Кіріспе
Америкалық ойыншық пойыз өндіруші, 1868 жылдан 1932 жылға дейін жұмыс істеген Ives Manufacturing Company, 1910 жылдан 1924 жылға дейін АҚШ-тағы ойыншық пойыздардың ең ірі өндірушісі болды, содан кейін Lionel Corporation сату көлемі бойынша оны басып өтті.
The Ives Manufacturing Company, an American toy manufacturer from 1868 to 1932, was the largest manufacturer of toy trains in the United States from 1910 until 1924, when Lionel Corporation overtook it in sales.
Ерте тарих
Айвс компаниясы Коннектикут штатының Плимут қаласында Плимут колониясының губернаторы Уильям Брэдфордтың ұрпағы Эдвард Айвспен құрылды. Компания бастапқыда ыстық ауа әсеріне орай аяқтары қозғалатын қағаз қуыршақтар шығарды, бірақ көп ұзамай ойыншықтардың кең ауқымын, соның ішінде нағыз ұңғымен атуға арналған ойыншық зеңбіректер, сондай-ақ сағат механизмімен жұмыс істейтін қуыршақтар мен жануарларды шығара бастады. Сағат механизмімен жұмыс істейтін ойыншықтарды Джером Секор, Натан Уорнер және Артур Хотчкисс жасады. 1880 жылдары Айвс осы ойыншықтардың жетекші өндірушісіне айналды. Оның үлгілері арзанға сатылатын басқа ойыншықтармен көшірілгендіктен, компанияның назары пойыздарға ауысты. Айвс пойыздары қалайыдан немесе құйма темірден жасалып, бастапқыда сағат механизмімен, ал кейін электр қуатымен жұмыс істеді. 1900 жылдың 22 желтоқсанында қатты өрт шығып, Ives & Williams компаниясының негізгі зауытын қиратты, ғимаратты және құйма темірден ойыншықтар жасауға қажетті барлық қалыптарды, бөлшектерді және құралдарды жойды. Өрт Уильям Р. Хаберлиннің 1901 жылғы қайта жобалауына себеп болды, нәтижесінде Айвстің рельстік жолмен жүретін алғашқы ойыншық пойыз жасалды. 1901 жылы Уильям Р. Хаберлин мен Тимоти Ф. Хейзден жалға алынған орында Ives Manufacturing Company компаниясы Америка Құрама Штаттарында алғашқы "O" калибрлі пойыздарды шығара бастады, олар жиналмалы рельстік жолмен жүрді. Пойыздарды ойыншықтың ішіндегі сағат механизмімен қамтамасыз етті, ал сол жылғы жалпы сату 2600 долларды құрады (қазіргі шаралармен шамамен 94000 доллардың сатып алу қабілетіне тең). 1901 және 1902 жылдары пойыздардың, вагондардың және рельстердің штамптау өндірісі Хаберлин мен Хейстің Bridgeport Tool & Die компаниясына тапсырылды. Ақырында, өрт Ives Manufacturing Company компаниясына тиімді болды, өйткені сақтандыру ақшасы заманауи жабдықтармен жарақтандырылған зауыт салуға мүмкіндік берді. Ол кезде бірнеше компания электр пойыздарын сатса да, Айвс сағат механизмін таңдады, себебі көптеген АҚШ үйлерінде әлі де электр қуаты болмады. Бастапқыда Айвстің ең үлкен бәсекелесі отандық өндірушілер емес, неміс импорты болды. Айвс 12 жасар америкалық балаға бағытталған маркетингтік науқанға жауап берді, олар олардың идеалды демографиялық тобы еді. Науқандары жігіттерге бизнес серіктестері ретінде сөйлеп, Айвстің ойдан шығарылған темір жолы, Ives Railway Lines-тың табысы олардың ақылды басқаруына байланысты екенін айтты. Бұл науқан компанияның брендіне адалдығын арттырды және олар 1910 жылдан бастап Лайонел оларды 1924 жылы сату көлемі бойынша басып озатынша дейін ойыншық пойыздардың ең ірі өндірушісі болды.
