Кіріспе

Америкалық фантастикалық жеке тергеуші, Тони Шалхуб сомдаған ойдан шығарылған детектив Адриан Монк – USA Network телеарнасының «Монк» телесериалының басты кейіпкері. Ол Сан-Франциско полиция департаментінде бұрынғы әйгілі қылмыстық істер бойынша детектив болған. Монк мәжбүрлеу синдромымен (МС) және бірнеше фобиямен күреседі, олардың барлығы әйелі Труди қаза болғаннан кейін күшейіп, департаменттен шеттетілуіне себеп болды. Ол жеке полиция консультанты ретінде жұмыс істейді және қайғысын жеңу, фобиялары мен синдромын бақылау және полиция детективі лауазымына қайта оралу мақсатымен терапиядан өтеді. Сериалдың авторы Дэвид Хоберман Монк образын өзінен және сонымен қатар лейтенант Коломбо, Геркуле Пуаро және Шерлок Холмс сияқты басқа да фантастикалық детективтерден алғанын айтады. Рольге Дейв Фоули, Джон Риттер, Генри Винклер, Стэнли Туччи, Альфред Молина және Майкл Ричардс та қарастырылды. Бірақ арна Шалхубты таңдады, өйткені олар оның «Монк мінезін әзіл мен құштарлықпен көрсете алатынына» сенді. Дегенмен, мажбүрлеу синдромымен ауыратын детектив туралы идеяны Дэвид Хоберман ойлап тапты. Бұл оның өзіне қойған мажбүрлеу синдромының диагностикалық нәтижесінен туындады. Питтсбург Пост Газеттеге берген сұхбатында ол: «Монк сияқты, мен жарықтардың үстінен секіріп өте алмайтынмын және бағаналарды тигізуге мәжбүр болдым. Неге екенін білмеймін, бірақ осылай істемесем, жаман нәрсе болады» деді. Басқа әдебиеттік шабыт көздері – Колумбо мен Шерлок Холмс, ал оның тазалық пен тәртіпке құштарлығы Геркуле Пуароға жасалған құрмет болуы мүмкін. Монк полиция департаментіндегі екі жақын серігі – капитан Стоттлемейер мен лейтенант Дишер (пилоттық эпизодта «Диакон» деп аталған) инспектор Лестрейд пен бас инспектор Жапты еске салады, олар Холмс пен Пуароның ізгі ниетті, бірақ тиімсіз полиция әріптестері болған. Сонымен қатар, Монк ағасы бар, оның дедукция қабілеттері одан да керемет, бірақ жеке проблемаларына байланысты географиялық тұрғыдан шектеулі, бұл Майкрофт Холмс стиліне ұқсас (Шерлоктан да білгір, бірақ өте жалқау). Кейіпкерге сәйкес есімді табу үшін сериал авторы Энди Брекман «бір буынды тегі бар есімді» іздеуге шешім қабылдады.

Кастинг

Қо-жасаушы Дэвид Хоберман кастинг кезеңдерінің "көңіл көншітпейтін" болғанын айтты. USA Network компаниясының атқарушы вице-президенті Джефф Вахтель Монк рөлін сомдауға лайықты актерді іздеудің "шындыққа келмейтін қиындық" екенін мәлімдеді. Екі жыл дамытудан кейін, продюсерлер әлі де рөлге актер таба алмады. Ричардс жобадан бас тартып, жеке детектив туралы тағы бір сериалда, "Майкл Ричардс шоуында" ойнады, бірақ ол алты бөлімнен кейін жабылды.

Тұлға

Монк – тірі аңыз. Шапшаң, данышкер, талдаушы, есіктің құлыптарынан бастап бау-бақша өнеркәсібіне, сәулет өнеріне, адам психологиясына дейін, оннан астам беймәлім және әртүрлі тақырыптар бойынша энциклопедиялық білімге ие. Брекмен Монкты былай сипаттайды: Олар сонымен қатар оның консультациялық жұмысын ұйымдастыруға белсенді қатысып, кейде өздері де істерді тергеп-тексеріп жатады. Оның кенеттен кеткенінен кейін Монк Натали Тигермен (Трейлор Ховард) кездейсоқ кездеседі және оны "Мистер Монк және Қызыл сүйір" эпизодынан бастап жаңа көмекшісі ретінде жұмысқа қабылдайды.

