Кіріспе

Американдық актер (туған 1969)

Питер Хейден Динкладж (Peter Hayden Dinklage; 11 маусым 1969 жылы туған) – американдық актер. HBO телесериалы «Трон ойыны» (2011–2019) сериалындағы Тирион Ланнистер рөлін сомдағаны үшін ол драмалық сериалдағы ең үздік қосалқы актер үшін Primetime Emmy Award сыйлығын рекордтық төрт рет жеңіп алды. Сондай-ақ, ол 2011 жылы «Алтын глобус» сыйлығын және 2020 жылы «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлығын алды. Динкладж ахондроплазия деп аталатын кең таралған нанәшелік ауруға шалдыққан және бойы аласа. Ол өзінің танымалдығын пайдаланып, нанәшелік туралы қоғамдық хабардарлықты арттыруға үлес қосты. Динкладж Бенингтон колледжінде актерлік өнерді оқыды және көптеген әуесқой сахналық қойылымдарда өнер көрсетті. Ол «Жасырын өмір» (Living in Oblivion, 1995) қара комедиялық фильмінде киноға дебют жасады, ал 2003 жылы «Станция шебері» (The Station Agent) комедиялық драмасындағы басты рөл оған үлкен жетістік әкелді. Оның басқа фильмдері: «Эльф» (Elf, 2003), «Ласси» (Lassie, 2005), «Кінәлімін деп тағайындалды» (Find Me Guilty, 2006), «Пенелопа» (Penelope, 2006), «Жаназадағы өлім» (Death at a Funeral, 2007), «Нарния жылнамалары: Каспиан ханзадасы» (The Chronicles of Narnia: Prince Caspian, 2008), «Жаназадағы өлім» (Death at a Funeral, 2010), «Х-мендер: Келешектің өткен күндері» (X-Men: Days of Future Past, 2014), «Миссури штатының Эббинг қаласының сыртындағы үш билборд» (Three Billboards Outside Ebbing, Missouri, 2017) және «Аштық ойындары: Әнші құстар мен жыландар туралы баллада» (The Hunger Games: The Ballad of Songbirds & Snakes, 2023). 2018 жылы ол Marvel фильмі «Титандар соғысы» (Avengers: Infinity War) фильмiнде Эйтри рөлін, ал «Гервемен кешкі ас» (My Dinner with Hervé) фильмiнде Герве Виллешаиз рөлін сомдады. Сондай-ақ, ол «Destiny» видео ойынына дауыс берді және 2023 жылы «Трансформерлер: Адамзаттың көтерілісі» (Transformers: Rise of the Beasts) фильміндегі Scourge рөліне дауыстады. Динкладж театр сахнасында да өнер көрсетті, оның ішінде «Ричард III» (2003) пьесасындағы атау рөлі, «Ауылда бір ай» (A Month in the Country, 2015) пьесасындағы Ракитин рөлі және 2019 жылы Daryl Roth Theatre сахнасындағы «Сирано» (Cyrano) пьесасындағы Сирано рөлі бар.

Ерте өмір

Динкладж 1969 жылғы 11 маусымда Нью-Джерси штатының Джерси-Шор аймағында немесе Мористоун қаласында сақтандыру сатушысы Джон Карл Динкладж бен неміс және ирланд тегінен шыққан бастауыш мектептің музыка мұғалімі Дайан Динкладж отбасында дүниеге келді. Ол ата-анасы мен үлкен ағасы Джонатанмен бірге Мендэм қалашығының тарихи Брукссайд ауданында өсті. Ол отбасының мүшелері арасында ахондроплазиямен ауыратын жалғыз адам. Ол католик дінінде тәрбиеленді. Бала кезінде Динклейдж пен оның ағасы көршілері үшін қуыршақтарды қойып, музыкалық спектакльдер көрсеткен. Ол ағасы Джонатанды "отбасының нағыз таланты" деп сипаттап, ағасының скрипкаға деген құштарлығы актерлік мансапты ұстануына кедері келтірген жалғыз нәрсе екенін айтты. (Джонатан Нью-Брансуиктегі Ратгерс университетінің Мейсон Гросс өнер мектебін бітірген және қазіргі уақытта «Гамильтон» мюзиклында скрипкашы және концертмейстер болып жұмыс істейді.) Динклейдж өзінің алғашқы театрлық жетістігін бесінші сыныпта «Жұмсақ қоян» қойылымында иеленді. Басты рөлді сомдаған ол көрермендердің ынталы қарсы алуынан қатты қуанды. Ол актерлік шеберлігін жетілдірген Delbarton School, ер балаларға арналған католиктік дайындық мектебіне оқыды. Театр компаниясын құру үшін ол досы Иан Беллмен бірге Нью-Йорк қаласына көшті; жалдау ақысын төлей алмағандықтан, олар пәтерінен шығып кетуге мәжбүр болды. Содан кейін ол алты жыл бойы деректерді өңдеу компаниясында жұмыс істеді, кейін толық уақытты актерлік мансабын қайтадан жалғастырды.

