Кіріспе
Полиция органының бас менеджері. Полиция комиссары (кейде полиция комиссары деп те аталады) – әлемдегі көптеген полиция күштеріндегі жоғары дәреже. Басқа құзыреттілік аймақтарында бұл қадағалау кеңесінің мүшесінің лауазымы болып табылады.
Police commissioner (also known as the commissioner of police) is a senior rank in many police forces of the world. In other jurisdictions, it is the title of a member of an oversight board.
Міндеттері мен функциялары
Полиция комиссарлары тәжірибелі полиция қызметкерлері болуы мүмкін, бірақ кейбіреулері саяси тағайындалған немесе сайланған азаматтар, ант берген полиция қызметкерлері емес. Мұндай жағдайларда, күнделікті жұмысты әдетте кәсіби полиция бастығы басқарады. Қай жағдайда болсын, комиссарлар ұйымның ресми басшылары болып табылады. Ұлыбритания, Ұлттар Достастығы және АҚШ полиция қызметтерінде комиссар атағы бүкіл полиция күшінің басшысын немесе полиция комиссарларының қадағалау кеңесінің мүшесін білдіруі мүмкін. Полиция комиссарын полиция комиссариатымен шатастыруға болмайды. Франция, Италия, Испания және Латын Америкасының кейбір елдерінде "комиссар" бір полиция бөлімшесінің басшысын білдіреді (Ұлыбритания мен Ұлттар Достастығы елдеріндегі инспектор немесе бас инспекторға ұқсас). Дегенмен, француз тіліндегі commissaire, итальян тіліндегі commissario және испан тіліндегі comisario сияқты атаулар контекстке байланысты ағылшын тілінде commissioner немесе commissary мағынасын білдіре алады.
Австралия
Австралия Федералдық полициясы мен автономды Австралия штаттары мен аумақтарының полиция күштеріне әрқайсысы комиссар басшылық етеді, ол мемлекеттік министр арқылы сайлаушыларға есеп береді. Виктория штаты бір кезде (19 ғасырдағы алтын асығу кезінде) астаналық аймақ пен алтын кендері үшін комиссарларды тағайындады. Екеуінен де жоғары тұрған "бас комиссар" болды – бұл атақ ертерек кіші комиссарлардың жоғалуына қарамастан сақталды. Викторияда, басқа жерлердегідей, екінші жоғары лауазым вице-комиссар болып табылады. Австралия Федералдық полициясы мен Жаңа Оңтүстік Уэльс полициясы комиссарының тағайындалған белгісі – әскери генералдың тағайындалған белгісіне ұқсас, жұлдыздың үстіндегі тәж және қиылысқан, гүлді ұштықтар. Ал қалған азаматтық күштерде әскери генерал-лейтенанттың тағайындалған белгісіне ұқсас, қиылысқан, гүлді ұштықтардың үстіндегі тәж қолданылады.
Бруней
Брунейдің 1959 жылғы Конституциясы жарияланғаннан кейін Корольдік Бруней полиция күштеріне (RBPF) полиция комиссары тағайындалуы тиіс екені айтылды. Алғашқы комиссар 1959 жылдың 29 қыркүйегінде тағайындалып, күштің басқаруын қабылдады. Полиция комиссары, полиция комиссарының орынбасары мен хатшылығының көмегімен RPB штаб-пәтерін (полиция комиссары кеңсесі) қадағалайды және тікелей монархқа есеп береді.
Канада
Канадада Корольдік Канадалық атты полициясының және Онтарио провинциялық полициясының жоғары шенді офицері комиссар атағын иеленеді. Альберта провинциясындағы Полиция заңы муниципалитетті полиция комиссарларын тағайындауға міндеттейді, олар полицияның жұмысын қоғамдық бақылаудан өткізуге тиіс. Альбертаның астанасы Эдмонтон қаласында тоғыз комиссар бар, оның ішінде екі қалалық кеңес мүшесі және жеті қалалық тағайындалған мүше кіреді, олардың мақсаты – "полиция қызметіне азаматтық бақылауды қамтамасыз ету". Комиссарлар полиция бастығын тағайындайды және оның қызметін бақылайды, ал күндізгі басқару функциялары полиция бастығына жүктеледі.
Франция
Франция және басқа француз тілінде сөйлейтін елдер полициясында комиссар шені британ полициясының суперинтендант және бас суперинтендант шендері арасындағы деңгейге сай келеді. Жоғарыдағы шен "дивизиялық комиссар" деп аталады. Ол кейде бас инспектормен шамалас, бірақ кейбір жағдайларда бас констебльдің орынбасары сияқты функцияларды атқарады. 2006 жылы "басты комиссар" деген аралық шен жойылды.
