Предраг "Пея" Стоякович: Сербский баскетбольный феномен

Кіріспе

Сербиялық баскетболшы (туған 1977)

Предраг Стоякович (серб. Предраг Стојаковић, ; 9 маусым 1977 жылы туған), «Пея» (Peđa, Пеђа) деген лақап атымен танымал, – сербиялық кәсіби баскетбол басшысы және бұрынғы ойыншы. Соңғы рет Ұлттық Баскетбол Лигасының (НБА) «Сакраменто Кингз» командасының бас менеджерінің көмекшісі және ойыншылар құрамын дамыту директоры болып жұмыс істеді. 2022 жылы Грекия баскетбол лигасының атақ-даңқ залына енгізілді. Биіктігі 2,08 метр, Стоякович көбінесе шағын шабуылшы (small forward) позициясында ойнады. Ол екі рет НБА үш ұпайлық сыны (Three Point Contest) және All Star Weekend жарыстарында жеңіске жетті. Стоякович мансабында 1760 үш ұпайлық лақтыру жасады, ол зейнеткерлікке шыққан кезде барлық уақытта 10-орында тұрды. Қазіргі уақытта бұл көрсеткіш бойынша 27-орында. «Crvena zvezda» және «PAOK» командаларында ойнағаннан кейін Стоякович 1996 жылғы НБА драфтында «Сакраменто Кингз» командасымен 14-орынға таңдалып алынды. НБА-да ол 2000-01 маусымда екі маусымдық резервтік құрамда отырғаннан кейін өзінің маңызды маусымын өткізді, орташа есеппен 20,4 ұпай және 5,8 допты қайтаруды (rebounds) жинады, ал үш ұпайлық сынынан .400% тиімділікпен лақтырды. 2001 жылғы «Жылдың ең жақсарған ойыншысы» (Most Improved Player) сыйлығы үшін дауыс беруде екінші орынды иеленді. Үш рет All-Star және 2004 жылғы All-NBA екінші командасының мүшесі Стоякович «Кингз» командасымен 2002 жылғы Батыс конференциясының финалына жетті. Сондай-ақ, «Индиана Пейсерс», «Нью-Орлеан Хорнетс» және «Торонто Рапторс» командаларында ойнады. Стоякович 2011 жылы «Даллас Маверикс» командасының құрамында НБА чемпионатында жеңіске жетті. Стоякович Югославияның ұлттық құрамасын 2001 жылғы FIBA EuroBasket және 2002 жылғы FIBA Әлем чемпионатында алтын медальдарға жеткізуге көмектесті. Көптеген жағдайларда Еуропаның ең ұлы баскетболшыларының бірі саналатын Стоякович итальяндық спорт газеті Gazzetta dello Sport-тың «Еуроскар» баскетболшысы және итальяндық спорт журналы Superbasket-тің «Мистер Еуропа» ойыншысы атағына екі рет ие болды. HoopsHype 2021 жылы Стояковичті барлық уақыттағы 75 ең үздік халықаралық ойыншының бірі деп атады. 19 желтоқсан 2011 жылы ол кәсіби баскетболдан зейнеткерлікке шыққандығын жариялады.

