Кіріспе

Сильмар – Лос-Анджелес қаласының, Калифорния штатының шағын қалалық ауданы. Сильмар Сан-Фернандо аңғарында орналасқан шағын қалалық аудан және Лос-Анджелес қаласының ең солтүстігіндегі аудан. Тарихи тұрғыдан Сильмар көптеген зәйтүн бақтарымен белгілі, оның тарихы 18-ғасырға және Сан-Фернандо миссиясының құрылуына дейін жетеді. 1890 жылы зәйтүн өндірісі жүйелі түрде басталды. Сильмар климатының да денсаулыққа пайдалы екені ескерілді, сондықтан ауданда алғашқы санаторий, содан кейін бірнеше аурухана ашылды. Сильмарда он төрт мемлекеттік және сегіз жеке мектеп бар.

Этимологиясы

1874 жылы елді мекен Морнингсайд деп аталды. 1893 жылы атауы "Силмар" деп өзгертілді, бұл "орман" және "теңіз" деген екі латын сөзінің қосылуынан жасалған, ол бір кезде аймақты жапқан көптеген зәйтүн ағаштарына сілтеме жасайды. Силмар "Лос-Анджелестің ең жоғары нүктесі" деген лақап атымен белгілі, себебі ол Лос-Анджелестің ең солтүстік ауданы болып табылады.

Зәйтүн

Сан-Габриэль тауларының етегі 1890 жылдардың аяғында Лос-Анджелес зәйтүн өсірушілер қауымдастығы тарапынан өзгертілді. 1894 жылы 1700 акрға дейін жер зәйтүн ағаштарымен егілді, ал 1906 жылға қарай бұл жер әлемдегі ең ірі зәйтүн бақшасына айналды. 1900 жылдардың басында жинау маусымында 300 жапондық жұмысқа алынып, шатырлармен құрылған ауылда орналастырылды.

Апат пен жазатайым оқиғалар

1971 жылы Сан-Фернандо жер сілкінісі кең ауқымда жарақаттар мен қиратуларға әкелді. Сильмарда екі аптадан кейін, The New York Times газетінің мәліметінше:
Аймақ соғыс алаңына ұқсайды. Оннан астам үйлер жөндеуге келмейтіндей қирап қалған. Отбасылар алдыңғы аулаларында шатырларда немесе тіркемелерде орналасып, тіпті зардап шекпеген үйлеріне де оралуға қорқады. Барлық үйлерде ішуге, тамақ дайындауға және унитазды шаюға су болмады, бірақ соңғы күндері қызмет қалпына келтірілді. Газ да, жылу да жоқ. Телефон байланысы әлі де үзілген. Әйелдер азық-түлік дүкендерін табу үшін қаладан тыс сапарлауға мәжбүр. Бұған қоса, Сильмар өздерін ұмытып қалғандай сезінеді.

1971 жылы, 1971 жылғы жер сілкінісінен кейін төрт ай өткен соң, Сильмардың астында қазылған су тоннелінде метан газының жарылуы салдарынан 17 жұмысшы қаза тапты, бұл Калифорния тарихындағы ең ауыр тоннель апаты болды. Осы оқиғаның нәтижесінде штат АҚШ-тағы ең қатаң кен және тоннельдік қағидаларын қабылдады, бұл Cal/OSHA құрылуымен аяқталды. 1994 жылы Сильмар тағы да Нортридж жер сілкінісінен зардап шекті. Ол 70-тен астам үйді өртеп жіберді. 2000 жылы Ньюхолл асуында екі жеңіл ұшақ соқтығысып, Сильмардағы Каскадс гольф клубының маңына немесе ішіне құлап, екі ұшқыш қаза тапты. 2008 жылғы Сайр және Марек өрттері Сильмарда немесе оның жанында 489 тұрғын үйдің жоғалуына әкелді, бұл Лос-Анджелес тарихындағы "өрт салдарынан үйлердің ең көп жоғалуы" болып табылады.

