Кіріспе

Америкалық ойыншық компаниясы

American Flyer – Америка Құрама Штаттарында өндірілетін ойыншық пойыздар мен модельдік теміржолдың бренді.

Чикаго дәуірі, 1907-1938

American Flyer компаниясы 1950 жылдары шығарған S габаритті пойыздарымен танымал болғанымен, бастапқыда жарты ғасыр бұрын құрылған тәуелсіз компания еді. Чикаго, Иллинойс қаласындағы ойыншық шебері Уильям Фредерик Хафнер 1901 жылы «Toy Auto Company» компаниясында жұмыс істеген кезде ойыншық көліктеріне арналған сағаттық механизмді ойлап тапты. Уильям Хафнердің ұлы Джонның естеліктеріне сәйкес, 1905 жылға қарай ол O габаритті рельстерде жүретін сағаттық механизммен жұмыс істейтін пойызды жасады. Хафнердің досы Уильям Огден Коулман 1906 немесе 1907 жылдары Чикагодағы құлдырап бара жатқан «Edmonds Metzel Hardware Company» аппараттық компаниясын бақылауға алды. Хафнер мен Коулман 15 000 долларлық тапсырыстар алғаннан кейін «Edmonds Metzel» компаниясының бос өндірістік қуатын пайдалана отырып, ойыншық пойыздарды шығара бастады. 1907 жылға қарай екі американдық саудагер – «G. Sommers & Co.» және «Montgomery Ward» компаниялары Хафнер-Коулман, яғни «Edmonds Metzel» пойыздарын сата бастады. 1908 жылы «Edmonds Metzel» пойыздарға «American Flyer» брендін қабылдады, ал 1910 жылы «Edmonds Metzel» аппараттық бизнесінен бас тартып, атын «American Flyer Manufacturing Company» деп өзгертті. Бастапқыда «American Flyer», сондай-ақ «Chicago Flyer» бюджеттік бренд болатын, сол кездегі нарық көшбасшысы «Ives» компаниясының бағасын төмендетіп ұсынды. Пойыздар танымал болды және «American Flyer» компаниясы өнімдерін кеңейтті. Алайда компанияның қарқынды өсуі Хафнер мен Коулман арасындағы қарым-қатынасқа керіспіршілік тудырды. 1913 жылы Хафнер компаниядан кетіп қалды. Пойыздар сәтті болған жағдайда компанияның маңызды бөлігі беріледі деп сенген Коулман, Хафнердің бұл опцияны пайдалану туралы өтінішіне бас тартты. Хафнер «Overland Flyer» деп аталатын пойыздар желісін шығарған «Hafner Manufacturing Company» компаниясын құрды. «Sommers» компаниясы дереу «American Flyer» пойыздарын сатуды тоқтатып, Хафнердің брендіне көшті. Бастапқыда Хафнер мен «American Flyer» өнімдерінің желілері өте ұқсас болды, бұл олардың бірдей құралдарды пайдаланып жасалғанын көрсетеді. Бұл екі компанияның да ынтымақтастығын жалғастыру мүмкіндігін білдіреді. Хафнердің бизнесі 1951 жылға дейін сағаттық механизммен жұмыс істейтін пойыздарды өндіруші ретінде сақталды, содан кейін ол бизнесін «All Metal Products Company» компаниясына сатты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде «American Flyer» компаниясының бизнесі өсті, бұл сол кезге дейін АҚШ-тың ойыншық пойыз нарығында үстемдік құрған неміс өндірушілерін тоқтатып тастады. Осы кезеңде «American Flyer» велосипед және мотоцикл ойыншықтарын енгізіп, нарықты төмен бағалы және жоғары бағалы желілерге бөлді, сондай-ақ Уильям Хафнердің бұрынғы дизайндарынан алшақтады. 