Уақытша бас жаттықтырушы

Кіріспе

Коуч командаға уақытша жауапты. Футбол терминдерінде, уақытша басқарушы немесе көмекші басқарушы – бұл футбол командасын басқаруды уақытша өз міндетіне алатын адам, әдетте, тұрақты басқарушы жұмыстан босатылған немесе басқа клубқа кеткен кезде. Дегенмен, тұрақты басқарушы жұмыстан шеттетілсе, ауырып қалса, COVID-19 жұқтырған деген күдік туса немесе әдеттегі міндеттерін орындай алмаса, уақытша басқарушы тағайындалуы мүмкін. Уақытша басқарушылардың мысалдары: Жорди Роура, Анджело Алессио, Герман Бургос және Роб Пейдж. Уақытша басқарушылар көбінесе клубтың ішінде, қысқа мерзімде тағайындалады, әдетте басқарушының көмекшісі, аға жаттықтырушы немесе тәжірибелі ойыншы болады.

Шығыс Еуропадағы уақытша менеджерлер

Шығыс Еуропадағы уақытша бас жаттықтырушылар – бұл міндеттерді атқаруға немесе кейде уақытша міндеттерді атқаруға тағайындалған бас жаттықтырушылар. Бұл жаттықтырушылардың толыққанды бас жаттықтырушы (менеджер) болу үшін қажетті UEFA Pro лицензиясы жоқ, көбінесе UEFA A лицензиясы бар. Әдетте, клуб бекіткеннен кейін бас жаттықтырушының көмекшісі, кейде аға жаттықтырушы уақытша бас жаттықтырушы міндеттерін атқарады. Егер бас жаттықтырушылардың барлық құрамы жұмыстан босатылса, клубтың сыртынан уақытша бас жаттықтырушы тағайындалады. Сырттан шақырылған жаттықтырушы, сондай-ақ, қазіргі бас жаттықтырушының көмекшісі немесе аға жаттықтырушының орнына да тағайындалуы мүмкін.

Іс жүзіндегі уақытша басқарушылар

Белгілі мысалдар: Арсеналдың ұзақ жылдар бойы көмекші бапкері болған Стюарт Хьюстон, Джордж Грэм 1994–95 маусымының ортасында күрт жұмыстан босатылғаннан кейін клубты 1995 жылғы Еуропа Кубок Иегерлерінің Кубогының финалына жеткізді. Тони Бартон Рон Сондерс кеткеннен кейін "Астон Вилланың" бапкері болып тағайындалды және үш айлық мерзімі ішінде клубты 1982 жылғы Еуропа Кубогының финалында жеңіске жеткізді. Клуб директоры Тревор Брукинг 2002–03 маусымының соңында Гленн Родердің ауруынан кейін, содан кейін 2003–04 маусымының басында оны жұмыстан босатудан кейін "Вест Хэм Юнайтедтің" міндетін атқарушы бапкері болып тағайындалды.

