Делавэр өңірі: Филадельфия және аймақтық дамуы

Кіріспе

Делавэр алқабы, кейде Ұлы Филадельфия немесе Филадельфия мегаполисі деп аталады, АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы Филадельфия қаласы төңірегінде орналасқан мегаполистік аймақ. Филадельфия – елдегі халық саны бойынша алтыншы қала. Аймақ АҚШ-тың төрт штатының бөлігін қамтиды: оңтүстік-шығыс Пенсильвания, оңтүстік Нью-Джерси, солтүстік Делавэр және Мэриленд штатының солтүстік-шығыс жағалауы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, Делавэр алқабының негізгі метрополиттік статистикалық аймағында 6,288 миллион адам, ал жиынтық статистикалық аймақта 7,366 миллион адам тұрады. Бұл аймақты елдегі және Солтүстік Америкадағы ең ірі мегаполистік аймақтардың арасында сегізінші орынға, ал әлем бойынша 68-ші орынға қояды. Филадельфиядан басқа, Делавэр алқабындағы ірі қалалық орталықтарға Пенсильваниядағы Рединг, Верхний Дарби және Честер қалалары; Оңтүстік Джерсидегі Атлантик-Сити, Камден, Винеланд және Черри-Хилл қалалары; Делавэрдегі Уилмингтон мен Довер қалалары кіреді. Филадельфияның жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 518 миллиард доллардан асады, бұл оны 2022 жылғы деректер бойынша елдің онға тарта ірі экономикасының бірі етеді. Делавэр алқабы АҚШ тарихы мен экономикасына зор әсер еткен. Аймақ американдық мәдениет, тарих және саясат үшін маңызды тұлғалар мен орындарға мекен болған. Филадельфия кейде «Американың туған жері» деп аталады, өйткені ол отаршылдық дәуірінде революциялық астана ретінде қызмет етті. Екінші Континенттік конгресс Тәуелсіздік залында жиналып, бірауыздан Тәуелсіздік декларациясын қабылдады, Континенттік армия құруға рұқсат берді және Джордж Вашингтонды британдықтарға қарсы күреске басшы етіп тағайындады. Континенттік армияның жеңісінен кейін Филадельфия 18 ғасырдың көп бөлігінде елдің бірінші астанасы болды, Вашингтон қаласының құрылысы аяқталғанға дейін. 1789 жылы АҚШ Конституциясы, федералды заңдардың ең ұзақ сақталған жиынтығы, Филадельфиядағы Тәуелсіздік залында ратификацияланды. Делавэр алқабы – академиялық және ғылыми зерттеулер саласындағы елдің жетекші аймақтарының бірі. Мұнда әлемдік деңгейде танымал және жоғары бағаланған көптеген университеттер бар, соның ішінде елдегі сегіз Ivy League университетінің бірі – Пенсильвания университеті. Филадельфиядағы басқа да университеттер мен колледждерге Дрексел университеті, Томас Джефферсон университеті, Рован университеті, Вилланова университеті, Сент-Джозеф университеті, Темпл университеті, Ратгерс университеті–Камден, Ла-Салл университеті, Делавэр университеті, Стоктон университеті және тағы да басқалары кіреді. Филадельфия мен Делавэр алқабы биотехнологияның дамыған орталығы болып табылады. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Филадельфия метрополисі АҚШ-тың ең ірі бес венчурлық капитал орталығының қатарына енді, бұл Нью-Йорк метрополисіне және оның кәсіпкерлік және қаржылық экожүйелеріне жақын орналасқандығының арқасында мүмкін болды. Делавэр алқабының басқа аймақтарында Оңтүстік Джерси Шығыс жағалаудағы логистика және ірі қоймалар орталығы ретінде дамып келеді.