Predrag Stojaković (, ; born 9 June 1977), known by his nickname Peja (Peđa, Пеђа, ), is a Serbian professional basketball executive and former player who was most recently the assistant general manager and director of player personnel and development of the Sacramento Kings of the National Basketball Association (NBA). He was inducted into the Greek Basket League Hall of Fame in 2022. Standing at 6 ft 10 (2.08 m), Stojaković played mostly at the small forward position. He won the NBA Three Point Contest two times, All Star Weekend competitions. Stojaković made 1,760 three point field goals in his career which ranked 10th all time at the point of his retirement. Stojaković currently ranks 27th in this category. After starting in Crvena zvezda and while playing for PAOK, Stojaković was drafted fourteenth overall by the Sacramento Kings in the 1996 NBA draft. In the NBA, he had a breakthrough season in 2000–01 following two seasons on the bench, averaging 20.4 points and 5.8 rebounds while shooting .400 from three point range in his first season as a starter. He finished second in voting for the 2001 Most Improved Player Award. A three time All star and a member of the 2004 All NBA Second Team, Stojaković enjoyed success with the Kings reaching the 2002 Western Conference Finals. He also played for the Indiana Pacers, New Orleans Hornets and Toronto Raptors. Stojaković won an NBA Championship in 2011 as a member of the Dallas Mavericks. Stojaković helped to lead the senior FR Yugoslavian national team to gold medals in the 2001 FIBA EuroBasket and the 2002 FIBA World Championship. Often considered to be one of the greatest European basketball players ever, Stojaković was named the Euroscar Basketball Player of the Year by the Italian sports newspaper Gazzetta dello Sport and the Mister Europa Player of the Year twice by the Italian sports magazine Superbasket. HoopsHype named Stojaković one of the 75 Greatest International Players Ever in 2021. On 19 December 2011 he announced his retirement from playing professional basketball.

Ерте өмір

Предраг "Пея" Стоякович Пожега қаласында, Серб ұлттық отбасында, Миодраг пен Бранка Стояковичтердің ұлы ретінде дүниеге келді, бұл қала бұрынғы Югославияның Хорватия Социалистік Республикасының құрамында болған. Стояковичтер Папук таулы аймағынан шыққан. 1993 жылы, 16 жасында Стоякович Грекияның Салоники қаласына көшіп кетті. Стояковичтің әкесі туған жерінде қалды және 1995 жылы Батыс Славония түскенге дейін Хорватия армиясына қарсы Серб Крайина Республикасының армиясында соғысты, содан кейін Салоникидегі ұлына қосылды.

Салоникадағы ПАОК (1993-1998)

Стоякович 1993 жылы 16 жасында Грекияға көшіп, бір жылдан кейін Грекияның ПАОК Салоники клубына қосылды. ПАОК сапында 1994–95 жылғы Грекия кубогын жеңіп алды. Сондай-ақ, 1995–96 жылғы FIBA Еуропа кубогының (FIBA Saporta Cup) еуропалық деңгейдегі екінші деңгейлі финалында өнер көрсетті. Стоякович 1998 жылы Пирейде Олимпиакосқа қарсы Грекия лигасы плей-офф жартылай финалында есімде қаларлық соңғы секундта үш ұпайлық тақым етті, бұл ПАОК үшін 58–55 есебімен жеңіс әкелді. Бұл жеңіс Олимпиакостың Грекия лигасының чемпионы ретінде бес жылдық үстемдігін аяқтады және ПАОК-қа лиганың финалдық сериясында Панатинаикоспен кездесуге мүмкіндік берді. Алайда, клуб өз алаңындағы ойындарда кемшілікке ұшырап, бес ойындық серияны (және лиганың чемпионаты) 3–2 есебімен жеңіліске ұшырады. Серия бойында болашақ бас жаттықтырушысы, Нью-Орлеандағы Байрон Скоттпен тығыз қоршауда болған Стоякович, баскетбол карьерасын аяқтаған Панатинаикостың маңызды ойыншыларының бірі болғандықтан, әдеттегі деңгейінде ойнамады. ПАОК сапындағы соңғы маусымында Стоякович Грекия лигасындағы ойындарда орташа есеппен 23,9 ұпай, 4,9 доптарды қайтарып алу, 2,5 нәтижелі пас және 1,2 доп ұрлау көрсеткенімен, Еуропалық жоғары деңгейдегі Еуролиганың 1997–98 маусымында 20,9 ұпай, 3,6 доптарды қайтарып алу және 1,5 нәтижелі пас берді.

Сакраменто Кингз (1998-2006 жж.)