Карьерасының алғашқы жылдары (1995-2002)

Динклейдж бастапқыда актерлік жұмыс табу үшін күресті, себебі ол өзінің денсаулығымен байланысты актерлерге әдетте ұсынылатын "эльфтер немесе лепрекондар" сияқты рөлдерді қабылдаудан бас тартты. Келесі жылы ол рэпер Тупак Шакурдың қатысуымен түсірілген "Bullet" қылмыстық драмасында ғимарат басқарушысы рөлінде ойнады. Тіпті "Жұмыстан шығып бара жатқанда" фильмінде жақсы пікір алғаннан кейін де Динклейдж өзіне агент іздей алмады. Бускемидің режиссер Александр Роквеллге берген ұсынысы арқасында Динклейдж 2002 жылы "13 Ай" комедиясына түсті. Кейіннен бір театр сайтына берген сұхбатында, оның арман рөлі қандай екенін сұрағанда, ол "қыздың жүрегін жеңіп алатын романтикалық басты рөлді" ойнағысы келетінін айтты. Бұл рөл оған "Independent Spirit" және "Screen Actors Guild" сыйлықтарының "Ең үздік актер" номинациясына ұсынуын қамтамасыз етті. "New York Observer" газетіндегі сыншы Эндрю Саррис: "Динклейдж өзінің керемет бет-әлпетінің сырлылығында өзінің зеректігі мен сұлулығын көрсетеді" деп жазды. "The Station Agent" фильмі "Rotten Tomatoes" шолу агрегаторында Динклейджтің ең жоғары бағаланған туындысы болды және шағын бюджетіне қарамастан, прокатта 8 миллион доллардан астам табыс тапты. Кейін Динклейдж Гари Олдман мен Мэтью Макконахимен бірге "Tiptoes" (2003) фильмінде ойнады, ол тікелей DVD форматында шықты. Фильмге сыншылар жағымсыз пікір білдірді, әсіресе Олдманның нағыз бойынан кем актер рөліне сын қатысты. Динклейджтің айтуынша, фильмнің бастапқы нұсқасы "керемет" болған, бірақ режиссер оны тапсырғаннан кейін жұмыстан шығарылып, фильм "еркектер мен әйелдердің романтикалық комедиясына" айналдырылды. 2005 жылы ол CBS телеарнасының "Threshold" ғылыми-фантастикалық сериалында ойнады және "The Baxter" комедиялық фильмінде үйлену тойын ұйымдастырушы рөлінде көрінді. Сондай-ақ ол "Lassie" оқиғалық комедиялық драмасында көшпенді цирк артисі рөлінде пайда болды. 2006 жылы Динклейдж Сидни Люметтің режиссерлік еткен "Find Me Guilty" сот драмасында Вин Дизельмен бірге ойнады. Фильмде Америка тарихындағы ең ұзақ мафиялық сот процесі туралы шын оқиға баяндалды; Динклейдж бас қорғаушы адвокат Бен Кландисті сомдады. Фильмге сыншылардың пікірі көбінесе оң болды, бірақ ол коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. "Chicago Sun Times" газетіне жазған киносыншы Роджер Эберт Динклейджтің ойынын жоғары бағалап, оның кейіпкерінің "нақты, шешен және кәсіби" екенін айтты. Сол жылы Динклейдж британдық романтикалық комедия "Penelope" фильмінде таблоид тілшісі Лемон рөлінде ойнады. Фильм сыншылардан ара-жібір пікірлер алды. 2007 жылы Динклейдж британдық комедиялық фильм "Death at a Funeral" фильмінде ойнады және 2010 жылы американдық қайта түсірілімінде де сол рөлді сомдады. Кейін 2007 жылы ол "Underdog" фильмінде Simon Bar Sinister рөлін ойнады, фильм жақсы қабылдамаса да, коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Динклейдж 2008 жылы "Нарния жылнамалары: Принц Каспиан" фильмінде Трампкин рөлін ойнады. Фильмнің кассалық табысы бірінші бөлімімен салыстырғанда төмен болды, әлемдік кірісі 419,7 миллион долларды құрады, ал киносыншы Билл Гиброн Динклейдж рөлін "ол ойнағысы келмейтін әдемі стереотип" деп сипаттады. Сол жылы ол әйелі Эрика Шмидт режиссерлік еткен "Uncle Vanya" пьесасында (Bard College-тің жылдық "Bard SummerScape" фестивалінде) тайтл ролін ойнады, ол Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі "Annandale-on-Hudson" кампусында өтті. 2010 жылы ол австралиялық "I Love You Too" фильмінде Брендан Коуэлл мен Питер Хельярмен бірге ойнады.