1918 жылы «American Flyer» өзінің алғашқы электрлік пойызын ұсынды, ол O габаритті модель болатын және сағаттық механизмдің орнына электр моторы орнатылған қарапайым модель еді. Бұл сол кездегі әдеттегі практика еді. Сол жылы Уильям Коулман қайтыс болды және оның ұлы Уильям Огден Коулман кіші компанияны басқарды. Сол кезде «American Flyer Manufacturing Co.» компаниясының фабрикасы мен әкімшілік кеңселері Чикаго қаласындағы 2219-2239 South Halsted Street мекенжайында орналасқан еді. Фабриканың жеке теміржол жағалары мен доктары болды, бұл машиналарды тиеу-түсіру үшін ғимараттың ішіне жылжытуға мүмкіндік берді. 1925 жылы «American Flyer» кең габаритті электр пойыздарын жоғары бағамен ұсына бастады, бұл нарықтың жоғары сегментіндегі «Lionel Corporation» компаниясымен бәсекелесуге тырысты. 1920 жылдары «American Flyer» компаниясы, көптеген бәсекелестері сияқты, жақсы нәтижелер көрсетті, ең табысты жылдары жарты миллионнан астам пойыз сатты, бірақ Ұлы депрессия кезінде қиындыққа тап болды, сол кезде компанияның назары экономикалық O габаритті пойыздарға қайта ауысты. 1928 жылы «American Flyer» компаниясының бәсекелесі «Ives» банкротқа ұшырады. «American Flyer» және «Lionel» бірлесіп «Ives» компаниясын сатып алып, 1930 жылға дейін басқарды, содан кейін «American Flyer» өзінің үлесін «Lionel» компаниясына сатты. Бірлескен операция кезінде «American Flyer» «Ives» компаниясына машина корпустары мен басқа да бөлшектерді жеткізді. 1930 жылдардың басында «American Flyer» компаниясы күшейген бәсекелестікке тап болды, әсіресе нарықтың төменгі сегментінде. 1931 жылы «Flyer» компаниясы бәсекелестері сияқты 4 доллардан төмен бағаға сатуға арналған электрлік пойыз жиынтығын шығара алмайтынын мәлімдеді. Алайда үш ай ішінде компания өз шешімін өзгертті және 3,95 долларға сатылатын трансформаторы жоқ пойызды шығарды, ал 1932 жылы 3,50 долларға сатылатын трансформаторы бар жиынтықты ұсынды. Сату өсті, бірақ компания пайда таппады. Басқа ойыншықтар нарығына кеңейту де сәтсіз аяқталды.

А. С. Гилберт компаниясы, 1938-1966

1937 жылдың желтоқсанында У.О. Коулман «Америкалық (Чикаго) Флайер» компаниясын Альфред Карлтон Гилбертке сатты, ол ғасырдың басында жас сиқыршыларға арналған Mysto Magic жиынтықтарын жасап, ойыншық индустриясында танымал болған бұрынғы Олимпиада чемпионы, шестікпен секіруші еді. 1913 жыл шамасында оның A. C. Гилберт компаниясы Erector Set металл құрылыс жиынтықтарын шығарды, олар ағылшын Meccano жиынтықтарынан шабыттандырылған, сондай-ақ АҚШ-тағы дистрибьюторы болды. Екі ойыншық магнаты Нью-Хейвендегі Гилберт қорығында түсірілімді аяқтағанда, Гилберт ойыншық пойыздарын жасау туралы ойлап отырғанын айтты. Коулман оның орнына өзінің қиын жағдайдағы «Америкалық Флайер» компаниясын Гилбертке, пайданың бір бөлігін алу шартымен беруге келісті. Гилберт дереу келісті. Гилберт компанияны Чикагодан Нью-Хейвенге, Коннектикут штатына жылдам көшіріп, өнім желісінің бір бөлігін қайта жобалады. Бастапқы өзгерістерге «slot & tab» байланыстырғыштарын жоғары бағалы 10 дюймдік жүк вагондары мен бу локомотивтерінде «link and pin» жартылай автоматты байланыстырғыштармен алмастыру кірді. 