Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
IBM операциялық жүйесінің скрипт тілі
IBM operating system scripting language
Control Language (CL) – бастапқыда IBM компаниясы System/38 Control Program Facility үшін жасаған, кейін OS/400 (қазір IBM i деп аталады) жүйесінде қолданылған скрипт тілі. Ол IBM Job Control Language-ке ұқсас келеді және дәстүрлі бағдарламаларды іске қосу немесе олардың қызметін анықтау үшін қолданылатын командалық объектілер (*CMD) жиынтығынан тұрады. CL сонымен қатар CL бағдарламаларын (шелл-скрипттерімен үйлесімді) құруға мүмкіндік береді, онда бағдарлама сияқты функционалдық мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін қосымша командалар бар (IF/ELSE, айнымалы жариялау, файлдық деректерді енгізу және т.б.). CL жүйелік әкімшілдік жұмыстарына арналған скрипт тілі болғанымен, ол негізінен компиляцияланған бағдарламаларды жасау үшін қолданылады. SBMDBJOB командасы арқылы интерпретацияланған CL скрипттерін пайдалану, шын мәнінде, өте шектеулі. IBM әзірлеушілері бағдарламаларды компиляциялау, деректерді сақтық көшірмелеу, жүйелік конфигурацияларды өзгерту, жүйелік нысандар туралы мәліметтерді көрсету немесе оларды жою сияқты жүйелік деңгейдегі тапсырмаларды орындау үшін мыңдаған командалар жасаған болса да, командалар жүйелік деңгейдегі мәселелермен ғана шектелмейді және пайдаланушылық қолданбалар үшін де жасалуы мүмкін.
The Control Language (CL) is a scripting language originally created by IBM for the System/38 Control Program Facility and later used in OS/400 (now known as IBM i). It bears a resemblance to the IBM Job Control Language and consists of a set of command objects (*CMD) used to invoke traditional programs or get help on what those programs do. CL can also be used to create CL programs (congruent to shell scripts) where there are additional commands that provide program like functionality (IF/ELSE, variable declaration, file input, etc.) Although CL is a scripting language for system administration, it is used mainly to create compiled programs. The use of interpreted CL scripts through the SBMDBJOB command is in fact extremely limited. While thousands of commands were written by IBM developers to perform system level tasks like compiling programs, backing up data, changing system configurations, displaying system object details, or deleting them, commands are not limited to systems level concerns and can be drafted for user applications as well.
Командалар мен бағдарламалар
Барлық дәстүрлі System/38 және AS/400 бағдарламаларының негізгі процедураларында анықталған параметрлер (бұйрық жолы аргументтері) сандық, әріптік-сандық, логикалық және т.б. параметрлерден тұратын қатаң түрде кодталған тізімдер болып табылады. Параметрлерді тапсыру реті маңызды. Бұл Unix және DOS жүйелерінен күрт өзгеше, онда Unix қабықша скрипттері мен C бағдарламаларындағы параметрлер тізімі таңбалық көрсеткіштер жиыны немесе массиві болып табылады және көбінесе параметрлердің орналасуына қарамастан нәтижесі бірдей болады. Осы мәселені шешу үшін командалық объект (*CMD) пайда болды. Командадағы параметрлерді кез келген ретпен көрсетуге болады, бірақ әрбір параметр бағдарламаға белгілі бір ретпен жіберілуі үшін анықталады. Бағдарламашы сондай-ақ параметрдің дерек типін, бірегей параметр атауын, түсіндірме мәтінін (нұсқау үшін), әдепкі мәнін (параметр орындалу кезінде көрсетілмесе ғана қолданылады), мәндердің белгілі бір жиынтыққа немесе диапазонға шектелуін, енгізілген деректер бағдарламаны шақыру алдында өзге мәнге ауыстырылуын және тағы басқаларын анықтай алады. Команданың ең қарапайым түрі – пайдаланушы команданы енгізіп, Enter пернесін басқанда шақырылатын бір бағдарламаны атайды. Команда пайдаланушы енгізген барлық параметрлерді және енгізбегендерін алып, оларды тізімге біріктіріп, бағдарлама шақырылғанда оған жібереді.
Parameters (command line arguments) defined in the main procedures of all traditional System/38 and AS/400 programs are hard coded lists that are made up of parameters that can be numeric, alphanumeric, boolean, etc. and the order in which parameters are passed is important. This is a stark difference from the Unix and DOS worlds where the parameter list in Unix shell scripts and C programs is a set or array of character pointers and more often than not the parameters are not positionally dependent. The developer's solution to this problem was the command object (*CMD). While the parameters on the command can be specified in any order, each parameter is defined to be passed in a specific order to the program. The programmer can also define, among other things, the parameter's data type, unique parameter name, descriptive text (for prompting), default value (used only if the parameter isn't specified during execution), if the values are restricted to a certain set or range, if the data entered should be changed to another value before calling the program, etc. At its most basic a command names a single program to call when the user types or prompts the command and presses the Enter key. The command takes all of the parameters typed by the user, and those not typed by the user, and builds a parameter list that it passes to the program when it's called.
Ұсыныстар
Барлық CL командаларын командалық жолдан немесе CL бағдарламасының кодынан команданы теріп, F4 функциялық пернесін басып шақыруға болады. OS/400 командасын команданың алдына ? белгісін қойып шақыруға болады. (Бұл, мысалы, кейбір мәндерді енгізгеннен кейін командалық жолды көрсетіп тұратын интерактивті бағдарламада ыңғайлы.) Жүйе бағдарлама қабылдайтын/талап ететін параметрлердің тізімін көрсететін экранды ұсынады (қажетті параметрлер әдетте бөлек көрсетіледі). Қажетті параметрлер тізімде бірінші болып, жүйемен анықталған әдепкі мәндері бар параметрлер соңында болады. Барлық параметрлерді көру үшін F10 пернесін басыңыз. Егер бір таңдау үшін қосымша таңдаулар қажет болса, олар сол мәнді таңдағанда экранда пайда болып, белгіленеді. Шақыру мүмкіндігі одан әрі жетілдіріліп, бағдарламашыға әрбір параметр үшін қолданылатын мәндерді анықтауға көмектеседі. Мұны істеу үшін шақыру кезінде пайдаланушы курсорды тиісті параметр өрісіне жылжытып, F4 пернесін қайта басады. Жүйе қажетті енгізу түрін және рұқсат етілген мәндердің тізімін көрсететін экранды шығарады. Егер ұзақ атау енгізу керек болса немесе тізімді кеңейтіп, қосымша мәндерді енгізуге мүмкіндік беру керек болса, мән орнына плюс белгісін (+) қойыңыз. (Сақталатын немесе қалпына келтірілетін нысандардың атауларын тізімдегендегідей.)
All CL commands can be prompted directly from the command line or within CL program source by typing the command and pressing the F4 function key. An OS/400 command can also be prompted by typing a ? before the command. (This is useful in an interactive program which cues a command string, having already filled in some values.) The system will then present a screen with the set of parameters that the program accepts/requires (required parameters are usually highlighted). Required parameters are listed first, and parameters with system supplied default values are listed last of all. To see all parameters, press F10. If any one choice requires further selections, those are cued as you select that value for that parameter, by appearing onscreen. Prompting is further enhanced to allow the programmer to find what values are valid for each parameter. To do this during prompting the user would move the cursor to the parameter field in question and press F4 again. The system would then display a screen describing the type of input required and an available list of allowable values. To enter a longer name, or extend the list to allow you to enter extra values, type a plus sign instead of a value. (As when listing names of objects to be saved or restored.)
Командалық көмек
Курсорға сезімтал көмек командалар арқылы да ұсынылуы мүмкін, бірақ бұл міндетті емес. Егер көмек ұсынылған болса, тілеген параметрге курсорды жылжытып және F1 (көмек) пернесін басу арқылы сол параметрге қатысты көмек көруге болады. Ал команданың өзіне (және оның барлық параметрлеріне) көмек алу үшін пайдаланушы кез келген жерде F1 пернесін, содан кейін F2 (толыққанды көмек) пернесін басу керек.
Cursor sensitive help can also be provided on commands but it's not required. If help has been provided one can view help for a parameter by moving the cursor to the desired parameter field and pressing F1 (help). To get help for the entire command itself (and all of its parameters) the user would press F1 anywhere on the prompt display and then press F2 (extended help).
Дұрыс команданы табу
V7R3 нұсқасында 2262 құрастырылған IBM командалары бар, бірақ жүйенің бірнеше мүмкіндіктері оларды табуды жеңілдетеді. Осы еңбекті үнемдейтін мүмкіндіктер: стандартталған аббревиатуралар, командаларды топтастыру мәзірлері және команда таңдауы.
There are 2,262 built in IBM commands contained in V7R3, but finding them isn't all that hard because of several designs of the system that make life easier. These labor saving designs are: Standardized Abbreviations, Command Grouping Menus, and Command Selection.
Стандартталған қысқартулар
IBM әзірлеушілері команда атауларын жасау үшін қолданылатын аббревиатураларды стандарттады. "change" сияқты етістіктер әрқашан CHG, "display" – DSP, "work" – WRK, "create" – CRT түрінде беріледі, және т.б. "program" сияқты объектілер әрқашан PGM, пайдаланушы USR, модуль MOD, сервер SVR және т.б. болып белгіленеді. Жүйеде қолданылатын барлық мүмкін етістіктер мен объектілерді VERB және SUBJECT мәзірлерінен көруге болады, тек GO VERB немесе GO SUBJECT командаларын енгізіңіз. Сол сияқты, "Control Language Programming" CLP деп қысқартылды, ал бастапқы код түрі тиісінше CLP болды. ILE бағдарламалау моделі енгізілгеннен кейін, бастапқы код түрі "CLLE" деп өзгертілді.
The IBM developers standardized the abbreviations used to create command names. Verbs like change are always rendered as CHG, display as DSP, work as WRK, create as CRT, etc. Subjects like program are always PGM, user is USR, module is MOD, server is SVR, etc. You can see every possible verb and subject used on the system in the VERB and SUBJECT menus, just enter the commands GO VERB or GO SUBJECT. Likewise, "Control Language Programming" was abbreviated CLP, and the source type was accordingly CLP. With the introduction of the ILE programming model, the source type was changed to "CLLE".
Командаларды топтастыру мәзірлері
VERB және SUBJECT мәзірлері командалық топтама мәзірлерінің құрамына кіреді. Кез келген үш (немесе төрт) әріпті аббревиатура үшін, оған арналған CMD әріптерімен басталатын мәзір болады. Демек, барлық CHG командаларын көру үшін пайдаланушы GO CMDCHG командасын іске қосады. Бағдарламалық командалар үшін CMDPGM мәзірі қолданылады. Командалық топтама мәзірлерінен өзге де мәзірлер бар. Мәзір жүйесіне кіру үшін бос команда жолында F4 пернесін басу қажет.
The VERB and SUBJECT menus are part of what are called the Command Grouping Menus. For every Three (or four) Letter abbreviation there is a menu devoted to it that starts with the letters CMD. So to see all CHG commands the user would execute the command GO CMDCHG. For program commands the menu would be CMDPGM. There are other menus besides the Command Grouping Menus. The starting point for the menuing system can be accessed by pressing F4 on an empty command line.
Команданы таңдау
Егер команданың тек бір бөлігі ғана белгілі болса немесе үшінші тарап бағдарламалық жасақтамасы қолданылса, онда команданың белгілі бөлігін енгізіп, жұлдызшаны (*) қосыңыз (бұл оны жалпылайды) және Enter пернесін басыңыз. Жүйе содан кейін жұмыс кітапханасы тізімінен енгізілген жалпы атауға сәйкес келетін командалар тізімін көрсетеді. Содан кейін тізімді парақтап, қажетті команданы іздеп, оны 1-ші таңдау арқылы іріктеуге болады. Жүйе осы функцияны орындау үшін SLTCMD командасын пайдаланады. Егер кітапханадағы барлық командаларды іріктегіңіз келсе, бұл команданы шақырып, *ALL* арнайы мәнін енгізіңіз.
If one only knows part of a command or if third party software is being used where the commands don't conform to the AS/400 abbreviation standard then you would enter that part of the command that is known, attach an asterisk (to make it generic), and press enter. The system will then display a list of commands in the job's library list that match the generic names just typed. One can then page through the list looking for the command needed and then select it using option 1. In the background the system is using the SLTCMD command to perform this function. If one wants to select all commands in a library then prompt this command and enter the special value *ALL.