Бекітулер

Монк әлемді "теңгерілуге" жеткізу үшін күшін сарп етеді, бірақ бұл әрекеттер нәтижесіз және соңы жоқ. Оның ең ұсақ бөлшектерге дейін назар аударуы оны әлеуметтік тұрғыдан шектеседі, бірақ оны талантты детектив және психолог ретінде қалыптастырады. Ол бала кезінен бастап ОКЗ (обсессивтік-компульсивтік тәртіп) белгілерін көрсетеді. ОКЗ және фобияларымен күресу үшін Монк психиатрға барады – алғашқы алты маусымда доктор Чарльз Крогерге (Стенли Камель), ал соңғы екі маусымда доктор Невен Беллге (Хектор Элизондо) апта сайын, ал кейде күнделікті келіп тұрады. Қатты стресс кезінде Монк диссоциативтік күйге түсуі мүмкін, мысалы, 1-ші маусымдағы "Мистер Монк және жер сілкінісі" эпизодында болғандай; ол осы кезде түсініксіз сөйлей бастайды, бұл оның тергеу жұмысына үлкен кедергі келтіреді. Сериал барысында (шамамен 8 жыл) Монк көптеген фобияларынан және ОКЗ-ның кейбір көріністерінен арылады. Ол көптеген ауруларынан толыққанды айықпаса да, жұмыс істеген кезде оларды артқа тастап, есіне алмайды. Бір үлкен жетістік 8-ші маусымдағы "Мистер Монк топтық терапияға барады" эпизодында көрсетілген: Адриан өзінің ОКЗ-мен ауыратын және жеке бәсекелесі Гарольд Креншоупен бірге машинаның багажнигіне қамалады. Қорқынышты сапар барысында екеуі де ұзақ жылдар бойы мазалаған клаустрофобиядан (тар кеңістіктен қорқу) және өзара келіспеушіліктерден арылып, дос болады. Бұл оқиғаның нәтижесінде, сондай-ақ Монк шешкен көптеген істерге байланысты, 8-ші маусымдағы "Мистер Монк және белгі" эпизодында Стоттлмейер оны бірінші сыныпты детектив ретінде қызметке қайта алады. Бастапқыда қызметке қайта орналасқанына қуанса да, Монк детектив болу оның бақытты ететінін түсінбейді. Доктор Беллмен болған әңгімеде Монк жеке детектив ретінде және полицияға кеңесші ретінде, өзінің бастығы ретінде бақытты болғанын түсінеді. Биіктіктен қорқуын жеңіп, жалғыз өзі терезе жуушы қылмыскерді ұстағаннан кейін Монк өзінің белгісін қайтарады. Сериалдың соңғы эпизодында ол қайтыс болған әйелі Трудидің олар танысқанға дейін қыз бала туғанын біледі. Осы жаңалық және эпизодтағы оқиғалар оның көңілін көтереді.

Балалық шағы мен отбасы

Монк 1959 жылғы 17 қазанда дүниеге келген; "Туған күніңмен құттықтаймын, мырза Монк" атты эпизод 2009 жылғы 16 қазан аптасында өтеді және оның 50 жылдығы келесі күні, 2009 жылғы 17 қазанда болатынын көрсетеді. Ол Теуксбери деген ойдан шығарылған қаласында, Агнес (Роуз Абду) және Джек Монк аға (Дэн Хедайя) ата-анасының отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы өте қатаң және қатты қорғаушы болған, бірақ анасы эмоционалды түрде жақын болмаған және оған бір жақты сезім білдіруде қиындықтар тудырған. Адрианның Амброз (Джон Туртурро) есімді агорафобиядан зардап шегетін ағасы бар, ол Трудидің қазасынан кейін жеті жыл бойы арақатынасын үзіп, алыс жүрген. Монк анасының 1994 жылы қайтыс болғанын айтады. "Мырза Монк және марафоншы" эпизодында Монк орта мектепте жүгірумен айналысқаны, бірақ колледжге өткеннен кейін тоқтағаны айтылады. "Мырза Монк және басқа детектив" эпизодында оның бітірген оқу орны Калифорния университеті, Беркли екені көрсетіледі. "Мырза Монк және сыныптық кездесу" эпизодында Монк колледж кезінде "Салқын капитан" деген лақап атымен танылғаны және демалыс күндерін жатақханадағы студенттер бөлмесіндегі тоңазытқышты мұздан тазартумен өткізгені айтылады. "Мырза Монк және үш пирог" эпизодында Монк Трудидің қазасынан кейін онымен байланыспағаны үшін ағасына ашуланғаны көрсетіледі.

