Шотландия Ұлттық Жасөсперім Футбол Ассоциациясы: 1886 жылғы құрылысы

Кіріспе

Шотландияның спорттық ұйымы, 1886 жылы құрылған.

Шотландияның Жасөспірімдер футбол қауымдастығы (SJFA) – Шотландияның футбол қауымдастығының серіктес ұлттық қауымдастығы және Шотландиядағы жасөспірімдер лигасының басқару органы. "Жасөспірімдер" термині футболшылардың жасына емес, футболдың деңгейіне қатысты. Англиядағы лигадан тыс футболға ең жақын эквивалент терминология жатады, айырмашылығы – Шотландиядағы жасөспірімдер футболы 2021 жылға дейін оның футбол лигасы жүйесімен толық интеграцияланбаған. 1886 жылы құрылған SJFA лига ішіндегі тәртіптік мәселелерге, ойыншыларды тіркеудің белгілі бір процедураларына және жыл сайынғы Шотландияның жасөспірімдер кубогын ұйымдастыруға жауапты. Басқа лигалар мен кубоктарды аймақтық комитеттер ұйымдастырады. Қауымдастықтың кеңсесі Шотландияның ұлттық футбол стадионы – Гэмпден Парк, Глазго қаласында орналасқан. Одан бұрын, 1880 жылдың қазан айында Глазгода Шотландияның Жасөспірімдер футбол қауымдастығы (FA) құрылған. Бұл ұйым 1880/81 маусымда Шотландияның жасөспірімдер кубогын өткізген, бірақ сол маусымның соңында таратылған сияқты.

Тарих

SJFA 1886 жылғы 2 қазанда Глазго қаласында құрылды және алғашқы маусымдағы Жасөспірімдер кубогына 39 клуб қатысты. Жасөспірімдер футболы 1880-жылдардың басынан бері қалыптасқан, бастапқыда SFA-ға мүше емес клубтар үшін Шотландия бойынша жекелеген жергілікті қауымдастықтар ретінде. Бұл жаңа ұлттық қауымдастық осы жергілікті жасөспірімдер қауымдастықтары үшін басшатыр рөлі атқарды, сонымен қатар ұлттық кубок жарысын – Шотландияның Жасөспірімдер кубогын құрды. Шотландияның Жасөспірімдер кубогының алғашқы үш жеңімпазы SFA-ға қосылып, жоғары деңгейге көтерілді. Бірте-бірте бірнеше кіші лигалар нығайып, әсіресе Глазгода, онда жетекші клубтар көп көрермен жиып, үлкен қызығушылық тудырды. Глазго Жасөспірімдер футбол қауымдастығы SJFA отырыстарында көптеген ұсыныстары қабылданбағандықтан 1907 жылы SJFA-дан шығып кетті, бірақ бір жылдан кейін қайта оралды. 1922 жылы «клубтарды тартып алу» мәселесі бойынша даулар туындады, ал 1927 жылы GJFA төрт маусымға созылған SJFA-ны бөліп тастаған аралық дауға ықпал етті. Жасөспірімдер кубогына қатысқан клубтардың рекордтық саны 1922–23 жылдары 412 болды. Жергілікті қауымдастықтар өз лигаларын 1968 жылға дейін өткізіп келді, содан кейін SJFA маңызды реформалар жасады. Аймақтық құрылымды бірінші кезеңі көптеген жергілікті қауымдастықтардың қажеттілігін жойып, оларды алты аймақтық комитетпен алмастырды. Бұл алты аймақ – Айршир, Орталық, Шығыс, Файф, Тейсайд және Солтүстік – ұлттық лига құрылымының бөлімдері ретінде және кейбір кубок жарыстарын өткізушілер ретінде белгілі бір дәрежеде әлі де бар. Соңғы маңызды лига реформасы 2002 жылы болды, алты аймақ «бірігіп», Шығыс, Солтүстік және Батыс аймақтарынан тұратын үш деңгейлі аймақтық лига құрды («Ұйымдастыру және аймақтар» бөлімін қараңыз). 2007–08 маусымынан бастап төрт Юниор командасы Шотландия кубогына ілікпелі болып қана қоймай, қатыса да алады. Бұл төрт команда – өткен маусымдағы үш Суперлига жеңімпазы (Батыс, Шығыс және Солтүстік) және Шотландияның Жасөспірімдер кубогының жеңімпазы. 2015–16 маусымында Линлитгоу Роуз Форфар Атлетик клубын жеңіп, Шотландия кубогының 1/16 финалына шыққан алғашқы жасөспірімдер командасы болды (қараңыз «Шотландия кубогындағы Юниорлар»). 2011 жылы Шотландия футбол қауымдастығы осы ойынның әртүрлі салаларында тиімді басқаруды қамтамасыз ету үшін екі жаңа операциялық кеңес – Кәсіби және Кәсіби емес кеңестер құрды. Жасөспірімдер футболы Кәсіби емес ойын тақтасында Шығыс Шотландия футбол лигасы, Оңтүстік Шотландия футбол лигасы және Шотландияның әуесқойлар футбол қауымдастығы сияқты басқа ұйымдармен бірге өкілдік етіледі.

