Кіріспе
Мезодерма – көптеген жануарлардың эмбрионының өте ерте даму кезінде гаструляция кезінде пайда болатын үш қабаттың ортаңғы қабаты. Сыртқы қабаты – эктодерма, ал ішкі қабаты – эндодерма. Мезодерма мезенхим, мезотелий, эпителий емес қан жасушалары және коэломоциттерді қалыптастырады. Мезотелий коэломдарды жабады. Мезодерма миогенез деп аталатын процесте бұлшықеттерді, септалар (көлденең бөліктерді) және мезентерияларды (бойлық бөліктерді) қалыптастырады; сондай-ақ гонадтардың бір бөлігін (қалғаны гаметалар) құрайды. Сенімсіз дереккөз: date=June 2011. Миогенез – мезенхиманың ғана функциясы. Мезодерма ұрықаралық сигнал беру арқылы эмбрионның қалған бөлігінен ерекшеленеді, содан кейін ұйымдастырушы орталық арқылы поляризацияланады. Ұйымдастырушы орталықтың орналасуы, өз кезегінде, бета-катениннің GSK 3 арқылы ыдыраудан қорғалған аймақтарымен анықталады. Бета-катенин транскрипциялық фактордың активтілігін өзгертетін кофактор ретінде әрекет етеді, tcf 3-ті тоқтатудан белсендіруге дейін өзгертеді, бұл мезодермалық дифференциация және гаструляция үшін маңызды гендік өнімдердің синтезін бастайды. Бұдан әрі, мезодерма басқа құрылымдардың, мысалы, жүйке жүйесінің алғы құрылымы – жүйке пластинасының өсуін күшейтуге қабілетті.
The mesoderm is the middle layer of the three germ layers that develops during gastrulation in the very early development of the embryo of most animals. The outer layer is the ectoderm, and the inner layer is the endoderm. The mesoderm forms mesenchyme, mesothelium, non epithelial blood cells and coelomocytes. Mesothelium lines coeloms. Mesoderm forms the muscles in a process known as myogenesis, septa (cross wise partitions) and mesenteries (length wise partitions); and forms part of the gonads (the rest being the gametes). Unreliable source: date=June 2011 Myogenesis is specifically a function of mesenchyme. The mesoderm differentiates from the rest of the embryo through intercellular signaling, after which the mesoderm is polarized by an organizing center. The position of the organizing center is in turn determined by the regions in which beta catenin is protected from degradation by GSK 3. Beta catenin acts as a co factor that alters the activity of the transcription factor tcf 3 from repressing to activating, which initiates the synthesis of gene products critical for mesoderm differentiation and gastrulation. Furthermore, mesoderm has the capability to induce the growth of other structures, such as the neural plate, the precursor to the nervous system.
Анықтама
Мезодерма – эмбрионалды дамудың үшінші аптасында пайда болатын үш бастама қабатының бірі. Ол гаструляция деп аталатын процесте қалыптасады. Төрт маңызды компонент бар: осьтік, параксиалдық, аралық және бүйірлік пластиналы мезодермалар. Осьтік мезодерма нотохордты құрайды. Параксиалдық мезодерма сомиттерге дейін бас мезенхимасын құрайтын сомитөмдерді жасайды, және мойын және құйрық сегменттерінде ұйымдасады, содан кейін склеротомдар (шеміршек және сүйек) және дерматомдар (терінің тері асты тіні) пайда болады. Мезодерма туындыларының кейбірелеріне мысқыл (тегіс, жүрек және қаңқа), тілдің бұлшық еттері (мойын сомиттері), жегілгіш доғалардың бұлшық еттері (шайнау бұлшық еттері, бет әлпеті бұлшық еттері), дәнекер тіні, терінің дермасы және тері асты қабаты, сүйек және шеміршек, қатаң қабық, қан тамырларының эндотелиі, қызыл қан жасушалары, ақ қан жасушалары, микроглия, тістердің дентині, бүйректер және бүйрек үсті безінің қабығы кіреді.
