Кіріспе

17 × 17 см негізгі тақта. Mini ITX – VIA Technologies компаниясы 2001 жылы әзірлеген негізгі тақтаның форма факторы. Mini ITX негізгі тақталары дәстүрлі түрде шағын конфигурацияланған компьютер жүйелерінде қолданылады. Бастапқыда Mini ITX желдеткішсіз салқындату және төмен қуат тұтыну архитектурасы бар, арнайы стандарт ретінде жасалған, бұл оларды үй кинотеатры компьютерлік жүйелерінде пайдалы етті, онда желдеткіш шуы кинотеатр көрінісінен бұзуы мүмкін. Mini ITX тақтасындағы төрт бекіту тесігі ATX спецификациясындағы төрт тесікпен сәйкес келеді, ал артқы панель мен кеңейту ұясының орналасуы да бірдей (бірақ ATX спецификациясының алдыңғы нұсқаларында қолданылған тесіктердің бірі міндетті емес еді). Сондықтан Mini ITX тақталарын ATX, micro ATX және басқа ATX нұсқаларына арналған корпусқа орнатуға болады. Mini ITX негізгі тақталарында тек бір кеңейту ұясы бар. Алдыңғы Mini ITX тақталарында стандартты 33 МГц 5В 32 бит PCI ұясы болса, жаңа тақталарда PCI Express ұясы қолданылады. Көптеген ескі корпус дизайндары riser карталарын пайдаланады, ал кейбіреулерінде екі ұялы riser карталары бар, бірақ екі ұялы riser карталары барлық тақталармен үйлесімді емес. Кейбір x86 емес процессорларға негізделген тақталарда 3.3В PCI ұясы бар, ал Mini ITX 2.0 (2008) тақталарында PCI Express ×16 ұясы бар; бұл тақталар ескі ITX (Information Technology eXtended) корпуспен бірге келетін стандартты PCI riser карталарымен үйлесімсіз. HiFive Unmatched RISC V компьютері Mini ITX форма факторын пайдаланады.