The Delaware Valley, sometimes referred to as Greater Philadelphia or the Philadelphia metropolitan area, is a metropolitan region in the Northeast United States that centers around Philadelphia, the nation's sixth most populous city, and spans parts of four U. S. states: southeastern Pennsylvania, southern New Jersey, northern Delaware, and the northern Eastern Shore of Maryland. With a core metropolitan statistical area population of 6.288 million residents and a combined statistical area population of 7.366 million as of the 2020 census, the Delaware Valley is the eighth largest metropolitan region in the nation and North America, and the 68th largest metropolitan region in the world. In addition to Philadelphia, other major urban population centers in the Delaware Valley include Reading, Upper Darby Township, and Chester in Pennsylvania; Atlantic City, Camden, Vineland, and Cherry Hill in South Jersey; and Wilmington and Dover in Delaware. The Philadelphia metropolitan area's gross domestic product (GDP) exceeds $518 billion, making it the tenth largest metropolitan economy in the nation as of 2022. The Delaware Valley has been influential in the nation's history and economy. The area has been home to many people and sites significant to American culture, history, and politics. Philadelphia is sometimes known as "The Birthplace of America", since it served as the revolutionary capital during the colonial era, where the Second Continental Congress gathered at Independence Hall to unanimously adopt the Declaration of Independence, authorize the formation of the Continental Army, and appoint George Washington its commander to resist the British. Following the Continental Army's victory, Philadelphia served as the nation's first capital for most of the 18th century until 1800, when construction of Washington, D. C. was completed. In 1789, the U. S. Constitution, the longest standing body of federal law, was ratified at Independence Hall in Philadelphia in 1789. The Delaware Valley is one of the nation's leading regions for academia and academic research with a considerable number of globally known and highly ranked universities, including the University of Pennsylvania, one of eight Ivy League universities in the nation. Other universities and colleges and Philadelphia include Drexel University, Thomas Jefferson University, Rowan University, Villanova University, Saint Joseph's University, Temple University, Rutgers University–Camden, La Salle University, the University of Delaware, Stockton University, and others. Philadelphia and the Delaware Valley are a biotechnology hub. As of 2023, metropolitan Philadelphia had entered the ranks of the top five U. S. venture capital centers, facilitated by its relative proximity to the New York metropolitan area and its entrepreneurial and financial ecosystems. Elsewhere in the Delaware Valley, South Jersey has emerged as an East Coast epicenter for logistics and major warehouses.

География

Делавэр алқабы географиялық тұрғыдан Делавэр өзенімен және оның үш негізгі саласы – Скуилкилл өзені, Лехай өзені және Брэндивайн ағынымен байланысты. АҚШ үкіметтік мекемелері Делавэр алқабы мен Филадельфия мегаполисінің әртүрлі анықтамаларын берген. Басқару және бюджет бюросы (OMB) метрополитендік статистикалық аймақтарды (MSA) анықтайды, олар өз орталықтарында салыстырмалы түрде жоғары халық тығыздығына және тиісті аймақтарындағы тығыз экономикалық байланыстарға ие өңірлер болып табылады. MSA-лар жұмыспен қамту үлгілерін көрсететін біріктірілген статистикалық аймақтарға (CSA) біріктіріледі. Екеуі де ресми әкімшілік бөлініс емес.

Делавэр аймақтық жоспарлау комиссиясы

Делавэр аңғарының өңірлік жоспарлау комиссиясы (DVRPC) Делавэр аңғарының барлық округтеріне, Вилмингтон, DE-MD-NJ қалалық дивизионына кіретін округлерді қоспағанда, қызмет көрсетеді. Алайда, Делавэр аңғарынан өзге, DVRPC-нің құзыретіне Мерсер округі, Нью-Джерси кіреді, OMB оны Трентон-Принстон, NJ қалалық аймағы және ірі Нью-Йорк-Ньюарк агломерациясының бір бөлігі ретінде жіктейді.

