Кіріспе
Компьютерлік желіде файлдық жүйелерді қамтамасыз ететін компьютер. Компьютерлік желіде файлдық сервер (немесе файл сервері) – желіге қосылған, ортақ дискіге қол жеткізуге арналған орынды қамтамасыз ететін, яғни компьютерлік желідегі жұмыс станциялары қол жеткізе алатын компьютерлік файлдарды (мәтін, кескін, дыбыс, бейне) сақтайтын компьютер. "Сервер" термині машинаның дәстүрлі клиент-сервер схемасындағы рөлін көрсетеді, онда клиенттер – сақтауды пайдаланатын жұмыс станциялары. Файлдық сервер әдетте клиенттік жұмыс станциялары үшін есептеу жұмыстарын орындамайды немесе бағдарламаларды іске қоспайды (яғни, ол басқа сервер түрінен, мысалы, қолданба серверінен өзгеше). Файлдық серверлер мектептер мен кеңселерде жиі кездеседі, онда пайдаланушылар клиенттік компьютерлерін қосу үшін жергілікті желілерді пайдаланады.
In computing, a file server (or fileserver) is a computer attached to a network that provides a location for shared disk access, i. e. storage of computer files (such as text, image, sound, video) that can be accessed by workstations within a computer network. The term server highlights the role of the machine in the traditional client–server scheme, where the clients are the workstations using the storage. A file server does not normally perform computational tasks or run programs on behalf of its client workstations (in other words, it is different from e. g. an application server, which is another type of server). File servers are commonly found in schools and offices, where users use a local area network to connect their client computers.
Файл серверлерінің түрлері
Файл сервері арнайы немесе арнайы емес болуы мүмкін. Арнайы сервер файл сервері ретінде пайдалану үшін ғана жасалған, оған файлдар мен деректер базасын оқу және жазу үшін жұмыс станциялары қосылады. Файл серверлерін қолжеткізу әдісіне қарай да жіктеуге болады: Интернеттегі файл серверлеріне көбінесе Файлдік жіберу протоколы (FTP) немесе HTTP арқылы қол жеткізіледі (бірақ олар веб-серверлерден өзгеше, себебі веб-серверлер статикалық файлдармен қатар динамикалық веб-мазмұнды да ұсынады). Жергілікті желідегі (LAN) серверлерге әдетте SMB/CIFS протоколы (Windows және Unix сияқты) немесе NFS протоколы (Unix сияқты жүйелер) арқылы қол жеткізіледі. Деректер базасы серверлері, олар ортақ деректер базасына деректер базасының құрылғы драйвері арқылы қолжеткізуді қамтамасыз етеді, деректер базасы файлдарда сақталған жағдайда да файл серверлері деп есептелмейді, өйткені олар осы файлдарды пайдаланушыларға ұсыну үшін жобаланбаған және олардың техникалық талаптары басқаша болады.
Файл серверлерін жобалау
Қазіргі заманғы бизнесте файлдық серверлерді жобалау сақтау кеңістігі, қолжетімділік жылдамдығы, деректерді қалпына келтіру мүмкіндігі, басқарудың қарапайымдығы, қауіпсіздік және бюджет арасындағы бәсекелестікпен күрделенеді. Бұл мәселені үнемі өзгеріп отыратын орта одан әрі қиындатады, онда жаңа аппараттық және технологиялық жабдықтар ескілерін жылдам ескіртіп, бірақ олар ескі жабдықтармен үйлесімді түрде жұмыс істеуі керек. Өтімділікті, ең жоғары жүктемені және жауап беру уақытын басқару үшін, өндірушілер кезек теориясын қолданып, аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз етудің әртүрлі деңгейдегі сұранысқа қалай жауап беретінін модельдей алады. Серверлер сондай-ақ сұраныстарды әртүрлі аппараттық құралымдарға бөлу үшін динамикалық жүктеме теңгеру схемасын пайдалана алады. Соңғы екі онжылдық бойы серверлер үшін негізгі аппараттық құрал – қатты дискілік жетек болды. Басқа да сақтау түрлері мүмкін болғанымен (мысалы, магниттік ленталар және қатты күйдегі жетектер), дискілік жетектер шығын, өнімділік және сыйымдылық тұрғысынан ең қолайлы шешім болып табылады.