On December 22, 1900, a disastrous fire struck and destroyed the Ives & Williams Company main factory, destroying the building and all the patterns, parts and tools for manufacturing the cast iron toys. The fire prompted a re design by William R. Haberlin for 1901 that resulted in Ives' first toy train that ran on track. In 1901, The Ives Manufacturing Company, in a space rented from William R. Haberlin and Timothy F. Hayes, began producing the first "O" gauge trains in the United States to run on a fabricated sectional track. The trains were powered by clockwork machinery inside the toy, and sales for the year totaled $2,600 (equivalent to about $94,000 of purchasing power in today's money). In 1901 and 1902, the die stamping production of trains, cars and track was subcontracted out to Haberlin and Hayes Bridgeport Tool & Die. In the end, the fire benefited the Ives Manufacturing Company, as the insurance money permitted it to build a modern factory with state of the art tooling. Although several companies were selling electric trains at the time, Ives opted to remain with clockwork, partly because many U. S. homes still lacked electricity. Initially, Ives' greatest competition came from German imports, and not from domestic manufacturers. Ives' response was with a marketing campaign targeting the American twelve year old boy, which was their ideal demographic. Its campaigns addressed boys as business partners, telling them that the success of Ives' fictional railroad, Ives Railway Lines, depended on their shrewd management. The campaign succeeded in building brand loyalty for the company, and they would go on to become the largest manufacturer of toy trains from 1910 until Lionel overtook them in sales in 1924.
Уильям Р. Хаберлин
Уильям Р. Хаберлин – 1901 жылы алғашқы Ives O-өлшемді ("O" өлшемді) сағаттық пойыз желісі үшін барлық құралдар мен қалыптарды жасаған адам. Темір локомотивтердің пішіндері (Чарльз А. Хотчкисс жасаған, Model Craftsman журналының 1944 жылғы наурыз санында айтылған) және сағаттық механизмдердің өзі (The Reeves Manufacturing Company компаниясы Нью-Хейвенде, Коннектикут штатында, кейін Милфордта, Коннектикут штатында өндірілген) осы желіге кіретін барлығы Хаберлин мен оның серіктесі Т. Ф. Хейздің (Тимоти Ф. Хейздің) Бриджпорттағы құрал-жабдық шеберханасында, Hayes & Haberlin Machine Company компаниясында жасалған. Бұл жұмысқа Америка Құрама Штаттарында қалайыдан рельстерді өндіруге арналған алғашқы құралдар мен машиналар кірді. Бірінші жылы Ives рельстерді жылдам орнатуға асыққандықтан, рельстер мен тіреулер үшін соққылы балғалар жиынтығы жасалды. Қалайы алдымен жолақтарға кесілді, содан кейін соққылы балғаның астына қойылды. Келесі жылы Хаберлин мен Хейз рельстер мен тіреулерді парақ қалайыдан кесу үшін қолданылатын пневматикалық пресс үшін стандартты қалыптар жасады. Бір күнде 30 мың рельс жасауға болады; 1902 жылы жұмыс күні он сағаттан тұратын. Ives рельстерін илеуге арналған машинаны кейінірек ғана жасады (1907-1908 жылдары, Хаберлин Ives Manufacturing Company компаниясын тастап, ағасы Джон Э. Хаберлинмен бірге Нью-Джерси штатының Вест-Оранж қаласындағы Эдисон зертханасында Сэр Томас Эдисон үшін құрал жасаушы/машинист ретінде жұмыс істеді). Кейін Хаберлин Ives үшін толықтай жұмыс істеді, құрал жасаушы ретіндегі тәжірибесін олардың барлық алғашқы қалыптарын жобалау және машинамен жасау үшін пайдаланды. Компанияда жұмыс істеуге шешім қабылдаған кезде Ives оның құрал-жабдық шеберханасын, Hayes & Haberlin Machine Company компаниясын сатып алды, бұл оның ауысуына көмектесу үшін жасалды. 1906 жылы Хаберлин Ives компаниясын тастап, өзі үшін қалыптар жасауды бастады, 1907 жылдың 6 сәуірінде Коннектикут штатының Бриджпорт қаласында (Ives пен Хаберлиннің туған қаласы) American Miniature Railway Company компаниясын құрды. Компания Американың алғашқы қалайыдан жасалған рельстер өндірушілерінің ең нашары болды, тек соңғы кезде ғана танымал болды. Бастапқы желіні жобалап және салғаннан кейін, Хаберлиннің жаңа компаниясы 1912 жылға дейін Ives-ке ұқсас желіні жасап, өндірді.