Халық саны

2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Филадельфия-Камден-Уилмингтон метрополитендік статистикалық аймағы 6,245,051 адамды құрап, елдегі жетінші ірі МСА болып табылады. 2020 жылғы мәліметтерге сәйкес, Филадельфия-Reading-Камден (Пенсильвания, Нью-Джерси, Делавэр, Мэриленд) біріктірілген статистикалық аймағы 7,379,700 тұрғынымен елдегі тоғызыншы ірі аймаққа кіреді.

Филадельфия-Камден-Уилмингтон метрополитендік статистикалық аймағының алты миллионнан астам халқы Ливан, Дания және Никарагуа сияқты бірнеше елдердің халқын басып өтеді.

Субрегиондар

Филадельфия, Рединг және Камден біріктірілген статистикалық аймағына төрт штаттың он алты округі кіреді. Мегаполистік статистикалық аймақтағы Пенсильванияның бес округі жиынтығында Оңтүстік-Шығыс Пенсильвания деп аталады. Филадельфиядан басқа, Оңтүстік-Шығыс Пенсильваниядағы ірі муниципалитеттерге Үстіңгі Дарби қалашығы және Бенсалем қалашығының ішкі аймақтары кіреді. Өзінің жеке МСА-сын құрайтын және аймақтың екінші ірі қаласы – Редингті қамтитын Беркс округі кейде Оңтүстік-Шығыс Пенсильванияның құрамына кірмейді және кейде Оңтүстік-Орталық Пенсильванияға жатқызылады. Аймақтағы жеті Нью-Джерси округінің барлығы Оңтүстік Джерсиде орналасқан, олардың ішінде Атлантик округі, Кейп-Мэй округі және Камберленд округі өздерінің жеке метрополитендік статистикалық аймақтарын құрайды. Атлантик-Сити, Кейп-Мэй округі, Нью-Джерси және Оңтүстік Джерси жағалауы – Маргейт-Сити, Вентор-Сити, Уайлдвудс және Си-Айл-Сити қалалары Делавэр аңғарының ішінде және сыртындағы туристер үшін танымал бағыттар болып табылады. Оңтүстік Джерсидегі басқа ірі муниципалитеттерге Филадельфияның шығысында, Делавэр өзенінің арғы бетінде орналасқан Черри Хилл және Камден кіреді. Аймақтағы Делавэрдің екі округі Делавэр штатының жер ауданы мен халқының көп бөлігін құрайды. Уилмингтон – Делавэр штатының ең халқы көп қаласы және Делавэр аңғарының ең халқы көп бесінші муниципалитеті. Филадельфия, Рединг және Камден біріктірілген статистикалық аймағындағы Мэриленд штатының жалғыз округі Мэрилендтің Шығыс жағалауы деп аталатын аймақтың бір бөлігі болып табылады.

Медиа нарығы

Делавэр аңғары және оған іргелес жатқан, Лехай аңғары сияқты бірнеше аймақтар, 2023 жылғы мәліметтер бойынша, елдегі төртінші ірі медиа нарық болып табылатын Филадельфия медиа нарығының құрамына кіреді.

Филадельфия-Кэмден-Уилмингтон, ПА-НЖ-ДЕ-МД метрополитендік статистикалық аймағының құрамдас бөліктері

Аудан2021 жылғы бағасы2020 жылғы халық санағыАймақ ауданыӨзгерісЖан тығыздығыФиладельфия округі 134.28 шаршы миль (348 км2)Монтгомери округі 483 шаршы миль (1251 км2)Бекс округі 604 шаршы миль (1564 км2)Делавэр округі 184 шаршы миль (477 км2)Нью-Касл округі 426 шаршы миль (1103 км2)Честер округі 751 шаршы миль (1945 км2)Камден округі 221.26 шаршы миль (573 км2)Бёрлингтон округі 798.58 шаршы миль (2068 км2)Глостер округі 322 шаршы миль (834 км2)Салем округі 331.9 шаршы миль (860 км2)Сесил округі 418 шаршы миль (1083 км2)Жалпы Метрополиялық аудан 4602.02 шаршы миль (11919 км2)