Германия
Неміс құқық қорғау органдарының екінші жоғары мансаптық сатысы полиция комиссары немесе комиссар шеніне алып келеді. Оқу үш жыл полиция академиясында өтеді, содан кейін мемлекеттік басқару саласындағы дипломы немесе мемлекеттік басқару бакалавры дипломы табыс етіледі. Бұл мансаптық сатыдағы ең жоғары шен – Erster Polizeihauptkommissar немесе Erster Kriminalhauptkommissar. Комиссардың жұмысы, әдетте, полицияның қай бөліміне және басқармасына қарасты екеніне байланысты, ауыр қылмыстарды тергеуге бағытталған, бұл британдық үлгідегі полиция күштеріндегі инспектордың қызметіне ұқсас. (Landes) Polizeipräsident немесе Inspekteur der Polizei британдық комиссармен шамамен тең келеді, бұл атаулар Германиядағы полиция күштері арасында әртүрлі болуы мүмкін.
Гонконг
Гонконг полициясының басшысы (1969 жылдан 1997 жылдың 30 маусымына дейінгі Гонконгтың Корольдік полиция күштері) 1938 жылдан бері осы атауды қолданып келеді.
Исландия
Исландияның Ұлттық полициясында Исландияның 15 ауданының басшысы болып табылатын ұлттық комиссар (төрт жұлдызды шен) қызмет етеді. Комиссар ешқандай тәжірибесі жоқ полиция қызметкері, Исландиядағы көптеген полиция басшылары сияқты, тәжірибелі полиция қызметкерлері емес, білімді заңгерлер. Исландия полициясының 15 ауданының әрқайсысының өз полиция бастығы бар, бірақ ұлттық комиссар олардан жоғары тұрады, ал Исландиядағы құқық қорғау ісін әділет министрі басқарады.
Ирландия
Гарда комиссары – Гарда Сихонаны, ұлттық полиция күштерін басқаратын лауазым иесі.
Үндістан
Үндістанда полиция комиссары лауазымын әр түрлі жерлерде Үнді полиция қызметі офицерлерінің әртүрлі шендері атқарады. Полиция комиссары Үндістандағы қалалық полиция күштерінің басшысы ретінде маңызды рөл атқарады. Мысалы, Дели мен Калькуттада бұл лауазымды полиция директоры (DGP) шені бар офицер, Мумбай, Бангалор, Хайдарабад, Висахапатнам, Лакхнау, Канпур, Варанаси, Праяградж (Аллахабад), Гаутам Будх Нагар және Сурат қалаларында полиция директорының орынбасары (ADGP) шені бар офицер, Сайберабад, Гургаон, Пуне, Нашик, Коимбатор, Мадурай, Тане, Хаура, Силигури, Тривандрум және Кочин қалаларында полиция бас инспекторы (IGP) шені бар офицер, ал Бидханнагар, Кожикод және көптеген шағын қалаларда полиция бас инспекторының орынбасары атқарады.
Индонезия
Индонезия Ұлттық полициясында комиссарлардың төрт деңгейі бар: полицияның бас комиссары (komisaris besar polisi), полицияның бас комиссарының орынбасары (ajun komisaris besar polisi), полиция комиссары (komisaris polisi) және полиция комиссарының орынбасары (ajun komisaris polisi). Тарихындағы күшті әскери ықпалына байланысты, тіпті қазір де полиция шендерін Индонезия әскерінің шендерімен салыстыруға болады. Комиссарлардың төрт шені сәйкесінше Индонезия әскерінің полковник, подполковник, майор және капитан шендерімен тең.
Италия
Италия полициясында комиссар (commissario) – комиссариаттың, полиция бөлімшесінің бастығы болып табылады. Комиссариат – шағын немесе орташа өлшемдегі қаланың немесе ірі қаладағы шектеулі ауданның қауіпсіздігін қамтамасыз ететін полиция бөлімшесі.
Жапония
Жапон префектуралық полиция күштері осы шенді қолданды, және бұрын бас инспектор деп аталған. Осы шенді иеленушілер префектуралық полиция күштерінің бастығы болу жауапкершілігін мойндарына алды. Бұл шен жоғары комиссардан төмен, ал суперинтенданттан жоғары болды. Жапониядағы полиция комиссары әскердегі генерал-майорға баламалы.
Малайзия
Малайзия Корольдік полициясында Сабах және Саравак штаттарының контингенттерін Малайзиядағы қалған штаттарға қарағанда полиция комиссары басқарады, бұл екі штатқа арналған ерекше мәртебе.
Мальта
Мальта полициясында полиция комиссары полиция департаментінің басшысы болып табылады және оның толық басқаруы мен бақылауына жауапты. 2016 жылдан бері полиция комиссарымен бірге жұмыс істеу үшін Мальта полиция күштерінің бас атқарушы директоры тағайындалды, олардың мақсаты – Полиция күштерінің стратегиялық көзқарасын іске асыру.
Маврикий
Маврикий Республикасында полиция комиссары Маврикий полиция күштері (MPF) деп аталатын ұлттық құқық қорғау органының басшысы болып табылады, ол Маврикий аралының негізгі бөлігінде, Родригес және басқа да шеткі аралдарда құқық тәртібін сақтауға жауапты. Бұл лауазым 1767 жылға дейін соқтырады, ол кезде Антуан Кодер алғашқы полиция комиссары болған. Комиссар Премьер-министр кеңсесінің Ішкі істер бөлімінің басшылығымен жұмыс істейді және MPF-та шамамен 12 500 полиция қызметкері қызмет етеді, олар сегіз бөлімшеге және 14 басқармаға орналастырылған.