Стоякович Грекияда ойнап жүргенде, 1996 жылғы НБА драфтының бірінші раундында (жалпы 14-ші нөмір) «Сакраменто Кингз» клубы таңдады. Ол 1998–99 жылғы НБА локауты маусымы алдында «Кингз» онымен келісімге келгенге дейін онда ойнауын жалғастырды. «Сакраменто» құрамында екі маусым қатар құрылтай мүшесі болғаннан кейін, 2000–01 маусымында өзінің шығар жолына шықты, орташа есеппен 20,4 ұпай және 5,8 допты қорғап, үш ұпайлық сызықтан .400-ге тиді, алғаш рет негізгі құрамда ойнады. 2001 жылғы «Жылдың ең жақсарған ойыншысы» сыйлығы үшін дауыс беруде екінші орынды иеленді. 2001–02 маусымында ол алғаш рет НБА «Жұлдыздар ойынына» қатысты. Оның ұпай жинауы 21,2 ппг-ға дейін өсті, сонымен қатар, үш ұпайлық тиімділігі (.484) және үш ұпайлық пайызы (.416) бойынша карьералық рекордтарға қол жеткізді. 2002–03 маусымында орташа ұпай саны 19,2 ппг-ға төмендеді, бірақ ол тағы да «Жұлдыздар ойынында» өнер көрсетті. Екі маусымда да ол «Жұлдыздар уикендігінде» өткізілетін үш ұпайлық сайыста жеңіске жетті. 2003–04 маусымында Стоякович тағы да «Жұлдыздар» құрамына ілікті және 24,2 ппг көрсеткішімен лигада екінші орынды иеленді. MVP дауыс беруде төртінші орынды алды және НБА All-NBA 2-ші командасына сайланды. Сондай-ақ, ол еркін лақтырудың тиімділігінде (.933) және маусымдағы үш ұпайлық лақтырулар саны бойынша (240) лига көшбасшысы атанды. 2004–05 маусымында жарақат салдарынан 16 ойынды өткізіп алды, бірнеше ойында жағдайы нашар болды, бірақ орташа есеппен 20,1 ұпай жинады. Стояковичтің 16-шы нөмірі 2014 жылдың 16 желтоқсанында «Сакраменто Кингз» клубында мәңгілікке тоқтатылды.

Индиана Пейсерс (2006)

2006 жылдың 25 қаңтарында Стоякович Рон Артестке айырбасталып, «Индиана Пейсерс» командасына өтті, осылайша «Кингс» сапындағы сегіз жылдық өмірі аяқталды. Дегенмен, ол «Нью-Джерси Нетс» командасымен өткен плей-офф сериясының бірінші турындағы төрт ойынды қатыстырмады, барлығында жеңіліске ұшырады.

Нью-Орлеанс Хорнетс (2006-2010 жылдар)

2006 жылғы маусымнан кейін ол бес жылға 64 миллион долларлық келісімге сол кездегі «Нью-Орлеанс/Оклахома-Сити Хорнетс» клубымен келді. 2006 жылдың 14 қарашасында Стоякович «Шарлотта Бобкэтс» командасына қарсы өзінің мансабындағы ең жоғары 42 ұпай жинады және НБА тарихында командасы үшін ойынды қатарынан 20 ұпаймен ашқан алғашқы ойыншы атанды. Маусымды күшті бастағанына қарамастан, жарақаттар салдарынан 2006-07 маусымының алғашқы 13 ойынынан басқа барлық ойындардан қалыс қалды. Стоякович келесі маусымда қайтадан жақсы ойнады, қатысқан 77 ойынның барлығында негізгі құрамда шықты және «Хорнетс» клубының франшизалық рекордтық 56 ойын жеңуіне және олардың алғашқы дивизиондық титулын жеңуіне үлкен үлес қосты. «Сан-Антонио Спёрс» командасына қарсы плей-оффтың екінші кезеңіндегі алғашқы екі ойында, екеуі де жеңіспен аяқталды, Стоякович әр ойында 23,5 ұпайдан орташа жинап, үш ұпайлық сызықтан 63,7% тиянақтылықпен лақтырды. «Хорнетс» ақырында «Спёрс» командасына жеті ойыннан кейін есе жіберіп, турнирдегі жолын аяқтады. Крис Пол, Тайсон Чандлер, Дэвид Уэст және Стояковичтан тұратын «Хорнетс» ядросы келесі жылы да команданы бәсекеге қатыстырып тұрды, бірақ жарақаттар мен Чандлердің сатылуы «Нью-Орлеансты» команданы жаңадан құруға мәжбүр етті, нәтижесінде тәжірибелі Стоякович қажетсіз болып қалды.