Филадельфия-Камден-Винленд, ПА-НЖ-ДЕ-МД біріктірілген статистикалық аймағының қосымша компоненттері

Аудан2021 жылғы бағалау2020 жылғы санақӨзгерісАуданыТығыздығыБеркс округі 857 шаршы миль (2,220 км2)Атлантик округі 555,7 шаршы миль (1,439 км2)Кент округі 586 шаршы миль (1,518 км2)Кемберленд округі 483,7 шаршы миль (1,253 км2)Кейп Мей округі 251,42 шаршы миль (651 км2)Жалпы CSA халқы 7335,84 шаршы миль (19,000 км2)

Статистикалық тарих

1950 жылы метрополитен аймақтары алғаш рет анықталғанда, қазіргі Делавэр аңғарындағы аумақтың көп бөлігі төрт метрополитен аймағына немесе сол кездегі стандартты метрополитен аймақтарына бөлінген болатын. Филадельфия SMA құрамына Филадельфия, Бакс, Честер, Делавэр және Монтгомери округтері (Пенсильвания штаты) және Бурлингтон, Камден және Глостер округтері (Оңтүстік Джерси) кірді. Уилмингтон SMA құрамына Делавэр штатының Нью-Касл округі және Оңтүстік Джерси штатының Салем округі кірді. Беркс округі Рединг SMA деп, ал Атлантик округі (Нью-Джерси) Атлантик-Сити SMA деп белгіленді. 1960 жылы Мэриленд штатының Сесил округі сол кездегі Уилмингтон стандартты метрополитендік статистикалық аймағына (SMSA) қосылды. 1980 жылы Нью-Джерси штатының Камберленд округі Винеланд Миллвилл Бриджетон SMSA ретінде анықталды. 1990 жылы Филадельфия, Уилмингтон және Винеланд Миллвилл Бриджетон SMSA-лары Трентон SMSA-мен біріктіріліп, Филадельфия Уилмингтон Трентон біріктірілген метрополитендік статистикалық аймағы құрылды. Сонымен қатар, Нью-Джерси штатының Кейп-Мэй округі Атлантик-Сити SMSA-ға қосылды. "Филадельфия Уилмингтон Трентон" бір санақтан кейін ескірді, себебі Нью-Джерси штатының Трентон қаласы Нью-Йорк Ньюарк Бриджпорт CSA-ға көшірілді. Филадельфия Уилмингтон Винеленд CSA құрамына Филадельфия Уилмингтон Камден MSA және Винеленд Миллвилл Бриджетон MSA кірді. 2000 жылы Делавэр штатының Кент округі Довер MSA деп белгіленді, ал 2010 жылы Кент округі мен Атлантик-Сити Филадельфия CSA-сына қосылды. 2010 жылғы жаңа анықтамалар нәтижесінде, MSA-лар арасындағы еңбек алмасудың 15% шегіне сәйкес, тағы екі MSA қосылды: Оушен-Сити (Нью-Джерси) және Рединг (Пенсильвания). Олар кіретін CSA Филадельфия Рединг Камден деп аталады.

