Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франц Якубовский (10 маусым 1912, Позен, Позен провинциясы, Пруссия, Германия, қазіргі Познань, Польша – 1970, АҚШ) – философ және батыс марксистік теорияшыл.
Franz Jakubowski (10 June 1912, Posen, Province of Posen, Prussia, Germany, now Poznan, Poland1970, U. S.) was a philosopher and Western Marxist theorist.
Өмір
Пруссияда туған ол сол кездегі Данциг еркін қаласында өсті. Әкесі дәрігер болған. 1930-1933 жылдары Гейдельберг, Берлин, Мюнхен және Бреслау қалаларында заңгерлік білім алғаннан кейін, Базель университетінде саяси ғылымдарды тәмамдады. Студенттік белсенділігінен және Данцигте қысқа ғана уақытқа атқарған агитациялық қызметінен кейін Якубовский Еуропаны тастап, АҚШ-қа көшіп, атын Франк Фишер деп өзгертті және Маргарет Ситронға үйленді. Олардың Томас және Роберт Фишер есімді екі баласы болды. 1970 жылдары ол Еуропаға қайтып оралып, Элизабет Спанжерге үйленді. Ол "Александр Герцен" қорының құрылуына қатысты, ол советтік самздат әдебиетін басып шығарды.
Born in Prussia, he grew up in what was then the Free City of Danzig. His father was a doctor. From 1930 to 1933 he studied law in Heidelberg, Berlin, Munich and Breslau, before completing his studies in political science at Basel University. After student activism and the agitational role he would briefly play in Danzig, Jakubowski abandoned Europe, and settled in the US, changing his name to Frank Fisher and marrying Margaret Citron with whom he had two children Thomas and Robert Fisher. In the 1970s he moved back to Europe and married Elisabeth Spanjer. There he would play a part in establishing the Alexander Herzen Foundation, a publisher of samizdat soviet literature.
Теорияға үлесі
Якубовский өзінің докторлық диссертациясы негізінде жазған жалғыз маңызды еңбегін 1936 жылы Данцигте жариялады. Оның атауы – «Тарихи материализмдегі идеология және суперструктура», және оны Карл Корштың марксистік ойда гегельдік диалектиканың орталық рөлі туралы маңызды еңбегіне толықтыру ретінде қарастыруға болады. Якубовский оқырманға Маркс пен Энгельстің Гегельден, Фейербах арқылы, «тарихи материалистік» ұстанымына қарай қадамдап жүрген жолын көрсетеді. Бұл еңбектің марксистік ойға ерекше үлесі – марксистік теориядағы субъект пен объект арасындағы қатынастың нақты түсіндірілуі. «Көптеген қате түсініктерді жою үшін, суперструктураның нақты екенін атап өту қажет. Әсіресе Ленин, «бейнелеу теориясында» болмыс пен идеяны салыстырғанда, мұны ескермеді. Суперструктура өзінің негізінен кем түспейді. Энгельс идеологиялық суперструктураны талқылағанда жиі қолданған «бейнелеу» және «бейнелену» терминдері жаңылысқа салуы мүмкін; бұл терминдер негіз бен суперструктура арасындағы қатынасты көрсетуге арналған, суперструктураның өзін сипаттауға емес. Шындықтың екі түрі бар: материалдық шындық және «идеалдық» шындық (яғни, адам идеяларының шындығы). Саяси және құқықтық суперструктура негіздей нақты. Екеуі де адамдар арасындағы қатынастардан тұратын әлеуметтік қатынастар. Екеуі де идеяда бар, сонымен қатар материалдық шындық. Маркс «Қасиетті отбасы» еңбегінде былай деді: «Коммунистік жұмысшылар мүлік, капитал, ақша, жалақылы еңбек және т.б. олардың қиялының туындысы емес, олардың өзін-өзі шеттетуінің нақты және практикалық нәтижесі екенін жақсы біледі», және бұл экономикалық емес қатынастарға да қатысты. Әлеуметтік идеялардың шындығы – әлеуметтік қатынастардың материалдық шындығының қажетті және құрамдас бөлігін құрайды. Материалдық қатынастар оларға сәйкес келетін идеялармен байланысты болғанда ғана қалыптасады. Екеуінің де шындығы олардың әлеуметтік тиімділігі арқылы көрініс табады». «Идеология және суперструктура» марксистік ойдың бәсекелес түсіндірмелерін де сынға алды, әсіресе Карл Каутский және Макс Адлермен байланыстыларын.
Jakubowski published his only major work, a book based on his doctoral thesis, in Danzig, 1936. It is entitled Ideology and Superstructure in Historical Materialism, and may be seen as an extension to the seminal work of Karl Korsch on the centrality of the Hegelian dialectic to Marxian thought. Jakubowski rehearses for the reader the steps Marx and Engels took away from Hegel, via Feuerbach, to their 'historical materialist' position. Its unique contribution to Marxian thought is the clarity of its exposition of the relationship between subject and object in Marxian theory. "In order to combat a widespread misunderstanding, it must be stressed that the superstructure is real. Lenin in particular tended to overlook this, when he contrasted being and idea in his 'reflection theory'. The superstructure is no less real than its base. The terms 'reflection' and 'to reflect', which Engels was fond of using when he was discussing ideological superstructure, can be misleading; these terms are meant to indicate something about the relationship between base and superstructure, not to describe the superstructure itself. There are in fact two forms of reality: the material reality and the 'ideal' reality (ie, the reality of human ideas). Political and legal superstructure are as real as the base. Both are social relations consisting of human relationships. Both exist in the idea, both are also material realities. As Marx said in The Holy Family, 'The communist workers know full well that property, capital, money, wage labour etc. are in no way the mere creations of their imagination but are the extremely concrete and practical results of their own self alienation', and the same is true of non economic relationships. The reality of social ideas, then, forms a necessary and constituent part of the material reality of social relationships. Material relations are what they are only in conjunction with the ideas which correspond to them. The reality of both is expressed by their social efficacy." Ideology and Superstructure also offered a critique of competing interpretations of Marxian thought, particularly that associated with Karl Kautsky and that with Max Adler.
Ықпал
Тарих Якубовскиге қатысты ыстық қабақ танытпады. Оның бір ғана еңбегі әлі де белгілі бір шағын марксистік саяси ағымдарда оқылады, ал кейде академиялық зерттеулердің шеңберіне де ілігіп, мысалы, британдық философ Кейт Сопердің "Радикалды философия" журналында қысқаша мақаласы жарияланды.
History has not been kind to Jakubowski. His one contribution is still read in certain small Marxist political currents, and occasionally touches the fringes of academic study, for example, a brief review in the journal Radical Philosophy by British philosopher Kate Soper.