"Ақтөбелік"

2011 және 2019 жылдар аралығында Динклейдж HBO телеарнасының «Трон ойыны» фантастикалық драмасында Тирион Ланнистер рөлін сомдады. «Трон ойыны» Уэстерос және Эссос атты ойдан шығарылған құрлықтарда өтеді және жеті патшалықтың темір тағы үшін күресіп жатқан мәртебелі отбасылардың билік үшін тартысын көрсетеді. Тирион – Ланнистер үйінің мүшесі, Вестеростағы ең бай және ең күшті отбасылардың бірі, және өмір бойы бастан кешкен кемсіту мен қорлаудың әсерін азайту үшін Ланнистер атының берген мәртебесін пайдаланады. 2009 жылдың мамырында ол актерлер құрамына алғашқы болып қосылды, себебі шоураннерлер Дэвид Бениофф пен Д. Б. Вайс Динклейджді күлкілі, ақылды және өткір тілді деп сипаттап, оны осы рөлге бірінші таңдауы ретінде қарастырды, өйткені актердің «сарқырамалық құрғақ юмормен жабылған адамгершілік ядросы кейіпкерге толық сәйкес келеді». Сериал коммерциялық сәттілікке жетті; ол бірнеше маусымға жаңартылды және 2019 жылдың мамырында сегізінші маусымымен аяқталды. Динклейдж өзінің ойыны үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. The Boston Globe газетінен Мэтью Гилберт Динклейджтің «тартымды, моральдық тұрғыдан күмәнді және өзіне-өзі сыни қараған керемет ойын көрсеткенін» айтты. The New York Times газетінің тілшісі Дэн Койс Динклейджтің ойыны кейіпкерді «әлдеқайда танымал» еткенін атап өтті. Los Angeles Times газеті «Көп жағдайда «Трон ойыны» Динклейджге тиесілі» деп жазды. HuffPost Тирионды сериалдың «ең көп цитаталанған» және «ең сүйікті кейіпкерлерінің бірі» деп атады. Ол өзінің рөлі үшін 2011, 2015, 2018 және 2019 жылдары «Драмалық сериалдағы үздік қосалқы актер» үшін «Эмми» сыйлығын, сондай-ақ 2012 жылы «Үздік қосалқы актер» үшін «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. Оның өнер көрсетуі мен экранда көріну уақытының артуы нәтижесінде Динклейдж сериалдың екінші маусымынан бастап басты рөлдегі актерлердің қатарына қосылды. 2014 жылы Дэвид Леттерменнің кеш шоуында ол шоу негізделген кітаптарды оқуға тырысқанын, бірақ оларды түсінуге қиындық тапқанын айтты. Ол әзілдеп: «Біздің авторымыз Джордж Мартин, мен осы туралы айтқаным үшін менің кейіпкерімді жақын уақытта өлтіруі мүмкін» деді. 2014 жылы Динклейдж және «Трон ойынынан» төрт әріптесі теледидардағы ең көп жалақы алатын актерлердің қатарына енді, бірақ актерлердің бір эпизодқа алған жалақысы туралы дереккөздер әртүрлі мәліметтер келтірді. 2015 жылы Динклейдж «Трон ойыны: A Telltale Games Series» видео ойынында Тирион рөліне дауысын берді, бұл ойын шоу негізінде жасалған.