Тарих

2001 жылдың наурыз айында чипсеттерді өндіруші VIA Technologies компаниясы ITX аналық тақтасының эталондық дизайнын жариялады. Бұл Centaur Technology компаниясынан сатып алынған, төмен қуатты C3 процессорын және өздерінің чипсеттерін жарнамалау мақсатында жасалған еді. VIA-ның бас ғылыми-зерттеу сарапшысы Роберт Куо жобалаған 215×191 мм VT6009 ITX анықтамалық тақтасы «Ақпараттық ПК» және топтық қорап конфигурацияларында көрсетілді. Сол кезде көптеген өндірушілер ITX дизайнын қабылдаған жоқ, бірақ Shuttle, Jetway сияқты компаниялар ITX негізіндегі көптеген текше пішіндес компьютерлерді жасады. Басқа өндірушілер 229×191 мм FlexATX конфигурациясына негізделген кішкентай тақталарды өндірді. 2001 жылдың қазанында VIA төмен құнмен шығарылатын ПК-ның стандартталған инфрақұрылымын қамтамасыз ету және кіріктірілген құрылғыларға баса назар аудару үшін жаңа аналық тақта бөлімін құру туралы шешім қабылдады. Нәтижесінде 2001 жылдың қараша айында VT6010 Mini ITX анықтамалық дизайны (қайтадан Роберт Куо жасаған) жарық көрді. Ол тағы да «Ақпараттық ПК» немесе төмен бағадағы x86 есептеу платформасы ретінде ұсынылды. Өндірушілер әлі де күдікпен қарады, бірақ тұтынушылардың жауабы жақсы болғандықтан VIA тақталарды өндіруге және сатуға шешім қабылдады. 2002 жылдың сәуір айында алғашқы Mini ITX аналық тақталары – VIA-ның EPIA 5000 (желдеткішсіз 533 МГц Eden процессоры) және EPIA 800 (800 МГц C3) өнеркәсіптік клиенттерге сатылды. Хоббишілердің назары кішкентай өлшемнің, төмен шудың және қуатты аз тұтынудың артықшылықтарына ауды. Олар корпус модификациялауды жаңа деңгейге көтеріп, компьютерлерді кез келген заттың ішіне орнатуға, тіпті жаңа корпус жасауға бейімделді. Ескі компьютерлердің корпустары, ылғалдандырғыштар, ойыншықтар, электроника, музыкалық аспаптар және тіпті 1960 жылдарғы тостерлер салыстырмалы түрде тыныш немесе тіпті шусыз Mini ITX жүйелеріне айналды. Бұл жүйелер қазіргі заманғы үстел компьютерінің көптеген функцияларын орындай алады. Mini ITX тақталары негізінен өнеркәсіптік және кіріктірілген компьютер нарықтарында қолданылады. Көптеген тақталар ірі көлемде немесе бір мақсаттағы есептеу жүйелеріне біріктіріліп сатылады. Олар тұтынушылық тақталардан гөрі ұзақ өмір сүру циклына ие (кейбір алғашқы EPIA модельдері әлі де қолжетімді), бұл өнеркәсіптік пайдаланушылар үшін маңызды. Өндірушілер стандартты корпус пен қуат блогын пайдаланып прототип жасай алады, содан кейін өндіріс көлемі жеткілікті болса, өздерінің корпустарын құрастырады. Типтік қолданылу салаларына супермаркеттерде музыка ойнату, өзін-өзі қызмет көрсету терминалдарын қуаттандыру және цифрлық дисплейлерде мазмұнды көрсету жатады. VIA Mini ITX аналық тақталар желісін кеңейтуді жалғастыруда. Алдыңғы буындарға PL133 чипсет тақталары («Classic» тақталары деп аталды), CLE266 чипсет тақталары (MPEG 2 үдеткіші қосылған) және CN400 тақталары (MPEG 4 үдеткіші қосылған) кірді. Екінші буын тақталары EPIA M, MII, CL, PD, TC және MS модельдерін қамтыды, олардың әрқайсысы нарықтың сәл әртүрлі сегменттеріне бағытталған. Ескі VIA тақталары C3, C7 немесе төмен қуатты Eden процессорларын қолданады, ал 2008 жылдың мамырында ұсынылған VIA Nano процессоры бар жаңа тақталар жаңа мүмкіндіктер ұсынады. Басқа өндірушілер де VIA, Intel, AMD, Transmeta және PowerPC технологияларын қолдана отырып, бірдей орналасу бойынша тақталарды жасады. Intel Atom процессоры үшін Mini ITX тақталарының желісін ұсынды, бұл ескі VIA C3 және C7 процессорларына қарағанда өнімділіктің айтарлықтай жоғарылауын қамтамасыз етеді (қуатты тұтынуды арттырмай), бұл дизайнды жеке компьютерлер үшін тиімді етеді. Басқа өндірушілер де бұл дизайның әлеуетін байқап, соған еліктеді, тіпті Atom процессорларымен ғана шектеліп қалмады. Мысалы, Zotac GeForce 9300 ITX тақтасы 1333 МГц дейінгі FSB жиілігі бар Core 2 Duo процессорларын, екі жеке 800 МГц жад ұясын және SLI арқылы борттық бейнекартаға қосылатын толыққанды PCI Express 2.0 x16 ұясын қолдайды. Бұл жаңа ұсыныстар Mini ITX-ті үй пайдаланушылары, хоббишілер және тіпті оверклокерлер арасында одан да танымал етті.

Борттағы процессор

Бірқатар өндірушілер кіріктірілген процессорлары бар Mini ITX негізгі платаларын шығарды, көбінесе мобильдік немесе төмен қуат тұтынуы бар (low TDP) нұсқаларын. Бұл процессорлар минималды қуатты пайдалану үшін жасалған, нәтижесінде төменгі TDP желдеткішсіз (пассивті салқындатылатын) конфигурациялар мен кіріктірілген қолданбалар үшін өте қолайлы.

Сокеттелген CPU

LGA 775-тен бастап Intel және Zotac компаниялары Intel Mini ITX тұйық тақталарын шығарды. Осыған LGA 1156 тұйық тақталары да ілесуде. LGA 1155-тен бастап Mini ITX аналық платалары кеңінен таралды, көптеген әртүрлі өндірушілер өнімдерін ұсына бастады. Бұл, ішінара, Sandy Bridge және Ivy Bridge Intel Celeron, Pentium және Core сериялы процессорларының көпшілігінде процессорлық графика енгізілгендіктен, аналық платаға графикалық карта немесе жеке графикалық карта қажеттігі туғызбайды. Бұл тенденция LGA 1150, LGA 1151 және LGA 1200 процессорларымен де жалғасуда. Mini ITX дизайнының шектеулері мен LGA 2011 сокетінің үлкен физикалық өлшемдеріне байланысты, Mini ITX аналық платалары бұл сокетпен тек бір PCI Express кеңейту ұясын қолдайды және LGA 2011 сокетінің тарылтылған ILM нұсқасын пайдалануды талап етеді. Бұған қарамастан, өндірушілер LGA 2011 негізіндегі Mini ITX аналық платаларын шығарды. Сонымен қатар, LGA 2066 сокетіне ие Mini ITX аналық платалары да төрт SODIMM ұясымен бірге шығарылды.