Сипаттамалары

Филадельфия маңындағы қалаларда көптеген сауда орталықтары бар, олардың ең ірілері кем дегенде кеңсе және кем дегенде сауда алаңына ие. Бұл – Пруссия Королі сауда орталығы (King of Prussia), Пенсильвания штатындағы, АҚШ-тағы ең үлкен сауда орталығы (жалға берілетін шаршы фут есебімен) және Нью-Джерси штатының Черри-Хилл қаласындағы Черри-Хилл сауда орталығы, ол Шығыс жағалаудағы алғашқы жабық сауда орталығы болды. Сонымен қатар, Делавэр штатының Ньюарк қаласындағы Кристиана сауда орталығы 95-ші тас жолына жақын орналасқандығы және Делавэрде салықсыз сауда жасау мүмкіндігі болғандықтан танымал орынға айналды. Сауда орталықтары, кеңсе кешендері, сауда алаңдары, жылдам магистральдар және жеке тұрғын үйлер жиі кездесетін көріністер, және олар көбінесе жайлы далаларды, фермаларды, орманды аймақтарды және батпақтарды ығыстырып шығаруда. Алайда, тұрғындар мен саяси қайраткерлердің күшті қарсылығының арқасында Делавэр аңғарында көптеген жерлер сақталды. Ескі қалалар мен ірі қалашықтар, мысалы Челтенхэм, Норристаун, Дженкинтаун, Верхний Дарби және Батыс Честер, қала маңындағы аудандарда орналасқан кезде өзіндік қауымдық ерекшеліктерін сақтап қалды. Ең қарқынды өсіп жатқан округтер – Честер, Монтгомери, Бакс және Глостер. Орталық Атлантикалық американдық ағылшын тілі және оның бір тармағы – Филадельфия ағылшын тілі, Филадельфияда және Делавэр аңғарында америкалық ағылшын тілінің екі кең таралған диалектісі болып табылады.

Көлік

Көптеген тұрғындар жұмысқа барып, Филадельфия, Камден, Уилмингтон және айналасындағы қалалар мен шалғай елді мекендерге тас жолдар, пойыз және автобустар арқылы қатынайды. Аймақтағы екінші ірі муниципалитеті – Рединг қаласына қазірге дейін қоғамдық көлік қатынасы жоқ.

Кеме

Кейп-Мэй–Льюс паромдары Делавэр шығанағының аузын Нью-Джерси штатының Кейп-Мэй округі мен Делавэр штатының Сассекс округі арасында кесіп өтеді; АҚШ 9-шы тас жолы осы паромды пайдаланады. Riverlink Ferry компаниясы Делавэр өзені арқылы Камден жағажайы мен Филадельфиядағы Пенн Лэндинг арасында сағат сайын паром қызметін іске асырады. Олар сондай-ақ Камдендегі Freedom Mortgage Pavilion концерттері үшін арнайы іс-шаралар бойынша қызмет көрсетеді.

Медиа

Екі негізгі газет – «Филадельфия Инкуайер» және «Филадельфия Дэйли Ньюс», олар «Филадельфия Медиа Желісіне» тиесілі. Жергілікті телеарналар: KYW TV 3 (CBS), WPVI 6 (ABC), WCAU 10 (NBC), WHYY TV 12 (PBS), WPHL TV 17 (MyNetworkTV), WTXF 29 (FOX), WPSG 57 (CW) және WPPX 61 (Ion). Аймаққа қызмет ететін радиостанциялар: WRTI, WIOQ, WDAS (AM) және WTEL.

Саясат

Филадельфия демократтардың беделді орталығы болып табылады, 1936 жылдан бері өткен барлық президенттік сайлауда демократтық үміткерге дауыс беріп келеді. Оны қоршаған қалалық округтер Пенсильвания штатының маңызды саяси аймақтары болып есептеледі, ал штаттың өзі федералды саясаттағы маңызды құбылмалы штаттардың бірі. Оңтүстік Джерси соңғы жылдары президенттік сайлауларда тұрақты түрде демократтарға дауыс беріп келеді, бірақ бұл аймақ Солтүстік Джерсиге қарағанда республикашылдарға сәл көбірек бейім, сондай-ақ штаттық және жергілікті деңгейде республикашылдарды қолдаған. Нью-Касл округының демократтық бағыты және Делавэр халқының үлкен үлесі Делавэр штатын тұтастай алғанда демократтарға дауыс беруге ықпал етеді, ал халық саны аз Кент округында бәсеке күшті. Ұлы Филадельфия аймағынан шыққан белгілі саяси тұлғалардың қатарында қазіргі АҚШ Президенті Джо Байден, Пенсильвания штатының бұрынғы губернаторы Эд Ренделл және қайтыс болған бұрынғы АҚШ сенаторы Арлен Спектер бар.