Басқа орындары

2012 жылы Динклейдж «Мұз дәуірі: Континенттік дрейф» фильмінде Капитан Гатт рөлін сомдады. Динклейдж дауыстық рөлі алғашқы болғандықтан, жаздыру сессияларына дейін дауысын демалдыруға тырысқанын айтты, сондай-ақ бұрын орындамаған рөлдерді орындауды ұнататынын жеткізді. 2013 жылы NBC телеарнасының түнгі комедиялық шоуында пайда болғаннан кейін, Динклейдж 2016 жылдың сәуір айында шоудың бір бөлімін жүргізді; оның өнерінде «Space Pants» атты жаңа әнді орындаған Динклейдж мен Гвен Стефанидің эскизі болды. Оның өнері жоғары бағаланды. 2014 жылы Динклейдж Райан Квантен мен Стив Занмен бірге «Жамандық рыцарлары» комедиялық қорқыныш фильмінде ойнады. Фильм үш дос орманға барып, «Dungeons & Dragons» ролелік ойынын қайта ойнағанда, қателікпен тозақтан демон шақырып алады. Сол жылы ол «X-Men: Болашақтың өткен күндері» супергеройлік фильміне қатысты. Рөліне дайындалған Динклейдж кейіпкерді міндетті түрде жаман ретінде қарастырмағанын айтты, Траск «өзінің істеп жатқанын жақсылыққа ұқсайды» дейді. Сондай-ақ ол 2014 жылғы «Destiny» видео ойынында AI Ghost-қа дауыс берді, бірақ 2015 жылдың тамызында оны Нолан Норт ауыстырды. Бас продюсер Марк Нозуорси бұл Динклейдждің басқа актерлік міндеттемелеріне байланысты кестелік қиындықтар тудырғанын айтты. 2015 жылы Динклейдж «Пиксель» ғылыми-фантастикалық комедиялық фильмінде Эдди Плант есімді бұрынғы аркада чемпионы рөлінде ойнады. Режиссер Крис Колумбтың айтуынша, Плант кейіпкері Білли Митчелден шабыт алған. Фильм сынға ұшырады. «The Guardian» газеті Динклейдждің «күлкілі» ойынын мақтады. 2016 жылы Динклейдж «Ашулы құстар» фильмінде «Құдіретті бүркіт» рөлін орындады және мюзикл саундтрегі үшін ән жазды. Оның келесі жобасы, тәуелсіз «Rememory» (2017) фильмі сыншыларды таң қалдырмады, бірақ оның Сэм Блум рөлі жоғары бағаланды. Киносыншы Ясмин Клейнбарт «Динклейдж осы фильмнен жақсыраққа лайық» деді, ал «The Hollywood Reporter» журналында Джон ДеФор «оның жанды рөлі жанкүйерлердің назарын аударады» деп мәлімдеді. 2017 жылы Динклейдж Мартин Макдонаг режиссерлік еткен «Эббинг, Миссуриден тыс үш билборд» драмалық қараңғы комедиялық фильмінде және «Үш Христ» драмасында қосалқы рөлдерді ойнады. Екеуі де Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілді, ал біріншісі кеңінен мақтауға ие болды. 2018 жылы Динклейдж «Менің ойымша, біз қазір жалғызбыз» фильмінде продюсерлік және актерлік рөлдерді орындады, бұл фильмде Динклейдж сомдаған Дель мен Эль Фаннинг сомдаған Грейстің достығы туралы әңгіме айтылады. Фильмнің премьерасы 2018 жылы Санденс кинофестивалінде өтті, ал кейіннен 2018 жылдың 14 қыркүйегінде кинотеатрларда көрсетілді. 2016 жылы Динклейдж және оның ұзақ жылдар бойы менеджері Дэвид Гинзбург бірлескен өндіріс компаниясы «Estuary Films» құрды. «Менің ойымша, біз қазір жалғызбыз» – «Estuary» компаниясының тұңғыш жобасы. Динклейдж 2018 жылы Marvel Studios-тың «Тәңірлер: шексіз соғыс» фильмінде алып карлик Ейтри рөлінде пайда болды. Динклейдж және жазушы-режиссер Саша Герваси Гервасимен 1993 жылы өткен сұхбатынан кейін өзіне қол жұмсаған актер Герве Вильхезедің соңғы күндері туралы фильмді жазу және өндіру үшін бірнеше жыл жұмсады. 2018 жылы Динклейдж «Менің Гервемен кешім» фильмінде басты рөлді ойнады. Фильмді HBO мақұлдады, Динклейдж Джейми Дорнанмен бірге ойнады. 2018 жылдың тамыз және қыркүйек айларында ол әйелі Эрика Шмидт жазған және «The National» тобының әндерімен сүйемелдеген «Сирано де Бержерак» пьесасының музыкалық адаптациясы «Сирано» фильмінде ойнады. Ол 2021 жылы мюзиклдің киноадаптациясында рөлін қайталады, ол үшін ол «Музыкалық немесе комедиядағы ең үздік актер» номинациясы бойынша «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды. 2020 жылы Динклейдж шотландтық пауэр-метал тобы Alestorm-ның сол аттас музыкалық видеоклипінде қорқынышты қарақшы Фаннибаусты сомдады. 2021 жылы Динклейдж қылмыстық триллер «Мен қамқорлық етемін» фильмінде мафиози Роман Лунов рөлін ойнады. Оның өнері жоғары бағаланды, Тони Сокол оның кейіпкерін «Тренинг күні» және «Orange is the New Black» сияқты басқа медиадағы ресейлік мафиозилермен салыстырды. 2023 жылы Динклейдж «Трансформерлер: Жануарлардың көтерілуі» фильміндегі басты антагонист Терроркон Скворджге дауыс берді. Ол сондай-ақ романтикалық комедиялық драмалық фильмде ойнады «Ол маған келді» және «Аштық ойындары: әнші құстар мен жыландар баладасы» фильмінде Каска Хайботттом рөлін ойнады. 2024 жылы Динклейдж мюзиклдің екі бөлімді киноадаптациясында доктор Дилламондқа дауыс беретіні жарияланды, «Wicked».

