Кіріспе

Американдық журналист (1951–2022)

Энн Лонгворт Гаррелс (2 шілде, 1951 – 7 қыркүйек, 2022) – американдық телерадиожурналист. Ұлттық қоғамдық радионың, сондай-ақ ABC және NBC сияқты басқа да БАҚ-тың шетелдік тілшісі болып жұмыс істеді. 1970-ші жылдардың ортасында ABC-де (продюсер болып та жұмыс істеген) жұмыс істеген кезде Гаррелс АҚШ-тағы санаулы ұлттық телеарна журналистерінің бірі болды. Соңында ол ABC-нің Кеңес Одағындағы Мәскеу бюросының бастығы болды, бірақ ел мен оның мәселелері туралы толыққанды, жағымсыз хабарлауы үшін елден қуылды. Ол ABC арнасының Орталық Америкадағы қақтығыстарды жариялаған соғыс тілшісі болды. Кейін ол АҚШ Мемлекеттік департаментінде NBC-нің тілшісі болды. 1988 жылы Гаррелс 22 жылдық мансабын Ұлттық қоғамдық радиода (NPR) шетелдік тілші ретінде бастады, әлем бойынша болған қақтығыстар мен басқа да маңызды оқиғаларды жақыннан бақылап, көптеген медиа жүлделерін жеңіп алды, ең белгілісі – 2003 жылғы Ирак соғысы мен оның салдары туралы хабарлауы үшін. Бір кезде ол Ирактың соғысқа ұшыраған астанасындағы жалғыз американдық тележурналисі болды. Гаррелс журналистикамен байланысты ұйымдарда және халықаралық істерде белсенділік танытты, екі танымал кітап жазды – біреуі Кеңес Одағы туралы, екіншісі Ирак соғысы мен оның салдары туралы. Екеуі де оның жеке тәжірибесін баяндады, сонымен қатар сол кездегі аталған аймандардың толыққанды тарихи суреттемесін ұсынды.

Өмірбаян және білім

Энн Лонгворт Гаррелс 1951 жылдың 2 шілдесінде Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында, Валери (Смит) мен Джон С. Гаррелс-тің қызы ретінде дүниеге келді.

Ерте мансап

1975 жылы Гаррелс ABC телеарнасында он жыл бойы түрлі лауазымдарда жұмыс істеді, оның ішінде продюсер болып та қызмет етті. Ол сол кездегі сирек кездесетін әйел журналистердің бірі еді. 1982 жылы қуылғанға дейін ол Кеңес Одағында ABC-нің Мәскеу бюросының басшысы және тілшісі болып жұмыс істеді. Орыс тілін білетін және осы елге "ұлыға" қараған ол, АҚШ журналистерінен гөрі осы елден тереңірек хабарлады. Ол көрнекті совет диссиденттері Андрей Сахаров, Рой Медведев және Сергей Ковалевпен сұхбаттасты. Оның репортаждары кеңес азаматтарының көптеген қиындықтарын жария етті, бұл кеңес үкіметіне ұнамады және 1982 жылы оның елден қуылуына әкеп соқты. Ол 1988 жылы, Кеңес Одағының ыдырауына аз уақыт қалғанда ғана қайта оралды. Алайда, Ұлттық қоғамдық радиодағы Гаррелстің жұмыс жүктемесі (әсіресе Мемлекеттік департамент тілшісі ретінде) және отбасының ауруы оны қараша айында бағдарламадан бас тартуға мәжбүр етті.

NPR мансабы

Гаррелс 1988 жылы NPR-ге қосылды және Чечня, Босния, Косово, Ауғанстан, Пәкістан, Израиль, Батыс жағалау және Ирактағы қақтығыстар туралы хабарлады. 1996 жылы Гаррелс Сыртқы қатынастар кеңесінің Эдвард Р. Мэрроу стипендиаты болды, ал 1999 жылдан 2022 жылы қайтыс болғанға дейін Журналистерді қорғау комитетінің мүшесі болды. Бір кезде ол Бағдадтың ортасынан хабар тарататын жалғыз американдық тележурналисі болды. Гаррелс 2003 жылғы 8 сәуірде АҚШ танктерінің Палестина қонақ үйіне жасаған шабуылынан аман қалды, онда ол және жүздеген басқа журналистер тұрып жатқан еді. 2003 жылғы 8 сәуірде Бағдадтағы «Аль-Жазира» кеңсесіне жасалған АҚШ бомбалауынан журналист Тарек Айюб («Тарик/Тарек Айюб») қаза тапқаннан кейін, Гаррелс Айюбтың басып алу кезінде кеңсесінде болуын білуі керек еді деген пікір білдірді. Бұл пікір халықаралық журналистика қоғамдастығының кейбір өкілдерінен наразылық тудырып, оны «құрбанды кінәлауда» айыптады. Ирактан оралғаннан кейін көп ұзамай ол «Бағдадта жалаңаш» (2003, Farrar, Straus and Giroux) атты мемуарын жариялады, онда басып алу оқиғаларын қамтыды. Гаррелс 2005 жылғы қаңтарда өткен уақытша үкімет сайлауын, конституциялық референдумды және 2005 жылғы желтоқсандағы Ирактың толық мерзімді үкіметі үшін өткен сайлауды да жариялады. Ирактың орталық бөлігін сектандық зорлық-зомбылық шарпыған кезде Гаррелс Бағдад, Наджаф және Басра қалаларынан хабарлауын жалғастырды. 2007 жылы Гаррелс Ирактағы шиит жасақтары туралы хабар барысында (NPR Morning Edition бағдарламасында) азапталған тұтқындардың көрсетулерін пайдаланғаны үшін FAIR ұйымы тарапынан сынға ілікті. Кейін Гаррелс NPR-дің Letters бағдарламасында өз хабарын қорғап, былай деді: «Әрине, мен күмәнданып қалдым. Бірақ маған айтылған мәліметтер азапталмаған адамдардан естігеніммен сәйкес келді. Бірақ мен де тыңдаушылар сияқты жағдайға ыңғайсыздық сезіндім». Гаррелс 2010 жылы NPR-ден зейнетке шықты.

Карьерасының соңғы жылдары

Гаррелс өмірінің соңына дейін Журналистерді қорғау комитетімен жұмыс істей берді, оның директорлар кеңесінде қызмет етті. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін, 70 жастағы Гаррелс, қатерлі ісіктен емделіп жатқан кезде, NPR радиосына қайта жұмыс істеу туралы ұсыныс жасады, жанжалды жабу үшін. Оның ұсынысы қабылданбаса да, ол Украинаға және соғыс құрбандарына, әсіресе медициналық жабдықтарға көмек көрсету үшін ақша жинау мақсатында "Assist Ukraine" атты коммерциялық емес ұйым құрды, ол бұл мақсатқа шамамен 1 миллион АҚШ доллары жинады.