Нидерланды
Бірінші бас комиссар Ұлттық полиция корпусының басшысы болып табылады. Комиссар Монарх тағайындайды және Әділет және қауіпсіздік министріне есеп береді. Комиссар – елдегі ең жоғары ранкті ант берген полиция қызметкері.
Жаңа Зеландия
Полиция комиссары Жаңа Зеландия полициясының басшысы болып табылады. Комиссар генерал-губернатор тарапынан үш жылдық мерзімге тағайындалады және полиция министріне есеп береді. Бұл қызмет полиция және істерді басқаратын бас констебльдің және активтер мен бюджетке жауапты бас атқарушының екі функциясын біріктіреді. Әскери шен бойынша бұл генерал-лейтенантқа баламалы. 1886 жылғы Полиция күштері заңы полицияны тұрақты армиядан және жасақтан 1886 жылдың 1 қыркүйегінде бөліп шығарды. Сэр Джордж Уитмор қорғаныс министріне есеп беретін алғашқы комиссар болып тағайындалды. Алғашқы комиссарлар Ұлыбританиядан әскери немесе құқық қорғау саласында тәжірибесі бар, мысалы, Уолтер Динни, ол Скотланд-Ярдта инспектор болып қызмет еткен. 2006 жылы комиссар Жаңа Зеландияда мемлекеттік қызметкерлер арасында ең көп жалақы алатын адам болды, ол 440 000 доллар тапты.
Нигерия
Нигерияда полиция комиссары – Нигерия полиция күшінің бір штаттың бас бөлімінің басшысы.
Польша
Польшада комиссар (комиссар) – салыстырмалы түрде төмен дәреже, подкомиссардан жоғары және надкомиссардан төмен, қарулы күштердегі лейтенантпен шамалас.
Португалия
Португалияның азаматтық полициясында полиция комиссары (comissário) Лиссабон және Порту полиция күштеріндегі бөлім командирі немесе елдің басқа аудандарындағы аудандық полиция күшінің бастығы болған. Лиссабон және Порту полициясының әрқайсысының бастығы генерал-комиссар (comissário geral) атағын алған. 1930 жылдары азаматтық полицияның қайта ұйымдастырылуы және Қоғамдық қауіпсіздік полициясына (ҚҚП) трансформациялануы кезінде комиссар осы күштегі полиция шеніне айналды. Қазіргі уақытта комиссар – ҚҚП-де офицерлік шен, шамамен капитан әскери шенімен тең. Бұл шен субкомиссардан жоғары, ал суперинтенданттан төмен. Комиссарлар әдетте суперинтенданттар басқаратын ҚҚП бөлімдерінің орынбасары болады. Комиссардың шендік белгісі – ортасында "SP" монограммасы бар үш ҚҚП жұлдызы (күміс алты қырлы жұлдыздар) бар қою көк эпаулеттен тұрады.
Румыния
Румын полициясында, француз полициясындағыдай (полиция комиссарына қараңыз), комиссар (comisar) шені британ полициясындағы бас инспектор шенімен тең.
Испания
Испанияда Ұлттық полиция комиссары полиция бөлімшесінің бастығы болып табылады. Бұл шен бас комиссар деп аталады. Ірі қалаларда комиссар болады, ал кіші қалаларда полиция бастығын суперинтендант басқарады. Азаматтық гвардияда мұндай шен жоқ, себебі олар әскери ұйымға ие.
Ұлыбритания
Англия мен Уэльсте, Ұлы Лондоннан тыс жерлерде полиция және қылмыс комиссарлары – өздерінің полиция аймағында тиімді және нәтижелі құқық тәртібін қамтамасыз етуге міндеттелген тікелей сайланған лауазым иелері. Олар өкілетті полиция қызметкерлері емес, бірақ бас констеблін тағайындайды және оның қызметінен есеп алады. Алғашқы полиция және қылмыс комиссарлары 2012 жылдың қараша айында сайланды, бұл Англия мен Уэльсте сайлауға қатысқан сайлаушылардың ең төмен деңгейі болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, "комиссар" атағы белгілі бір полиция күштерінің кәсіби бастығын білдіреді, және бұл Ұлы Лондонда да сақталады, онда Лондон қалалық полициясының комиссары мен Метрополия полициясының комиссары осы лауазымды атқарады. Бұл екі комиссар да сайланбайды, олар тағайындалады және 1950 жылдан бері карьералық полиция қызметкерлері болып табылады (бұрынғы британдық армия офицерлерін тағайындау тәжірибасынан өзгеше). Техникалық түрде олар 1970 жылға дейін бейбіт сот судьялары болғанмен, комиссарлар әрқашан полиция қызметкерлеріне ұқсас форма киіп, жалақы және қызмет жағдайлары тұрғысынан олармен тең қарастырылған.
justices of the peace until the 1970s, the commissioners have always worn a similar uniform to police officers, and have been treated similarly in terms of pay and terms of service.