Кіріспе

Америкалық драмалық сериал, 1987 жылғы телесериал.

"Әдемі әйел және аң" – 1987 жылдың 25 қыркүйегінен 1990 жылдың 4 тамызына дейін CBS телеарнасында алғаш рет көрсетілген американдық фантастикалық драмалық телесериал. Рон Козлоудың ертегінің жаңартылған нұсқасы екі бағытқа назар аударады: мифтік, асыл жаратылысты Винсенттің (Рон Перлман) және Нью-Йорк қаласындағы тәжірибелі округтік прокурордың көмекшісі Кэтриннің (Линда Гамильтон) арасындағы қарым-қатынас, сондай-ақ жер астындағы қасиетті орында тұратын әлеуметтік шеттетілгендердің құпия утопиялық қоғамдастығы. Эмпатиялық байланыс арқылы Винсент Кэтриннің сезімдерін сезінеді және оның қорғаушысына айналады.

Негізгі идея

Сериал кейіпкерлердің арасындағы қарым-қатынастың дамуын және Нью-Йорк пен оның астындағы жасырын әлем арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Бірақ, түпнұсқа ертегіден өзгеше, бұл "жануар" Екатеринаның махаббатына ие болғаннан кейін қоғамның сұлулық көзқарасына сай келмейді. Керісінше, Винсенттің ішкі әдемілігі оның кім екендігінің басты ерекшелігі болып қалады, ал Екатеринаның өмірі Винсентпен араласу арқылы өзгеріске ұшырайды. Үшінші маусымда, Екатерина кейіпкерінің қазасынан кейін Джо Андерсон Екатеринаның өлімін тергейтін қылмыстық психолог, Диана Беннеттің рөлін ойнап, жаңа басты кейіпкерге айналды.

Өндіріс

Атауынан көрініп тұрғандай, сериалдың негізгі идеясы "Ару мен Ұлы" ертегісінен шабыттанды; әсіресе, Жан Коктоның 1946 жылғы француз фильмі "La Belle et la Bête" (Ару мен Ұлы) мен байланысты. Кейіннен "Мұз бен от әні" кітаптар сериясын жазып, одан "Тақтар ойыны" атты әйгілі телесериал жасалған Джордж Р. Р. Мартин осы шоудың сценаристі және продюсері болды. 2004 және 2007 жылдары "Ару мен Ұлы" телебағдарламасы TV Guide-тың "Ең үздік культты шоулар" тізімінде сәйкесінше 14-ші және 17-ші орындарда болды.

1-маусым

Кэтрин Чандлер (Линда Хамильтон ойнады) қателікпен басқа біреу деп ойлап, ұрланып, зорлап соққыға ұшырап, кесіліп, Орталық паркте өлуге тасталды. Оны Нью-Йорк қаласының астындағы туннельдерде тұратын жасырын қоғамның басшысы Әкеге (Рой Дотрис ойнады) алып барған Винсент (Рон Перлман ойнады) құтқарып, күтім көрсетеді. Он күннен кейін Кэтрин Винсенттің құпиясын сақтауға уәде беріп, осы қорқынышты шабуылдан кейін өмірмен жалғасатынын айтады. Қайта қалпына келгеннен кейін оның өмірінде маңызды өзгерістер болады: ол өзін қорғауға үйренеді, әкесінің заң фирмасындағы жайлы жұмысын тастап, Манхэттен округінің прокуроры кеңсесіне көмекші прокурор болып орналасады. Оның алғашқы қадамы – Кэрол Стейблерден өзіне шабуыл жасаған адамдар туралы сұрау, ол олардың Мартин Белмонт басқаратын заңсыз эскорт қызметіне қатысқандарын айтады. Кэтринге Мартин Белмонттың адамдары шабуыл жасағанда, Винсент оны құтқарып, шабуылдаушыларды қиратып жібереді. Бірінші маусым барысында түсірілім тобы романтика мен қылмыстық драманы үйлестіріп, Кэтриннің көмекші прокурор ретіндегі лауазымын және Винсентке, оның әлеміне көмектесуге деген ниетін пайдаланып, оны физикалық қауіпке ұшыратып, Винсенттің идеалды романтикалық бейнесін оның күзетші періштесі ретінде көрсетуге мүмкіндік берді.

