Кіріспе

Канадский спринтер (родился в 1961 году)
американский спринтер (1914–1992)

Джонсон познакомился с тренером Чарли Фрэнсисом и присоединился к легкоатлетическому клубу Scarborough Optimists, тренируясь в Йоркском университете. Фрэнсис сам был чемпионом Канады в беге на 100 метров (1970, 1971 и 1973 годы) и членом канадской команды на летних Олимпийских играх 1972 года в Мюнхене. Фрэнсис также был национальным тренером Канады по спринту в течение девяти лет. Первый международный успех Джонсона пришел, когда он выиграл 2 серебряные медали на Играх Содружества 1982 года в Брисбене, Австралия. Он финишировал вслед за Алланом Уэллсом из Шотландии на дистанции 100 метров со временем 10,05 секунды и был членом канадской эстафетной команды 4 × 100 метров, которая финишировала вслед за Нигерией. Этот успех не повторился на чемпионате мира 1983 года в Хельсинки, где он был выбит в полуфинале, финишировав 6-м со временем 10,44, и на Панамериканских играх 1983 года в Каракасе, где Джонсон занял 5-е место в финале 100 метров со временем 10,25. На летних Олимпийских играх 1984 года в Лос-Анджелесе он вышел в финал 100 метров; после ложного старта он выиграл бронзовую медаль после Карла Льюиса и Сэма Грэдди со временем 10,22. Он также выиграл бронзовую медаль с канадской эстафетной командой 4 × 100 м, в составе которой были Джонсон, Тони Шарп, Десаи Уильямс и Стерлинг Хиндс, которые показали время 38,70. К концу сезона 1984 года Джонсон зарекомендовал себя как лучший спринтер Канады, и 22 августа в Цюрихе, Швейцария, он улучшил канадский рекорд Уильямса 10,17, показав результат 10,12. В 1985 году, после восьми последовательных поражений, Джонсон наконец победил Карла Льюиса. Другие успехи против Льюиса включали Игры доброй воли 1986 года, где Джонсон победил Льюиса, показав результат 9,95, а Льюис – 10,06 и занял третье место. Он побил семилетний мировой рекорд Хьюстона МакТира в беге на 60 метров в 1986 году, показав время 6,50 секунды. Он также выиграл золотую медаль Игр Содружества 1986 года в Эдинбурге, победив Линфорда Кристи в беге на 100 метров со временем 10,07. Джонсон также возглавил канадскую эстафетную команду 4x100 метров к золоту и выиграл бронзу в беге на 200 метров. Также в 1986 году канадский спринтер Майк Дуайер выразил обеспокоенность тем, что употребление наркотиков достигло «эпидемических масштабов» среди канадских спринтеров, особенно среди тех, кто тренировался в районе Торонто. Атли Махорн также предположил, что многие спринтеры употребляют стероиды. 29 апреля 1987 года Джонсон был удостоен звания члена Ордена Канады. «Обладатель мирового рекорда в беге на 60 метров в помещении, этот уроженец Онтарио доказал, что он самый быстрый человек в мире и побил канадские, Игр Содружества и Кубка мира рекорды на 100 метров», — говорится в сообщении. «Лауреат премии Нортона Кроу как лучший спортсмен года в 1985 году, «Большой Бен» был победителем трофея Лу Марша как лучший спортсмен Канады в 1986 году». К чемпионату мира 1987 года Джонсон выиграл свои четыре предыдущие гонки с Льюисом и зарекомендовал себя как лучший спринтер на 100 метров. В Риме Джонсон мгновенно прославился во всем мире и подтвердил свой статус, победив Льюиса и установив новый мировой рекорд 9,83 секунды, превзойдя прежний рекорд Кальвина Смита на целую десятую секунды. После Рима Джонсон стал прибыльной маркетинговой знаменитостью. По словам тренера Чарли Фрэнсиса, после установления мирового рекорда Джонсон зарабатывал около 480 000 долларов в месяц на рекламных контрактах. Джонсон выиграл как трофей Лу Марша, так и премию Лайонела Конахера и был назван спортсменом года по версии Associated Press за 1987 год. После поражения Джонсона от Льюиса в Риме Льюис начал пытаться объяснить свое поражение. Сначала он заявил, что Джонсон совершил ложный старт, затем намекнул на расстройство желудка, которое ослабило его. Наконец, не называя имен, Льюис сказал: «Есть много людей, которые появляются из ниоткуда. Я не думаю, что они делают это без наркотиков». Это стало началом призыва Льюиса к очищению спорта легкой атлетики от незаконного употребления допинга. Хотя циники отметили, что эта проблема существовала в спорте много лет, они указали на то, что она не стала причиной для Льюиса, пока он действительно не был побежден, а некоторые также указали на эгоистичное отношение Льюиса и отсутствие смирения. Во время противоречивого интервью BBC Льюис сказал:
