Кіріспе

Ұялы телефонды идентификациялау коды

Халықаралық ұялы телефон құрылғысының идентификациясы (IMEI) – 3GPP және iDEN ұялы телефондары, сондай-ақ кейбір спутниктік телефондар үшін, әдетте бірегей сандық идентификатор. Ол көбінесе телефонның батарея бөлімінде басылып шығарылады, бірақ көптеген телефондарда *#06# MMI қосымша қызмет кодын сандық тақташаға енгізу арқылы немесе смартфон операциялық жүйелеріндегі параметрлер мәзіріндегі басқа жүйелік ақпаратпен бірге экранда көрсетуге болады. GSM желілері IMEI нөмірін жарамды құрылғыларды анықтау үшін пайдаланады және ұрланған телефонның желіге қол жеткізуін тоқтатуға мүмкіндік береді. Мысалы, ұялы телефон ұрланған жағдайда, иесі желі провайдерінен IMEI нөмірін пайдаланып телефонды қара тізімге енгізуді сұйынуы мүмкін. Бұл телефонды сол желіде, тіпті кейде басқа желілерде де қолданусыз етеді, тіпті ұры телефонның SIM-картасын ауыстырса да. SIM-карта ұясы немесе eSIM мүмкіндігі жоқ құрылғыларда IMEI коды болмайды. Дегенмен, IMEI тек құрылғыны анықтайды және абонентке тікелей қатысы жоқ. Телефон абонентті Халықаралық ұялы абоненттік идентификациялық (IMSI) нөмірін жіберу арқылы анықтайды, ол SIM-картада сақталады және теориялық тұрғыдан кез келген телефонға көшірілуі мүмкін. Алайда, желінің абоненттің ағымдағы, жеке құрылғысын білу қабілеті көптеген желілік және қауіпсіздік мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді. Екі SIM-картаны қолдайтын телефондарда екі IMEI нөмірі болады.

IMEI және заң

Көптеген елдер ұялы телефондарды ұрлаудың салдарына қарсы күресте IMEI-ді пайдаланудың тиімді екенін мойындады. Мысалы, Ұлыбританияда «Ұялы телефондарды қайта бағдарламалау» заңына сәйкес, телефонның IMEI нөмірін өзгерту немесе оны өзгерте алатын құрал-жабдықты иелену белгілі бір жағдайларда қылмыс болып есептеледі. 2012 жылы АҚШ сенаторы Чак Шумер IMEI нөмірін өзгертуді қылмыстық жазаға тартуды көздеген заң жобасын ұсынды, бірақ ол қабылданбады. IMEI-ді тоқтату – телефон ұрлығына қарсы күресудің жалғыз жолы емес. Оның орнына, ұялы байланыс операторлары телефон жоғалған немесе ұрланған жағдайда дереу қызмет көрсетуді тоқтату және SIM-картаны ауыстыру сияқты шаралар қабылдауға ұсынылады. GSM терминалына ресми түрде берілген IMEI нөмірлерінің болуы, терминалдың мақұлданғанын немесе нормативтік талаптарға сәйкес келетінін білдірмейді. 2000 жылдың сәуір айында Еуропалық R&TTE директивасының енгізілуімен нормативтік келісім мен IMEI нөмірін беру арасындағы байланыс жойылды. Осы күннен бастап BABT (немесе GSM қауымдастығының атынан әрекет ететін басқа да өңірлік әкімшіліктердің бірі) IMEI нөмірін заңды GSM терминалын өндіретін компанияларға мақұлдау туралы құжаттарды ұсынбастан бөлуге құқылы.

