Кіріспе
Визит карточкасы пішіндес CD-ROM. Бастау үшін жарамды визит карточкасы (BBC) – визит карточкасының мөлшері мен пішініне (қалтаға немесе әмиянда сыйымдайтын етіп) кесілген, басылған немесе қалыпталған CD-ROM. Бұл форма фактордың басқаша атауларына "кредиттік карта", "хоккей шайбасы" және "әмиан өлшемі" жатады. Карталар шамамен 50 МБ көлемде болады. CD-ROM визит карточкалары көбінесе коммерциялық өнімдерді көрсету үшін, потенциалды клиенттерге почта арқылы жіберіледі және көрмелерде таратылады. "Бастау үшін жарамды визит карточкасы" термині визит карточкасы пішіндес кез келген бастауға болатын CD-ROM-ға қолданылуы мүмкін болғанымен, көбінесе жүйелік диагностика және құтқару құралдары жиынтығын және/немесе нақты пакеттердің демонстрацияларын қамтитын шағын Linux дистрибутивін қамтиды.
A bootable business card (BBC) is a CD ROM that has been cut, pressed, or molded to the size and shape of a business card (designed to fit in a wallet or pocket). Alternative names for this form factor include "credit card", "hockey rink", and "wallet size". The cards are designed to hold about 50 MB. The CD ROM business cards are generally used for commercial product demos, are mailed to prospective customers, and are given away at trade shows. Although the term "bootable business card" could be applied to any bootable CD ROM in the business card form factor, it almost always refers to one which contains a compact Linux distribution generally containing a suite of system diagnostic and rescue tools and/or demos of specific packages.
Тарих
1999 жылы Linuxcare қызметкері Дункан Маккиннон алдағы сауда көрмесі үшін мұндай картаны өндіру және тарату идеясын ұсынды. Ол және оның еріктілер тобы (әріптес қызметкерлер) «қосылатын визит карточкасы» деген сөз тіркесін ойлап тапты. Алғашқы нұсқасы Калифорния штатының Сан-Хосе қаласында өткен LinuxWorld Expo көрмесінде қолжетімді болды. Бастапқы басылымда 10 000 дана шығарылды. Олардың көпшілігі көрмеде таратылды және келесі айларда Linux пайдаланушылар тобына жіберілді. Жоба ашық кодты және тегін бағдарламалық құралдан тұратындықтан, ал идеясы тартымды және қарапайым болғандықтан, көптеген басқа Linux BBC-лер тез арада қолжетімді болды. Алғашқы туындысын Ирландияның Linux пайдаланушылар тобы жасады. Жылдар өте келе, бастапқы Linuxcare BBC-нің көпшілігі компаниядан кетіп қалды, бірақ қазір LNX BBC деп аталатын жобаны дамытуды жалғастырды. Кем дегенде, Red Hat Linux жинағының бірі визит карточкасы пішіндегі жүйе құтқару дискісін қамтыды. BBC-нің көптеген туындылары мен көшірмелері пайда болды. Олардың барлығы дерлік жеке компьютерлерде жұмыс істейді. Басқа есептеу платформаларында BBC және Live CD-лерде шектеулі жетістікке қол жеткізілді. Linuxcare BBC-нің алғашқы нұсқалары басқа дистрибутивтер үшін алдын ала компиляцияланған пакеттердің жиынтығы болды (мысалы, Debian және Red Hat Linux, олардан файлдардың кіші топтамалары BBC «құрастырылған» каталогқа көшірілді (ISO 9660 CD суреттері жасалды)). Бүкіл шағын дистрибутивті бастапқы кодтан құру LNX BBC жобасының басты міндеті болды (ол Linuxcare-тің бастапқы мүшелерінен, сондай-ақ басқа үлескерлер мен еріктілерден құралды). Linuxcare-ден тәуелсіз LNX BBC-нің алғашқы нұсқасы 1.618 болды (команда мүшесі Сет Шоен ұсынған сан, алтын қатынасқа немесе phi (φ) жуықтамасы, сондай-ақ өзінің TeX мәтін жинау жүйесін нұсқалау үшін π-нің үнемі дәлдеуге ұмтылатын жуықтамаларын қолданатын Дональд Кнутқа деген құрмет). 2.0 нұсқасынан бастап барлық LNX BBC дискілері GAR жүйесін пайдалана отырып, толығымен бастапқы кодтан құрастырылады. Бұл нұсқа Free Software Foundation ұйымы тарапынан мүшелік картасы ретінде қолданылды (демеушілік ететін мүшелерге сыйлық ретінде берілді). Соңғы кезде 50 МБ көлемді Damn Small Linux-ты BBC-ге орнатуға болады. Сондай-ақ, FreeBSD сияқты басқа да тегін операциялық жүйелердің «BBC» нұсқалары да шықты.