Электр пойыздары
Ives 1910 жылы алғашқы электр пойыздарын шығарды, бұл American Flyer сияқты компаниялардың сағаттық пойыздардың бағасын төмендетуіне жауап ретінде жасалды. Ives бастапқыда электр пойыздарын O және 1 өлшемдерінде өндірді. Ives пойыздарының сатылымы бәсекелестіктің күшеюіне және Lionel компаниясының қарқынының артуына байланысты төмендеді, соңғысы өзінің алғашқы электр пойыздарын шамамен он жыл бұрын шығарған. Осы уақытта құрылыс ойыншықтарының танымалдылығы артып, Ives 1913 жылы Meccano және Erector Set сияқты Struktiron құрылыс ойыншығын шығарды. Бұл жиынтық бәсекелестері ұсынбаған бөлшектерді ұсынғанымен, аса сәтті болмады және Ives 1917 жылы оны нарықтан алып тастады. Бірінші дүниежүзілік соғыс компанияға әртүрлі әсер етті. Бір жағынан, Германиядан импортты тоқтатып, Ives-тің нарықтағы үлесін арттырды. Алайда, Ives-тің географиялық орналасуы пойыздар жасау үшін қажетті материалдарды әкелуді және дайын өнімдерді тасымалдауды қиындатты. Нью-Йорк пен Чикагода кеңсесі бар Lionel және American Flyer компаниялары мұндай қиындыққа тап болмады. Сонымен қатар, Ives-тің шалқаруы оған соғыс уақытында тиімді мемлекеттік өндіріс келісімшарттарын алуға мүмкіндік бермеді. Нәтижесінде, Ives соғыстан қаржылық пайда алмады. Соғыстан кейін Ives, бәсекелестері Lionel және American Flyer компанияларымен бірге, жаңадан пайда болған американдық ойыншық поезддері индустриясын дамыту үшін қорғау тарифін қолдауға сәтті әрекет етті. Нәтижесінде, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін шетелдік бәсекелестік өте төмен болды, әсіресе Ives өзін орналастырған нарықтың жоғарғы сегментінде. Пойыз сатудың маусымдық сипаты Ives үшін үнемі алаңдау тудырды, ал Эдвард Айвстің ұлы және мұрагері Гарри Айвс компанияны жазғы маусымда қолдау үшін ойыншық қайықтарды сату арқылы тағы бір рет әртараптандыруға тырысты. 1917 жылы шығарылған алғашқы қайықтар Ives O өлшемді локомотивінің сағаттық механизмімен жұмыс істеді. Алайда, дизайн шынайы көрінбеді, бәсекелес неміс дизайнның маңызды ерекшелігі болған қымбат бөлшектерден айырылды және оңай батып кетуге бейім болды. Сонымен қатар, Ives қайықтарды бояғанда грунтовка қолданбағандықтан, бояу оңай сыпырылып кетті. Ives пойыздарды жобалау және құрастыру әдістерін қайықтарға бейімдеуде қиындықтарға тап болды. Проблемаларға қарамастан, Ives 1928 жылға дейін қайықтарды өндіріп келді. Бүгінде Ives қайықтарының саны аз, бірақ бұл олардың танымалдылығының төмендігінен ме, әлде батып кетуге бейімділігінен ме, белгісіз. Гарри Айвс пен Lionel негізін қалаушы Джошуа Лионель Коуэн арасындағы кәсіби қарым-қатынас шиеленіскен болды, олар сот процестерін жүргізіп, 1915 жылдан бастап Лионель Айвстың ұсыныстарын сынап, оның