Кіріспе
Неміс армиясының артиллерия офицері генерал-майор доктор Уолтер Роберт Дорнбергер (6 қыркүйек 1895 – 26 маусым 1980) – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарды қамтыған Германия армиясының артиллерия офицері. Ол нацистік Германияның V-2 зымыран бағдарламасының және Пенеменде армиялық ғылыми-зерттеу орталығындағы басқа да жобалардың жетекшісі болды. Соғыстан кейін АҚШ-тың нацистік ғалымдарды тарту операциясы "Кәдежапсырма" оны АҚШ-қа көшіруге мүмкіндік берді, осылайша ол соғыс қылмыстарына қатысқандығы үшін жазадан құтылып, аэроғарыш саласында, оның ішінде Bell Aircraft және Boeing компанияларында ондаған жылдар бойы жоғары лауазымдарда жұмыс істеді.
Major General Dr. Walter Robert Dornberger (6 September 1895 – 26 June 1980) was a German Army artillery officer whose career spanned World War I and World War II. He was a leader of Nazi Germany's V 2 rocket programme and other projects at the Peenemünde Army Research Centre. After the war, the US Nazi scientist recruitment programme Operation Paperclip saw him move to the US, largely avoiding punishment for involvement in war crimes, to work for some decades in high positions in aerospace, including for Bell Aircraft and Boeing.
Ерте өмір
Дорнбергер 1895 жылы Гиесен қаласында дүниеге келген. 1914 жылы ол Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс әскеріне қатарына қосылды. 1918 жылдың қазан айында артиллерия лейтенанты Дорнбергер АҚШ теңіз жаяу әскеріне тұтқынға түсті және екі жыл бойы француз әскери тұтқындар лагерінде, көбінесе көптеген қашып құтылу әрекеттерінен кейін жалғыз камерада отырды. 1930 жылдың көктемінде Дорнбергер Берлиндегі Шарлоттенбург техникалық жоғары мектебінде бес жылдық оқудан кейін машина жасау саласы бойынша магистр дәрежесін алды. 1935 жылы Дорнбергер құрметті доктор ғылымының дәрежесімен марапатталды, оны Берлиндегі TH әскери технология факультетінің деканы полковник Карл Эмиль Беккер ұйымдастырды.
Соғыстан кейінгі
1945 жылдың тамыз айының ортасында, "Backfire" операциясына қатысқаннан кейін, Дорнбергер Кюксхейвеннен Лондонға британдық соғыс қылмыстарын тергеу бөліміне сұраққа алу үшін эскортталды. Бұл V-2 зымырандарын өндіруде құл еңбегін пайдаланумен байланысты болды; кейіннен ол Оңтүстік Уэльстегі Бриджендте екі жылға қамауға алынды. Басқа неміс зымыран ғалымдарымен бірге Дорнбергер босатылып, "Paperclip" операциясы аясында АҚШ-қа жеткізілді және үш жыл бойы АҚШ Әуе күштері үшін жұмыс істеді, басқарылатын зымырандарды әзірледі. 1950-1965 жылдары ол Bell Aircraft Corporation компаниясында жұмыс істеді, онда бірнеше жобада жұмыс істеді және вице-президент лауазымына дейін көтерілді. Ол Солтүстік Американың X-15 ұшағын құруда маңызды рөл атқарды және Boeing X-20 Dyna Soar жобасының негізгі кеңесшісі болды. Сонымен қатар ол идеялар мен жобаларды құруға да қатысты, олар ақырында ғарыш шаттлын құруға әкелді. Дорнбергер сонымен қатар Bell ASM A-2-ні әзірледі, бұл стратегиялық әуе қолбасшылығы үшін жасалған әлемдегі алғашқы ядролық әуеден-жерге зымыран болды. Дорнбергер Батыс Германияға еуропалық ғарыш бағдарламасы бойынша кеңес берді. 1950 жылдары ол фон Браунмен келіспеушіліктерге тап болды және Хантсвилл командасынан АҚШ Әуе күштері жобаларына бірнеше инженерлерді тартуға белсенді түрде қатысты. Олардың ішінде кейіннен Centaur зымыран сатысын жасаған және бірнеше қорғаныс жобаларына қатысқан Крафт Эрике де болды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Дорнбергер Мексикаға барып, кейін Батыс Германияға оралды, ол 1980 жылы Баден-Вюртембергте қайтыс болды.
Пайдаланған дереккөздер
; беттемелерге сілтемелер белгісіз басылым; 1979, 1982, 2003, 2008 жылғы басылымдар.