The SJFA was formed in Glasgow on 2 October 1886 and the first season's Junior Cup saw 39 clubs take part. Junior football had existed since the early 1880s, initially as separate local associations across Scotland for clubs not in membership of the SFA. This new national association acted as an umbrella for these local junior associations, as well as establishing the Scottish Junior Cup, a national cup competition. The first three winners of the Scottish Junior Cup all joined the SFA and stepped up to senior level. Gradually, a number of junior leagues grew in strength — particularly in Glasgow, where leading clubs drew large crowds. The Glasgow Junior FA, having seen a number of its proposals rejected at SJFA meetings, seceded from the SJFA in 1907 but returned a year later. Further disputes occurred in 1922 over "poaching" clubs and, in 1927, the GJFA was instrumental in the Intermediate dispute which split the SJFA for four seasons. The record number of clubs to enter the Junior Cup was 412 in 1922–23. The local associations continued to run their leagues until 1968, when the SJFA instituted major reforms. This first phase of regionalisation removed the need for the many local associations, replacing them instead with six regional committees. These six regions — Ayrshire, Central, East, Fife, Tayside and North — still exist, to a certain extent, as divisions in the national league structure and as operators of certain cup competitions. The last major league reform took place in 2002, with the six regions "merging" to create a three pronged regional league setup consisting of East, North, and West regions (see "Organisation and regions"). Since the 2007–08 season, up to four Junior sides have been able to qualify for the Scottish Cup. The four teams are the three Superleague winners (West, East and North) and the Scottish Junior Cup winners, all from the previous season. In the 2015–16 season, Linlithgow Rose became the first junior team to reach the last 16 of the Scottish Cup after beating Forfar Athletic. (see "Juniors in the Scottish Cup"). In 2011, the Scottish Football Association created two new operational boards, Professional and Non Professional, to provide more focused governance in these differing areas of the game. Junior football is represented on the Non Professional Game Board alongside other organisations such as the East of Scotland Football League, South of Scotland Football League and Scottish Amateur Football Association.

Атауы

"Жас" термині ойыншылардың жасына қатысты емес. Жастар футболы әдетте "Жастар" (19 жасқа дейін) немесе "Жасырақ" (21 жасқа дейін) футбол деп аталады. 19 ғасырдың соңында SFA-ға мүшелік клубқа "аға" статусы берілді, ал "кіші" дәреже SFA шеңберінен тыс дамыды. Бүгінде Шотландиядағы футболдың жоғары деңгейі Шотландия кәсіби футбол лигасынде (2013 жылға дейін Шотландия премьер лигасы мен Шотландия футбол лигасына бөлінген) және алты аға лигада өтеді: Хайленд футбол лигасы, Лоуленд футбол лигасы, Солтүстік Каледония лигасы, Шығыс Шотландия футбол лигасы, Оңтүстік Шотландия футбол лигасы және Батыс Шотландия футбол лигасы. Уақыт өте келе, әртүрлі жергілікті футбол қауымдастықтары мен лигалары – кіші де, аға да – күшейіп, кейбіреулері мүлдем жоғалып кетті. Шотландия футболы қазіргі құрылымын қалыптастырды, елдің әртүрлі аймақтарында кіші немесе аға лигалар басымдыққа ие, кейде олардың арасында тоғысу орын алады. Қазір SJFA-ға мүшелік клубқа SFA-ға тіркелген мүшелік автоматты түрде беріледі; алайда, кіші және аға лигаларынан тыс клубтар әлі де бөлек турнирлерде ойнайды. Кішілерге бұқаралық ақпарат құралдарында аз назар қарағанымен, көптеген клубтар өте танымал, ал кейбір маңызды ойындар (мысалы, Артурли мен Полок арасындағы жергілікті дербилер, Камнок Джуниорс пен Аучинлек Талбот арасындағы матчтар) мыңдаған жанкүйерлерді тартады. Бұрын көрермендер саны әлдеқайда көп болған (1951 жылы Жасөспірімдер кубогының финалында 76 000 адам, ал жартылай финалдарда (қайта матчтарды қоса алғанда) 90 000-ға жуық адам қатысқан), қазіргі деңгейдегі қолдаумен салыстырғанда.