«На этих соревнованиях есть медалисты, которые употребляют наркотики, эта гонка [на 100 метров] будет рассматриваться в течение многих лет по многим причинам». Ответ Джонсона был:
«Когда Карл Льюис выигрывал все, я ничего против него не говорил. И когда следующий парень придет и победит меня, я тоже не буду жаловаться». Это подготовило почву для соперничества перед Олимпийскими играми 1988 года. В 1988 году у Джонсона произошло несколько неудач в его беговой карьере. В феврале того года он порвал подколенное сухожилие, а в мае усугубил ту же травму. Между тем, в Париже в июне Льюис показал результат 9,99. Затем в Цюрихе, Швейцария, 17 августа они встретились впервые с чемпионата мира 1987 года; Льюис выиграл с результатом 9,93, а Джонсон финишировал третьим с результатом 10,00. «Золотая медаль за (олимпийский) бег на 100 метров моя», — сказал Карл Льюис. «Я больше никогда не проиграю Джонсону». Однако Парк Чонг Сей из Олимпийского центра по контролю за допингом обнаружил, что в образце мочи Джонсона содержится станозолол, и он был дисквалифицирован через три дня после гонки. Позже он признался, что употреблял стероиды, когда установил свой мировой рекорд 1987 года, что заставило IAAF отменить этот рекорд. Джонсон и тренер Фрэнсис заявили, что они использовали препараты, повышающие работоспособность, чтобы оставаться на равных с другими ведущими спортсменами. В показаниях перед расследованием Дабина об употреблении наркотиков в спорте Фрэнсис заявил, что Джонсон был лишь одним из многих обманщиков, и ему просто не повезло, что его поймали. Часто называемый «самой грязной гонкой в истории», в финале 100 м на Олимпийских играх 1988 года только два из восьми бегунов оставались чистыми на протяжении всей своей карьеры (Кальвин Смит и Робсон да Силва). Тренер Джонсона Чарли Фрэнсис, ярый критик процедур тестирования МОК, является автором книги «Скоростная ловушка», в которой широко рассказывается о Джонсоне. В книге он открыто признает, что его спортсмены принимали анаболические стероиды, поскольку, по его утверждению, все ведущие спортсмены того времени делали то же самое, и также утверждает, что Джонсон не мог бы сдать положительный тест на этот конкретный стероид, поскольку Джонсон на самом деле предпочитал фуразабол. Он думал, что станозолол заставляет его тело «чувствовать себя напряженным». Многие спортсмены, использующие препараты, повышающие работоспособность, в то время понимали, как долго до гонки и возможного теста на наркотики следует прекратить их использование. Позже Джонсон заявил, что Андре А. Джексон, товарищ Льюиса по клубу Santa Monica Track Club, который находился в комнате для тестирования на наркотики в Сеуле, мог подсыпать станозолол в одно из пиво, которое пил Джонсон, чтобы получить мочу для его теста. Он признался, что дал ему пиво. Его ответ на обвинение в станозололе: «Конечно, я могу сказать, что не делал этого. Но я также могу сказать, что делал это. Какая выгода?» 28 сентября 2018 года Toronto Star опубликовала статью о результатах лабораторных исследований образца Джонсона, взятого во время Олимпийских игр 1988 года. Он был создан Олимпийским центром по контролю за допингом МОК в Сеуле через два дня после того, как Джонсон сдал образец мочи, взятый после финала на 100 метров. Газета пришла к выводу, что предполагаемое вещество станозолол прослеживается, но в отчете обнаружены «несоответствия». В статье Toronto Star также говорится, что ни один официальный представитель канадской олимпийской команды не видел результатов лабораторных исследований в Сеуле. Результаты лабораторных исследований запросил главный врач Канады доктор Уильям Станиш. Канадская команда не возражала после того, как Медицинская комиссия МОК заверила «в непогрешимости своих методов тестирования».

