Кіріспе

Телекоммуникация және сағат жасау саласында, құл сағаты – басқа сағатқа, яғни басты сағатқа тәуелді болатын сағат. Қазіргі заманғы сағаттар интернет арқылы немесе радио сигналдары арқылы әмбебап координацияланған уақытқа (UTC) синхрондалады. UTC көптеген елдердегі атомдық сағаттар желісіне негізделген. Ғылыми мақсаттар үшін жоғары дәлдікті сақтайтын сағаттар арнайы спутниктік каналдар арқылы наносекундқа дейін синхрондалуы мүмкін. Құл сағатты синхрондау әдетте құл сағатының сигналын басты сағаттан алынған сигналға фазалық құлыптау арқылы жүзеге асырылады. Басты сағаттан құл сағатына сигналдың таралу уақытын ескеру үшін, құл сағаттардың фазасы екі сағаттың да фазасында болуы үшін реттеледі. Осылайша, екі сағаттың да уақыт маркерлері, сағаттардың шығысында бір уақытта пайда болады. Атомдық сағаттардың, компьютерлік сағаттардың және цифрлық сағаттардың алқымдары болған бұл электрлік сағаттар, сол ғимараттағы басты сағатқа қосылған электр импульсі арқылы синхрондалды. Сондықтан "басты" және "құл" терминдері пайда болды. 19 ғасырдың соңынан 20 ғасырдың ортасына дейін электрлік басты/құл сағат жүйелері орнатылды, мұнда ғимараттағы немесе объектідегі барлық сағаттар электр сымдары арқылы орталық басты сағатқа синхрондалды. Құл сағаттар өздігінен уақытты сақтап, басты сағаттың уақыттық түзетулерін қабылдады немесе басты сағаттан импульстарды қажет етті. Осы типтегі көптеген құл сағаттар жұмыс істеді, ең көп кездесетін жерлері – мектептер, кеңселер, әскери базалар, ауруханалар, теміржол желілері, телефон станциялары және бүкіл әлемдегі зауыттар. Бастауыш және жоғары мектептердің қоңыраулары жүйеге қосылып, бүкіл кампус бойынша синхрондалды. Мектептерде басты сағат директордың кабинетінде орналасқан, ал құл сағаттары сыныптарда, кампустың басқа ғимараттарында болды. Зауыттарда қоңырау немесе дабыл жұмыс сменасының аяқталуын, түскі ас уақытын немесе үзіліс уақытын хабарлау үшін пайдаланылды. XXI ғасырда осы электрлік, аналогты жүйенің қалдықтары өте сирек кездеседі. XXI ғасырдың көптеген жүйелері цифрлық болып табылады.

Суреттер

1950-1960 жылдардағы механикалық сағаттар.