Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көлік құралдарының астындағы дөңгелектер мен аспаларға арналған шасси.
Chassis for wheels and suspension under vehicles
Боги (BOHghee) (немесе Солтүстік Америка ағылшын тілінде – жүк платформасы) – дөңгелек жиынтығын ұстап тұратын шасси немесе қаңқа, көліктің дөңгелектер мен осьтерден құралған модульдік бөлігі. Богилер әртүрлі көлік түрлерінде әртүрлі болып келеді. Богилер әдетте берік байланыстырылып қойылуы мүмкін (көптеген теміржол вагондары мен жартылай тіркемелерде) немесе жылдам ажыратыла алады (көлік колонналарындағы немесе теміржол богилерін ауыстырудағы долы сияқты). Олардың құрамында аспалы элементтер болуы мүмкін (көптеген теміржол және жүк көліктеріндегідей), немесе қатты конструкциядан тұрып, өз кезегінде аспаға ілініп тұруы мүмкін (көптеген табанды көліктердегідей). Богилер дәстүрлі түрде теміржол вагоны немесе локомотивте айналмалы түрде орнатылуы мүмкін, сондай-ақ қосымша буындармен және серіппелермен жабдықталуы мүмкін (әуе кемесінің қону шассисіндегідей) немесе басқа тәсілдермен бекітілуі мүмкін (орталықсыз богилер). «Bogie» сөзі әртүрлі сөздіктерде басымды жазылу түрі ретінде көрсетілгенімен, «bogey» және «bogy» да қолданылады. Оңтүстік Африкада «боги» термині көбінесе жүк вагонына (боги вагонынан қысқартылған) қатысты қолданылады. 1812 жылы инженер Уильям Чэпмен богиі бар локомотив құрастырды. Ол тізбектермен тартылып, сәттілікке жетпеді, бірақ Чэпмен 1814 жылы екі дөңгелекті богиі бар тиімді локомотив жасады. Боги алғаш рет Америкада 1829 жылы Квинси гранит теміржолының вагондарында қолданылды. Локомотивті бұрылыстарға бағыттауға және түтін камерасын қолдауға арналған богиі бар алғашқы табысты локомотивті 1831 жылы Джон Б. Джервис жасады. Бұл идея кеңінен қабылдануына ондаған жылдар кетті, бірақ ақырында көптеген негізгі локомотивтердің құрамына енді. Ұлыбританияда богилі вагондарды алғаш рет 1872 жылы Festiniog теміржолы қолданды. Біртіндеп бекітілген осьтердің орнына богилі вагондарды құрастырған алғашқы стандартты теміржол – 1874 жылғы Мидленд теміржолы болды.
A bogie ('/b//oʊ//ɡ//i/ BOHghee) (or truck in North American English) is a chassis or framework that carries a wheelset, attached to a vehicle—a modular subassembly of wheels and axles. Bogies take various forms in various modes of transport. A bogie may remain normally attached (as on many railroad cars and semi trailers) or be quickly detachable (as the dolly in a road train or in railway bogie exchange). It may include a suspension component within it (as most rail and trucking bogies do), or be solid and in turn be suspended (as most bogies of tracked vehicles are); it may be mounted on a swivel, as traditionally on a railway carriage or locomotive, additionally jointed and sprung (as in the landing gear of an airliner), or held in place by other means (centreless bogies). Although bogie is the preferred spelling and first listed variant in various dictionaries, bogey and bogy are also used. In South Africa, the term bogie is often alternatively used to refer to a freight or goods wagon (shortened from bogie wagon). A locomotive with a bogie was built by engineer William Chapman in 1812. It hauled itself along by chains and was not successful, but Chapman built a more successful locomotive with two gear driven bogies in 1814. The bogie was first used in America for wagons on the Quincy Granite Railroad in 1829. The first successful locomotive with a bogie to guide the locomotive into curves while also supporting the smokebox was built by John B. Jervis in 1831. The concept took decades before it was widely accepted but eventually became a component of the vast majority of mainline locomotive designs. The first use of bogie coaches in Britain was in 1872 by the Festiniog Railway. The first standard gauge British railway to build coaches with bogies, instead of rigidly mounted axles, was the Midland Railway in 1874.
Бу
Бу локомотивтерінде жетекші және бағыштаушы доңғалақтар Биссель жүк машиналары (немесе пони жүк машиналары деп те аталады) сияқты шассилерге орнатылуы мүмкін. Буысты локомотивтерде (мысалы, Фэрли, Гарратт немесе Малет локомотивтерінде) дизельдік және электрлік локомотивтердегідей қуатты шассилер болады.