Тұрақты тағайындалу

Егер уақытша басқарушы өз қызметінде ерекше табысқа жетсе, кейде оған бас жаттықтырушы лауазымын тұрақты түрде береді. Гленн Родер 2006 жылы Грэм Сунесс жұмыстан босатылғаннан кейін уақытша басқарушы болып тағайындалғаннан кейін «Ньюкасл Юнайтедтің» тұрақты бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Бұл 2008 жылдың қарашасында Рой Кин отставкаға кеткеннен кейін Рикки Сбрагияға «Сандерленд» жұмысына тұрақты түрде тағайындалған кезде де орын алды, бірақ ол 2008–09 маусымының соңында отставкаға кетті. Бұл 2010–11 жылғы Премьер-лигада да болды; 2011 жылдың 8 қаңтарында Рой Ходжсон нашар нәтижелерге байланысты «Ливерпульден» жұмыстан босатылды, ал «Ливерпуль» 12-орында тұрғанда Кенни Далглиш маусымның қалған бөлігіне «Ливерпульдің» уақытша бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. «Ливерпульдің» әсерлі нәтижелерінен кейін Далглиш үш жылдық келісімшарт бойынша «Ливерпульдің» тұрақты бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2018–19 жылғы Премьер-лигада; 2018 жылдың 18 желтоқсанында Жозе Моуринью «Ливерпульге» 3:1 есебімен жеңілгеннен кейін «Манчестер Юнайтедтен» жұмыстан босатылды, ал «Манчестер Юнайтед» 6-орында тұрғанда бұрынғы ойыншы Оле Гуннар Солскьер маусымның қалған бөлігіне «Манчестер Юнайтедтің» уақытша бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. «Манчестер Юнайтедтің» рейтингте төртінші орынға көтеріліп, УЕФА Чемпиондар лигасының ширек финалына жолдама алған әсерлі нәтижелерден кейін Солскьер 2019 жылдың 28 наурызында үш жылдық келісімшарт бойынша «Манчестер Юнайтедтің» тұрақты бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Норвегияда 2006 жылы «Розенборгтың» бас жаттықтырушысы Пер Матиас Хёгмо денсаулық жағдайына байланысты маусымның ортасында жұмыстан кетуді жариялады. Сол кезде «Розенборг» SK «Браннан» он ұпайға артта қалған болатын. Оның көмекшісі Кнут Тёрум уақытша тағайындалды және «Розенборгты» қарқынды оралуға бастап, лига титулын бір матч қалдырып алды. Хёгмо «Розенборгтың» жеңіске жеткенінен екі күн өткен соң отставкаға кетуін жариялады, ал Тёрум маусымнан кейін тұрақты бас жаттықтырушы болып тағайындалды. Ирландияда Чарли МакГивер екі рет «Финн Харпс» клубының уақытша бас жаттықтырушысы болып тағайындалды (1984–85 және 1995–96 жылдары), кейін тұрақты түрде жұмысқа орналасты. Ол клубты 1999 жылғы FAI кубогының финалына жеткізді, онда үш матчтан кейін жарақат алған кездегі айыппұлдан тартысқандықтан жеңіліске ұшырады. Италияда 2008–09 маусымда жеті лигалық ойыннан кейін жеңіске жетпеген Клаудио Раниери жұмыстан босатылып, 2009 жылдың 18 мамырында Чиро Феррара маусымның қалған екі аптасына «Ювентустың» уақытша бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Өзінің екі ойынында ол «Ювентустың» «Сиена» және «Лацио» клубтарына қарсы 3–0 және 2–0 есебімен жеңіске жетіп, қарсыластары «Милан» клубының екінші орынға ие болуына мүмкіндік берді. Осы нәтижелерден кейін ол келесі маусымда тұрақты жұмыс істейтін үміткер ретінде танылды. 2009 жылдың 5 маусымында «Ювентус» оның 2009–2010 жылғы маусымға бас жаттықтырушы болып тағайындалғанын ресми түрде жариялады. Алғашқы төрт лигалық кездесуде жеңіске жеткеннен кейін Феррараның тағдыры өзгерді. «Юве» 2009–10 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының нокаут кезеңінде 4–1 есебімен жеңілгеннен кейін үйінде «Бавария Мюнхенге» жеңіліске ұшырады. «Дерби д'Италияда» «Интернационалға» қарсы жеңіске жеткеніне қарамастан, «Юве» қыс бойы жеңіліс сериясына түсті, әсіресе сицилиялық «Катания» және жақында «Бари» командаларына қарсы. Алты күннен кейін «Ювентус» Сан-Сирода «Интерге» 2:1 есебімен жеңіліп, Италия кубогынан шығып кетті. Осыдан кейін директорлар кеңесі Феррараны бірнеше апта бойы оның орнына Альберто Заккерониді тағайындады. 