Сақтау
Файл серверінің маңызды функциясы – сақтау болғандықтан, бірнеше дискіні бірлесіп жұмыс істеу үшін, диск массивін құруға арналған технологиялар жасалған. Диск массиві әдетте кэшпен (магниттік дискілерге қарағанда жылдам уақытша жад сақтауы), сондай-ақ RAID және сақтауды виртуализациялау сияқты кеңейтілген мүмкіндіктерге ие. Әдетте, диск массивтері RAID-тан басқа, қуат көздері сияқты қосымша компоненттерді пайдалану арқылы сенімділік деңгейін арттырады. Диск массивтері SAN-да біріктірілуі немесе виртуализациялануы мүмкін.
Желіге қосылған сақтау
Желіге қосылған сақтау (NAS) – компьютерлік желіге қосылған, файлдық деңгейдегі компьютерлік деректерді сақтау құралы, оның арқасында клиенттердің әртүрлі тобы деректерге қол жеткізе алады. NAS құрылғылары, әдетте, файлдық серверлерден өзгеше болып табылады, себебі NAS – файлдарды беруге арналған, бастапқы құрамынан қалыптасқан арнайы компьютерлік құрал, ал файлдық сервер – мүмкін, басқа функциялармен бірге, файлдарды беру үшін пайдаланылатын көп мақсатты компьютер. NAS туралы әңгімелерде "файлдық сервер" термині көбінесе қарама-қарсы мағынаны білдіреді, ол тек көп мақсатты компьютерлерге қатысты қолданылады. NAS құрылғылары күннен-күнге танымал болып келеді, бірнеше компьютер арасында файлдарды ортақ пайдаланудың ыңғайлы тәсілін ұсынады. Желіге қосылған сақтаудың, арнайы емес файлдық серверлермен салыстырғандағы артықшылықтары: деректерге жылдам қол жеткізу, оңай басқару және қарапайым конфигурация. NAS жүйелері – бір немесе бірнеше қатты дискілері бар желілік құрылғылар, олар көбінесе логикалық, резервтік сақтау контейнерлеріне немесе RAID массивтеріне орналастырылады. Желіге қосылған сақтау, желідегі басқа серверлерден файлдарды беру міндетін алып тастайды. Олар әдетте файлдарға қол жеткізуді NFS, SMB/CIFS (Server Message Block/Common Internet File System) немесе AFP сияқты желілік файлдарды ортақтастыру протоколдары арқылы қамтамасыз етеді.
Қауіпсіздік
Файл серверлері әдетте файлдарға қол жеткізуді белгілі бір пайдаланушылар немесе топтармен шектеу үшін қандай да бір деңгейдегі жүйелік қауіпсіздік ұсынады. Ірі ұйымдарда бұл міндет көбінесе openLDAP, Novell's eDirectory немесе Microsoft's Active Directory сияқты каталогтық қызметтерге жүктеледі. Бұл серверлер пайдаланушыларды, компьютерлерді, қосымшаларды және файлдарды желідегі ерекше, бірақ байланысты объектілер ретінде қарастыратын және пайдаланушы немесе топтың деректемелеріне сүйенген қол жеткізуді қамтамасыз ететін иерархиялық есептеу ортасында жұмыс істейді. Көп жағдайда каталогтық қызмет көптеген файл серверлерін қамтиды, ал ірі ұйымдарда олардың саны жүздегенге жетеді. Бұрынғы кезде және шағын ұйымдарда аутентификация тікелей серверде орындалуы мүмкін еді.