1938 жылғы каталогта үш егжей-тегжейлі және O габаритті бу локомотивтері ұсынылды: Атлантик (4-4-2), Тынық мұхиты (4-6-2) және 0-6-0 локомотиві. 1938 жылдан 1941 жылға дейін Гилберттің «Tru Model» 3/16" O габаритті пойыздары өндірілді. Бұл желідегі локомотивтер нақты масштабтағы көшірмелер болды. Reading Lines Atlantic, Pennsylvania K5 Pacific, NYC Hudson, B&O ағынды локомотиві (Royal Blue), UP Northern (4-8-4) және NKP 0-8-0 локомотиві. Бұл желі кейіннен соғыстан кейінгі 3/16" масштабты немесе екі рельсті S габаритті желіге айналды. Сондай-ақ, оның HO өнімдері 1938 жылғы каталогта ұсынылды. HO рельсінің бастапқы дизайны стандартты электр пойыздарынан ерекшеленді: рельстер литографиялық төсемеге орнатылды. Гилберт 3/16" 'S' масштабты пойыздарды ұсынған алғашқы американдық компания емес еді. Кливленд (Огайо) Модель және жабдықтау компаниясы 1937 жылға дейін өздерін ұсынды («CD» деп аталды). Бірақ кіші масштаб (1:64) 1939 жылғы каталогта, сары, қара және ақ мұқабасында Дүниежүзілік көрменің суреттері болғаннан кейін танымал болды. Қымбат, ауыр және егжей-тегжейлі локомотивтер мен вагондар цинк қорытпасынан жасалған корпустарға ие болды. HO вагондары сияқты, локомотивтер мен вагондар толықтай дайын және жинақталған түрде ұсынылды. 1940 жылғы каталогта қосымша локомотивтер, вагондар мен аксессуарлар қосылды. Бұған мырышталған металдан жасалған арзан локомотивтер, сондай-ақ боялған мырышталған болаттан жасалған арзан жүк және жолаушылар вагондары кірді. 3/16 масштабты пойыздар O габаритті рельстерде жүруге арналған, олардың қисық бөлімдері 20 дюймдік радиуспен (40 дюймдік шеңбер құрайтын) жасалған. Маңыздысы, пойыздар толық автоматты байланысқа және ажыратуға ие болды, бұл функционалды жағынан Lionel-мен салыстыратын еді. Lionel-дің қымбат және күрделі дизайнынан (әр шассиде соленоид және электрлік жинағыш болды) айырмашылығы, A. F. 'link & pin' (немесе 'арпун') байланыстырғыштары гравитацияға негізделген. 1937 жылғы сыбызғы жарнама тақтасы мен тректердің жаңартылған нұсқаларын қоспағанда, 1941 жылғы каталогта ұсынылған барлық өнімдер Гилберттің меншігінде жасалған. «Чикаго» өнімдері алынып тасталды. Каталогтар мен қаптамада масштабтың дәлдігіне баса назар аударылды. Материалдардың жетіспеушілігіне байланысты (Lend Lease бағдарламасы) 1942 жылғы каталогта жаңа өнімдер ұсынылмады, ол алдыңғы басылымнан сәл ғана өзгеше болды. Бағалар қоса берілген жеке парақта жазылған, бірақ бауланған беттерде жазылмаған. Тіпті жиынтық нөмірлері (мысалы, 4117) өзгертілмеді. 1942 жылғы басылымның мұқабасы 1941 жылғыдан кішкентай қызыл әріптермен жазылған қолжетімділік туралы ескертумен ерекшеленді. 1942 жылдың жазында Гилберт (көптеген өндіріс компаниялары сияқты) Федералды соғыс уақытындағы шектеулерге байланысты электр пойыздарын және басқа металл тұтынушы өнімдерін жасауды және қызмет көрсетуді тоқтатуға мәжбүр болды. Ол 1946 жылға дейін «Америкалық Флайер» каталогтарын жарияламады. Өндірістің тоқтатылуы компанияға өзінің өнімдерін нарық көшбасшылары Маркс пен Лионельден одан әрі ажыратуға мүмкіндік берді. 1945 жылдың жазында 3/16 масштабты O габаритті пойыздарды шектеулі көлемде қайта жасауды бастады. Бұл ретте, бірдей өлшемді өнімдер әлдеқайда нақты екі рельсті (T профильді рельсті) жолда жүруге арналған. 1939 жылғы каталогта алғаш рет пайда болған өшірілген металдан жасалған локомотивтер, тендерлер мен вагондардың егжей-тегжейлі дизайны қайтадан пайда болды. Локомотивтер мен тендерлер өшірілген металдан жасала берді, бірақ вагондардың корпустары пластиктен жасалды. 1946 жылғы каталогтың екі беті жеңіл вагондардың жүру артықшылықтарын көрсетті. Алайда, олар вагондарға салмақ қосу қажеттігін білді. Вагондардың аударылып кетпеуі үшін металл төменгі жағы мен шассиі қажет болды. 3/16 масштабты O өнімдерінде ұсынылған «link & pin» автоматты байланыстырғыштар кішкентайырақ болды, ал бастапқыларындағы синтерленген металл пластикпен ауыстырылды. Оларға да, вагондардың байланысуы үшін қажетті құлыптау позициясына түсіп кетпеуіне байланысты, кейіннен металл салмақтар қосылды. Премиум O габаритті тендерлердің шұғына механизмі түтін шығару үшін қайта жасалды, ол кабинаның арт жағынан шығып, локомотивтің түтін шығаратын құбырына қосылатын қара резеңке түтік арқылы жеткізілді. Өнімдердің салыстырмалы түрде нақты масштабы мен екі рельсті тректің арқасында, бұл пойыздар (әлі Гилберт тарапынан «S» габаритті» деп аталмаған) үш рельсті O габаритті әріптестеріне қарағанда әлдеқайда реалистік болды. Гилберт 1947 жылға дейін O габаритті вагондарды ұсынуын тоқтатты, бірақ O габаритті бөлшектерді ұсынуын жалғастырды. Өнім желісі жақсарылып, кеңейтілді. Шұғына/түтін шығару механизмі тендерлерден локомотивтерге көшірілді. Артықшылықтарына жеке моторды (қуатты жоғалту және құн) жою және шұғынаның айналу дөңгелектерімен синхрондылығын қамтамасыз ету кірді. 1949 жылғы желіде локомотивтердің DC нұсқалары ұсынылды. Бір тректе екі түрлі локомотивті (біреуі AC) дербес басқаруға болады. 1940 жылдан бері ұсынылмаған дизель локомотивтері 1950 жылғы желіде ұсынылды. 1946 жылы Лионель де соғыстан кейінгі пойыздарын ұсынды. Олар да түтін шығарды, сондай-ақ өте реалистік және соленоид негізіндегі байланыстырғыштарды ұсынды. Жақсартылған байланыстырғышпен, олар да өте реалистік синтерленген металл шассилерін ұсынды. 1952 жылы бірнеше премиум жиынтықтарда A. F. нұсқасының байланыстырғыштары және синтерленген шассилер болды. Бірақ келесі жылы «link & pin» байланыстырғыштары мен штампталған болат шассилер тоқтатылды. Гилберт жаңа байланыстырғыштарды ескі шассилерге орнатуға арналған түрлендіру жиынтықтарын ұсынды. Танымал болғанына қарамастан, «Америкалық Флайер» әрқашан нарықтың жоғарғы сегментінде Лионельден кейінгі екінші бренд болды. Луи Маркс және компания төменгі сегментті басып алған, ал бірнеше басқа брендтер нарықтың кіріс деңгейіне бекітілген, Лионель мен «Америкалық Флайер» премиум статусын бөлісті. Екі компанияның жанкүйерлері арасында бүгінге дейін жалғасып келе жатқан бәсеке пайда болды. Гилберт соғыстан кейін HO пойыздарын ұсынуды жаңартты, бірақ DC моторларын ауыстырудан және вагондарды пластиктен жасап жеңілдетуден басқа, өнімдер 1951 жылға дейін күшті дамыған NMRA (Ұлттық модельдік теміржол қауымдастығы) байланыстырғыштары мен рельс стандарттарына сәйкес келмеді. HO саласындағы салыстырмалы түрде ұзақ тәжірибесіне қарамастан, Гилберттің үлесі тұрақты түрде төмендеді. Мәдени және техникалық өзгерістер, сондай-ақ бәсекелес мүдделер (телевизия, ғарыш жарысы, слот машиналарын т.