2011–12 маусымда «Интер» Клаудио Раниериді бас жаттықтырушы лауазымынан босатып, Андреа Страмаччониді бірінші командаға уақытша бас жаттықтырушы ретінде көтерді. Ол «Интерді» алтыншы орынға және «Миланға» қарсы «Дерби делла Мадоннина» ойынында жеңіске жеткізді, бұл «Интердің» қарсыластары Серия А титулына ие болды. FIGC Страмаччониге келісімшартқа УЕФА Про Лицензиясысыз қол қоюға рұқсат берді, өйткені ол 2013 жылдың маусым айында лицензия алу үшін 2012–13 жаттықтырушы курсына қабылданды. 2012 жылдың 7 қазанында Страмаччони «Интерді» «Миланнан» 1:0 есебімен жеңді. 2012 жылдың 3 қарашасында Страмаччони «Интерді» өткен маусымның чемпионы «Ювентустан» 3:1 есебімен жеңді. «Интермен» 14 ай жұмыс істегеннен кейін және 2012–13 Серия А-ның қиын кампаниясынан кейін, олар 9-орында аяқтады және осылайша 15 маусымнан кейін алғаш рет Еуропаға жолдама ала алмады. 2013 жылдың 24 мамырында клуб Страмаччониді жұмыстан босатып, оның орнына Вальтер Мазарриді тағайындағанын жариялады. Испанияда 2018 жылдың 30 қазанында Жюлен Лопетеги нашар нәтижелерге байланысты «Реал Мадридтің» бас жаттықтырушысы лауазымынан босатылды, ал Сантьяго Солари уақытша бас жаттықтырушы болып тағайындалды. 14 күннен кейін Солариға тұрақты келісімшарт берілді, өйткені Испанияда ешбір клуб уақытша бас жаттықтырушыны екі аптадан артық ұстауға құқылы емес еді. Кейін ол жұмыстан босатылып, бұрынғы командаласы Зинедин Зиданды екінші рет тағайындады. Германияда 2019 жылдың 3 қарашасында Нико Ковач «Айнтрахт Франкфуртқа» 5:1 есебімен жеңілгеннен кейін «Бавария Мюнхеннен» өзара келісім бойынша кетті, оның көмекшісі Ханси Флик уақытша бас жаттықтырушы болып тағайындалды. 2019 жылдың 6 қарашасында «Бавария» УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңінде «Олимпиакосты» 2:0 есебімен жеңді. 2020 жылдың сәуір айында «Бавария Мюнхен» Фликті 2023 жылға дейін келісімшарт бойынша тұрақты бас жаттықтырушы болып тағайындады. Флик сәтті түрде «Баварияны» Бундеслига, Германия кубогы және УЕФА Чемпиондар лигасының жеңісіне жеткізіп, клуб тарихында екінші рет құрлықтық триблды толықтырды, келесі маусымда ол «Баварияны» «Севильяға» қарсы 2020 жылғы УЕФА Суперкубогын жеңіп алды. Ол сондай-ақ «Баварияны» 2021 жылдың ақпанында мексикалық «Тигрес» командасын жеңіп, клуб тарихында алғашқы гексаплды жеңіп алды. Роб Пейдж 2020 жылы Райан Гиггс тұтқынға алынғаннан кейін Уэльс құрамасының уақытша бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Кейін ол 2022 жылы Уэльстің тұрақты бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Екінші жағынан, Тони Паркс 1986 жылдан 2004 жылға дейін «Блэкберн Роверстің» уақытша бас жаттықтырушысы болып алты рет тағайындалды, бірақ ешқашан тұрақты лауазымға ие болған жоқ. Ол әлі де тұрақты бас жаттықтырушы лауазымын алуға асықпауда, сондай-ақ Воро «Валенсияның» уақытша бас жаттықтырушысы болып алты рет тағайындалды, бірақ ол 2016 жылы маусым соңына дейін тұрақты бас жаттықтырушы болып тағайындалды, Висенте дель Боске де 1994 және 1996 жылдары екі рет «Реал Мадридтің» уақытша бас жаттықтырушысы болып тағайындалды.