Торонто рапторлары (20102011)

2010 жылдың 20 қарашасында Стоякович Джерид Бейлеспен бірге Джарретт Джек, Маркус Бэнкс және Дэвид Андерсенге айырбасталды және «Торонто Рапторс» командасына өтті. Тек екі ойында ойнағаннан кейін, 2011 жылдың 20 қаңтарында Стоякович «Рапторс» командасынан босатылды. Ол сол тізесінің жарақатынан 26 ойынға қатыса алмады.

Даллас Маверикс (2011)

2011 жылдың 24 қаңтарында Стоякович Даллас Маверикс клубымен келісім шарт жасасты. Маверикс сол жылы НБА чемпионатында жеңіске жетті, ал Стоякович плей-офф кезеңіндегі ойындарда орташа есеппен 7,1 ұпай жинады. Ол Маверикс сапындағы екі плей-офф ойынында 20 ұпайдан көп табалды.

Ойын-сауық мансабынан кейін

2015 жылдың тамызында Стоякович «Сакраменто Кингз» командасының ойыншылар құрамын қалыптастыру және дамыту директоры болып тағайындалды. 2018 жылдың мамырында Стоякович Бас менеджердің орынбасары болып жарияланды. Осы лауазымда ол «Стоктон Кингз» – «Кингз» командасының NBA Дамыту лигасының филиалының Бас менеджері қызметін атқарады. 2020 жылдың 15 тамызында «Сакраменто Кингз» Стоякович Бас менеджердің орынбасары лауазымынан қанағаттандырылғанын хабарлады.

Ұлттық құрама мансабы

Югославияның ұлттық баскетбол құрамасының мүшесі ретінде Стоякович 1999 жылы Францияда өткен FIBA EuroBasket турнирінде қола медальді жеңіп алды. Ол сондай-ақ 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. Одан бөлек, ол 2001 жылы Түркияда өткен FIBA EuroBasket және 2002 жылы Индианаполисте (Индиана штаты) өткен FIBA әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алды. Стоякович 2001 жылғы FIBA EuroBasket турнирінің ең құнды ойыншысы (MVP) атанды, ал 2002 жылы Индианаполисте өткен FIBA әлем чемпионатының үздік бес ойыншысы тізіміне енді. Осы үздік бес ойыншы тізіміне НБА жұлдыздары Ману Жинобили, Дирк Новицки және Яо Мин, сондай-ақ Жаңа Зеландиялық Перо Камерон да кірді. Стоякович ұлттық құрамадағы карьерасын 2003 жылғы EuroBasket турнирінде аяқтады, онда жаңа құрылған Сербия және Черногория құрамасы алтыншы орынды иеленді.

Жеке өмір

Стоякович 17 жасында Грекияның толыққанды азаматтығын алды, ол Грекиядағы ПАОК клубында ойнап жүрген кезде. Оның есімі грекше транслитерацияда Прентрагк "Пеца" Кинис Стогиаковиц (Πρέντραγκ "Πέτζα" Κίνης Στογιάκοβιτς) деп жазылады. Стоякович грек тілінде де сөйлейді. Ол грек модельі Алека Камилаға үйленген. Олардың үш баласы бар, соның ішінде Андрей (2004 жылы туған), қазір Калифорнияның "Алтын аюлары" баскетбол командасы үшін ойнайды. 2014 жылы отбасы Грекияның Глифада қаласында тұрды. Стоякович Грекия армиясында міндетті түрде қызмет етті, бұл әр грек ер азаматы үшін міндетті болып табылады. Ол сонымен қатар Пея Стоякович балалар қорына жетекшілік етеді, бұл Сербия, Черногория және Грекиядағы балалардың өмірін жақсартуға бағытталған қайырымдылық ұйымы.