Кіріспе
Үндістан полиция бөлімі
Мумбаи полициясы (маратхи: मुंबई पोलीस, IAST: Mumbaī Pulīs, ресми түрде Үлкен Мумбай полициясы, бұрынғы Бомбей полициясы) – Махараштра штатының Мумбай қаласының полиция департаменті. Ол Махараштра полициясының бір бөлігі болып табылады және Мумбай шегінде заңды сақтау және тергеу жөніндегі негізгі міндеттерді атқарады. Полицияның ұраны – "Sadrakṣaṇāya Khalanigrahaṇāya" (ағылшын тілінде: "Жақсылықты қорғау және жамандықты жою"). Оған Мумбай полициясының комиссары жетекшілік етеді, оған қосымша бас директор дәрежесіндегі IPS офицері көмектеседі, ал әрбір ауданды полиция комиссарының орынбасары (полиция инспекторы дәрежесінде) басқарады, ал түрмелерді инспектор-генералдар басқарады. Әрбір полиция бөлімшесін аға инспектор, яғни бөлімше бастығы (СТО) басқарады.
Ерте тарих
1534 жылдан 1661 жылға дейін Мумбай (сол кезде Бомбей деп аталған) португалдық отаршылдық үкімшілігінде болды. Мумбайдағы португалдық билік 1661 жылы полиция бөлімшесін құрды, дәл сол жылы ол ағылшын отаршылдық империясына өткізілді. Енді Шығыс Үндістан компаниясы басқаратын жаңа қалалық әкімшілік 1669 жылы теңізшілерге шабуыл жасайтын көше бандыларымен күресу үшін Бхандари милициясын (шамамен 600 Бандариден тұратын, оларды 100 жергілікті жер иесі ұсынған) құрды. Бомбей губернаторы Джеральд Аунжиер ұйымдастырған бұл жаңа күштің штаб-пәтері Махим, Севри және Сионда орналасты (әр штаб-пәтерде субэдар тағайындалды) және негізінен құқық қорғау мақсатында қолданылды. 1672 жылы қалалық әкімшілік құқық қорғау органдарының барлық шешімдері сот қарауына бағынуы керек деген саясатты енгізді, бірақ Шығыс Үндістан компаниясы Мумбайды бақылаудың алғашқы онжылдығында жеткілікті білікті судьялардың жетіспеушілігінен қиындықтарды бастан өткерді. Бұл жағдай ондаған жылдар бойы өзгеріссіз қалды. 1682 жылға қарай Мумбайдағы құқық қорғау саласы дамымады, Бхандари милициясында бір прапорщик, екі капрал және үш сержант болды.
Жаратылыс және алғашқы күндер
1780 жылғы 29 наурызда полиция лейтенанты лауазымы таратылып, полиция орынбасары лауазымы құрылды. 1780 жылғы 5 сәуірде сол кездегі полиция лейтенанты Джеймс Тод полицияның бірінші орынбасары болып тағайындалды. 1790 жылы ол сыбайлас жемқорлық үшін сотталып, қызметтен босатылды. Кейіннен лауазым атауы "Полиция орынбасары және жоғары констебль" деп өзгертілді. 2008 жылы Мумбайда болған террористік шабуылдардан кейін терроризммен күресу үшін SWAT сияқты бөлімше құрылды. Force One деп аталған бұл бөлімшеге жаңа технологиялық қару-жарақ пен жарылғыш заттарды қолдану бойынша оқыту өтті, ал бөлімше қызметкерлері жылдам оқ ату дағдыларымен белгілі. Ұлттық қауіпсіздік гвардиясының Мумбайда өңірлік орталығы болғанымен, Force One Мумбайдағы террористік шабуылға алғашқы жауап беруге қатысады деп күтілуде.
Бас кеңсесі
Мумбай полициясының бас кеңсесі 1894 жылы салынған және Джон Адамс жобалаған, сондай-ақ Корольдік Бомбей яхт-клубын да жасаған II санаттағы мұражай ғимаратында орналасқан. Ол Оңтүстік Мумбайдағы Кроуфорд базарының қарсы бетінде, Виктория терминалынан шамамен бір шақырым қашықтықта орналасқан. Құрылыс жұмыстары 1894 жылдың 17 қарашасында басталып, екі жылдан кейін 1896 жылдың 24 желтоқсанында аяқталды. Ғимарат 1897 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде ашылды. Ғимараттың архитектуралық стилі – готикалық жаңғыру. Форттағы Махараштра полициясының бас кеңсесінен ерекшелігі, ол көк базальттан салынған және шамамен 20 жыл бұрын тұрғызылған, ал бұл ғимарат сары базальттан жасалған. 2018 жылы Tata Trusts қаржыландыратын полиция мұражайы осы ғимаратта ашылатыны жарияланды. Содан бері жаңа дамулар болған жоқ.