On a steam locomotive, the leading and trailing wheels may be mounted on bogies like Bissel trucks (also known as pony trucks). Articulated locomotives (e. g. Fairlie, Garratt or Mallet locomotives) have power bogies similar to those on diesel and electric locomotives.
Ролбок
Роллбок – бұл теміржол вагонының дөңгелектерінің астына, көбінесе басқа рельс кеңдігіне ауысу үшін салынатын арнайы күштік жиынтық. Транспортерлік вагондар осы принципті басқа вагондарды жүк ретінде тасымалдауға арналған платформа вагоны деңгейіне дейін жеткізеді.
A rollbock is a specialized type of bogie that is inserted under the wheels of a rail wagon/car, usually to convert for another track gauge. Transporter wagons carry the same concept to the level of a flatcar specialized to take other cars as its load.
Аркалық боги
Аркалық немесе ромб тәрізді рамалы шассилерде, бүйірлік рамалар құю арқылы емес, дайындалып жасалады.
In archbar or diamond frame bogies, the side frames are fabricated rather than cast.
Қазіргі заманғы
Трамвай богилері осьтік жүктемесіне байланысты құрылысы жайлырақ болады, ал трамвай жолдарындағы өткір бұрылыстар трамвай богилерінде көбінесе екі осьтен аспайтынын көрсетеді. Сонымен қатар, кейбір трамвай жолдары тік және көлденең қисықтармен қатар тік еңістерге де ие, сондықтан трамвай богилері көлденең ось бойынша да айналуы жиі қажет. Кейбір икемді трамвайларда буындардың астында богилер орналасқан, мұндай құрылымға Jacobs богилері дейді. Көбінесе, төмен еденді трамвайлар айналмалы емес богилермен жабдықталады; көптеген трамвай жанкүйерлері бұл қадамды кері прогресс деп санайды, себебі ол рельстер мен доңғалақтың тозуын күшейтеді, сондай-ақ трамвайдың бұрылысты айналып өту жылдамдығын айтарлықтай төмендетеді.
Tram bogies are much simpler in design because of their axle load, and the tighter curves found on tramways mean tram bogies almost never have more than two axles. Furthermore, some tramways have steeper gradients and vertical as well as horizontal curves, which means tram bogies often need to pivot on the horizontal axis, as well. Some articulated trams have bogies located under articulations, a setup referred to as a Jacobs bogie. Often, low floor trams are fitted with nonpivoting bogies; many tramway enthusiasts see this as a retrograde step, as it leads to more wear of both track and wheels and also significantly reduces the speed at which a tram can round a curve.
Тарихи
Бұрын трамвайлардың астында әртүрлі түпкі шассилер (богилер) қолданылған (мысалы, Брилл, Пекхэм, максималды сүйреу). Максималды сүйреу шассисінде үлкен дөңгелектері бар бір жетекші ось және кіші дөңгелектері бар жетекші емес ось болады. Шассидің орталық тірегі ортадан смещенген, сондықтан салмақтың жартысынан астамы жетекші оське түседі.
In the past, many different types of bogie (truck) have been used under tramcars (e. g. Brill, Peckham, maximum traction). A maximum traction truck has one driving axle with large wheels and one nondriving axle with smaller wheels. The bogie pivot is located off centre, so more than half the weight rests on the driving axle.
Гибридтік жүйелер
Meteor метросында қолданылатын MP 89 вагонының пневматикалық шасси жүйесінің макеті, екі арнайы доңғалақты жиынтығын көрсетеді.
[[File:Bogie metro Meteor p1010692. jpg|thumb|Mockup of the pneumatic bogie system of an MP 89 carriage used on the Meteor metro, showing the two special wheelsets
Өзгермелі өлшегішпен осі
Екі түрлі рельс енімен жұмыс істеу үшін кейбір доңғалақ жұптарына өзгермелі рельс ені осі (VGA) орнатылуда. Мұндай жүйелердің бірі – ZNTK Poznań компаниясының SUW 2000 жүйесі.
To overcome breaks of gauge some bogies are being fitted with variable gauge axles (VGA) so that they can operate on two different gauges. These include the SUW 2000 system from ZNTK Poznań.