б.) үлкен HO пойыздарын ескірген деп санауға алып келді. Сонымен қатар, дискаунтты дүкендердің көбеюі ойыншық поезд компанияларының дәстүрлі дистрибуция желісіне (яғни, шағын хобби дүкендері, аппараттық және басқа да дүкендер) зиян келтірді. Дискаунт…

Лайонел, 1979 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1967 жылдың мамыр айында Lionel Corporation өзінің қаржылық қиындыққа тап болып тұрғанына қарамастан American Flyer тауашасын және құрал-жабдықтарын сатып алғанын хабарлады. 1967 жылдың 29 мамырында The Wall Street Journal газетінде жарияланған мақалада келісімге мән берілмеді, онда былай делінген: «Елдегі ең танымал екі теміржол біріктірілуде және Мемлекетаралық сауда комиссиясына мүлде қызық емес». Lionel-дің бұрынғы қазынашысы Роберт А. Стейн Lionel-дің келісімді бастамағанын айтты; екі компания да есеп айырысу бөлімдерін Walter Heller & Co-ға тапсырған, олар осы мәмілені бастады. Жылдар бойы жарияланған түрлі есептерде келісімнің құны 150 000 долларға бағаланса, Стейннің есте сақтауынша, Lionel жай ғана 300 000 – 400 000 долларлық American Flyer тауарларын Heller-ге сатты, құрал-жабдықтардың орнына, кейбір мәліметтер бойынша, ол бірнеше уақытқа паркингте пайдаланылмастан, қараусыз қалды. Lionel Corporation ешқашан American Flyer пойыздарын өндірген емес. Екі жыл ішінде Lionel Corp. банкротқа ұшырады және өзінің теміржол желілерін General Mills компаниясына сатты, соның ішінде пайдаланылмаған American Flyer құрал-жабдықтары да бар. 1979 жылы General Mills компаниясының Lionel бөлімшесі осы атаумен Flyer өнімдерін қайта шығара бастады. 1984 жылы General Mills компаниясы Lionel Co. ойыншықтарды шығаратын Kenner компаниясына сатты. Бір жылдан кейін компанияны Детройттегі ойыншық пойыз коллекционері Ричард Кунг сатып алды. Он жылдан астам уақыт бойы Кунг Lionel және American Flyer брендтерін дамытты, 1990 жылдардың басында ойыншық пойыз хоббиінің қайта жандануынан дем алды. 1996 жылы Кунг Мартин Дэвис басқарған Чикагодағы ұлттық қайта құру фирмасы Wellspring Partners LLD компаниясына көпшілік үлесін сатты. Кунг шағын пайыздық үлесін сақтап қалды, ал рок жұлдызы Нил Янг, тағы бір ойыншық пойыз жанкүйері, кішігірім инвестор болды. Янгтың үлесіне 1992 жылы пойыздарға арналған дыбыс жүйесін (RailSounds) жобалау, сондай-ақ бірегей радиобақылау жүйесі Trainmaster Command Control (TMCC) кірді. Жаңа компания Lionel, LLC деп аталды. American Flyer брендінің атауы Lionel, LLC басшылығымен сақталды, бірақ Lionel-дің жарнамалық және маркетингтік басымдығы өзінің O және O27 өлшемді өнімдерін насихаттауға бағытталған сияқты. Шынайы American Flyer жанкүйерлері бұл тар бағыт мүдделер қақтығысына әкеледі және жаңа пойыз операторлары арасында S Gauge өсуіне кедергі