Соғысқа дейінгі

1898 жылы Зәйтүн өсірушілер қауымдастығының жоспары бойынша, аумақ "кең жолдармен" шектелген 40 акр (16 гектар) блоктарға бөлінуі тиіс еді, ал олардың ішінде 5 акр (2 гектар) блоктар орналастырылатын болып, "әрқайсысы көше бойында" жайласатын еді. Әр акрға шамамен жүз ағаш отырғызылатын болды. Осы жерлердің жартысы 1897-1898 жылдары акрына 350 доллардан (0.4 гектар) сатылымға шығарылды, ең төменгі сатып алу көлемі – бес акр. Төлем шарттары: 350 доллар қолма-қол және толық төленгенге дейін жылына 350 доллар. Зәйтүн өсірушілер тобы бақтарды күтіп-баптауды өз міндетіне алатын болды және "Төрт жыл өткен соң сатып алушыға берілген кезде, ол кез келген жүктемесіз пайда әкелетін, орналасқан мүлік болады". Кейінірек жарияланған хабарламада бұл бөлініс "Силмар акрлары" деп аталып, "қалалық участалар" 450-ден 550 долларға дейін сатылатыны айтылды. 1938 жылдың қазан айында Футхилл бульвары бойында 4,5 мильден астам алқапты алып жатқан "Силмар Пакинг Корпорациясының" меншігі сатылымға қойылды. Ол кезде онда зәйтүн, лимон, апельсин және инжір өсірілді. 16 гектар жер "Олив Вью" деп аталатын жаңа қала құру үшін бөлініп, қалған жері 5 және 10 гектарлық (2 және 4 гектар) шаруашылық участаларға бөлінуі жоспарланды, көптеген көшелерге асфальт төселіп, коммуналдық желілер орнатылған еді. Сол айда өндіруші және жер иесі Джон Р. Стетсон "Силмар ранчосына" іргелес орналасқан 200 акр (81 гектар) жерінің де бөлініп, сатылатындығын жариялады.

Соғыстан кейінгі

1962 жылғы мамыр айында қала жоспарлау бөлімінің тығыздықты арттыру жөніндегі ұсынысы қоғамдық тыңдалымда тұрғындар тарапынан наразылыққа ұшырады. Қаланың аймаққа қатысты бас жоспарында ауыл шаруашылығы жерлерінің көп бөлігін қала маңына айналдыру, сондай-ақ көппәтерлі үйлер салуға рұқсат беретін аймақтарға бөлу көзделген. Өнеркәсіптік аудандар мен сауда орталықтары да кеңейтілуі жоспарланған. Жоспарға сәйкес, 4500 акр ауыл шаруашылығы жері 2000 гектарға дейін, яғни ауданның 17%-ына дейін азайтылуы тиіс еді. Қалалық шенеуніктер Сильмардың Сан-Фернандо аңғарындағы көппәтерлі үйлерді салу бойынша ең баяу дамыған қауымдастық екенін айтты, 1961 жылы тек 35 бірлікке, ал 1962 жылы 70 бірлікке рұқсат берілді. Сильмардың қарқынды өсуі 1963 жылы «Алтын мемлекет» және Сан-Диего тас жолдарының торабының, ал 1981 жылы «Футхилл» және 118 тас жолдарының салынысынан кейін басталды, бұл қауымдастыққа жетуді жеңілдетті. 1986 жылы халық саны 53 392 адамға жетті. 1984 жылы Сильмар көбінесе ауылдық сипатта болды, бірақ оның оңтүстік-шығыс бөлігінде өнеркәсіптік даму аймағы бар еді. 1986 жылы, халқы 53 392 адамды құрағанда, қалада әлі де дамытылмаған үлкен жер участалары сақталды, ал «Футхилл» тас жолының ашылуы оны Лос-Анджелес қаласының орталығына 45 минуттық сапарға жеткізді. Халық санының артуына және пәтерлерде тұратын адамдардың көбеюіне қарамастан, бұл қаладағы ең тыныш аудандардың бірі болып қала берді. 1980 мен 1990 жылдар аралығында Сан-Фернандо аңғарындағы ең қарқынды өскен аймақ осы жер болды: он жыл ішінде халық саны 30,7%-ға өсті, ал аңғардың өзі тек 12,2%-ға ғана өсті. 1986 жылы «Олив Вью» медициналық орталығының қайта ашылуы халық пен бизнес өсуіне ықпал етті, сонымен қатар жылқы ұстаушылар қауымдастығы үшін қауіп тудырды. «Футхилл» бульварының барлық бұрыштары даму үшін сатып алынған, ал ауруханадан бір блок қашықтықтағы Роксфорд көшесінде 109 бөлмелі қонақ үй салу жоспарланған. «Біздің қауымдастығымызға ауру, психикалық ауру, мұқтаж адамдарды әкелген кезде алаңдаушылық білдіруіміз керек», - деді қоғамдық белсенділердің бірі. «Біз аурухананы құттықтаймыз, бірақ бұл біздің өмір салтымызды өзгертетін адамдардың ағынына жол береміз дегенді білдірмейді». 2006 жылға қарай Сильмардың ашық кеңістіктері тез бөліне бастады. Тұрғын Барт Рид Сильмардың Лос-Анджелесте «жарты акр жерде жеке үй табуға болатын соңғы орын» екенін атап өтті. «Оларды бұзып, орнына 52 үй салады». Көп жылдардан бері тұратын тұрғындар кеңейту олардың жылқымен байланысты өмір салтына қауіп төндіреді деп уайымдады, өйткені қауымдастықта әлі де ауылдық атмосфера сақталған, үлкен участаларда мал төлдеу орындары мен Сан-Габриэль тауларына дейін созылатын ат жолдары бар.