Болашақ жобалар

2017 жылы Динклейдж Джон С. Бэрдтің «О, сәтті күн!» атты американдық комедиясында түсуге келісімі берілді, онда ол алдағыш, яғни гном болып көрінетін аферист рөлін ойнайды. 2017 жылдың 5 қазанында Динклейдж Джо Р. Лансдейлдің «Тыңайлы» романының киноға түсірілу құқығын сатып алды. 2019 жылы Динклейдж Джош Бролинмен бірге «Бауырлар» комедиялық фильмінде ойнайтыны жарияланды. 2020 жылы Динклейдж алдағы анимациялық фильмде Хитпигке дауыс беретіні хабарланды. Соңғы кезде оның «Estuary Films» продюсерлік компаниясы «Entertainment One» компаниясымен алғашқы келісімшартқа қол қойды. 2021 жылы Динклейдж Раян Эндрюстің графикалық романы негізінде түсірілген «Бұл біздің келісім» анимациялық фильмінде кейіпкердің дауысын беруге және оны продюсерлеуге келісімі берілді. 2024 жылы Динклейдж ұзақ жылдар бойы Бродвей сахнасында қойылған «Wicked» мюзиклінің екі бөлімді киноадаптациясында доктор Дилламондқа дауыс беретіні хабарланды. Динклейдж Синтия Эриво және Ариана Гранде сияқты актерлермен бірге түседі.