машиналарын нашар деп атады және құйма темірден жасалған Айвс локомотивін көрсетті, ол үстелден құлағанда 15 бөлікке айналды, ал Лионель локомотиві сол биіктіктен құлағанда тек қана майысқан. Айвстың сапасын сынаған басқа жарнамалар да пайда болды, бірақ олар әрқашан Айвстың ең арзан өнімдерін Лионельдің ең қымбат өнімдерімен салыстырды. Айвс өзінің литографиялық өнімдері Лионельдің қарапайым эмальды екі түсті машиналарын қарағанда шынайырақ екенін дұрыс айта алса да, Лионель Айвстен үлгі алып, жарнаманы тікелей балаларға бағыттап, оның машиналарын ең шынайы деп мәлімдеді және бояуының беріктігін жоғары бағалады. Айвстың жауабы Лионельдің талаптарын жоққа шығармады, тек бәсекелестерін "технологиясы 12 жыл артта қалған" имитаторлар деп атады. Бұл Лионельдің батыл жарнамасына жете алмады. Сонымен қатар, Лионель пойыздарының бағасы төмен болды, немесе олардың бағасы Айвспен салыстыратын жағдайларда, олар үлкен болды, бұл оларды ақшаға жақсы бағаға айналдырды. Нәтижесінде, Лионель Айвспен үнемі алға басып, 1924 жылы сатуда оны басып өтті. 1921 жылы Айвс өте баяу сатылатын 1 өлшемді пойыздарды тоқтатып, Лионель бірнеше жыл бұрын енгізген Wide Gauge пойыздарына көшті, оны "Standard Gauge" деп атады. Лионель бұл атауды сауда белгісі ретінде тіркегендіктен, Айвс өзінің пойыздарын Standard Gauge деп атаған жоқ. Айвс үлкен габаритті пойыздарды атағанда тұрақсыз болғанымен, оны көбінесе кең габаритті деп атады. 1920 жылдардың басында көптеген басқа компаниялар кең габаритті нарыққа кірді, бұл тұтынушылардың өлшемге деген қызығушылығын арттырып, өндірушілерді өмір сүру үшін жаңаруға мәжбүр етті. 1924 жылы Айвс электр қуаты тоқтаған кезде бағытын өзгертетін локомотивтік қозғалтқышты ұсынды, бұл мүмкіндікті Лионель тағы екі жылдан кейін ұсынды. Лионель ұсынғаннан кейін де Айвстың ұсынысы ерекше болды, өйткені ол алға және кері бағыттармен қатар бейтарап күйін де ұсынды, ал локомотивтің фарасы поезд бейтарап күйде болғанда да жұмыс істеді. Айвс бұл мүмкіндік үшін қосымша төлем алды, оны "R unit" деп атады ( "R" - 'remote' деген сөзді білдіреді), бұл сатуды арттырды. Бұл Айвске нарықтағы көшбасшылық позициясын қайтаруға жеткіліксіз болды - 1926 жылға қарай Лионельдің кірісі Айвстің кірісінен екі есе көп болды және компания үшін нашаррақ жағдай, Айвс 1920 жылдардың ортасында шығынға ұшырады. Бұл Айвстың нарықтың төменгі сегментінде бәсекелестікке қарамастан, кіреберіс деңгейдегі модельдерін шығынға сату әрекеттерімен нашарлады. Егер Айвстың төменгі деңгейдегі өнімдері бәсекелестерінен жоғары сапалы болса, бұл клиенттерге пайдалы болды, бірақ компанияға емес.
Ұраны
Бір кезде Айвс өндіріс компаниясы "Айвс ойыншықтары ұлдарды қуантады" деген ұранды қолданды.