Есірткілер

1989 жылдың 29 қыркүйегінде Сильмар тұрғыны берген ақпарат бойынша, кем дегенде бес полиция бөлімінен және үш федералдық агенттіктерден келген ондаған тергеушілер Брэдли көшесі, 12898 нөмірлі қоймаға рейд өткізіп, 21,4 тонна кокаин мен 10 миллион доллар ақшаны тәркіледі. Бұл тарихындағы ең ірі есірткі тәркілеуі болып табылды, оның құны 6,9 миллиард долларға бағаланды, бұл 1,38 миллиард дозаға жеткілікті еді. 1990 жылы үш адам есірткі қылмысы бойынша сотталды. Қойма басқарушысы Карлос Тапиа Понсе өмір бойына бас бостандығынан айырылды және 2016 жылы 94 жасында түрмеде қайтыс болды. Басқа да кінәлілер кейіннен сотталды.

Жүгіру жарыстары және автомобильдермен жүгіру

Сильмар мен оған іргелес Сан-Фернандо аймақтарында заңсыз көшедегі жарыс жарыстары мен автомобильдерде серуендеу мәселесі әлі де күйзеліс тудырып отыр. 1988 жылы полиция қызметкерлері Роксфорд көшесіне жақын Сан-Фернандо жолындағы полиция тікұшағын бақылап тұрғанда, жоғары қуатты прожекторды бағыттап тұрған бір адамды ұстады. 1993 жылы 1970 жылдардың басынан бері жарыс жарыстары жүріп келе жатқаны, оған жүздеген жастар қатысып, Бальбоа бульвары маңындағы Сан-Фернандо жолы ең танымал "жылдамдық жолағы" екені хабарланды. Соңғы екі жылда төрт адам қаза тапты. Олардың бірінде, жасөспірім жарысқа асығысқанда, ішінде төрт адам отырған көлікке соқтығысып, анасы қаза болып, күйеуі мен екі баласы жарақат алды. 1997 жылы Сильмар тұрғыны, 21 жасар Кеннет Акостаға 118 тас жолында өткен жарыс салдарынан үш адамның қаза болуына себеп болған апаттан кейін қасақана кісі өлтіру айыбы тағылды. Олардың барлығы Сильмар орта мектебінің бұрынғы түлектері еді. Оған соттан босатылып, қылмысы туралы 250 сағат бойы басқаларға айту міндеті жүктелді. 1994 жылы қалалық шенеуніктер Сан-Фернандо аймағындағы ең танымал серуендеу орындарының бірі – Ла Ринда алаңы (Лорел Каньон бульвары мен Жұмысшы көшесінің қиылысында) – қоғамдық тәртіпсіздік деп жариялап, иелеріне жоғары жарық шамдарын орнатуға, күзетшілерді қоюға және түнде жабылатын қақпаларды орнатуға бұйрық берді. Сильмар қалалық кітапханасының жанындағы тұрғындар көшедегі жарыстар мен «сегіздік» айналудың шуын жиі естиді.