Жеке өмір

2005 жылы Динклейдж театр режиссері Эрика Шмидтке үйленді. Олардың екі баласы бар: 2011 жылы туған қызы және 2017 жылы туған ұлы. Динклейдждің беті 1990-шы жылдардың басында Whizzy деп аталатын "панк-фанк-рэп" тобында ойнаған кезде жарақат алған. Ол Нью-Йорктегі CBGB түнгі клубында өнер көрсетіп жатқанда, кездейсоқ түрде бетіне тіземен соғылып, сахнада қан кетуге ұшыраған. Динклейдж 16 жасынан бері вегетариандық, ал 2014 жылдан бері вегандық өмір салтын ұстанады. Жануарлардың құқықтарын қолдайтын ол Farm Sanctuary ұйымын қолдайды және оның Farm Animals Walk акциясының өкілі болды. 2017 жылы Динклейдж Юта штатының Парк-Сити қаласында өткен Әйелдер шеруіне қатысып, адам құқықтары және басқа да мәселелерге қатысты заңнама мен саясатты қолдады.

Қаңқалық

Динкладждың ахондроплазиясы бар, бұл сүйектердің өсуіне әсер ететін генетикалық ауру. Оның нәтижесінде бойы 1 метрге жетеді, басы мен денесінің көлемі қалыпты, бірақ аяқтары орташа көлемнен қысқа. 2012 жылы өзін "кішкентай адамдардың құқықтары үшін сөйлеуші" деп санай ма деген сұраққа Динкладж: "Не деуімді білмеймін. Әркімнің өзіндік ерекшелігі бар. Менің бойымшағы әр адамның өмірі мен тарихы әртүрлі, осымен күресудің де әртүрлі жолдары бар. Мен өзімді жайлы сезініп отырмын, бірақ осыны қалай сезіну керектігін айта алмаймын" деді. 2012 жылғы "Алтын глобус" салтанатында Динкладж "Ең үздік қосалқы актер – Сериал, Мини-сериал немесе Телефильм" сыйлығын жеңіп алғанда, көрермендерге "Бір джентльмен, оның аты Мартин Хендерсон" туралы ойлағанын айтты және оның есімін Google-да іздеуді ұсынды. Хендерсон – Англияның Сомерсет аймағынан шыққан, нағыз денелі адам еді. Динкладждың сөздері бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғамның назарын "кішкентайларды лақтыру" әрекетіне аударды, Хендерсонның есімі әлеуметтік желілерде бүкіл әлем бойынша кең таралды. Хендерсон оқиғадан бес жыл өткен соң, 2016 жылы алған жарақатынан көз жұмды. Динкладж бұл тақырыпты талқылау туралы ток-шоулардан түскен ұсыныстарды қабылдамады. Кейін ол 20 жыл бұрын мұндай ұсыныстарды қабылдауы мүмкін екенін түсіндірді, бірақ қазір "жағдаймен сәл тыныш" екенін және "Мен айтқым келгенді айттым. Менің бір досым бар, ол әлемге тағы бір ашулы карлик қажет емес дейді" деді. Disney компаниясы: "Біз осы жеті кейіпкерге басқаша көзқарас таныстырып, карликоздық қауымдастығының мүшелерімен кеңесіп жатырмыз. Фильмтің даму кезеңі ұзақ болды, енді түсірілім басталғанда толыққанды ақпарат береміз" деп мәлімдеді. Тағы бір карлик актер және кәсіби күрескер Хорнсвогл Динкладждың бұл сөздеріне сын айтып, ол карлик актерлерге арналған рөлдердің санын азайтуға тырысып жатқанын мәлімдеді.

Еңбектері мен марапаттары

Rotten Tomatoes шолулар жинағыш сайтының мәліметінше, Питер Динклейдждің ең жоғары бағаланған фильмдері: Living in Oblivion (1995), The Station Agent (2003), Lassie (2005), X Men: Days of Future Past (2014) және Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (2017). Динклейдж «Тәңірлер ойыны» сериалындағы рөлі үшін «Алтын глобус» және «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлықтарын жеңіп алды. Ол сондай-ақ 2012, 2016 және 2017 жылдары үш рет «Критиктер таңдауы» телеарнасының үздік қосалқы актер сыйлығына ұсынылды. 2024 жылға дейін Динклейдж жетпіс алты номинациядан отыз екі сыйлық жеңіп алды. Ол тоғыз «Эмми» және он алты «Экран актерлері гильдиясы» сыйлығына ұсынылып, төрт «Эмми» сыйлығын, екі «Экран актерлері гильдиясы» сыйлығын және «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды.