Кіріспе

Электрондық циклотрондық резонанс (ЭЦР) – плазма физикасы, конденсирленген зат физикасы және үдеткіш физика салаларында кездесетін құбылыс. Бұл, сәулеленудің жиілігі магнит өрісіндегі электрондардың табиғи айналу жиілігімен сәйкес келгенде болады. Статикалық және біркелкі магнит өрісіндегі еркін электрон Лоренц күшінің әсерінен шеңбер бойымен қозғалады. Бұл шеңберлік қозғалыс біркелкі осьтік қозғалыспен бірігіп, спираль немесе өріске перпендикуляр біркелкі қозғалыс (мысалы, электрлік немесе гравитациялық өріс болған жағдайда) циклоидасын құрауы мүмкін. Осы циклотрон қозғалысының бұрыштық жиілігі (ω = 2πf) белгілі бір магнит өрісінің күштілігі B үшін (SI бірліктерінде) келесідей беріледі:

мұнда – элементарлық заряд, – электронның массасы. Көбінесе қолданылатын 2,45 ГГц микротолқын жиілігі және электронның заряды мен массасы үшін резонанс шарты B = 875 Гс = 0,0875 Тл болғанда орындалады. Q заряды бар, m0,e тыныштықтағы массасы бар және v релятивистік жылдамдықпен қозғалатын бөлшектер үшін формуланы арнайы салыстырмалылық теориясына сәйкес келесідей түзету керек:

мұнда .

Плазма физикасында

Иондалған плазманы статикалық магнит өрісі мен электрондық циклотрон резонанс жиілігіндегі жоғары жиілікті электромагниттік өрісті біріктіру арқылы тиімді өндіруге немесе қыздыруға болады. Магниттік термоядролық энергия зерттеулерінде қолданылатын тороидтік магнит өрістерінде магнит өрісі негізгі радиуспен бірге кемиді, сондықтан қуаттың шоғырлану орны шамамен бір сантиметр дәлдікпен басқарылуы мүмкін. Бұдан әрі, қыздыру қуатын жылдам модуляциялауға болады және ол тікелей электрондарға беріледі. Осы қасиеттері электрондық циклотрон қыздыруын энергия тасымалдау зерттеулері үшін өте құнды зерттеу құралы етеді. Қыздырудан басқа, электрондық циклотрон толқындары токты қозғау үшін де қолданылуы мүмкін. Электрондық циклотрон шығарылымының кері процесі радиалды электрон температурасы профилін диагностикалауға пайдаланылуы мүмкін.

Конденсацияланған материя физикасында

Қатты дене ішінде циклотрон жиілік теңдеуіндегі масса тиімді масса тензорымен алмастырылады. Сондықтан циклотрон резонансы – қатты денелерде тиімді массаны және Ферми бетінің қимасын өлшеуге пайдалы техника. Жеткілікті түрде жоғары магниттік өріс және төмен температурада, салыстырмалы түрде таза материалда

мұндағы – тасымалдаушының шашырау өмір сүру уақыты, – Больцман тұрақтысы және – температура. Бұл шарттар орындалғанда, электрон кез келген соқтығысуға түспей циклотрон орбитасын толықтай аяқтайды, және осы кезде ол жақсы анықталған Ландау деңгейінде екені айтылады.