Даму
Үшінші аптада гаструляция деп аталатын процесс эндодерма мен эктодерма арасында мезодермалық қабатты құрайды. Бұл процесс эпибласт бетінде бастапқы жолақ пайда болудан басталады. Қабаттардың жасушалары эпибласт пен гипобласт арасында жылжиды және бүйірлік және бас жағына қарай тарала бастайды. Эпибласт жасушалары бастапқы жолаққа қарай жылжиды және оның астына "инвагинация" деп аталатын процесте еніп кіреді. Көшіп жүретін жасушалардың кейбіреулері гипобласты ығыстырып, эндодерманы құрайды, ал басқалары мезодерманы құру үшін эндодерма мен эпибласт арасында жылжиды. Қалған жасушалар эктодерманы құрайды. Содан кейін эпибласт пен гипобласт жасушадан тыс мезодермамен байланыс орнатып, сары қабық пен амнионды жабады. Олар прекордальды пластинканың екі жағына жылжиды. Прекордальды жасушалар орталық сызыққа жылжиды және нотохорд пластинкасын құрайды. Хордамезодерма – дене мезодермасының орталық аймағы.
Параксиалды мезодерма
Үшінші аптада параксиалды мезодерма сегменттерге ұйымдастырылады. Егер олар бас аймағында пайда болып, бас-құйрық бағытында өссе, олар сомитомерлер деп аталады. Егер олар бас аймағында пайда болып, нейропластинамен байланыс жасаса, олар нейромерлер деп аталады, бұл нейромерлер кейіннен бас аймағындағы мезенхимді құрайды. Сомитомерлер жұптарда өсетін сомиттерге ұйымдастырылады. Төртінші аптада сомиттер ұйымдасқан құрылымын жоғалтады және омыртқа мен жұлынды жауып, омыртқа бағанасын құрайды. Бесінші аптада 4 мойын омыртқасы, 8 бойын, 12 кеуде, 5 бел, 5 сакраль және 8-10 құйрықше сомиті болады, олар осьтік қаңқаны құрайды. Сомиттердің туындылары жақын орналасқан эмбрионалдық тіндер арасындағы жергілікті сигналдасу арқылы анықталады, атап айтқанда нейроторна, нотокорд, беткі эктодерма және сомиттердің өзі. Скелет, шеміршек, эндотелий және дәнекер тіндер сияқты туынды тіндердің дұрыс ерекшеленуі параксиалды мезодерманың морфогендік өзгерістерінің тізбегі арқылы жүзеге асырылады, нәтижесінде үш уақытша сомит бөлімшелері пайда болады: дермомиотома, миотома және склеротома. Бұл құрылымдар дорсальдан вентральға және медиальдан латеральға қарай ерекшеленеді. Реттиноид қышқылы – мезодерма сегментациясының екі жақты синхрониясын сақтайтын және омыртқалы жануарлардағы екі жақты симметрияны бақылайтын эндогенді сигнал. Омыртқалы жануарлардың эмбриондарының екі жақты симметриялық дене жоспары сомиттерде және олардың туындыларында, мысалы омыртқа бағанасында айқын көрінеді. Сондықтан, асимметриялық сомит қалыптасу сегментациялық тербелістердің сол-оң жақтан десинхронизациясымен байланысты. Көптеген зерттеулерде Xenopus және zebrafish факторлары осы дамудың факторларын және олардың сигналдасу және транскрипциядағы өзара әрекеттесуін талдады. Дегенмен, мезодермалық жасушалардың алуан түрлі сигналдарды қалай біріктіретіні және олардың морфогендік мінез-құлқы мен жасуша тағдырының шешімдерін қалай реттейтіні туралы әлі де сұрақтар бар.
Ортаңғы мезодерма
Аралық мезодерма параксиалды мезодерманы бүйірлік пластиналы мезодермамен байланыстырады және зәр-жыныс жүйесінің құрылымдарына дифференциалданады. Төменгі мойын және жоғарғы кеуде аймақтарында бұл нефротомдарды қалыптастырады. Құйрық аймақтарында ол нефрогендік бағананы құрайды. Сонымен қатар, ол несеп шығару жүйесінің экскреторлық бөлімдерінің және жыныс бездерінің дамуына көмектеседі.
Жақсы пластинкалы мезодерма
Жақсы қабатты мезодерма париетальды (соматикалық) және висцеральды (планкникалық) қабаттарға бөлінеді. Бұл қабаттардың қалыптасуы жасушааралық қуыстардың пайда болуымен басталады. Соматикалық қабат амнионды жабатын мезодерманың үздіксіз қабатымен байланысты. Спланкникалық қабат сары қапты жабатын үздіксіз қабатпен байланысты. Екі қабат ұрықтық қуысты жабады. Париетальды қабат, үстіндегі эктодермамен бірге, дене қабырғасының бүйір жиырылыстарын құрайды. Висцеральды қабат ішек түтігінің қабырғасын құрайды. Париетальды қабаттың мезодерма жасушалары мезотелийлік немесе серозды мембраналарды құрайды, олар перитонеальды, плевралық және перикард қуыстарын астарлайды.