Ұйым
Мумбай полиция департаментіне Полиция комиссары басшылық етеді, ол IPS офицері. Мумбай полициясы Махараштра полициясы арқылы штаттың ішкі істер министрлігіне бағынады. Қала он екі полиция аймағына және жиырма бес жол полиция аймағына бөлінген, олардың әрқайсысын Полиция комиссарының орынбасары басқарады. Жол полициясы – Мумбай полициясының құрамындағы жартылай тәуелсіз орган. Департамент өзінің қызметкерлерінің әл-ауқатын жақсарту мақсатында, оның ішінде зейнетке шығуды жоспарлау семинары сияқты бірнеше бағдарламалар өткізеді.
Географиялық бөлініс
Мумбай полициясы негізінен бес аймаққа бөлінеді: Орталық, Солтүстік, Оңтүстік, Шығыс және Батыс. Әкімшілік мақсаттар үшін әр аймақ 3-тен 4-ке дейін бөлімшеге бөлінеді. Әрбір бөлімшеде 3-тен 4-ке дейін полиция станциясы бар. Әрбір бөлімшеге Полиция комиссарының орынбасары (DCP) жетекшілік етеді. 12 бөлімшеден басқа, қосымша Порт бөлімшесі де бар. Порт бөлімшесіндегі полиция станциялары Мумбай портын және Мумбайдағы контейнерлік терминалдарды қадағалайды. Мумбай полициясының қарауында барлығы 91 полиция станциясы бар. Әрбір полиция станциясының бастығы – Полиция инспекторы.
Иерархиялық жүйе
Мумбай полициясының шендік құрылымы Қысқарту саны Полиция комиссары (Бас директор дәрежесі / Орынбасар бас директор дәрежесі) CP 1 Полиция арнайы комиссары (Орынбасар бас директор дәрежесі) Spl. CP 1 Полиция ортақ комиссары (Бас инспектор дәрежесі) Jt. CP 5 Полиция комиссарының қосымша орынбасары (Департамент бас инспекторы дәрежесі) Addl. CP 11 Полиция комиссарының орынбасары (Суперінтендент дәрежесі) DCP 41 Полиция комиссарының көмекшісі (Орынбасар суперінтендент дәрежесі / Көмекші суперінтендент дәрежесі) ACP 124 Полиция инспекторы PI 977 Полиция инспекторының көмекшісі API 756 Полиция кіші инспекторы PSI 2850 Полиция кіші инспекторының көмекшісі ASI 3329 Бас констебль HC 8146 Полиция наикі PN 60100 Полиция констеблі PC 118666
Жұмысқа қабылдау
Полиция қызметіне Махараштра мемлекеттік қызмет комиссиясының бағынышты қызметтер емтиханы арқылы кіргендер күштің ең төменгі шенінен бастайды. Олардың бастапқы шені – полиция констеблі. Махараштра мемлекеттік қызмет комиссиясының біріктірілген бәсекелестік емтиханы арқылы полицияға кіргендер Махараштра полиция қызметінің кіші инспекторы немесе полиция инспекторының орынбасары шеніне ие болады. UPSC өткізген азаматтық қызмет емтиханы арқылы полицияға кірген мемлекеттік қызметшілер Үндістан полиция қызметінің көмекші полиция инспекторы шенінен бастайды. Әдетте, IPS офицерлері ең жоғары шен – Бас директор шеніне жетеді. Мумбай полициясының комиссары, IPS офицері, полицияның қосымша бас директоры шеніне ие.