Басқа

1991 жылы Сильмар ауданы солтүстік-шығыс аңғардағы (Sunland Tujunga, Lake View Terrace және Pacoima кіретін) аудандарда тұрғын үйлерді тонау және автокөліктерден ұрлық жасау көрсеткіштері бойынша алдымен келді.

Климат

Өзендік Лос-Анджелес бассейнімен бірдей құрғақ, күннөлді ауа райына ие, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 17 дюйм (430 мм) құрайды. Сан-Фернандо аңғарында қар өте сирек жауады, бірақ көршілес Анжелес ұлттық орман әр жылғы қыста қармен жабылады. Сильмар Тынық мұхитынан 32 шақырым қашықтықта болғанымен, жаз айларында өзендік Лос-Анджелес бассейнінен әлдеқайда ыстық, ал қыс айларында салқын болады. Жаздағы орташа ең жоғары температура 95°F (35°C), ал ол 68°F (20°C) дейін төмендейді. Қыста орташа ең жоғары температура 66°F (19°C), ал ең төменгі температура 40°F (4°C) шамасында болады.

Демография

1940 жылы Сильмар ауданында шамамен 3500 адам, 1950 жылы 10 000 адам, 1962 жылы 31 000 адам, 1972 жылы 40 000 адам, 1980 жылы 41 922 адам, 1986 жылы 53 392 адам тұрды. 2000 жылғы АҚШ халық санағында 12,46 шаршы мильді құрайтын Сильмар маңында 69 499 тұрғын тіркелді, яғни бір шаршы мильге 5 579 адам шақтап, бұл қаланың ең төмен халық тығыздығының бірі. 2008 жылы қалалық әкімдік халық санының 79 614-ке дейін өскенін болжады. 2009 жылы Сильмар сауда-өнеркәсіп палатасы халық саны шамамен 90 000 адамды құрайды деп есептеді. 1980 жылы Сильмар ауданының көп бөлігі ақ нәсілді адамдардан тұрды. Жиырма жыл өткен соң, 2000 жылы бұл маң Лос-Анджелесте этникалық тұрғыдан "орташа түрде әртүрлі" деп саналды, латиноамерикандықтардың үлесі салыстырмалы түрде жоғары болды. 2000 жылы латиноамерикандықтар 69,8%-ды, ақ нәсілділер 20,7%-ды, афроамерикандықтар 4,1%-ды, азиялықтар 3,4%-ды және басқа ұлт өкілдері 2,0%-ды құрады. Шетелде туған 36,7% тұрғынның көп бөлігі Мексикадан (71,7%) және Сальвадордан (8,4%) келген, бұл Лос-Анджелеске тән орташа көрсеткіш. 2000 жылы тұрғындардың орташа жасы 28-ге тең болды, бұл қала және округтің басқа да маңдарымен салыстырғанда жас саналады.

Тарихи ескерткіштер

Каскадтар деп аталатын канал немесе ағызу жолы Лос-Анджелес су тасымалдау жүйесінің соңғы нүктесі болып табылады, ол Оуэнс аңғарынан Гранада Хиллс ауданындағы Ван Норман су қоймасына дейін 544 километр (338 миль) су жеткізеді. Бұл канал Лос-Анджелес тарихи-мәдени ескерткіші № 742 және Калифорния тарихи ескерткіші № 653 болып саналады. Ол сондай-ақ тарихи құрылыс-инженерлік ескерткіштерінің тізіміне де енген. 14400 Футхилл бульварында орналасқан Сан-Фернандо пионерлік мемориалдық зираты Сан-Фернандо аңғарындағы ең көне діни емес зират, алғашқы жерлеу 1892 жылы тіркелген. 1993 жылы ол Лос-Анджелес тарихи-мәдени ескерткіші ретінде тіркелді. Сан-Фернандо зираты ретінде ол Калифорния тарихи ескерткіші мәртебесіне ие.

Қоғамдық кітапханалар

Лос-Анджелес қалалық кітапханасы Полк көшесі мен Гленокс бульварының қиылысындағы Сильмар филиалы кітапханасын басқарады.