Ұйымдастыру және аймақтар

SJFA-ның 112 мүше клубы бар, олар: Шығыс аймағы (19 клуб), Солтүстік аймағы (33 клуб) – SJFA басқаратын лигаларда, сондай-ақ лигалар ауыстырғаннан кейін мүшелігін сақтап қалған немесе SJFA-ға қайта қосылған 52 Батыс Шотландия лигасы және 8 Шығыс Шотландия лигасы командаларынан тұрады.

Кубок жарыстары

Жергілікті лигалардан өзге, бірнеше жергілікті кубоктер үшін де бәсекелес жарыстар өткізіледі; алайда, ең ірі жарыс – Шотландияның жастар кубогы, және әрбір жастар клубы осы кубок үшін жыл сайын күреседі, финал әдетте мамыр айының соңында өтеді. Бұл кубок 1886 жылы құрылған. Финал тікелей эфирде BBC Alba арнасында көрсетілді. Кубокқа 18 жыл бойы, 2006-2007 маусымына дейін OVD Demerara Rum демеушілік еткен, ал 2006-2007 жарысының жартылай финалында оны шотландтық автобус операторы Citylink алмастырды. Emirates Airlines 2009-2013 жылдары турнирдің демеушісі болды, ал ETHX Energy 2015-2016 жылдары демеушілік жасады. Қазіргі турнир демеушісі – Macron.

