Вал Логсдон Фитч: Американ физигі, Нобель жүлдесінің лауреаты
Val Logsdon Fitch
Америкалық ядро физигі Вал Логсдон Фитч, 1980 ж. физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Субатомдық бөлшектер симметрияны бұзатынын ашты. CP бұзушылығы, ядролық физика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ядролық физик
American nuclear physicist
Вал Логсдон Фич (10 наурыз 1923 – 5 ақпан 2015) – американдық ядролық физик. Ол Джеймс Кронинмен бірлесе 1964 жылы Брукхейвен ұлттық зертханасындағы Альтернативті градиенттік синхротронды қолданып, кейбір субатомдық реакциялардың негізгі симметрия принциптеріне бағынбайтынын дәлелдеген тәжірибесі үшін 1980 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Олар K-мезондарының ыдырауын зерттеу арқылы, кері жүргізілген реакцияның бастапқы реакцияның жолын қайтадан өтемейтінін көрсетті, бұл субатомдық бөлшектердің реакциялары уақытқа бейтарап емес екенін анықтады. Осылайша CP бұзушылық құбылысы ашылды. Бұл физиктердің табиғат заңдары симметриямен басқарылады деген сенімін күйретті. Небраска штатының Мерриман қаласы маңындағы мал фермасында дүниеге келген Фич Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясына таңдалып алынып, Нью-Мексикодағы Лос-Аламос зертханасында «Манхэттен жобасы» бойынша жұмыс істеді. Кейін ол Макгилл университетін бітіріп, 1954 жылы Колумбия университетінде физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Ол 1954 жылдан 2005 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Принстон университетінің профессоры болып қызмет етті.
Val Logsdon Fitch (March 10, 1923 – February 5, 2015) was an American nuclear physicist who, with co researcher James Cronin, was awarded the 1980 Nobel Prize in Physics for a 1964 experiment using the Alternating Gradient Synchrotron at Brookhaven National Laboratory that proved that certain subatomic reactions do not adhere to fundamental symmetry principles. Specifically, they proved, by examining the decay of K mesons, that a reaction run in reverse does not retrace the path of the original reaction, which showed that the reactions of subatomic particles are not indifferent to time. Thus the phenomenon of CP violation was discovered. This demolished the faith that physicists had that natural laws were governed by symmetry. Born on a cattle ranch near Merriman, Nebraska, Fitch was drafted into the U. S. Army during World War II, and worked on the Manhattan Project at the Los Alamos Laboratory in New Mexico. He later graduated from McGill University, and completed his PhD in physics in 1954 at Columbia University. He was a member of the faculty at Princeton University from 1954 until his retirement in 2005.
Ерте өмір
Вал Логсдон Фич 1923 жылғы 10 наурызда Небраска штатының Мериман қаласының жанындағы мал шаруашылығымен айналысатын фермада дүниеге келді. Ол мал өсіруші Фред Фич пен оның әйелі, мектеп мұғалімі Франсис Логсдонның үш баласының ең кішісі болды. Оның үлкен ағасы мен әпкесі болған. Отбасының фермасы шамамен 10 шаршы километр жерді алып жатқан. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай әкесі атқа міну кезінде жарақат алып, ауыр халде болды және фермада жұмыс істей алмады. Сондықтан отбасы жақын орналасқан Гордон қаласына көшіп, әкесі сақтандыру бизнесімен айналыса бастады. Әскер Фитчті Нью-Мексико штатындағы Манхэттен жобасының Лос-Аламос зертханасына жіберді. 1944 жылдың ортасына қарай Лос-Аламостағы техниктердің үштен бірі SED-тен келгендер еді. Ол Нильс Бор, Джеймс Чэдвик, Энрико Ферми, Исидор Исаак Раби, Бруно Росси, Эмилио Сегре, Эдвард Теллер және Ричард С. Толман сияқты физика ғылымының көрнекті өкілдерімен танысты, тіпті кейде олардың берген физика курстарына қатысты. Ол британдық миссияның мүшесі Эрнест Титтертон басқарған топта жұмыс істеді және тәжірибелік физиканың әдістерін жақсы меңгерді. Ол Вендовер әскери әуе базасында және Салтон-Си әскери-теңіз әуе станциясында өткізілген атом бомбасының макеттік сынақтарына қатысты, сондай-ақ Тринити полигонында жұмыс істеді, онда 1945 жылғы 16 шілдеде Тринити ядролық сынағына куә болды. 1946 жылы ол әскерден босатылды. Ол Лос-Аламоста азаматтық қызметкер ретінде тағы бір жыл жұмыс істеп, ақша табуға тырысты. 1948 жылдың жазында ол қысқа мерзімге Лос-Аламосқа оралды. Диссертациясы 1953 жылдың қараша айында "Physical Review" журналында жарияланды. 1949 жылы Фитч Колумбиядағы зертханада жұмыс істейтін хатшы Элис Каннингэмға үйленді. Олардың екі ұлы болды. Элис 1972 жылы қайтыс болды, ал 1976 жылы ол Дейзи Харпер Шарпқа үйленді, осылайша екі әйелінен және бір ұлынан туған балалары болды. 