Эдуард Монтегю: Саяхатшы, жазушы және дипломаттың ұлы

Кіріспе

Эдвард Вортли Монтегю (15 мамыр 1713 – 29 сәуір 1776) – ағылшын жазушысы және саяхатшы. Ол дипломат және парламент мүшесі Эдвард Вортли Монтегю мен жазушы және саяхатшы Леди Мэри Вортли Монтегюдің ұлы болды, оның таланты мен ерекшелігін мұра еткендей көрінеді. 1716 жылы ата-анасы оны Константинопольге алып барды, ал 1716 жылғы наурыз айында Перрада 17 жасында шешекке қарсы егілді, бұл медициналық процедураны алғаш рет Ұлыбритания азаматының басынан өткені болды. 1718 жылы ата-анасы Англияға оралғаннан кейін, ол Вестминстер мектебіне орналастырылды, бірақ ол бірнеше рет қашып кетті. Бірінші рет 1726 жылғы шілдеде Оксфордта табылғаннан кейін, оны «мектеп оқушысының қарапайым жағдайына» қайтару қиын болды. 1727 жылғы тамызда ол тағы да қашып кетті және бірнеше ай бойы іздеуден тыс қалды. Оның мұғалімі, Кингстон герцогинясының капелланы Форстер, осыған ұқсас екі оқиғаны айтқан, бірақ нақты даталары белгісіз. Біріншісі бір жылдық жоғалудан кейін Блэкволлда балық сатумен аяқталды. Екінші рет ол Портоға жол ақысын төлеп сапар жасады, дезертир болды, ел ішіндегі жерлерге барды және жүзімдікте жұмыс істеді, бірақ Портоға бірнеше есектермен оралғанда, британ консулының шағымы бойынша тұтқындалды, кемеге қайтарылды, ата-анасы оны таныды. Содан кейін ол Батыс Үндістанға мұғаліммен, ал кейін Нидерландыға күзетшімен бірге жіберілді. Ол 1741 жылы Лейденде араб тілін жан-жақты зерттеді және көп жылдардан кейін оқуын жалғастырды. Әкесі оған аз қаржы берді, сондықтан ол үлкен қарызға батты. Ол 1743 жылдан 1748 жылға дейін британдық армияда қызмет етті, алдымен 7-ші драгун гвардиясында корнет, кейін 1-ші жаяу полкте капитан лейтенант болды. Ол Фонтеной шайқасында шайқасты. 1748 жылы ол армиядан кетті. Содан кейін ол көптеген жылдар бойы әртүрлі елдерге саяхаттап, саяхаттары туралы қысқаша күнделік жазбалар мен эскиздер жасады, соңында 1769 жылы оқуын жалғастырды. Ол 1747 жылы Хантингдонширден Парламент мүшесі болып сайланды және 1748 жылы Австрия мұрагерлігі соғысын аяқтаған Экс-ла-Шапель конференциясында хатшылардың бірі болды. 1751 жылы ол Париждегі ұсақ-көкейкестік ойынға қатысты; картада яһудиді алдап, төлеуден бас тартқан кезде оны тонағаны үшін тұтқындалды және Шательде он бір күнге қамалды. Париж Парламенті шешімді жоққа шығарғанға дейін ол алғашқы сот отырысынан кейін ақталды және оған 300 ливр айыппұл төлеуге бұйрық берілді. Ол парламенттегі қызметін жалғастырды және «Ежелгі республикалардың өрлеуі мен құлдырауы туралы ойлар» (1759) атты еңбегін жазды. Италияда болғанда Амбракий шығанағының және Грекияның солтүстік-батысындағы Лефкас аралының егжей-тегжейлі картасын жасап шығарды. Әкесі оған 1000 фунт стерлинг мұра қалдырды, мүлкінің басым бөлігі оның әпкесі Леди Бьютке тиді. Ол Шығысқа ұзақ сапарға шықты, Джордж Ромни оны Венецияда түріктей өмір сүрген деп сипаттады. Ол еврей, араб, халдей және парсы тілдерін жақсы білген, сонымен қатар шешен сөйлейтін де болды. Оның отбасы оны ақылдан адасқан деп ойлады, ал анасы өсиетінде оған бір гинея қалдырды, бірақ оның өлімінен кейін оған жыл сайынғы зейнетақысы берілді. Ол Италиядағы Падуа қаласында қайтыс болды.

Edward Wortley Montagu (15 May 1713 – 29 April 1776) was an English author and traveller. He was the son of the diplomat and member of parliament Edward Wortley Montagu and the writer and traveller Lady Mary Wortley Montagu, whose talent and eccentricity he seems to have inherited. In 1716, he was taken by his parents to Constantinople, and at Pera in March 1716 17 was inoculated for smallpox, the first native of the United Kingdom to undergo this medical procedure. On the return of his parents to England in 1718, he was placed at Westminster School, from which he ran away more than once. On the first occasion, in July 1726, he was traced to Oxford, and was with difficulty 'reduced to the humble condition of a school boy.' He decamped again in August 1727 and was not recovered for some months. Two similar escapades are mentioned by his tutor, Forster, chaplain to the Duchess of Kingston, but without dates. The first ended in his discovery, after a year's absence, selling fish in Blackwall. The second time, he worked his passage out to Oporto, deserted, went up country, and found employment in the vineyards, but returning to Oporto in charge of some asses, he was arrested at the instance of the British consul, brought back to his ship, identified and restored to his parents by the master. He was then sent to travel with a tutor in the West Indies, and afterwards with a keeper to the Netherlands. He made a serious study of Arabic at Leiden in 1741 and returned many years later to prosecute his studies. His father made him a meagre allowance, and he was heavily encumbered with debt. He served in the British army from 1743 to 1748, first as a cornet in the 7th Dragoon Guards and later as a captain lieutenant in the 1st Regiment of Foot. He fought at the Battle of Fontenoy. He left the army in 1748. He thereafter traveled in various parts for many years, writing brief diary notes of his travels along with occasional sketches; and finally returned to his studies in 1769. He was Member of Parliament (MP) for Huntingdonshire in 1747 and was one of the secretaries at the conference of Aix la Chapelle that closed the War of the Austrian Succession in 1748. In 1751, he was involved in a disreputable gaming quarrel in Paris; arrested for cheating a Jew at cards and then robbing him when he refused to pay; and was imprisoned for eleven days in the Châtelet. He was cleared after the first court hearing before the decision was overturned by the Parlement of Paris, and he was ordered to pay a fine of 300 livres. He continued to sit in parliament, and wrote Reflections on the Rise and Fall of the Antient Republics (1759). Whilst in Italy, he designed and published a detailed map of the Ambracian Gulf and the island of Lefkas in northwestern Greece. His father left him an annuity of £1000, the bulk of the property going to his sister Lady Bute. He set out for extended travel in the East, and George Romney described him as living in the Turkish manner at Venice. Fluent in Hebrew, Arabic, Chaldaic, and Persian, he was also an excellent orator. His family thought him mad, and his mother left him a single guinea in her will, but her annuity devolved on him at her death. He died at Padua in Italy.