Банкроттық жағдай
Компанияны жаңғырту мақсатында Гарри Айвз 1927 жылы президенттік лауазымынан бас тартып, директорлар кеңесінің төрағасы болды және президенттікке сырттан Чарльз Р. Джонсонды тағайындады, бірақ проблемалар тоқтамады, ал Айвстің ең ірі кредиторы 1928 жылы сотқа шағымданып берді. Айвс банкротқа өтініш берді, оның міндеттемелері 188 303,25 долларды құрады. Айвстің Рождестволық саудадан 245 000 долларлық кіріс күтіліп тұрғандықтан, Джонсон жеке сату және жылдам есептесу өткізуге өтініш білдірді. Жеке сатуға рұқсат берілмеді. 1928 жылдың 31 шілдесінде Айвс компаниясы Лионел мен Американ Флайер компанияларына 73 250 долларға сатылды. Компания сатылған бағамен салыстырғанда төмен құн Айвстің активтеріне салынған кепілдіктермен байланысты болды. Лионел мен Флайер Айвсті бірлескен кәсіпорын ретінде басқарды, Джонсонды президенттікке, ал Гарри Айвсті директорлар кеңесінің төрағасы қызметінде қалдырды. Гарри Айвс 1929 жылдың қыркүйегінде компанияны тастап кетті және жеті жыл ішінде қайтыс болды. Айвстің жаңа иелері ойыншық қайықтардың ассортиментін дереу тоқтатты, ал Айвстің көптеген пойыз өнімдері American Flyer немесе Lionel өнімдерімен ауыстырылды, тіпті Айвстің өзінің дизайндары көбінесе нақтырақ болса да, жаңа үлгілер Лионел мен Американ Флайер бөлшектерін пайдалана отырып жасалды. Мұның бірнеше себебі бар. Лионел мен Американ Флайер Айвсті сатып алғанда, олар зауытты немесе жабдықты сатып алмады, содан кейін оларды жалға алуға мәжбүр болды. Аналық компаниялар үшін ескі Айвс жабдығын жалға алудан гөрі өз бөлшектерін жеткізу арзан болуы мүмкін. Кейбір тарихшылар Айвс жабдығы тозығы жетіп, енді пайдалануға жарамсыз деп болжайды. Үшінші фактор – Лионел мен Флайердің өндіріс процесі аз еңбек күші қажет еткендіктен, олардың үлгілерін Айвс үлгілерімен салыстырғанда өндіруге арзан болды. Назар аударарлық ерекшелік – 1929 жылы алғаш рет шығарылған Айвс 1122 локомотиві, ол нарыққа шыққан алғашқы масштабқа жақын локомотивтің үлгісі болды. Ол 4-4-2 дөңгелек конфигурациясына ие болса да, Балтимор және Огайо темір жолының Президент Вашингтон классының 4-6-2 локомотивінің танылатын көшірмесі болды. Себептері қандай болмасын, 1928 жылдан кейін Айвс өнімдері үш түрлі компанияның өнімдерінен алынған көптеген ерекшеліктерді мұра етті.
Лионель өндірісі
1930 жылы Лионель American Flyer-дың Ives-тегі үлесін сатып алып, Коннектикут штатындағы Ives зауытын жапты және өндірісті Лионельдің Нью-Джерсидегі зауытына көшірді. Лионель 1932 жылға дейін Ives брендін нарықта сақтап тұрды, содан кейін Ives-ті 1933 жылға қарай жаңа бағытта бейімдеді, бастапқы деңгейдегі пойыздарын Lionel Ives деп таңбалады, бірақ сол жылдан кейін Ives атауын толығымен жойды. Қайта шығарылғанмен, Ives атауы нарықта тұрақты түрде пайда болған жоқ. Джошуа Лайонел Коуэн кейінірек Ives-тің барлық қалыптарын Коннектикут өзеніне тастағанын айтса да, Ives-тің әсері сақталды. Лионель Ives-тің 27 дюймдік диаметрлі O калибрлі дөңгелек жолдармен жүретін арзан пойыздар жиынтығын шығару тәжірибесін жалғастырды және Ives дизайнындағы кейбір жүк вагондарын өнімдеріне қосты. Мысалы, Lionel 1680 цистерна вагоны – Ives дизайны болған және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Лионель каталогтарында сақталды. Одан да маңыздысы, 1924 жылы алғаш рет ұсынылған Ives e блогы Лионель локомотивтерінде жаңа өмірге ие болды, ал Ives дизайнының өңделген нұсқасы 1933 жылдан бастап Лионель пойыздарында пайда болды. Кейбір тарихшылар Коуэн Ives e блогын қатты қалаған және Лионельдің компанияны сатып алуының басты себебі осы болғанын айтады. Ол Лионель пойыздарында 50 жылдан астам уақыт бойы қолданылды.