Саябақтар мен демалыс

Лос-Анджелес қаласының Сильмар демалыс орталығы, Лос-Анджелес полиция департаментінің тоқтау пункты ретінде де қызмет етеді, онда аудиториялар, жарықтандырылған бейсбол алаңы, жарықтандырылған ашық баскетбол алаңдары, балалар ойын алаңы, қоғамдық бөлме, салмақтарсыз жабық спорт залы, пикникке арналған үстелдер, жарықтандырылмаған футбол алаңы және жарықтандырылған теннис корттары бар. Қала сонымен қатар Стетсон ранчо паркін де басқарады, ол қаланың екі ат спорты паркінің бірі. Бұған қоса, округ Лос-Анджелес қаласының шекарасына іргелес және одан тыс жерде орналасқан Ветерандар ескереуі паркін басқарады. Бұл парк орнында 1920 жылдары салынған, ал 1971 жылы ауруханада көптеген ардагерлер мен қызметкерлер қаза болған жер сілкінісі салдарынан жабылған ардагерлер ауруханасы болған. 1979 жылы ашылған паркқа барбекюге арналған ошақтар, топтық кемпинг аймақтары, қоғамдық ғимарат, диско-гольф трассасы, пикник аймақтары, пикникке арналған жабық алаң және әбделістер кіреді.

Жергілікті билік

1943 жылы Сильмар еріктілері, қалалық өрт сөндіру департаментімен бірлесіп, 15097 Роксфорд көшесінде өздерінің филиалдық станциясын ашты, себебі сол кезде Сильмар басқа станциялардан теміржолмен бөлініп жатқан еді. Бүгінде Лос-Анджелес өрт сөндіру департаменті Сильмардағы 91-ші өрт сөндіру станциясын пайдаланады. Лос-Анджелес полиция департаменті Миссия Хиллстегі Миссия қауымдық полиция бөлімі арқылы Сильмарға қызмет көрсетеді.

Федералды өкілдік

Сильмар АҚШ Сенатында Калифорния штаттарының сенаторлары Лапхонза Батлер және Алекс Падилла тарапынан өкілдік етіледі. Сильмар Калифорния штатының 29-шы округінде орналасқан, оның өкілі демократ Тони Карденас.

Мемлекеттік өкілдік

Сильмар Калифорния штатының 39-шы Мемлекеттік Ассамблея округінде орналасқан, оны демократ Луз Ривас өкілдік етеді, сондай-ақ Калифорния штатының 18-ші Мемлекеттік Сенаты округінде демократ Роберт Герцберг өкілдік етеді.

Жергілікті өкілдігі

Сильмар Лос-Анджелес қалалық кеңесінің 7-ауданында орналасқан, және оны Моника Родригес өкілдік етеді.

Білім

2000 жылы Сильмардағы 25 және одан жоғары жастағы тұрғындардың 11 пайызы төрт жылдық жоғары білім алған, бұл қала және округ бойынша ең төмен көрсеткіштердің бірі.

Полиция

Сильмар Лос-Анджелес полиция департаментінің Миссиялық қауымдастық полиция бөлімшесімен қамтамасыз етіледі.

Денсаулық сақтау

Олив Вью – UCLA медициналық орталығы Сильмарда орналасқан. Алғашқыда бұл аурухана санаторий ретінде ашылған.

Эль-Ретиро қыздар мектебі

El Retiro қыздар мектебі – Лос-Анджелес округі сот жүйесінің қамқорлығына алынған қыздарға арналған мектеп-интернат. Ол 1919 жылы ашылып, 1961 жылы жабылды.

Жасөспірімдер залы

1965 жылы Сильмарда жасөспірімдерге арналған түзету орталығының бөлімшесі ашылды. Көптеген жергілікті тұрғындар бұл жоспарға қарсылық білдірді.

Автомобиль жолдары

Сильмар қауымдастығы Golden State Freeway (Interstate 5), Foothill Freeway (Interstate 210) және San Diego Freeway (Interstate 405) тас жолдарымен қамтамасыз етілген.

Қоғамдық көліктер

Қоғамдық көлік Лос-Анджелес округінің қалалық көлік басқармасы (Los Angeles County Metropolitan Transportation Authority) арқылы автобус қызметтерімен, ал Сильмар/Сан-Фернандо станциясындағы Антилопа аңғары (Antelope Valley) бағытында Metrolink жолаушылар темір жолымен қамтамасыз етіледі. Сильмардағы басқа автобустарға Metro Rapid, Лос-Анджелес Metro Bus және Лос-Анджелес көлік департаментінің автобустары жатады.