері 200 дюймдік Хейл телескопының күмбезі мен бақылау аймағына экскурсиялар ұйымдастырылады. Паломар обсерваториясының Доценттері жұртшылық үшін «сахна артында» экскурсиялар ұсынады. Паломар обсерваториясында Гринвей келушілер орталығы орналасқан және онда мерзімдік қоғамдық шаралар өткізіледі. Обсерваторияға келе алмайтындар үшін Паломар кең ауқымды виртуалды тур ұсынады, ол сайттағы барлық ірі зерттеу телескоптарына, Гринвей орталығына виртуалды қолжетімділікті қамтамасыз етеді және қосымша ақпарат беру үшін көптеген мультимедиа элементтерін қамтиды. Сондай-ақ, обсерватория жұртшылықтың қызығушылығын арттыру үшін кең ауқымды веб-сайтты және YouTube арнасын белсенді түрде жүргізеді. Обсерватория Калифорния штатының солтүстігіндегі Сан-Диего округіндегі 76 тас жолының жанында орналасқан, Сан-Диего қаласының орталығынан екі сағат, ал Лос-Анджелес қаласының орталығынан (UCLA, LAX әуежайы) үш сағаттық жерде жатыр. Жақын маңдағы Паломар кемпингіне орналасқандар 4 км (2.2 миль) жолмен Обсерватория жолы арқылы Паломар обсерваториясына баруы мүмкін.

Климат

Паломарда ыстық жазғы Жерорта теңізі климаты (Köppen Csa).

Таңдалған кітаптар

1983 — Кальвино, Итало. Паломар мырза. Турин: G. Einaudi. ; OCLC 461880054
1987 — Престон, Ричард. Бірінші жарық. Нью-Йорк: Atlantic Monthly Press. ; OCLC 16004290
1994 — Флоренция, Рональд. Керемет машина. Нью-Йорк: HarperCollins. ; OCLC 611549937
2010 — Браун, Майкл Е. Плутонды қалай өлтірдім және неге ол осылай келді. Spiegel & Grau. ; OCLC 495271396
2020 — Швейцар, Линда. Космикалық Одиссея. MIT Press.