Трудидің өлімі

Сериал бойынша Адриан 1997 жылғы 14 желтоқсанда оған арналған деп сенетін көлік бомбасынан қаза тапқан әйелі Трудиді (Мелора Хардин/Стеллина Русич) жоқтап жатыр. Әйелінің қазасы Монктың бұрыннан бар обсессивтік-компульсивтік тәртібін (ОКБ) одан бетер күшейтті. Бір жыл өткен соң Сан-Франциско полиция бөлімі оны психологиялық себептермен босатып жіберді. Ол Трудидің өліміне терең қайғыдады және ол қайғымен өмірінің әр күнін өткізеді; ол бірнеше рет ешқашан толық бақытты болмайтынын және енді бақытты болуға үміт етпейтінін айтты. Трудидің қазасынан бері Монк Сан-Франциско полициясының детективтерімен түрлі істер бойынша кеңесіп келеді. Ол көлік бомбасының шын мәнінде Трудиге арналғанын және оны Уоррик Теннисон (Фрэнк Коллисон) жасағанын, ал оны алты саусақты Фрэнк Нанн (Кортни Гейнс) жалдағанын анықтады. Алтыншы маусымның финалында ол, соңғы рет Наннға жетеді, ол өзінің Трудидің не үшін өлтірілгенін білмейтін қарапайым құрал екенін мәлімдейді. Сан-Франциско хроникасының шолушысы Тим Гудман шоудың пилотын қарап тұрып: «Өзінің тарихымен және жаны ашыр, бірақ қызық 'мәселелерімен' ол [Монк] теледидардағы ең жақсы көрілетін кейіпкерлердің біріне айналады және, тура айтқанда, ықтималсыздық пен қарапайымдыққа толы шоуды көтеріп ұстайды» деді. Монк Bravo арнасының «Барлық уақыттың 100 ең ұлы телекейіпкері» тізімінде 99-шы орынды иеленді. Ол AOL-дың ең ақылды детективтерінің бірі деп танылды. Шалубтың сериалдағы өнері де жоғары бағаланды. Entertainment Weekly журналының Майкл Саутер Шалубтың өнерін «ерекше және керемет» деп сипаттады. The New Yorker журналының Нэнси Франклин Шалубтың «Монктың тәртібін жеңуге деген ниеті мен мінез-құлқына қатты байланысы арасындағы шиеленісті тамаша жеткізетінін» айтты. PopMatters журналының Майкл Абернети Шалубтың өнерін «керемет» деп сипаттады, ал Seattle Post Intelligencer журналының Мелани Макфарланд Шалубты «сақтықпен және нюанстармен ойнайтын актер» деп атады. Star Ledger журналының Алан Сепинвалл Шалубты кейіпкерге «толыққанды сай келетін» деп сипаттады.

Марапаттар

Шалхаб "Монк" фильміндегі жұмысы үшін түрлі марапаттар мен номинацияларға ие болды. Ол 2003 жылдан 2010 жылға дейін әр жыл сайын комедиялық сериалдағы басты рөлдегі үздік актер үшін Primetime Emmy Award номинациясына ұсынылып, 2003, 2005 және 2006 жылдары жеңіп алды. 2003 жылы Шалхаб "Алтын глобус" сыйлығын музыкалық немесе комедиялық телесериалдағы ең үздік актер үшін жеңіп алды, ал 2004, 2005, 2007 және 2009 жылдары сол санатқа ұсынылды. Ол 2004 және 2005 жылдары комедиялық сериалдағы ер адамның үздік актерлік өнері үшін Screen Actors Guild Award сыйлығын алды, сондай-ақ 2003, 2006, 2007, 2008 және 2009 жылдары сол санатта номинацияланды.