1976 жылдан 1981 жылға дейін физика кафедрасын басқарды. Бұл нәтиженің маңыздылығы бірден толыққанды бағаланбады, бірақ Ұлы жарылыстың дәлелдері жиналған кезде, Андрей Сахаров 1967 жылы ғаламның негізінен материядан, емес антиматериядан тұратынын түсіндірді. Осы жаңалықты ашқандары үшін Фитч пен Кронин 1980 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Ол 1964 жылы Америка физика қоғамының мүшесі болып сайланды және 1966 жылы Ұлттық ғылым академиясының және Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі атанды. 1981 жылы Фитч Дүниежүзілік мәдениет кеңесінің негіс қалаушы мүшесі болды және Америка жетістіктері академиясының Алтын тақтасымен марапатталды. Ол 1988 жылдан 1989 жылға дейін Америка физика қоғамының президенті болды және 1970 жылдан 1973 жылға дейін президенттің ғылыми кеңесшілер комитеті сияқты бірқатар үкіметтік ғылым және ғылым саясаты комитеттерінде жұмыс істеді. 2015 жылғы 5 ақпанда 91 жасында Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы үйінде дүние салды.
Val Logsdon Fitch was born on a cattle ranch near Merriman, Nebraska, on March 10, 1923, the youngest of three children of Fred Fitch, a cattle rancher, and his wife Frances née Logsdon, a school teacher. He had an older brother and sister. The family farm was about 4 square miles (10 km2) in size. Soon after his birth, his father was badly injured in a horse riding accident and could no longer work on his ranch, so the family moved to the nearby town of Gordon, Nebraska, where his father entered the insurance business. The Army sent Fitch to the Manhattan Project's Los Alamos Laboratory in New Mexico. By mid 1944, about a third of the technicians at Los Alamos were from the SED. There he met many of the greats of physics including Niels Bohr, James Chadwick, Enrico Fermi, Isidor Isaac Rabi, Bruno Rossi, Emilio Segrè, Edward Teller and Richard C. Tolman, in some cases attending physics courses taught by them. He worked in the group headed by Ernest Titterton, a member of the British Mission, and became well acquainted with the techniques of experimental physics. He participated in the drop testing of mock atomic bombs that was conducted at Wendover Army Air Field and the Naval Auxiliary Air Station Salton Sea, and worked at the Trinity site, where he witnessed the Trinity nuclear test on July 16, 1945. He was discharged from the Army in 1946. He continued to work at Los Alamos as a civilian for another year to earn money. He briefly returned to Los Alamos in summer 1948. The thesis was published in the Physical Review in November 1953. In 1949, Fitch married Elise Cunningham, a secretary who worked in the laboratory at Columbia. They had two sons. Elise died in 1972, and in 1976 he married Daisy Harper Sharp, thereby acquiring two stepdaughters and a stepson. He was chair of the physics department from 1976 to 1981. The importance of this result was not immediately appreciated; but as evidence of the Big Bang accumulated, Andrei Sakharov realized in 1967 that it explained why the universe is largely made of matter and not antimatter. For this discovery, Fitch and Cronin received the 1980 Nobel Prize in Physics. He was elected a Fellow of the American Physical Society in 1964 and a Member of both the National Academy of Sciences and the American Academy of Arts and Sciences in 1966. In 1981, Fitch became a founding member of the World Cultural Council and received the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement. He was president of the American Physical Society from 1988 to 1989, and he served on a number of governmental science and science policy committees, including the President's Science Advisory Committee from 1970 to 1973. He died at his home in Princeton, New Jersey, at the age of 91 on February 5, 2015.
Жарияланымдар
Фитч, В. "Көпжолақты кері байланыс күшейткіштері туралы бірнеше ескертулер", Лос-Аламос ұлттық зертханасы, АҚШ Энергетика департаменті (бұрынғы Атом энергиясы жөніндегі комиссия арқылы), (16 наурыз, 1949). Фитч, В. "Төрттік жоғары ажыратымды шкала", Колумбия университеті, АҚШ Энергетика департаменті (бұрынғы Атом энергиясы жөніндегі комиссия арқылы), (25 тамыз, 1949).
Fitch, V. "Some Notes on Wideband Feedback Amplifiers", Los Alamos National Laboratory, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (March 16, 1949). Fitch, V. "A High Resolution Scale of four", Columbia University, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (August 25, 1949).