2-маусым

Екінші маусымда сериал бағытын сәл өзгертіп, кейіпкерлерді жан-жақты дамытуға көшті, себебі басты кейіпкерлер Туннель әлемінің тұрғындарымен қарым-қатынастарын зерттеуге көп уақыт арнады, онда Кэтрин ақыры досы және "Көмекші" ретінде қабылданды (Туннель қауымдастығына тіршілік етуге қажетті жабдықтармен және олардың құпиясын сақтап көмектесетін адам). Жоғары әлемнен келген адамдар эмоционалдық қолдау мен жазылу үшін Төменгі әлемнің қауіпсіз ортасына жиі келіп тұрды. Алайда, маусым соңында, құлдырап бара жатқан рейтингтерді көтеру мақсатында, қайта-қайта пайда болатын жау Парацельс (Тони Джей сомдады) тудырған жаңылыстардың салдарынан, оқиғалардың қарқындылығы қайта жанданды. Соңғы эпизодта Кэтрин туннель бойымен жүріп, Винсенттің қатты азапталып жатқан бөлмесіне жетеді.

3-маусым

1989 жылдың соңында сериал қысқартылған үшінші маусымға оралғанда, Линда Хамильтон жүкті болғандықтан сериалды тастау туралы шешімін жариялады. Бұл шешім, телеарнаның көбірек ер көрермендерді тартуға деген ниетімен бірге, шоудың тағы да жалғасуына елеулі кедергі келтірді. Алдыңғы маусымның аяқталуында Кэтрин Винсентті ішкі құмарлықтарынан құтқарып, бірақ Габриэль (Стивен МакХатти ойнады) атты адамның қолына түсті. Ол зор қылмыстық империяның аяусыз басшысы болды және оның тергеуі барысында D.A. кеңсесін жемқорлыққа салуға тырысты. Ол өлтірілді, бірақ Винсенттің ұлын дүниеге келтірген соң ғана, ал осы зұлым Габриэль баласын кепілге алды. Кэтриннің бастығы және жақын досы Джо Максвелл (Джей Аковон) полиция бөлімінде қылмыстық психолог ретінде жұмыс істейтін Диана Беннеттті (Джо Андерсон) Кэтриннің өлтірушісін табу үшін жалдады. Табиғи түрде, оның тергеуі оны қараңғылыққа берілген және қайғыға батқан Винсентке жеткізді. Сериал әлі де адал жанкүйерлері арасында танымал болғанымен, жаңа тұжырымдаманың қараңғы және зорлық-зомбылыққа толы аспектілері, сондай-ақ Кэтрин мен Винсент арасындағы маңызды қарым-қатынастың жоғалуы рейтингтің төмендеуіне және, әрі қарай, сериалдың тоқтатылуына әкелді.

Басты актерлер

Кэтрин Чендлер (Линда Хамильтон сомдаған) – Әкесінің заң фирмасында корпоративтік адвокат. Оны Кэрол Стейблер деп жаңылыстырып, ұрлап, зорлап, бетін кесіп тастағаннан кейін Кэтринді Винсент құтқарып, күтім жасады. Осы оқиғадан кейін Кэтрин өмірін түгелдей өзгертіп, Манхэттен округінің прокуратурасында тергеуші болады. Үшінші маусымда Кэтрин Винсенттің баласынан жүкті болады және Габриэль оны тұтқынға алады. Кейін Габриэль оны морфинмен улап өлтіреді. Винсент (Рон Перлман сомдаған) – Арыстанға тән ерекшеліктері бар, өте ірі денелі адам; мысалы, ұзын тістері, жалпақ мұрыны, мысық тұмсығы және тырнақтай өткір саусақтары. Ол қалыпты адамдардан әлдеқайда күшті, ал ашуланғанда арыстан сияқты арылдап, өкіріп кетеді. Түнде қала көшелерінде жүргенде, бейтаныс адамдардан жасыру үшін капюшон жамылады. Оның кім тудырғаны белгісіз, себебі ол Сент-Винсент ауруханасының жанынан сәби күйінде табылған, ал Парацельстің әйелі Анна оны Джейкоб Уэллске әкелген. Винсенттің эмпатия қабілеті бар, ол Кэтринге қауіп төніп тұрғанын сезеді. Кэтрин қайтыс болғаннан кейін, оның жаңа туған ұлы Габриэльдің қолында тұтқын болып қалады, бұл оны Габриэльдің істерін тоқтатуға итермелейді. Ұлының ауырып қалғанын естігенде, ол Габриэльге бағынады. Бұл Диана мен "Жер асты әлемінің" қалған бөлігінің құтқару операциясын бастауына себеп болады. Габриэль өлгеннен кейін Винсент ұлын құтқарып, оны асырап алған әкесі Джейкобтың есімімен атайды. Винсенттің макияжын тәжірибелі голливудтық макияж шебері Рик Бейкер жасаған. Бейкер Перлманды бұрынғы протез тәжірибесіне сүйене отырып, оның актерлік құрамына қолдау көрсетіп, оның қатысуы үшін күресті, нәтижесінде екеуінің арасында ұзақ жылға созылған достық қарым-қатынас орнады. Мэтт Макколм Перлманның дублері болды. Диана Беннетт (Джо Андерсон сомдаған) – Диана Нью-Йорк полициясының "210-бөлімшесінде" қылмыстық профильдер құраушы, ол қалыпты полицияның қарауынан тыс ерекше оқиғаларды тергейді. Ол үшінші маусымда дебют жасады, онда Кэтриннің өлімін тергеуге шақырылды. Кейін ол "Жер асты әлемінің" досы болып, Габриэльге қарсы соңғы шайқаста қатысып, оны Кэтриннің тапаншасымен атып өлтіреді.

