Кіріспе

Химиялық инженерия саласындағы маман

Химиялық инженер – химия және басқа да негізгі ғылымдар білімімен қаруланған, негізінен химия өнеркәсібінде негізгі шикізатты түрлі өнімдерге айналдыратын, сондай-ақ зауыттар мен жабдықтарды жобалау және пайдаланумен айналысатын маман. Бұл маман химиялық инженерия принциптерін оның әртүрлі практикалық қолданыстарында қолданады, мысалы:

Өнеркәсіптік химиялық және оған байланысты процестердегі зауыттар мен жабдықтарды жобалау, өндіру және пайдалану ("химиялық процестер инженерлері");
Тамақ-сусыннан бастап косметика, тазартқыш заттарға дейін, фармацевтикалық ингредиенттер және тағы да көптеген өнімдер үшін жаңа немесе бейімделген заттарды әзірлеу ("химиялық өнімдер инженерлері");
Жаңа технологияларды – отын элементтері, сутек қуаты және нанотехнология сияқты – әзірлеу, сондай-ақ химиялық инженериядан толық немесе ішінара туындаған материалдар ғылымы, полимерлік инженерия және биомедициналық инженерия сияқты салаларда жұмыс істеу. Бұл өзендер, тастар және белгілер сияқты геофизикалық жобалармен жұмыс істеуді де қамтиды.

Шолу

Тарихи тұрғыдан алғанда, химиялық инженер негізінен процестерді жобалаумен айналысқан, оны екі толықтыратын салаға бөлуге болады: химиялық реакцияларды жобалау және ажырату процестері. Дегенмен, химиялық инженерияның қазіргі заманғы ғылымы тек процестерді жобалаудан әлдеқайда кең ауқымды. Химиялық инженерлер енді әртүрлі өнімдерді, сондай-ақ тауарлық және арнайы химиялық заттарды әзірлеумен және өндірумен айналысады. Бұл өнімдерге аэроғарыш, автомобиль, биомедицина, электроника, қоршаған орта және әскери салалар үшін қажетті жоғары өнімді материалдар кіреді. Мысалдарға көлік құралдары үшін арналған аса берік талшықтар, маталар, жабыстырғыштар және композиттер, имплантаттар мен протездерге арналған биологиялық үйлесімді материалдар, медициналық қолданысқа арналған гельдер, фармацевтикалық препараттар және оптоэлектрондық құрылғылар үшін ерекше диэлектрлік, оптикалық немесе спектроскопиялық қасиеттері бар пленкалар жатады. Сонымен қатар, химиялық инженерия көбінесе биологиямен және биомедициналық инженериямен тығыз байланысты. Көптеген химиялық инженерлер биополимерлерді (ақуыздарды) түсіну және адам геномын зерттеу сияқты биологиялық жобалармен айналысады.

Жұмыспен қамту және жалақы

Американдық химиялық инженерлер институтының 2015 жылғы жалақы сауалнамасы бойынша, химиялық инженердің орташа жылдық жалақысы шамамен 127 000 долларды құрады. Сауалнама 2017 жылы қайталанды және орташа жылдық жалақы сәл төмендеп 124 000 долларға дейін түсті. Орташа жалақының төмендеуі күтпеген еді. Бұл төмендеуге себеп болуы мүмкін фактор – 2017 жылғы сауалнаманы басқа зерттеу және талдау фирмасы жүргізгендігі. Орташа жалақы үш жылдан аз тәжірибесі бар химиялық инженерлер үшін 70 450 доллардан басталып, 40 жылдан астам жұмыс өтілі барлар үшін 156 000 долларға дейін жетті. Ұлыбританияда IChemE 2016 жылғы жалақы сауалнамасы орташа жалақының шамамен 57 000 фунт стерлингті құрайтынын, ал жаңа түлектердің бастапқы жалақысының орташа есеппен 28 350 фунт стерлингті құрайтынын көрсетті. АҚШ-та химиялық инженерия – әйелдердің қатысу деңгейі ең жоғары инженерлік мамандықтардың бірі, студенттердің 35%-ы осы мамандықты таңдайды, ал жалпы инженерлік мамандықтарда бұл көрсеткіш 20% құрайды. 2014 жылы Ұлыбританияда білім алуға кірген студенттердің 25%-ы әйелдер болды, ал инженерлік мамандықтарда бұл көрсеткіш 15% болды. 2015 жылғы жалақы сауалнамасына жауап берген АҚШ түлектерінің 18,8%-ы әйелдер еді.