Операция
Бастауға болатын визит карточкасының ең маңызды ерекшелігі – ол CD-ден және жүйенің жадысынан (RAM) толыққанды жұмыс істеуі, дәл сол сияқты Linux-тың көптеген "Тірі" (Live) CD нұсқалары жылдар бойы жасап келеді. Жәй ғана CD-ні дискіге салыңыз, компьютерді қосыңыз және қатты дискіге қарағанда CD-дискісі жүктелуге таңдалып алынғанын қамтамасыз етіңіз. Жүктелгеннен кейін операциялық жүйе CD-ден және жүйенің RAM-ынан іске қосылады. Визит карточкасының кішкентай форматы болғандықтан, Linuxcare әзірлеушілері көбінесе сығылған файлдық жүйені пайдалануды қалайды. Бұл бір BBC-ге шамамен 50 мегабайт дискілік орында 100 мегабайтқа жуық бағдарламалық қамтамасыз етуді орнатуға мүмкіндік береді. Алғашқы BBC және оның көптеген клондары мен туындылары жүйедегі танылған файлдық жүйелерді іздеп, оларды тек оқу режимінде автоматты түрде "қосады". Бұл жергілікті қатты дискідегі файлдық жүйелерге қол жеткізуді қамтамасыз етеді, сонымен бірге жергілікті дискідегі файлдардың бұзылуы, жойылуы немесе басқа да зақымдану қаупін азайтады. Әдеттегі BBC желілік байланыс, резервтік көшірме жасау және деректерді қалпына келтіру құралдары жиынтығын қамтиды, сондықтан Linux жүйе әкімшілері оларды құтқару құралдары ретінде жоғары бағалайды. Көптеген BBC Linux үшін сығылған, тек оқуға арналған файлдық жүйені ұсынған cloop (сығылған циклдық қайтару) драйверін қолданады. Әрине, олар жүйенің жадысының (RAM) бір бөлігін RAM-дискі ретінде (немесе бірнеше RAM-дискі) конфигурациялайды. Бұл әдетте CD-ROM дискісін жүйе пайдаланып жатқан кезде толығымен осы мақсатқа арнауға мүмкіндік береді. Дегенмен, кейбір BBC үлкен RAM-дискісін жасап, жүйенің барлық бөлігін CD-ден көшіріп алады, соның арқасында дискіні басқа CD-лер немесе DVD-лер үшін бос қалдыруға болады. Бұл пайдалы, себебі кейбір компьютерлерде тек бір CD немесе DVD дискісі болады. Жүктелгеннен кейін, бұл жүйелер UNIX/Linux командалық қабылдағышын ұсынады (көбінесе түбір пайдаланушы ретінде). Кейбіреулері өте ықшам графикалық интерфейс (GUI) құралдарын да ұсынады. LNX BBC кішкентай X (X Window System) серверін және BrowseX деп аталатын веб-браузерді (басқа құралдармен бірге) қамтиды. Көбінесе BBC – бұл мамандарға арналған құтқару және диагностика құралдары, ал қарапайым пайдаланушылар үшін Live CD таратулары жақсырақ мүмкіндіктер ұсынады.
Баламалар
Бірқатар Linux дистрибутивтері Live CD-ден іске қосылады, бұл іске қосылатын визит карточкасына ұқсас принциппен жұмыс істейді, мысалы Knoppix және Ubuntu дистрибутивтері. Сол сияқты, Linux дистрибутивтерін USB флеш-дискіден немесе флоппи-дискі сияқты басқа да орталықтан іске қосу үшін конфигурациялауға болады. Ал кейбіреулерін желі арқылы жүктеуге болады.
Қауіптері
Іске қосылатын визит карточкаларында қауіпті бағдарламалар болуы мүмкін, себебі іске қосылатын медиа – жүйеге қауіпті бағдарламаның енуіне оңай жол, ал олардың жаңалығынан хабарсыз қолданушылар оңайда қызығушылық танытады. Сонымен қатар, орташа қолданушыға жүктеуден бұрын олардың ішінде не бар екенін анықтау қиын.