"Жоғардағы әлем"

Джо Максвелл (Джей Аковон сомдаған) – Манхэттен округінің прокурорының орынбасары және Кэтриннің кеңседегі тікелей бастығы. Үшінші маусымда Джо Габриэльдің қылмыстық синдикатының салдарынан болған көлік жарылысында жарақаттанады. Кэтрин өлтірілгеннен кейін Джо Диана Беннетті оның өлтірушісін табу үшін жалдайды. Кейіннен Джо Джейкоб Уэллспен Габриэльді іздеу барысында кездеседі, бірақ Винсентпен ешқашан таныспайды. Айзек Стаббс (Рон О'Нил "Бір кезде" фильмінде, Дельрой Линдо "Құпия құтқарушы" және "Жол жоқ" фильмдерінде сомдаған) – Кэтринге шабуылдан кейін өзін қорғауға үйрететін көшедегі күрес нұсқаушысы. Дженни Аронсон (Терри Ханауэр сомдаған) – Кэтриннің досы. Эди (Рен Вудс сомдаған) – Бірінші маусымда прокуратура кеңсесінің компьютерлік бөлімінде жұмыс істейді. Эллиот Бурч (Эдвард Альберт сомдаған) – Нью-Йорктегі үй салушы және Кэтринге ғашық болған өзін-өзі жасаған миллионер. Үшінші маусымда Эллиот Винсентпен кездескеннен кейін танысады. Габриэльмен жасалған келісімге байланысты Эллиот Винсентті қайықта өлтіру жоспарына қатысады. Эллиоттың қайық жарылысынан қаза тапқаны айтылады, ол Винсентті жаралаған. Чарльз Чандлер (Джон МакМартин сомдаған) – Кэтриннің әкесі, бірінші және екінші маусымдарда көрінеді, ол Кэтрин жұмыс істеген заң фирмасын басқарады. Ол "Жетімдер" эпизодында инсульттан қайтыс болады. Чарльз қайтыс болғанға дейін Кэтрин Винсентті әкесімен таныстыруға үлгереді. Лаура Уильямс (Террилен Сакчетти сомдаған) – "Жер асты әлемінде" өмір сүрген және "Жоғарғы әлемде" өмір сүруге күрескен, сонымен бірге туннельдік отбасына көмектесіп, Кэтринге құрметпен қараған саңырау қыз. Девин Уэллс (Брюс Эбботт сомдаған) – Винсентпен бірге өскен "Жер асты әлемінің" бұрынғы тұрғыны. Доктор Питер Алкотт (Жозеф Кампанелла сомдаған) – Джейкоб Уэллстің медициналық студент және ескі досы, "Көмекші". "Қысқы өлім" фильмінде Питер Қыс мерекесіне қатысқан "Көмекшілердің" қатарында. Джон Морено (Билл Маркус сомдаған) – Кэтрин Чандлер мен Джо Максвелл жұмыс істейтін округтік прокурор. Габриэль (Стивен МакХатти сомдаған) – Шығыс жағалаудағы ең ірі есірткі сатушысы және өте ықпалды қылмыс басшысы, ол үшінші маусымда қайта-қайта келетін қарсыластың рөлінде пайда болады. Ол Кэтриннің өліміне және оның жаңа туған ұлы Джейкобтың ұрлануына жауапты. Габриэльдің адамдары Диананы ұстағаннан кейін Винсент Габриэльдің адамдарына өздігінен тапсырады. Соңғы шайқаста Винсенттің ұлы құтқарылады, ал Винсент Габриэльді жарақаттайды. Габриэль ешқандай сот оны айыптай алмайтынын айтқаннан кейін, Диана оны атып өлтіреді, Кэтриннің өлімі үшін Кэтриннің қаруын пайдаланады. Джонатан Поуп (Джон Лейн сомдаған) – Габриэльдің оң қолы; Габриэльдің бұйрықтарын орындайды. Дәрігер (Кеннет Кимминс сомдаған) – аты-жөні белгісіз дәрігер; Габриэль үшін жұмыс істейді. Ол дәрігерге Кэтринге морфиннің өлімге әкелетін дозасын салуға мәжбүр етеді. Габриэль Винсентке оны тұтқындаған кезде бұл туралы айтқанда, дәрігердің оны осыған мәжбүрлегенін айтса да, дәрігерден кек алуды ұсынады. Винсент дәрігердің өмірін алуға батыл болмайды, сондықтан Габриэль өзінің біріне дәрігерді атуды бұйырады, Габриэль Винсентке "Мен әрқашан қарызымды төлеймін" дейді.