келтіреді деп мәлімдейді. American Flyer брендімен шығарылған өнімдердің көп бөлігі Lionel, LLC компаниясы сатқан 1950 жылдардағы дизайнның қайта шығарылуы болып табылады. American Flyer-ді ұзақ жылдар бойы жақсы көретіндердің бір шағымы – Lionel Flyer-ді ойыншық пойыздардың көпшілігіне тартымды ете алмайды, керісінше, Flyer коллекционерлерінің шағын нарығына назар аударады. Алайда, өзгерістердің желдері соғып тұр. 2002 жылдан бері жыл сайын Lionel American Flyer ұсыныстарын арттырып келеді, бұл 3/16" S калибріне деген сұраныс артып келе жатқанын көрсетеді. 2004 жылдың соңында Lionel жаңа булы локомотивін шығарды. Барлық жаңа құралдарды пайдаланып, American Flyer атауымен шығарылған Майк – 1950 жылдардың соңынан бері алғашқы американдық Flyer булы локомотивінің дизайны. TMCC (Lionel-дің меншікті сымсыз қашықтан басқару технологиясы) және керемет дыбыс чипі/жүйесі (TrainSounds) бар Майктер жоғары сатылым көрсетті және олардың табысы болашақта осындай мәселелерге әкелді. 2006 жылдың соңында Lionel өзінің ең үлкен булы локомотивінің жаңартылған нұсқасын, әйгілі 4-8-4 Northern және күлгін Union Pacific Northern түтін дефлекторларымен (слон құлақтары) жеткізуді бастады; екі жаңа нұсқада да цифрлық дыбыстар бар. 2006 жылдың соңында немесе 2007 жылдың басында TMCC және RailSounds мүмкіндіктері бар жаңа жоғары сапалы Тынық мұхиты (4-6-2) болады. Сонымен қатар, 2006 жылы Lionel жаңадан құрастырылған жолаушылар флотын шығарды. Бұл ауыр салмақты стильдегі вагондар бұрынғы Flyer дизайнының қайта жасалуы да, Lionel 027 жылжымалы құрамның қайта қолданылуы да емес (кейбір Lionel / Flyer жүк вагондары сияқты). Сондай-ақ 2007 жылы Lionel American Flyer тректерін сата бастады, танымал 19 дюймдік радиус қисығы осы күнге дейін қол жетімді емес. 2008 жылы Lionel TMCC және Railsounds компаниясымен American Flyer Big Boy альбомын шығарды. Жолды өндіру лицензиясы Мори Кляйнге тиесілі болды, оның K Line 0 калибрлі пойыздар бренді 1980 және 1990 жылдардағы ойыншық пойыздардың қайта жандануында және 21-ші ғасырда Lionel-мен бәсекелесті. ғасыр. K Line соңғы жылдары қиындықтарға тап болғанда, оны Lionel LLC сатып алды, содан кейін Flyer тректерін және екі 0 калибрлі локомотив дизайны үшін құралдарды алды; UP Big Boy және C&O Allegheny. Екі локомотив те 1/60 масштабта жасалған, сондықтан кішкентай макеттері және тар радиусты қисықтары бар 0 калибрлі операторлар басқа жағдайда алып локомотивтерді пайдалана алады. Алайда, олардың 1/64 масштабқа жақындығы оларды American Flyer желісін дамытуға қолайлы етті, әсіресе Lionel 0 масштабты өнімдері үшін құралдарға ие болғандықтан. Ұзақ кешігуден кейін компания 2009 жылдың желтоқсанында Big Boy-ды жеткізді. Allegheny туралы әлі ұсыныс жасалмады, бірақ коллекционерлер мен жанкүйерлер ағымдағы ұсыныспен сәтті сату компанияны одан әрі іске қосуға ынталандырады деп үміттенеді. Lionel-дің жаңа құралдарға салған инвестициясын көптеген S масштабты жанкүйерлер өндірушінің нарық сегментіне, сондай-ақ брендке, калибрге және хоббиге деген адалдығының белгісі ретінде қарастырады.