Канаданың реакциясы

Алғашында канадалықтар алтын медальді жеңіп алып, әлемдік рекордты жаңартқан қуанышқа бөленді. Канаданың премьер-министрі Браян Малрони Джонсонның жаңа әлемдік рекорд орнатып жатқанын көріп, жарыс аяқталған соң телефон арқылы құттықтады. "Бұл Канада үшін тамаша кеш", - деді Малрони телеарнадағы сұхбатта. Газеттер бұл оқиғаны сипаттау үшін "Бенфастик" (Toronto Star, 25 қыркүйек, 1988) сияқты жаңа сөздер ойлап тапты. Екі күннен кейін канадалықтар Джонсонның құлдырауына куә болды, оның алтын медалі мен әлемдік рекордынан айырылды. Канадалық Олимпиада чемпионы, жүзуші Марк Тьюксбери Олимпиадалық ауылдағы пәтерінің терезесінен "9.79 секундта батырдан нөлге" деген жазуы бар мата ілді. Айыпталып, құқығынан айырылғаннан кейінгі алғашқы аптада Канада газеттері бұл оқиғаға күніне бірнеше бет арнады. Бір күні газет бетінде "Неге, Бен?" деген сұрақ қойылды (Toronto Sun, 26 қыркүйек, 1988). Олимпиадалық даудан кейін Канаданың Canadian Press ақпарат агенттігі Джонсонды 1988 жылдың "Жылдың жаңалық жасаушысы" деп таныды.

Допингке қатысты дауларға қатысы бар спортшылар

Джонсон сәттілігі күмән тудырған жалғыз қатысушы емес: Льюис Олимпиадалық іріктеу кезеңінде псевдоэфедрин, эфедрин және фенилпропаноламинға оң сынақ тапсырды. Льюис өзін қорғап, тыйым салынған заттарды қателікпен қабылдағанын мәлімдеді. Оның қабылдаған тағамдық қосымшалары оның сөзін растау үшін сараланды, содан кейін USOC оның салдарынан қолданғаны туралы мәлімдемесін қабылдады, себебі ол ішкен диеталық қосымшада "Ма хуанг" деген зат табылған, ол Эфедраның (эфедрин салмақ жоғалтуға көмектеседі) қытайша атауы. Льюис көрсеткен стимуляторлардың ең жоғары деңгейі 6 ppm болды, бұл 1988 жылы оң нәтиже деп есептелген, бірақ қазір теріс нәтиже деп саналады. Эфедрин үшін қабылданатын деңгей 10 миллионнан бір бөлікке, ал басқа заттар үшін 25 миллионнан бір бөлікке дейін көтерілді. Сол кездегі ХОК ережелеріне сәйкес, 10 ppm-нен төмен деңгейдегі оң сынақтар қосымша тергеуге алып келеді, бірақ дереу дисквалификацияға соқтырмайды. Сан-Франциско университетінің медицина профессоры Нил Беновиц, эфедрин және басқа стимуляторлар бойынша сарапшы, "Бұл [деңгейлер] суық тиген немесе аллергияға қарсы дәрілерді қабылдаған адамдарда кездеседі және олардың өнімділікке әсері болмайды" деді. Жарыстағы ең үздік бес спортшының ішінде бұрынғы әлем рекордшысы және қола медаль иегері Смит өмірінде есірткіге сынақтан өткен емес. Смит кейін: "Мен алтын медальді жеңіп алуым керек еді" деді.