"Жер асты әлемі"

Джейкоб Уэллс/Әке (Рой Дотрис сомдаған) – «Жер асты әлемінің» патриархы және Винсенттің асырап алған әкесі. Әділетсіз түрде қара тізімге енгізіліп, жұмысынан босатылып, медициналық практика құқығынан айырылған дәрігер Джейкоб, алғашқы туннельдер қауымдастығында пана тапты және оның басшысы болды. Сондай-ақ, ол Мартин Белмонттың адамдары Кэтринге шабуыл жасағаннан кейін Винсентке оны емдеуге көмектескен. Мэри (Элен Гир сомдаған) – «Жер асты әлемінің» анасы және емілдеуші. Өзінің мәртебесіне сай, ол аналық сезімімен және жомарттығымен ерекшеленеді. Мэри ерекше көңіл «Көмекшілерге» арнайды. Тышқан (Дэвид Гринли сомдаған) – Басқа есімі жоқ, кем дегенде ол есіне түсірмейтін, бастапқыда «Жер асты» қауымдастығынан жасырынып жүрген жас туннель тұрғыны; Винсент оны тамақ ұрлап тұрғанда ұстап, өз отбасына шақырғанға дейін. Ол «Жоғардағы әлемнен» ұрлық жасағаны үшін танымал; оның пікірінше, ол ұрлық жасаудан басқа мақсаты жоқ, себебі ол бірде: «Әркім Жоғарғыдан бір нәрсе алады. Жоғарғы осы үшін бар», – деген. Тышқан машиналарын жөндей беруді жақсы көреді және өз туннель тұрғындарына көмектесу үшін бірнеше «құрылғылар» ойлап тапты. Оның Артур есімді күшік үй жануары бар. Паскаль (Армин Шимерман сомдаған) – «Жер асты әлемінің» тұрғындары құбырларды соққылау арқылы сөйлейтін туннельдердің байланыс жүйесін бақылайтын ұялшақ және мейірімді «құбыр шебері». Ол «Жер асты әлемінде» дүниеге келді және әкесі оны Морзе кодын түсінуге үйретті. Уинслоу (Джеймс Эйвери сомдаған) – Жер асты қауымдастығының өте ықпалды мүшесі және Джейкоб Уэллс кеңесінің мүшесі. Уинслоу – темірші. «Тозақта билік ету» романында Катеринаны Парацельстан құтқару үшін Винсентпен бірге құтқару миссиясында болған кезде Уинслоуды Парацельстің қолдаушысы Эрлик қабырғаға лақтырып өлтіреді. Джеффри (Филип Уоллер сомдаған) – «Жер асты әлемінде» өмір сүретін жас бала. Джейми (Ирина Ирвин сомдаған) – «Жер асты әлемінде» өмір сүретін жасөспірім қыз. Ол Тышқанды ерекше қорғайды және оның жиі болмайтын мінез-құлқына қарсы үлкендерге қорғаныш көрсетеді. «Тозақта билік ету» романында Джейми арбалетпен шеберлік танытады; ол оны Парацельстің қолдаушысы Эрликпен шайқаста қолданады. Нарцисса (Биа Ричардс сомдаған) – «Жер асты әлемінің» қарт және көзі нашар тұрғыны, ол кем дегенде Винсенттің балалық шағынан бері сонда тұрады. Нарцисса ақырында басқа тұрғындардан алыс, басқалар сирек баратын ең алыс туннельдерге көшіп барды, тіпті Винсенттің осы аймақтар туралы білімі одан артық емес. Ол өзін еңбекке жарамсыз қарт әйел ретінде көрсетеді, бірақ ол шын мәнінде шебер сиқыршы және болжаушы. Ребекка (Кэтрин Спиц сомдаған) – «Жер асты әлемінің» әйел тұрғыны және шамдақ жасаудың шебері. Уильям (Рич Бринкли сомдаған) – «Жер асты әлемінің» тұрғыны және олардың аспазы болып қызмет ететін семіз адам. «Жоғардағы әлемде» болған оқиғалар оны ашулы және барлық адамдарға күдікпен қарауға мәжбүр етті. Уильямның аспаздық рөлі оны «Жоғардағы әлем» ешқашан жасамағандай қажет және бағаланғанын сезінеді және ол әдетте «Жер асты әлеміне» кез келген қауіпке зорлық-зомбылықпен жауап беруді ұсынатын бірінші адам. Джон Патер/Парацельс (Тони Джей сомдаған) – «Жер асты әлемінің» тұрғыны; 1 және 2-ші маусымдарда қайталанатын қарсы кейіпкер ретінде көрініс тапты. Джон Патер – ғалым және Джейкоб Уэллстің бұрынғы досы, ол «Жер асты әлемін» ұйымдастыруға көмектесті. Бірақ ол билікті өзіне арнай бастағанда, қоғам оны елден қууға мәжбүр болды. Джейкоб оны «философ, ғалым, сиқыршы» деп сипаттады, ол нағыз Парацельс сияқты, Джон кейін өзі үшін осы есімді алды. Джейкоб Парацельспен сөйлесуге тырысқанда, оны өзінің атымен атағанда, ол: «Джон өлді», – деді. Парацельстің қайтыс болған әйелі Анна, Сент-Винсент ауруханасының жанында нәресте Винсентті тауып, оны Джейкобқа әкелді. Парацельс Джейкоб болып маскировкаланған кезде Винсентті өзіне жақтауға итермелеуге тырысты, бірақ ақырында Винсент ашуынан өлтірді. Өлер алдында Парацельс: «Соңында сен менің ұлымсың», – деді.