Шотландия кубогындағы юниорлар

Шотландия футбол ассоциациясының Шотландия кубогында жасөспірімдер құрамына қатысуға рұқсат беру туралы алғашқы әрекеті 2005 жылғы маусымда қабылданбады. Алайда, 2007 жылғы маусымда SFA барлық лигадан тыс клубтардың Шотландия кубогына қатысу тәртібіне өзгерістер енгізді. Лигалық емес футболдың толық және қауымдасқан мүше клубтары үшін өткізілетін Солтүстік және Оңтүстік іріктеу кубоктары, олардың екеуі де төрт жартылай финалисті негізгі жарысқа жіберуді тоқтатты және барлық клубтар енді бірінші турға автоматты түрде қатысатын болды. Сонымен қатар, Шотландияның шығыс футбол лигасының, Шотландияның оңтүстік футбол лигасының жеңімпаздары және Хайленд футбол лигасының ең үздік екі клубы тіпті SFA-ның тіркелген мүшесі болса да, екінші турға тікелей жолдама алды. Бұл қадамға сәйкес, тіркелген мүше клубтар алғаш рет Шотландия кубогына қатысу мүмкіндігіне ие болды. Шотландияның Жасөспірімдер кубогының, Солтүстік Суперлигасының, Шығыс Суперлигасының және Батыс Шотландия Суперлигасының бірінші дивизионының жеңімпаздары да бірінші кезеңге қатысатыны жарияланды. Бұл үрдіс 2015 жылдан бастап Шотландияның әуесқойлар кубогының жеңімпаздарының да бірінші кезеңге қатысуымен жалғасты. Гирван 2007 жылдан бастап SFA-ның толық мүшесі болғандықтан Шотландия кубогына қатысу құқығын сақтап келді. 2014 жылы SFA National Club Licensing критерийлерін орындаған Banks O' Dee және Linlithgow Rose оларға қосылды. "Гирван" 2016 жылғы маусымда ұлттық клуб лицензиясын алды. Егер Жасөспірімдер клубы өздерінің Суперлига чемпионаты мен Жасөспірімдер кубогын жеңіп, "қос жеңіс" (double) жасаса, күміс жүлдегерлер қатыса алмайды және Жасөспірімдер тек үш клубпен ғана өкілдік етеді. Бұл 2007–08 жылғы Шотландия кубогында орын алды, ол өзгерістерден кейінгі алғашқы жарыс болды, себебі Linlithgow Rose лига мен кубокты екеуін де жеңіп алған еді. "Роуз" осы тұңғыш маусымда барлық үш Жасөспірімдердің ішіндегі ең жақсы нәтиже көрсетті, төртінші раундқа дейін жетті, бірақ финалистер, "Оңтүстік королевасынан" жеңілді. Басқа ертерек қатысқан командалардың ішінде Pollok Монтрозға Глазгодағы қайта матчта ойнауға мүмкіндік бермес бұрын St Cuthbert Wanderers командасын жеңді, оны 1873 көрермен тамашалады. Солтүстік чемпиондары Culter үшінші раундта Хайленд лигасының Huntly клубына ұтылмас бұрын екі Шығыс Шотландия лигасының клубын жеңді. 2008–09 жылғы жарыста Banks O' Dee Жасөспірімдер клубының алғашқы екі таңбалы есебіне қол жеткізді, ол 10–0 есебімен Хайленд лигасының Fort William командасын жеңді. Бұл көрсеткіш 2016–17 жылғы кубокта Bonnyrigg Rose Athletic клубының Burntisland Shipyard командасын 14–0 есебімен жеңгенімен жақсартылды, бұл жарыста Жасөспірімдердің ең үлкен жеңісі болды. Irvine Meadow 2009 жылы Шотландия футбол лигасының қарсыласын жеңген алғашқы Жасөспірімдер клубы болды, үшінші раундта Arbroath командасын жеңіп, келесі раундта Гибернианмен тең ойнап, Премьер-лиганың қарсыласына қарсы шыққан алғашқы клуб атанды. Linlithgow Rose 2015–16 жылғы жарыста Forfar Athletic командасын жеңіп, 5-ші раундқа жеткен алғашқы Жасөспірімдер клубы болды. 2016/17 маусымында Bonnyrigg Scottish Championship лигасының Dumbarton командасын үшінші раундта өз алаңында жеңді. Осы жылдар ішінде Жасөспірімдер клубтары Шотландия футбол лигасының қарсыластарын жеңіп, сәтті өнер көрсетті. Осы нәтижелер төменде келтірілген:

The first attempt by the Scottish Football Association to allow Junior representation in the Scottish Cup was voted down in June 2005. In June 2007 however, the SFA did approve changes to the way that all non league clubs entered the Scottish Cup. The North and South Qualifying Cups for full and associate member clubs in non league football, which had both sent their four semi finalists into the main competition, were scrapped and all these clubs now qualified automatically for the first round. In addition, the winners of the East of Scotland Football League, South of Scotland Football League and top two clubs in the Highland Football League all received a bye to the second round, even if that club was only a registered member of the SFA. Further to this move, allowing registered member clubs to qualify for the Scottish Cup for the first time, it was announced that the winners of the Scottish Junior Cup, North Superleague, East Superleague and West of Scotland Super League Premier Division would qualify for the first round. This process has continued with the winners of the Scottish Amateur Cup qualifying for the first round from 2015 onwards. Girvan still qualified for the Scottish Cup from 2007 as a result of their historic full membership of the SFA. In 2014, they were joined as annual entrants to the competition by Banks O' Dee and Linlithgow Rose who achieved the SFA National Club Licensing criteria. Girvan themselves were awarded a National Club License in June 2016. If a Junior club does a "double" by winning their respective Superleague championship and the Junior Cup, runners up do not qualify and the Juniors are only represented by three qualifying entrants. This occurred in the 2007–08 Scottish Cup which was the first competition since the changes as Linlithgow Rose had won both league and cup. Rose performed the best of all three Junior qualifiers in this inaugural season, reaching the fourth round before losing to eventual finalists, Queen of the South. Of the other early entrants, Pollok defeated St Cuthbert Wanderers before taking Montrose to a replay in Glasgow, watched by 1,873 spectators. North champions Culter defeated two East of Scotland League clubs before losing to Highland League side Huntly in the third round. In the 2008–09 competition, Banks O' Dee achieved the first double figure scoreline by a Junior club, with a 10–0 defeat of Highland League Fort William. This was bettered in the 2016–17 cup by Bonnyrigg Rose Athletic, whose 14–0 defeat of Burntisland Shipyard remains the largest margin of victory by a Junior side in the competition. Irvine Meadow became the first Junior side to knock out Scottish Football League opposition in 2009, defeating Arbroath in the third round and became the first side to face Premier League opposition when they drew Hibernian in the next round. Linlithgow Rose's defeat of Forfar Athletic in the 2015–16 competition saw them become the first Junior side to reach the fifth round. In 2016 17 Bonnyrigg defeated Scottish Championship side Dumbarton away from home in the third Round. In the intervening years, Junior clubs have had reasonable success with several clubs defeating Scottish Football League opposition. These results are listed below:

Шотландияның жастар құрамасы

Жасөспірімдер халықаралық жарыстарда да қатысады, ең жақсы ойыншылар Шотландия жасөспірімдер құрамасына іріктеліп, басқа елдердің лигалық емес командаларымен күш сынасады. Umbro демеушілігімен ұйымдастырылатын жасөспірімдер арасындағы төрт елдің халықаралық турнирі екі жылда бір рет өтіп, Шотландия, Ирландия Республикасы, Солтүстік Ирландия және Мэн аралы командалары бағысып жарысады. Турнирді әр ел кезекпен қабылдайды, ал матчтар ұйымдастырушы елдің ірі жасөспірімдер стадиондарында өткізіледі. Мысалы, 2005 жылы Шотландияда өткен турнирде Дунтерли Парк, Полоктың Ньюлендсфилд және Питершилл Паркі стадиондары қолданылды. Команданың ең көп ойын өткізген ойыншысы – Питершилл клубының Берт МакНаб, ол 1951 мен 1955 жылдар аралығында 12 рет құрама намысын қорғады. 2008 жылдан бері команданы бұрынғы Гленроутс, Тайпорт және Келти клубтарының бас жаттықтырушысы Кит Берджесс басқарып келеді.

Команда тарихы

1886 жылы Шотландияның Жасөспірімдер футбол қауымдастығы құрылғаннан кейін, шенеуніктер халықаралық өкілдік матчтар өткізу мүмкіндіктерін зерттеуге кірісті. 17 фунт стерлинг кепілдік алғаннан соң, Англияның Ланкаширлік жасөспірімдер лигасы команда құруға келісті, ал 11 мамыр 1889 жылы Гамильтон қаласындағы Даглас Паркте алғашқы жасөспірімдер халықаралық матчы өтті, онда Шотландия 10:1 есебімен жеңіске жетті. Ланкашир лигасы жеткілікті кепілдік бере алмағандықтан, қайта матч ұйымдастырылмады. 15 ақпан 1890 жылы Шотландия Гласгоудағы Гиберниан Паркте Ирландияға қарсы алғашқы матчын өткізді. Хосттардың пайдасына 11:0 есебімен аяқталған нәтиже Шотландияның жасөспірімдер құрамасы үшін рекордтық жеңіс болып қалады. Бұл матч жыл сайынғы дәстүрге айналды, ал 14 ақпан 1891 жылы команда өзінің алғашқы сыртқы матчы үшін Белфастқа сапар шекті, ол Линфилдтің үй стадионы – Ульстервиллде 1:1 есебімен тең аяқталды. 1894 жылы Англияға қарсы матчтар қайта жаңғырды, Лимингтонда «Бирмингем және округтік округтер» футбол қауымдастығына қарсы матч өткізілді. Бұл матчтар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты, содан кейін 1970 жылдары қысқа мерзімге қайта жандандырылды. Шотландия 1927 жылы Вулвергемптон қаласындағы Молинуста өткен матчта 0:5 есебімен рекордтық жеңіліске ұшырады. Уэльске қарсы матчтар 1912 жылы Солтүстік Уэльс жағалауы футбол қауымдастығының өкілдік құрамасына қарсы матчпен басталды. Алғашқы матч 13 сәуірде Бангор қаласында өтті, Шотландия 2:1 есебімен жеңіске жетті. 1920 жылы Шотландияның жасөспірімдер құрамасы Шотландиядан шыққан алғашқы футбол командасы болып тарихта қалды. Маусым айында 13 ойыншы мен үш шенеунік Норвегияға сапар шегіп, Ставангер мен Бергенде үш матчтан өткізді. Шотландияның толық құрамасы 1929 жылға дейін Британ аралдарының шегінен тыс жерде матч өткізбеді, содан кейін олар да Норвегияға сапар шекті. 9 наурыз 1929 жылы Дублинде Ирландия еркін мемлекетіне қарсы матч өтті, Шотландия 2:1 есебімен жеңіске жетті, бірақ Ирландия Республикасы құрамасына қарсы тұрақты матчтар 1947 жылға дейін басталмады. Бұл серияның алғашқы матчы 25 мамырда Дублиннің Дейлмоунт паркінде өтті, Шотландия 3:2 есебімен жеңіске жетті. 1975 жылдың қыркүйегінде команда Батыс Германияның Оснабрюк қаласына сапар шегіп, BAOR Select командасына қарсы үш матч өткізіп, екі матхта жеңіске жетті. Әртүрлі елдердің құрамаларымен өткізілген матчтардың саны жылдар бойы ауытқып келді. 1958 жылдан 1967 жылға дейін Солтүстік Ирландия Шотландияның жалғыз қарсыласы болды, ал 1970 жылдары екі команданың кездесуі арасында сегіз жылдық үзіліс болды. Қазіргі уақытта Англия мен Уэльске қарсы матчтар тоқтатылған, ал команда екі жылда бір рет өткізілетін Төртбұрышты турнирде достық және естелік матчтармен аралық маусымдарда ұйымдастырылады.

After the formation of the Scottish Junior Football Association in 1886, officials began to explore opportunities for representative international matches. On receipt of a £17 guarantee, the Lancashire Junior League in England agreed to raise a team, and on 11 May 1889 the first junior international was played at Douglas Park, Hamilton, with Scotland winning 10–1. A return fixture could not be arranged as the Lancashire league could not provide a sufficient guarantee. On 15 February 1890, Scotland played their first match against Ireland at Hibernian Park, Glasgow. The 11–0 scoreline in the hosts' favour remains a record victory for the Scottish Junior international team. This fixture did become an annual event, and on 14 February 1891 the team travelled to Belfast for their first away match, a 1–1 draw at Ulsterville, the home of Linfield. In 1894, games against England resumed with a fixture against Birmingham & District Counties F. A. in Leamington. These games continued until World War II, then were revived for a short period in the 1970s. Scotland suffered a record 5–0 defeat in the 1927 fixture at Molineux, Wolverhampton. Games against Wales began in 1912 with a fixture against a representative side of the North Wales Coast F. A, the first game taking place in Bangor on 13 April, Scotland winning 2–1. In 1920, the Scottish Junior international side created history by being the first representative football side from Scotland to undertake a foreign tour. In June, a party of 13 players and three officials visited Norway and played three games each in Stavanger and Bergen. The full Scottish national side did not play a match outwith the British Isles until 1929 when they also travelled to Norway. A game against the Irish Free State was played on 9 March 1929 in Dublin with Scotland winning 2–1 but regular games against a Republic of Ireland side did not begin until 1947. The first game in this series was played at Dalymount Park, Dublin on 25 May, with Scotland winning 3–2. In September 1975, the team travelled to Osnabrück, West Germany, to play three matches against a BAOR Select side, winning two of the games. The number of games against the different home nations has varied in regularity over the years. From 1958 until 1967, Northern Ireland were Scotland's only opponents, while in the 1970s there was an eight year gap between the two sides meeting. Currently, games against England and Wales are in abeyance, and the team contest the biannual Quadrangular Tournament with friendly and testimonial matches arranged intermittently in the intervening seasons.