Дубин тергеуі

Сеулдегі сынақтан кейін ол бастапқыда допинг қолданғанын жоққа шығарды, бірақ 1989 жылы өткен Дубин тергеуі барысында куәлік бергенде, есірткілерді зерттеген Канада үкіметінің тергеуіне Джонсон өтірік айтқанын мойындады. Оның жаттықтырушысы Чарли Френсис тергеу кезінде Джонсонның 1981 жылдан бері стероидтер қолданғанын мәлімдеді. Осыған дейін оның жеке көрсеткіші (дәрі-дәрмексіз) 10,25 секунд болған, сол кездегі жасөспірім үшін бұл жақсы нәтиже еді, мысалы, 1985 және 1986 жылдары Цюрихтегі «Велткласс» жарысында үшінші орын алуға жеткілікті болды. Канададағы федералды үкімет спортшылардың өнімділігін арттыруға бағытталған есірткілер мен тыйым салынған тәжірибелерді қолдану жөніндегі тергеу комиссиясын құрды, оған Онтарио апелляциялық сотының төрағасы Чарльз Дубин басшылық етті. «Дубин тергеуі» (осылай танылды) тікелей эфирде көрсетіліп, спортшылар арасында өнімділікті арттыратын препараттардың кең таралғаны туралы жүздеген сағаттық куәліктерді тыңдады. Тергеу 1989 жылдың қаңтар айында басталды және 91 күнге созылды, онда 122 куәгер шақырылды, олардың ішінде спортшылар, жаттықтырушылар, спорт басшылары, ХОК өкілдері, дәрігерлер және мемлекеттік қызметкерлер болды.

Қайта оралу

1991 жылы ол қайтадан карьерасын жаңартуға тырысты. Ол 1991 жылы Гамильтон жабық стадионындағы жарыстарға оралды және бұл жарысқа Канада тарихындағы жабық стадионда өткен атлетика жарысына ең көп көрермен – 17 мыңнан астам адам келді. Олар оның 50 метрлік қашықтықты 5,77 секундта жүгіріп, екінші орынға ие болғанын көрді. Ол 1991 жылы Токиода өткен Әлем чемпионатына қатыса алмады, бірақ 1992 жылы Испанияның Барселона қаласында өткен Олимпиадалық ойындарда Бруни Суриннен кейін екінші орын алып, Канада құрамасына қайтадан ілікті. Олимпиадада 100 метрлік финалға өте алмады, жартылай финалдағы жығылғаннан кейін соңғы орынды иеленді. 1993 жылы 7 қаңтарда Францияның Гренобль қаласында өткен 50 метрлік жарыста 5,65 секунд көрсетіп жеңіске жетті, бұл көрсеткіш әлемдік рекордтан 0,04 секунд қана кем. Бірақ жарыстан кейін ол тағы да допинг қолданғаны үшін айыпталып, бұл жолы артық тестостерон тапқандықтан IAAF тарапынан өмір бойына жарысқа қатысудан шеттетілді. Федералдық спорт министрі Пьер Кадье Джонсонды ұлттық ар-ұятқа таптады және оған Ямайкаға қайта оралуды ұсынды. Джонсон бұл туралы «өзі естіген ең қорқынышты пікір» деді. 1999 жылдың сәуір айында Канадалық төреші Джонсонға қатысты өмір бойына жарысқа қатысудан шеттету туралы шешімде процедуралық бұзушылықтар болғанын анықтады және оған шағымдануға рұқсат берді. Бұл шешім Джонсонның Канадада жарысуға құқылы екенін, бірақ ешкім оған қарсы жарыспайтынын білдірді. Олар IAAF тарапынан «зақымдалған» деп есептеліп, санкцияларға ұшырауы мүмкін. 1999 жылдың 12 маусымында Джонсон Онтарио штатының Китченер қаласында өткен жарысқа қатысып, тек сағатқа қарсы жүгіруге мәжбүр болды. Ол 11,0 секунд көрсетті. 1999 жылдың соңында Джонсон үшінші рет допинг-тестінен өтпей, басқа да препараттарды жасыру үшін қолданылатын гидрохлоротиазид диуретігіне оң нәтиже берді. Джонсон 1993 жылдан бері жарысқа қатыспаған және осы тестіні өзі ұйымдастырған, себебі оны қайта қабылдауға тырысқан. 1999 жылы Джонсон тағы да тақырыпқа айналды, Ливия басшысы Муаммар Каддафи оны өзінің ұлы Аль Саади Каддафиге жеке жаттықтырушы ретінде жұмысқа алғаны белгілі болды. Аль Саади итальяндық футбол клубына қосылуды армандаған. Аль Саади ақырында итальяндық командаға қосылды, бірақ допинг-тестінен өтпегендіктен бір ойыннан кейін клубтан шығарылды. Джонсонның Канададағы өкілі The Globe and Mail газетінде жас Каддафиге жаттықтыру жүргізу Джонсонға Нобель сыйлығын әкелуі мүмкін екенін болжаған.

