Кіріспе
Неміс химигі патенттік заңгерге айналған (1938 жылы туған)
Гюнтер Вахтершаузер (1938 жылы Гießen қаласында туған) – өмірдің пайда болуы жөніндегі жұмыстарымен кеңінен танымал неміс химигі, патенттік заңгер. Оның теориясы, атап айтқанда, темір-күкірт әлемі теориясы, Жердегі өмірдің гидротермальды текті болуын айтады. Бұл гипотеза ертедегі өмірдің темір сульфид минералдарының бетінде пайда болған болуы мүмкін екенін ұсынады, сондықтан осылай аталды. Теория қазіргі биохимиядан ретроспективті қорытындылар жасау және химиялық тәжірибелердің нәтижелері негізінде жасалған. Бұл теория өмірдің теңіз түбіндегі гидротермальды қайнарлар маңында пайда болғаны туралы гипотезамен үйлеседі. Оны ғылым философы Карл Р. Поппер өз идеяларын жариялауға ынталандырып, қолдады.
Günter Wächtershäuser (born 1938 in Gießen) is a German chemist turned patent lawyer who is widely known for his work on the origin of life, and in particular his iron sulfur world theory, a theory that life on Earth has hydrothermal origins. The hypothesis proposes that early life may have formed on the surface of iron sulfide minerals, hence the name. It was developed by retrodiction from extant biochemistry in conjunction with chemical experiments. The theory is consistent with the hypothesis that life originated near seafloor hydrothermal vents. He was encouraged and supported by science philosopher Karl R. Popper to publish his ideas.
Өмірбаяндық тарихы
Вахтершюзер, білімі бойынша химик, 1970 жылдан бері Мюнхенде халықаралық патенттік заңгер болып жұмыс істейді. Ол органикалық химия, гендік инженерия және патенттік құқық салаларында көптеген мақалалар жариялаған, сонымен қатар сезіну және тану қабілеттерінің, сондай-ақ өмірдің пайда болуына қатысты эволюциялық теорияға үлес қосып келеді.
"Біріншіден, зат алмасу"
Вахтершаузердің басты идеяларының бірі – генетикаға дейін зат алмасудың алғашқы түрі пайда болды деген пікір. Мұндағы зат алмасу – басқа процестерде қолданылатын энергияны өндіретін химиялық реакциялардың циклі. Оның ойынша, қарапайым зат алмасу циклі қалыптасқаннан кейін, ол одан әрі күрделі заттарды жасауға көшкен. Оның моделі РНК әлемі гипотезасымен салыстырылатын темір-күкірт әлемі теориясы деп аталады.
Марапаттар
1993 жылы Вахтершаузер Бавария ғылым академиясының жылдық сыйлығымен марапатталды, ал келесі жылы Регенсбург университетінде құрметті профессор атанды. 1999 жылы Вахтершаузер Бонн химия сыйлығын алды, ал 2008 жылы Солтүстік Каролина университетінің (Чапел-Хилл) адъюнкт-профессоры болып тағайындалды.
Жарияланымдар
Алғашқы метаболистік циклдердің эволюциясы. Ұлттық ғылым академиясының еңбектері 87, 1990 жылғы қаңтар, 200–204
Өмірдің пайда болуы және оның әдістемелік қиындығы. J Theor Biol 187, 1997, 483–494. Өмірдің пайда болуы: Біз білмейтін өмір. Science журналы 289(5483), 25 тамыз 2000, 1307–1308
Клеткаларға дейінгі кезеңнен эукариотаға дейін – екі липидтің хикаясы. Molecular Microbiology 47(1), 2003 жылғы қаңтар, 13–22, doi:10.1046/j.1365-2958.2003.03267.x
Хемоавтотрофты өмірдің жанартаулық пайда болуынан бактерияларға, археяларға және эукариоталарға дейін. Лондон Корольдік қоғамының философиялық трансакциялары. B сериясы, Биологиялық ғылымдар 361(1474), 29 қазан 2006, 1787–1808, doi:10.1098/rstb.2006.1904
РНК-ның генетикалық механизмнің пайда болуы мен ерте эволюциясындағы орны. Life 4, 19 желтоқсан 2014, 1050–1091, doi:10.3390/life4041050
Қателікке мадақ. Journal of Molecular Evolution 82, 14 қаңтар 2016, 75–80, doi:10.1007/s00239-015-9727-3
The origin of life and its methodological challenge. J Theor Biol 187, 1997, 483–494. Origin of Life: Life as We Don’t Know It. In: Science 289(5483), 25. August 2000, S. 1307–1308
From pre cells to Eukarya – a tale of two lipids. In: Molecular Microbiology 47(1), January 2003, 13–22, doi:10.1046/j.1365 2958.2003.03267. x
From volcanic origins of chemoautotrophic life to Bacteria, Archaea and Eukarya. In: Philosophical transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological sciences 361(1474), 29. October 2006, 1787–1808, doi:10.1098/rstb.2006.1904
The Place of RNA in the Origin and Early Evolution of the Genetic Machinery. Life 4, 19. December 2014, 1050–1091, doi:10.3390/life4041050
In Praise of Error. In: Journal of Molecular Evolution 82, 14. January 2016, 75–80, doi:10.1007/s00239 015 9727 3