АДҚ-ға негізделген өнімдер

Бірқатар өндірушілер Socket AM2, Socket AM2+, Socket AM3, Socket FM1, Socket FM2, Socket FM2+, Socket AM1 және Socket AM4 процессорларын қолдайтын бірнеше сокеттік AMD Mini ITX негізгі платаларын шығарды. Socket AM2+ және AM3 ITX негізгі платаларында кіріктірілген графикалық ядро бар, ал басқа платформалар үшін дискретті графикалық карта немесе процессордың кіріктірілген графикалық ядросы қажет. Сондай-ақ, кіріктірілген AMD процессорлары бар Mini ITX негізгі платалары да шығарылады. Бұл негізгі платалар көбінесе мобильді процессорларды және пассивті салқындату жүйесін қолданады, сонымен қатар Intel аналогтарына қарағанда күштірек кіріктірілген графикалық ядроға ие, бұл оларды HTPC үшін өте қолайлы етеді.

Трансмета-базалық өнімдер

IBASE Transmeta негізіндегі алғашқы Mini ITX негізгі тақтасын, MB860-ты жасады. Тақтада 1,2 ГГц дейін жылдамдықпен жұмыс істейтін Transmeta Efficeon процессорлары қолданылады. Ол 1 ГБ дейінгі сыйымдылығы бар SODIMM DDR модульдерін қолдайды. Борттағы 16 МБ ATI M7 графикалық контроллері 3D ойындар мен графикалық жүктемелі бағдарламаларды қолдайды. Ол төрт USB 2.0 портын, Realtek 8100C 10/100 Мбит/с BaseT Ethernet және қосымша 8110S Gigabit Ethernet контроллерін ұсынады.

PowerPC-ге негізделген өнімдер

Бірінші PowerPC аналық платаларын Eyetech компаниясы 2005 жылы өндірді, бірақ ол жылы қызметін тоқтатты. 2007 жылы ACube Systems компаниясы AmigaOS нарығы үшін негізінен арналған Sam440ep жаңа тақтасын шығарды.

ARM-ге негізделген өнімдер

Cadia Networks компаниясы ARM Cortex A8 Freescale i. MX53 сериялы процессорымен бірге келетін Mini ITX ARM тақтасын әзірледі. Ресми веб-сайтта бұл тақта "Android / Linux2.6 / Windows Embedded Compact 7 үшін әртүрлі I/O және ОС қолдауы бар, өте төмен қуатты SoC" екені айтылған. Kontron да шағын ITX ARM тақтасын әзірледі. Веб-сайтта бұл тақтада "ARM Cortex A9 төрт ядролы 900 МГц процессор, NEON технологиясы", Nvidia графикалық процессоры, 2 ГБ жедел жад және бүкіл тақта үшін < 7 Вт қуатты тұтыну мақсаты көзделгені жазылған. AppliedMicro XC 1 Server Development Platform негізгі тақтасын ұсынады, ол 8 дана 2,4 ГГц процессорлық ядросы бар X Gene ARMv8 жүйесін қолданады, 16 ГБ DIMM модулімен 128 ГБ DDR3 DRAM жадын қолдайды және базалық басқару контроллерімен жабдықталған.

Қуат

Mini ITX стандарты компьютердің қуат көзі үшін стандартты белгілемейді, бірақ мүмкін болатын нұсқаларды ұсынады. Көбінесе Mini ITX платалары 20 немесе 24 қондырғылы "түпкілікті ATX" қуат қосылысын пайдаланады. Бұл әдетте сыртқы қуат адаптеріне қосылатын DC-DC түрлендіргіш платасына қосылады. Әдетте, сатушылар қуат адаптерін және DC-DC платасын корпуспен бірге жеткізеді. Кейбір платаларда DC-DC түрлендіргіштері орнатылған, сондай-ақ түрлендіргіштер тікелей ATX қосылысына (мысалы, PicoPSU) қосылуы мүмкін. Бұл нұсқалардың кез келгені корпусқа жеке DC-DC түрлендіргішін орнату қажеттілігін жояды, осылайша орынды және жобалау жұмысын үнемдейді. Intel немесе AMD процессорларын толық қуатпен пайдаланатын платалар әдетте ATX12V 2.x қосылымдарын қолданады және осы қуатты қажет ететін чиптер үшін тиісті қуат көзі мен салқындатуды қажет етеді. ATX спецификациясында белгіленгендей, ATX12V коннекторы бар қуат көздері, жеке 12 вольт тізбегінде, 12 вольт тізбегін бос жүріс кезінде пайдаланбауы керек.