Ұрланған құрылғылардың блокты тізімі

Егер біреудің ұялы құрылғысы ұрланып немесе жоғалып кетсе, ол қызмет провайдерінен телефонын желіден бұғаттауды сұрай алады, ал оператор мұны жасай алады, әсіресе заң талап етсе. Егер жергілікті оператор жабдық идентификация тізілімін (EIR) жүргізсе, ол құрылғының IMEI нөмірін тізімге қосады. Қосымша, ол IMEI нөмірін ортақ тізімдерге, мысалы, Орталық жабдық идентификация тізіліміне (CEIR) қосады, ол CEIR-ді пайдаланатын басқа операторлармен бірге құрылғыны бұғаттайды. Бұл бұғаттау құрылғыны CEIR-ді пайдаланатын кез келген оператордың желісінде қолдану мүмкін емес етеді, бұл ұялы құрылғыларды ұрлауды, егер бөліктер үшін болмаса, мәнсіз етеді. Бұғаттауды тиімді ету үшін IMEI нөмірін өзгерту қиын болуы керек. Алайда, арнайы құралдармен телефонның IMEI нөмірін өзгерту оңай болуы мүмкін. Сонымен қатар, IMEI – расталмаған ұялы идентификатор болып табылады (IMSI-ден өзгеше, ол үй және қызмет көрсететін ұялы желілермен үнемі расталады). Жасалған IMEI нөмірін пайдалану кейбір ұялы телефондарды қадағалауға немесе заңды түрде ақпаратты ұстап алуға бағытталған әрекеттерді болдырмауға мүмкіндік береді. 2003 жылы Австралия барлық GSM желілерінде IMEI бұғаттауын енгізген алғашқы ел болды. Австралияда Электрондық ақпарат алмасу (EIE) әкімшілік торабы австралиялық тұтынушылар үшін бұғатталған IMEI нөмірін іздеу қызметін ұсынады. Ұлыбританияда ұялы желі операторларының ерікті келісімі CEIR-ге және одан кейін барлық басқа желілерге кез келген оператордың құрылғыны бұғаттау тізімін жеткізіп отырады. Бұл құрылғыны ең көп дегенде 48 сағат ішінде қоңырау жасауға жарамсыз етеді. Ұлыбританияның кейбір полиция күштері, Метрополитен полиция қызметі сияқты, қылмысқа қатысы бар телефондардың IMEI нөмірін белсенді түрде тексереді. Жаңа Зеландияда NZ Telecommunications Forum Inc жаңазеландиялық тұтынушыларға IMEI нөмірін іздеу қызметін ұсынады. Қызмет күніне үш ретке дейін іздеуге мүмкіндік береді және үш ірі ұялы желі операторы күн сайын жаңартып отыратын дерекқормен салыстырады. Бұғатталған IMEI осы үш оператордың ешқайсысына қосыла алмайды. Латвияда SIA "Datorikas institūts DIVI" Латвиядағы барлық ірі ұялы желі операторлары жаңартып отыратын дерекқорға тексеру үшін IMEI нөмірін іздеу қызметін ұсынады. Кейбір елдерде мұндай бұғаттау тізімі кең таралған емес. 2012 жылы АҚШ-тағы ірі желі компаниялары үкіметтік қысыммен бұғаттау қызметін енгізуге міндеттелді, бірақ оның CEIR-мен өзара жұмыс істейтіні белгісіз. GSM операторлары AT&T және T Mobile 2012 жылдың қараша айында жаңадан хабарланған IMEI нөмірлерін бұғаттауды бастады. 2012 жылдың қараша айына дейін тіркелген ұрлық деректері дерекқорға енгізілген жоқ. CTIA пайдаланушыларды www. ұрланғантелефондытексеру. IMEI нөмірін жергілікті бұғаттаудың оң әсері бар-жоғы белгісіз, себебі ол ұрланған телефондарды халықаралық контрабандаға әкелуі мүмкін.

Шектеулер

Кейде жергілікті ережелерге байланысты IMEI тізімінен шығарылуы мүмкін. Мұндай жағдайда, блок тізіміне енгізілген кезде таңдалған құпия сөзді көрсету қажет болады.

Құқық қорғау және барлау қызметін пайдалану

Құқық қорғау органдары мен барлау қызметтері IMEI нөмірін бірнеше метрлік дәлдікпен ұялы телефонды анықтап табуға мүмкіндік беретін құрылғыларды із кешу үшін қолдана алады. Сауд Арабиясының мемлекеттік органдары ұялы телефон қаптамасынан алынған IMEI нөмірлерін Сауд Арабиясының патриархалдық қоғамынан қашып, басқа елдерге өткен әйелдерді іздеу және ұстау үшін пайдаланғаны хабарланды. 2002 жылғы Балидегі жарылыстардың қылмыскерлерін анықтау үшін Nokia 5110 телефонының қалдықтарынан алынған IMEI нөмірі қолданылды.

Жүктілік тізімі

Кейбір елдер IMEI нөмірлерін қара тізімге енгізудің орнына ақ тізімді қолданады, сондықтан кез келген ұялы телефон елдің ұялы байланыс желілеріне қол жеткізу үшін елде заңды түрде тіркелуі керек, халықаралық роуминг үшін мүмкін болатын ерекшеліктермен және тіркеуге берілген белгілі бір мерзіммен. Осы елдердің қатарында Чили, Түркия, Әзірбайжан, Колумбия және Непал бар. IMEI тіркеудің қандай да бір нысанына көшкен басқа елдерге Үндістан, Пәкістан, Индонезия, Камбоджа, Таиланд, Иран, Нигерия, Эквадор, Украина және Ливан кіреді. T-Mobile-мен бірігуге дейін, АҚШ-тағы Sprint пайдаланушының IMEI және SIM картасын құрылғыны пайдалану алдында тіркеуін қажет ететін құрылғылардың ақ тізімін қолданды, бұл АҚШ заңдарында міндетті емес еді. Егер пайдаланушы құрылғысын ауыстырса, олар жаңа IMEI және SIM картасын тіркеуі керек болды. Verizon сияқты басқа CDMA операторлары 3G үшін ғана ақ тізімді қолданды, ал T-Mobile ақ тізімді емес, керісінше қара тізімді қолданады, бұрынғы Sprint клиенттері үшін де осылай. AT&T және Telus VoLTE қолжетімділігі үшін ақ тізімді қолданады, бірақ клиенттерден IMEI тіркеуін талап етпейді. Оның орнына телефон өндірушілері өз құрылғыларын AT&T немесе Telus дерекқорына тіркеуге міндетті, ал клиенттер SIM-карталарды кез келген ақ тізімге енген құрылғыға еркін ауыстыра алады.

Спутниктік телефон желілерінде пайдалану

Бродбандты жаһандық аймақтық желі (BGAN), Иридиум және Турая спутниктік телефон желілерінің барлығы, GSM телефондары сияқты, өздерінің трансиверлерінде де, SIM карталарында да IMEI нөмірлерін пайдаланады. Iridium 9601 модемі идентификация үшін тек IMEI нөміріне ғана сүйенеді және SIM картасын қолданбайды; алайда, Iridium – меншік желі және бұл құрылғы құрлықтағы GSM желілерімен үйлесімсіз.