If a caretaker manager proves to be particularly successful during their spell in charge, they are sometimes given the manager's job permanently. Glenn Roeder was appointed permanent manager of Newcastle United after having taken over as caretaker manager following Graeme Souness's dismissal in 2006. This also occurred when Ricky Sbragia was given the Sunderland job permanently after Roy Keane's resignation in November 2008 but he also resigned at the end of the season 2008–09. This also happened in the 2010–11 Premier League; on 8 January 2011, Roy Hodgson was sacked by Liverpool after a run of poor results, and with Liverpool languishing in 12th place, Kenny Dalglish was appointed the caretaker manager of Liverpool for the remainder of the season. After an impressive run of results, which saw Liverpool rise to sixth in the table, Dalglish was appointed the permanent manager of Liverpool, on a three year contract. In the 2018–19 Premier League; on 18 December 2018, José Mourinho was sacked by Manchester United after losing 3–1 against Liverpool, and with Manchester United in sixth place, former player Ole Gunnar Solskjær was appointed the caretaker manager of Manchester United for the rest of the season. After an impressive run of results, which saw Manchester United rise to fourth in the table and qualified for UEFA Champions League quarter finals, Solskjær was appointed permanent manager of Manchester United on 28 March 2019 on a three year contract. In Norway, a notable example occurred in 2006 when Rosenborg BK coach Per Mathias Høgmo announced he was taking a leave of absence in mid season, citing health concerns. At the time, Rosenborg were ten points behind leaders SK Brann. His assistant Knut Tørum was appointed on a caretaker basis, and proceeded to lead Rosenborg to a furious comeback, clinching the league title with one match to spare. Høgmo announced his resignation two days after Rosenborg clinched, and Tørum was named permanent coach after the season. In Ireland, Charlie McGeever was twice appointed caretaker manager of Finn Harps in separate decades (1984–85 and 1995–96) before being given the job on a permanent basis; as permanent manager he led the club to the 1999 FAI Cup Final, which they narrowly lost to an injury time penalty rebound after a three match marathon. In Italy, After Juventus fired Claudio Ranieri following a string of seven league games without a win in the 2008–09 season, Ciro Ferrara was named caretaker head coach of Juventus on 18 May 2009 for the remaining two weeks of the season, with the goal of maintaining second place in the league table, and the possibility of being appointed on a full time basis for a longer period. In his two games as caretaker coach, he led Juventus to 3–0 and 2–0 wins over Siena and Lazio respectively, thus ensuring a second place finish over rivals Milan. Following these results, he emerged as a strong candidate for to take the job permanently for the next season. On 5 June 2009, Juventus formally announced his appointment as head coach for 2009–10 season. After winning his first four league matches, Ferrara's fortunes changed after Juve failed to make the knockout stage of the 2009–10 UEFA Champions League following a 4–1 defeat by Bayern Munich at home in a match where a draw would have awarded Juve the qualification to the following phase, despite a promising start to the campaign. Despite a win over Derby d'Italia rivals Internazionale, Juve embarked on a losing streak over the winter, notably against minor teams such as Sicilian side Catania and recently promoted Bari. Six days later, Juventus were knocked out of the Coppa Italia by Inter 2–1 at the San Siro, leading the board of directors to ultimately sack Ferrara after weeks of speculation regarding his position, replacing him with Alberto Zaccheroni until the end of the season. In 2011–12 season, Inter sacked Claudio Ranieri as head coach and Andrea Stramaccioni was promoted to the first team as caretaker coach, He led Inter to sixth place and a success in the Derby della Madonnina against Milan that cost Inter's crosstown rivals the Serie A title; his results led club owner Massimo Moratti to confirm him as head coach for the 2012–13 season, as well. The FIGC allowed Stramaccioni to sign the contract without a UEFA Pro Licence as he was admitted to 2012–13 coaching course in order to obtain the licence in June 2013. On 7 October 2012, Stramaccioni guided Inter to a 1–0 victory over Milan, On 3 November 2012, Stramaccioni guided Inter to a 3–1 away victory over the previous season's champions, Juventus. After 14 months in charge of Inter and a difficult 2012–13 Serie A campaign which saw them finish in 9th place and thus fail to qualify for Europe for the first time in 15 seasons, the club announced on 24 May 2013 that Stramaccioni had been sacked and replaced by Walter Mazzarri. In Spain, On 30 October 2018, Julen Lopetegui was sacked as Real Madrid coach after poor results, with the appointment of Santiago Solari as caretaker coach. After 14 days, Solari was given a permanent contract because in Spain no club was allowed to have a caretaker manager for more than two weeks. Later he was sacked and replaced by former teammate Zinedine Zidane for the second time. In Germany, On 3 November 2019, Niko Kovač left Bayern Munich by mutual consent after a 5–1 loss to Eintracht Frankfurt, his assistant Hansi Flick, promoted as interim coach. In his first match in charge, Bayern defeated Olympiakos 2–0 in the UEFA Champions League group stage on 6 November 2019. In April 2020, Bayern Munich appointed Flick as permanent coach with a contract until 2023. Flick successfully guided Bayern to win the Bundesliga, DFB Pokal and UEFA Champions League, thus completing the continental treble for the second time in the club's history, the following season, he led Bayern to win the 2020 UEFA Super Cup against Sevilla. He also led Bayern to win its first ever sextuple after winning Club World Cup in February 2021 by defeating Mexican team Tigres. Rob Page temporarily appointed caretaker manager of Wales national team after Ryan Giggs was arrested in 2020. later he named as Wales permanent manager in 2022. On the other hand, Tony Parkes was appointed caretaker manager of Blackburn Rovers on six separate occasions between 1986 and 2004, without ever being given the role in a permanent capacity. He is still yet to be given a permanent managerial role, also Voro was appointed caretaker coach of Valencia on six separate occasions but he was appointed permanent head coach in 2016 until end of the season, Vicente del Bosque also appointed Real Madrid caretaker coach twice in 1994 and 1996.

