Кіріспе

Алюминий фольгасы (немесе американдық ағылшын тілінде алюминий фольгасы; кейде қалайы фольга деп аталады) – жұқа металл қабаттарынан жасалған алюминий. Фольга иілгіш, оны оңай бүгіп немесе заттарды орауға болады. Жұқа фольгалар көміртекті және кейде оларды берік және пайдалы ету үшін пластик немесе қағаз сияқты басқа материалдармен қаптауға болады. 2014 жылы Еуропада алюминий фольгасының жылдық өндірісі шамамен алғанда, ал 2003 жылы АҚШ-та болды. Алюминий фольгасының шамамен 75%-ы азық-түлік, косметика және химиялық өнімдерді қаптауға, ал 25%-ы өнеркәсіптік қолдануларға (мысалы, жылу оқшаулағыштары, электр кабельдері және электроника) пайдаланылады. Алғашқы дыбыс жазбалары қалайы фольгаға жасалған.

Өнертабыс

Қалайды алғаш рет 1910 жылы алюминиймен алмастырды, осы кезде алғашқы алюминий фольгасын жасау зауыты, Dr. Lauber, Neher & Cie. Швейцарияның Эммишофен қаласында ашылды. Алюминий өндіруші J. G. Neher & Sons компаниясына тиесілі болған зауыт 1886 жылы Швейцарияның Шаффхаузен қаласында Рейн сарқырамасының етегінде құрылған, оның энергиясы процесті қамтамасыз етті. 1907 жылғы желтоқсанда Негердің ұлдары доктор Лаубермен бірге үздірімсіз жасау процесін ойлап тапты, осы арқылы алюминий фольгасын қорғаушы қабат ретінде пайдалануға болатынын анықтады. 1911 жылы Берн қаласындағы Tobler компаниясы шоколадтарын, соның ішінде ерекше үшбұрышты Toblerone шоколадын алюминий фольгаға орауды бастады. Америка Құрама Штаттарында фольга алғаш рет 1913 жылы Life Savers, шоколад таяқшалары және желімдерді орау үшін қолданылды.

Қасиеттері

Алюминий фольгасының қалыңдығы кемінде ; одан да жұқарақ өлшемдері де жиі қолданылады. Стандартты тұрмыстық фольга әдетте қалыңдығы , ал ауыр тұрмыстық фольга әдетте қалыңдығы болады.

Фольганың бір жағы ғана жабыспайтын жабынмен қапталған болуы мүмкін. Алюминий магниттік емес болғанымен, жақсы тоқ өткізгіш, сондықтан тіпті жұқа парақ та түсетін электр толқынын дерлік толығымен шағылыстырады. 100 МГц-тен жоғары жиіліктерде электр өрісі 80 децибелден (дБ) артық әлсірейді, яғни қуатының 10−8 = 0,00000001-ден азы ғана өтеді. Алюминийдің жұқа парақтары төмен жиілікті магнит өрістерін әлсіретуде тиімді емес. Қорғау тиімділігі тері тереңдігіне байланысты. Өріс бір тері тереңдігінен өте қалса, энергиясының шамамен 63%-ын жоғалтады (бастапқы энергиясының 1/e = 1/2.718-іне дейін әлсірейді). Жұқа қорғау қабаттарының ішкі шағылыстары да бар, олар қорғау тиімділігін азайтады.

Өндiру

Тұрақты құю әдісі энергияны көп қажет етпейді және қазіргі кезде басым процесс болып табылады. Фолга қалыңдығына төтеп бере алатын, жеткілікті жұқа аралықты роликтерді жасау қиын. Осыған жол бермеу үшін, сондай-ақ жыртылуды азайту, өндіріс жылдамдығын арттыру және қалыңдықты бақылау мақсатында, қалыңдығы белгілі бір шамадан төмен фольга жасағанда, соңғы өңдеу кезінде екі қабат бірдей оралады, роликтерге кіретін қабаттың қалыңдығы екі есе артады. Роликтерден өткен соң екі қабат бөлінеді, нәтижесінде бір жағы жылтыр, екінші жағы матовый фольга пайда болады. Бір-бірімен жанасқан жақтары матовый, ал сыртқы жақтары жылтыр болады. Матовый алюминий фольганың шағылыстыру қабілеті 80%, ал жылтыр әсемдемелі фольганың шағылыстыру қабілеті шамамен 88% құрайды. Алюминий фольгасы нәзік тағамдарды мангалда пісіруге де қолданылады. Барлық металл заттар сияқты, алюминий фольгасын микротолқынды пешке салғанда реакция болады. Бұл микротолқындардың электромагниттік өрістерінің фольгада электр тогын тудыруымен және фольга бетінің өткір ұштарында жоғары потенциалдың пайда болуымен байланысты. Егер потенциал жеткілікті жоғары болса, бұл төменгі потенциалды аймақтарға, тіпті фольганы қоршаған ауаға электр доғасын тудыруы мүмкін. Қазіргі заманғы микротолқынды пештер, микротолқынды энергияның шағылысуынан қуыс магнетронның зақымдануын болдырмау үшін жасалған, сонымен қатар микротолқынды пеште қыздыруға арналған алюминий пакеттері де қолжетімді.

Қоршаған орта мәселелері

Кейбір алюминий фольга өнімдерін бастапқы энергия шығындарының шамамен 5% энергиясымен қайта өңдеуге болады.