1990 жылдардың аяғы және одан кейінгі жылдар

1997 жылы Джонсон қысқа мерзімге аргентиналық футболшы Диего Марадонаның жаттықтырушысы болды. Бұл оқиға Торонтодағы Йорк университетінде болды. 1998 жылы Джонсон Принс-Эдвард аралындағы Шарлоттаун қаласындағы қайырымдылық жарысына қатысып, таза қанды бәйге аттарымен, жеңіл аттармен және автокөлікпен жарысты. Джонсон жарыста үшінші орын алды. 1998 жылы Outside журналында жарияланған мақалада Джонсон 1990 жылдардың соңында анасы Глориямен бірге тұрған үйдің төменгі қабатында көп уақыт өткізгені айтылды. Бос уақытын кітап оқуға, фильм көруге және анасын шіркеуге алып жүруге жұмсады. Ол Онтарионың Стоунхейвен ауданындағы Ньюмаркеттегі кең үйde тұрды. Феррариін үй төлемі үшін танысынан алған қарыздың кепілі ретінде бергендіктен жоғалтқанын мәлімдеді. 2004 жылы анасы рактан қайтыс болды, содан кейін Джонсон әпкесімен бірге тұрды. Ливиядан кеткеннен кейін Джонсонның Римдегі цыған тобынан 7300 доллар ұрланғаны хабарланды. Әмиянында Каддафиді жаттықтырғаны үшін алған жалақысынан түскен 7300 доллар ақша болған. Джонсон оларды қуды, бірақ метро стансасына кіріп кеткеннен кейін ұстай алмады. 2005 жылдың мамырында Джонсон киім-кешек пен спорттық қосымшалар желісін – «Бен Джонсон коллекциясын» іске қосты. Джонсонның киім желісінің ұраны «Мені ұстап көр» болды; алайда, бұл киім желісі сұранысқа ие болған жоқ. Джонсон Сеулдегі 100 метрлік финалдан кейін допинг бақылау бөлмесінде «бір белгісіз адам» оны саботаж жасағанын мәлімдеді. Сондай-ақ, спорт әлемінің 40 пайызы өнімділігін арттыру үшін допинг қолданатынын айтты. 2008 жылдың тамызында Джонсон бұрынғы адвокаты Эд Футерманның мүлігіне қарсы 37 миллион долларлық талап арыз берді, Футерман сенімдік шотынан рұқсатсыз төлемдер жасап, адвокаттың спринтердің спорттық агенті ретінде жұмыс істеуі үшін шақыртқан шаштаразына шоттар мен 20 пайыз комиссия төлегенін мәлімдеді. 2012 жылы Онтарионың Жоғарғы соты «сот процесін қажет ететін нақты мәселелер жоқ» деген негізде талап арызды қабылдамады. Қазір Джонсон Онтарионың Маркхэм қаласында тұрады және көп уақытын қызы мен немересімен өткізеді. Ол сонымен қатар жаттықтырушылық қызметін жалғастырып келеді, атап айтқанда «Нью-Джерси Девилс» командасының қорғаушысы П.К. Суббанмен жұмыс істейді. 2010 жылы «Seoul to Soul» атты автобиографиясын жариялады. Өзі басып шығарған кітабында Джонсон Ямайкадағы балалық шағы мен безгекпен күресін еске алады. Canadian Press басылымында бұл кітап «дәстүрден тыс спорттық автобиография» деп сипатталды.