Үлкен жетістік

2007 жылдың қарашасында Сэнди Стюарт «Сент-Джонстоунды» Шотландия кубогының финалында жеңіске жеткізді, ол уақытша бас бапкер ретіндегі жалғыз ойыны болды. 2007–08 маусымда Севат Гюлер «Галатасарайдың» уақытша бас бапкері ретінде Суперлига жеңіп алды. Карл Хайнц Фельдкамптың отставкасына байланысты маусымның соңғы бес матчында жаттықтырушы болды. 2007 жылғы Хазфи кубогының финалында «Сепаханның» бас бапкері Лука Боначич жеке себептермен Хорватияға сапарлағандықтан, екінші ойында команданы жаттықтыра алмады. Боначичтің ассистенті Мансур Ибрагимзаде сол матчта уақытша бас бапкер ретінде қызмет етті. «Сепахан» матчты жеңіп, титулға ие болды. Гус Хиддинк 2009 жылы «Челсидің» уақытша бас бапкері болды, командасын УЕФА Чемпиондар лигасының жартылай финалына жеткізді, онда олар «Камп Ноуда» «Барселонаны» ұтып, «Стэмфорд Бриджде» тең түсті. Кейін бұл ойын төреші Том Хеннинг Оврёбоның шешімдеріне байланысты қатты дау тудырды. «Челси» кейіннен сыртқы гол есебінен турнирден шығарылды. Ол командамен бірге Англия кубогын жеңіп алды. Клуб Хиддинктің тіпті уақытша болса да, жаттықтырушы болуына ризашылық білдірді. Роберто Ди Маттео 2012 жылы «Челсидің» уақытша бас бапкері ретінде Чемпиондар лигасы мен Англия кубогын жеңіп алды, нәтижесінде ол екі жылдық келісімшарт бойынша тұрақты бас бапкер болып тағайындалды. Жаңа маусымда бірнеше айдан кейін ол жұмыстан босатылды, оның орнына уақытша бас бапкер Рафаэль Бенитес келді, ол командасын Еуропа лигасы жеңісіне жеткізді, сондай-ақ лигада үшінші орынға шығарды, осылайша келесі жылғы Чемпиондар лигасына тікелей қатысу құқығын қамтамасыз етті. Бенитеске тұрақты келісімшарт ұсынылмады, оның орнына Хосе Моуринью екінші рет «Челсиге» оралды. Лионель Скалони 2018 жылы Аргентина құрамасының уақытша бас бапкері болып тағайындалды және 2021 жылғы Америка кубогын, 2022 жылғы Финалиссиманы және 2022 жылғы әлем чемпионатын жеңіп алды. 2020–21 маусымда Эдин Терзич «Боруссия Дортмундтың» уақытша бас бапкері ретінде Германия кубогын жеңіп алды. Кейіннен ол 2022–23 маусымда «Боруссия Дортмундтың» тұрақты бас бапкері болып тағайындалды.

In November 2007, Sandy Stewart led St Johnstone to victory in the final of the Scottish Challenge Cup in his only game in charge as caretaker manager. In the 2007–08 season, Cevat Güler won Süper Lig as Galatasaray's caretaker manager. He was in charge for the last five matches of the season due to Karl Heinz Feldkamp's resignation. In the 2007 Hazfi Cup Final, Sepahan's head coach, Luka Bonačić had travelled to his country, Croatia for personal reasons and was unavailable to manage the team in the second leg. Mansour Ebrahimzadeh who was assistant to Bonačić served as caretaker manager for that match. Sepahan won the match and the title. Guus Hiddink was caretaker manager of Chelsea in 2009, leading his team to the UEFA Champions League semi final, where they shut out FC Barcelona at Camp Nou and tied them back at Stamford Bridge. The latter was later said as a very controversial game, particularly in decisions made by the referee Tom Henning Øvrebø. Chelsea would be later eliminated on away goals. He finished off his tenure with the team as they won the FA Cup. The club was reported happy to have Hiddink as manager even on a temporary basis. Roberto Di Matteo won the Champions League and FA Cup as caretaker manager of Chelsea in 2012, leading to him being appointed permanent manager on a two year contract. He was sacked a few months into the new season, being replaced by interim manager, Rafael Benítez, who led his team to victory in the Europa League, as well as guiding the team to a third place finish in the league, thus ensuring direct qualification for next year's Champions League. Benítez was not offered a contract as permanent manager, instead being replaced by José Mourinho who went back to Chelsea for a second term. Lionel Scaloni was appointed caretaker of the Argentina national football team in 2018, and won 2021 Copa América, the 2022 Finalissima and the 2022 World Cup. In the 2020–21 season, Edin Terzić won DFB Pokal as Borussia Dortmund's caretaker manager. later he was appointed permanent manager of Borussia Dortmund in 2022–23 season.