Кіріспе
Ароматты полиэстер талшығы.
Vectran – Celanese Corporation компаниясы жасаған және қазір Kuraray компаниясы өндіретін сұйық кристалды полимерден (LCP) жасалған өндірілген талшық. Химиялық тұрғыдан, ол 4-гидроксибензой қышқылы мен 6-гидроксинафтален-2-карбоксил қышқылының поликонденсациясы арқылы алынатын ароматты полиэстер болып табылады.
Артықшылықтар
Vectran алтын талшықтары жоғары температурадағы жылу тұрақтылығымен, жоғары беріктігімен және модулімен, төмен жыртылу қасиеттерімен және жақсы химиялық тұрақтылығымен ерекшеленеді. Олар ылғалға төзімді және қатал ортада тұрақты болып келеді. Vectran өзегін қорғау үшін көбінесе полиэстерлік қаптама қолданылады, ал полиуретандық қаптама тозуға төзімділікті арттырып, су өткізбейтін кедергі ретінде қызмет етеді. Vectran-ның балқу температурасы 330 °C, ал 220 °C-тан бастап беріктігі біртіндеп төмендейді.
Кемшіліктер
Тартылу беріктігі Кевлармен салыстырылатын болғанымен, Vectran айқын кернеуге ұшырағанда тартылудан жарылуға бейім. Жұқа, шаш сияқты талшықтар шашақталып, оңай ластанып, тігістегіш таспаларға (hook and loop) тез ілігіп қалады, сондықтан кейде оларды кесіп тастауға немесе (мүмкін болса) жыртып алуға тура келеді. Қорғау жабыны қолданылмаса, Vectran ультракүлгін сәулелердің әсеріне төзімділігі төмен, сондықтан оны ұзақ мерзімге сыртқы ортада қолдануға ұсынылмайды.
Қолданылуы
Vectran талшықтары арқандар, электр кабельдері, желкен маталары және озық композиттік материалдар, кәсіби велосипедтердің шиналары мен электроникада қолданылатын нығайтушы (матрицалық) талшықтар ретінде пайдаланылады. Ол NASA-ның ғарыш кеңістігінде жұмыс істеу құралының (ғарыш костюмі) жұмсақ конструкциясындағы қабаттардың бірі ретінде қолданылады, бұл құрал ILC Dover компаниясымен жобаланып және өндірілген. 1997 жылы Марс Pathfinder және 2004 жылы Марсты зерттеу миссияларында (Spirit және Opportunity) барлық қондырғылардағы ауа қаптары үшін осы мата қолданылды, бұл да ILC Dover компаниясымен жобаланып және өндірілген. Материал 2011 жылы NASA-ның Марс ғылыми зертханасында қайта қолданылды. Vectran – Bigelow Aerospace компаниясы жасаған, орбитадағы екі стансада ғана емес, сонымен қатар NASA радиациядан қорғау және жылуды бақылау мүмкіндіктерін сынап жатқан Bigelow кеңейтілетін модуліндегі пневматикалық ғарыш кемелерінің маңызды бөлігі. АҚШ Ішкі қауіпсіздік департаменті Нью-Йорк метросының туннельдерінде және Нью-Йорктегі басқа туннельдерде су тасқынын болдырмау үшін Vectran-нан жасалған пневматикалық бөгеттің жасалуына қолдау көрсетуде, себебі ол мықты, салыстырмалы түрде арзан және егеуқырлар үшін жеуге жарамсыз. Vectran талшығы Yonex BG 85 және BG 80 сияқты бадминтон жіптерін өндіруде де қолданылады. Vectran сондай-ақ Carlton Vapour Trail бадминтон ракеткаларын жасауда қолданылады. Vectran Continental Bicycle шиналарында (мысалы, Grand Prix 5000, Competition түтікшелі (бір қабатты) және Grand Prix 4 маусым (екі қабатты)) тесілуден қорғайтын қабат ретінде қолданылады. Vectran домалануға кедергі жасамайды және шинаның қасиеттерін нашарлатпайды.
and on the twin Mars Exploration Rovers Spirit and Opportunity missions in 2004, also designed and manufactured by ILC Dover
The material was used again on NASA's 2011 Mars Science Laboratory in the bridle cables. Vectran is a key component of a line of inflatable spacecraft developed by Bigelow Aerospace, not only on two stations which are in orbit but also the Bigelow Expandable Activity Module which NASA is testing for its radiation shielding and thermal control capabilities. The United States Department of Homeland Security is sponsoring development of an inflatable plug made of Vectran to prevent flooding in New York City Subway tunnels and for other tunnels in New York City, as it is strong but relatively inexpensive, and not edible for rats. Vectran fiber is also used in manufacturing badminton strings such as Yonex BG 85 and BG 80. Vectran is also used in the manufacturing of Carlton Vapour Trail badminton rackets. Vectran is used as a puncture protection layer in Continental Bicycle tyres such as the Grand Prix 5000, Competition tubular (single layer) and Grand Prix 4 season (two layers). Vectran does not increase rolling resistance or downgrade casing performance.
Өндіріс
Курарай Co., Ltd. 1990 жылы Vectran өндірісін бастады. 2005 жылдан бері Курарай бүкіл әлемдік Vectran өндірісінің 100% иесі болып табылады, осыған дейін АҚШ-тың Оңтүстік Каролина штатында орналасқан Celanese Advanced Materials Inc. (CAMI) компаниясынан Vectran бизнесін сатып алғаннан кейін.