2008 жылғы 26 қарашадағы Мумбай шабуылдары
Терроризмге қарсы күрес бөлімінің бастығы Хемант Каркаре, полицияның қосымша комиссары Ашок Камте және кездесуде шеберлік танытқан Виджай Саласкар террористердің оқтарынан қаза тапқан полицейлердің арасында болды. Мумбай қылмыстық бөлімінің бірлескен комиссары Ракеш Мария, полиция комиссары Хасан Гафурдың басшылығымен, өзінің біліктілігімен күтпеген шабуылға қарсы тұрды. Сол кезде қылмыстық бөлімде қызмет еткен Рамеш Махале аталған істі тергеп, жалғыз ұсталған лаңкес Әжмал Қасабты сот алдына алып келді. Полиция комиссары Хасан Гафур қызметінен алынды. Махале жақында өзі басқарған кісі өлтіру ісі бойынша отставкаға кетті. Келесі жылы осы шабуылдарға жауап ретінде, арнайы терроризмге қарсы күрес бөлімі – Force One құрылып, 2009 жылдың 24 қарашасында, 26/11 террористік шабуылының жылдығына екі күн қалғанда қолданысқа енгізілді. Террористік шабуылға қатысты полицейлердің кемшіліктерін анықтау үшін комиссия құрылды. Кейіннен Рама Прадхан комиссиясы деп танылған комиссия, бірқатар жақсартулар мен реформалар ұсынған есеп дайындады. Алайда, Махараштра штатының үкіметі есептегі сындық пікірлерден қауырсынып, осы есепті заң шығарушы органдарда талқыламады. Әлеуметтік белсенді Кетан Тиродкар террористік шабуылда қаза тапқан барлық полицейлерге, әсіресе Мумбай полициясының бомбаларды жою отрядының мүшелеріне тең әділдік көрсетуді талап етіп, қоғамдық мүддеге қатысты сотқа шағым түсірді. Сот отырысы барысында Үкімет Жоғарғы сотқа, Федералдық үкімет қалалық полицияның бомбаларды жою отрядының террористік шабуыл кезінде гранаталарды залалсыздандыруға қосқан үлесі үшін марапаттау туралы ұсынысты қабылдамағанын хабарлады.
Шина Бораның өлтірілуі
Шина Бора, 2012 жылдың 24 сәуірінде Мумбайда Metro One компаниясында басшы қызметін атқаратын, жоғалып кетті. 2015 жылдың тамызында Мумбай полициясы Шина Бораның өлтірілгені туралы ақпарат алды, бұл ақпаратты белгісіз бір ер адам берген. Олар Пунадағы әріптестерімен байланысқа шыққаннан кейін, оның анасы Индрани Мукерджеа, оның әкесі Санжив Ханна және анасының жеке жүргізушісі Шямвар Пинтурам Райды оны ұрлап, өлтіріп, содан кейін денесін өртеп жіберген деген айыппен қамауға алды. Осы іске қатысы бар деген күдікпен Индранидің күйеуі Питер Мукерджеа да ұсталды. Райге аталған іс бойынша куәгер болуға рұқсат берілді, ол Мумбай қалалық Бандра сотынан кешірім алғаннан кейін. 2017 жылдың мамыр айына қарай Индрани, Питер және Санжив Мумбайдағы Байкулла әйелдер түрмесінде және Артур жолы түрмесінде қамауда отыр.
Жабдық
Мумбай полициясының көптеген құрал-жабдықтары Үндістанның Қорғаныс министрлігіне қарасты Қару-жарақ фабрикалары кеңесі бақылайтын Үндістандық қару-жарақ фабрикаларында жасалады. Глок пістолеттері сияқты қару-жарақтар Австриядан импортталады. Бұл пістолеттер алғаш рет 2004 жылы құрылған Мумбай қаласының терроризмге қарсы күрес жасағы үшін әкелінді.
Қарулар
SMLE Mk III*, Ishapore 2A1, 9 мм 1A1 үлгісіндегі SUB Machine GUN CARBINE, 7.62 мм 1A1 үлгісіндегі, 7.62 мм шабуылдық мылтық, 38 мм көп оқ атуға арналған көтеріліс мылтығы, INSAS 5.56 мм, AK 47 (барлығы 247), FN FAL.
26/11 оқиғасынан кейін 250 дана неміс MP5 автоматты субмашинасы тапсырыс берілді, M4, M107 Barrett материалды бұзуға арналған мылтықтар және SWAT жабдықтары. Пистолеттер: Glock пістолеті, Pistol Auto 9mm 1A, Smith & Wesson M&P.
Мумбай полициясының көліктерінің толық тізімі
C. P. Pool Mumbai Көлік паркі Көлік санаты Барлық көлік паркі Арнайы мақсаттағы көлік 50 Көліктік құралдар (патрульдік машиналар) 210 Патрульдік көліктер 280 Бейіндік көліктер 960 Жедел әрекетке шығатын көліктер 160 Мотоциклдер 1405 Полиция тікұшақтары 5 Барлығы 3070
Сонымен қатар 72 жылдам қайыққа тапсырыс берілді.
Униформа
Бағаналы шапкалар апельсин түсті жолақпен және төмен қарай иілген, жұмсақ тажымен тағылады. Көптеген мүшелер хаки түсті қысқа жеңді көйлек пен ұзын шалбар киеді. Кейбір әйелдер қаласа, сари кие алады. Полиция күшінің белгісі де көзге түседі.