Нильсен рейтингісі

1987–88: #51, 13.1 рейтинг
1988–89: #65, 10.4 рейтинг
1989–90: #68, 9.5 рейтинг

Фандомдық

Шоу көрсетіліп тұрған кезеңде белсенді жанкүйерлер қауымдастығы ("Көмекшілер" немесе "Туннель қауымдастығы" деп өздері атаған) құрылды, үшінші маусымның болатынына көз жеткізу үшін петиция жинауға көмектесті. Олар шоудан шабыттанған фанзин, фанфикшн және фолк музыка жинақтарын жариялады, сондай-ақ 2013 жылдан бері әлемнің түкпір-түкпірінде түрлі жанкүйерлер жиындарын өткізіп келеді.

Қайта іске қосу

CBS Television Studios, сериал құқығына ие болған компания, сериалды жаңартты. Оның атқарушы продюсері - түпнұсқа сериалдың авторы Рон Кослоу, сондай-ақ бұрынғы сериалдың продюсерлері Пол Юнгер Витт және Тони Томас. Жаңартылған сериал "процедуралық элементтері бар, қазіргі заманғы романтикалық махаббат оқиғасы" деп сипатталды. Канадада ол Showcase арнасында, ал АҚШ-та The CW арнасында көрсетілді. Телесериалда Жаңа Зеландиялық актер Джей Райан Винсент ("адам-жануар") рөлінде, ал Канадалық актриса Кристин Крюк Кэтрин ("әдемі") рөлінде ойнады. Пилоттық эпизод 2012 жылдың наурыз айында Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласында түсірілді.