Карл Льюиспен бәсекелестік

Екі қарсыластың арасындағы бәсекелер зор танымалдыққа ие болды, әлемнің түкпір-түкпіріндегі жанкүйерлер оларды қызығушылықпен тамашалады. Олар 17 рет кездесті. Льюис алғашқы сегіз бәсекені жеңіп алды, содан кейін Джонсон тоғыз бәсекенің жетісінде жеңіске жетті. Осы жылдар ішінде олардың арасында тек бір қысқа сөз алмасы ғана белгілі. Олар түрлі жағынан мүлдем ерекшеленді. Олардың елдері де әртүрлі: біреуі Канададан, екіншісі АҚШ-тан. Бен кедейлікте өскен, ал Карлдың ата-анасы жоғары білім алған. Бен басқа бәсекелестерімен бірге көңіл көтеруді ұнатқан және әйелдерге ұнайтын адам ретінде танымал болған, ал Карл керісінше, көбінесе тойға қатыспаған және басқа спортшылардың арасында осыншалықты танымал болмаған. Бен алғашқы 60 метрде керемет нәтиже көрсеткен, бірақ соңғы 10 метрде қиындыққа тап болған, онда Льюис ең жылдам болды. Карл өзінің әдемілігі мен жылдамдыққа шыдамдылығының арқасында үстемдік танытса, Джонсондың күші таң қалдырды. Ол 72 килограмм салмақта тұрып, 165 килограммды көтере алды.

Актерлік мансап

2006 жылдың наурыз айында Джонсонның «Чита Пауэр Сурдж» атты энергетикалық сусынды жарнамалаған телеарнада көрсетілетін жарнамалары эфирге шыға бастады. Кейбір сарапшылар Джонсонның стероид қолдану тарихын ескере отырып, табиғи энергетикалық сусынға жарамды өкіл болатынына күмән келтірді. Бір жарнамада Джонсон мен D'Angelo Brands компаниясының президенті және бас директоры Франк Д’Анжело арасындағы мазаққа ұқсас сұхбат көрсетіледі, онда Д’Анжело Джонсоннан: «Бен, сен жүгіргенде, «Чита» жасайсың ба?» деп сұрайды. Джонсон: «Әрине!» дейді. «Мен үнемі «Чита» жасаймын». Екінші жарнамада Джонсон мен әлемдегі ең жылдам құрлықтағы жануар – гепард көрсетіледі және көрермендерді «еркін «Чита» жасауға» шақырады. 2017 жылдың мамыр айында Джонсон Австралияның жетекші мобильді букмекерлік компаниясы Sportsbet-тің жарнамалық кампаниясында пайда болды. Кампания Sportsbet-тің жаңа Android қосымшасын таныстырды, Джонсон оны «қайта-қайта жылдамдық пен қуатқа оң сынақтан өтті» деп әжуалай айтты. Кампанияның слоганы «Android-ке ‘Роидты’ енгізу» болды және Джонсонды жарыс жолындағы старттық блоктан, тікелей ойыншыларға «іске кірісіңдер!» деп айтумен аяқталды. Әртүрлі тараптардан шағымдар түскеннен кейін жарнама эфирден алынды.

Құжаттамалық фильмдер

CBC Radio деректік сериясы Rewind 2013 жылдың 19 қыркүйегінде жарыстың 25 жылдығына арналған "Бен Джонсон: Намыстан түскен батыр" атты эпизодын көрсетті, онда 20 спортшының допингке оң нәтиже бергені, бірақ 1988 жылғы Сеул Олимпиадасында ХОК оларды ақтап бергені жарияланды. Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) өкілі CBC телеарнасына берген сұхбатында, сол ойындарда жасалған эндокриндік сараптама нәтижесінде сынақтан өткен жеңіл атлетикашылардың 80 пайызының ұзақ мерзімді стероид қолданғаны анықталғанын, бірақ олардың көпшілігіне тыйым салынбаған немесе медальдарынан айырылмағанын мәлімдеді. 9.79 (ESPN деректі фильмі) Бен Джонсон және 1988 жылғы жазғы Олимпиаданың 100 метрлік финалы туралы.