Клеминсон жүйесі
Клеминсон жүйесі нағыз боги емес, бірақ оған ұқсас қызмет атқарады. Ол Джеймс Клеминсонның 1883 жылғы патентіне негізделген және бір кезде тар теміржол вагондарында, мысалы, Мэн аралы мен Манкс солтүстік теміржолдарында кең таралған. Көлік құралы үш доңғалақты болады, ал сыртқы екеуі рельстің қисығына бейімделу үшін бұрыла алады. Бұрылу үшінші (орталық) доңғалаққа бекітілген тетіктер арқылы басқарылады, ол бүйірге қарай жылжуға мүмкіндік береді.
The Cleminson system is not a true bogie, but serves a similar purpose. It was based on a patent of 1883 by James Cleminson, and was once popular on narrow gauge rolling stock, e. g. on the Isle of Man and Manx Northern Railways. The vehicle would have three axles and the outer two could pivot to adapt to curvature of the track. The pivoting was controlled by levers attached to the third (centre) axle, which could slide sideways.
Тіктелген көлік құралдары
Кейбір танктер мен басқа да гусеницалық көліктерде сыртқы аспа компоненттері ретінде богилер болады (броньды жауынгерлік көлік аспасын қараңыз). Осы типтегі боги әдетте екі немесе одан көп жол дөңгелегінен және соққыға қарсы аспадан тұрады, бұл қиыр жерде жүруді жеңілдетеді. Боги аспалары өз компоненттерінің көп бөлігін көліктің сыртында орналастырады, соның арқасында ішкі кеңістік үнемделеді. Танкке қарсы отқа осал болғанымен, оларды көбінесе далада жөндеуге немесе ауыстыруға болады.
Some tanks and other tracked vehicles have bogies as external suspension components (see armoured fighting vehicle suspension). This type of bogie usually has two or more road wheels and some type of sprung suspension to smooth the ride across rough terrain. Bogie suspensions keep much of their components on the outside of the vehicle, saving internal space. Although vulnerable to antitank fire, they can often be repaired or replaced in the field.
Артикуляциялық жүк машиналары (трактор-прицептер)
Көлік тасымалында боги – жартылай тіркемені қолдауға арналған осьтер мен дөңгелектердің құрамы, ол тіркеменің рамасына бекітілген болуы мүмкін (бір тіркемедегідей) немесе екінші не үшінші жартылай тіркемені қосып тарту үшін қажет болғанда қосылып, ажыратылатын долыдан тұруы мүмкін (мысалы, екі немесе үш тіркемені тартқанда).
In trucking, a bogie is the subassembly of axles and wheels that supports a semi trailer, whether permanently attached to the frame (as on a single trailer) or making up the dolly that can be hitched and unhitched as needed when hitching up a second or third semi trailer (as when pulling doubles or triples).
Радиалды басқарушы жүк көлігі
Радиалды рульдік жүк машиналары, сондай-ақ радиалды богилер деп те аталады, бүкіл боги айналатыннан өзге, жеке осьтердің қисықтарға қарай бұрылуына мүмкіндік береді. Радиалды емес богилер үшін жиналымдағы осьтердің саны неғұрлым көп болса, дөңгелек фланецінің рельске тиюінен туындайтын үйкеліс салдарынан қисықтарды өту қиынға соғады. Радиалды богилерде дөңгелектер қисықтарда белсенді түрде "бағытталды", бұл дөңгелек фланеці мен рельс арасындағы тозуды азайтады және жабысу қабілетін жақсартады. АҚШ-та бұл EMD және GE локомотивтерінде қолданылды. EMD-нің HTCR деп аталатын нұсқасы 1993 жылы сатылымға шыққан SD70 сериясының стандартты жабдығы болды. Дегенмен, HTCR нақты пайдалануда әртүрлі нәтижелер көрсетті және салыстырмалы түрде жоғары сатып алу және техникалық қызмет көрсету құнына ие болды. Сондықтан EMD 2003 жылы радиалды компоненттерінен айырылған HTSC жүк шассиін ұсынды. GE өз нұсқасын 1995 жылы AC4400CW және кейінірек Evolution Series локомотивтері үшін сатып алушыға ұсынылған опция ретінде енгізді. Алайда, оның қабылдануы да салыстырмалы түрде жоғары сатып алу және техникалық қызмет көрсету құнына байланысты шектеулі болды, ал клиенттер көбінесе жаңа және қайта жаңартылған локомотивтер үшін GE Hi Ad стандартты жүк шассиін таңдады.
Radial steering trucks, also known as radial bogies, allow the individual axles to align with curves in addition to the bogie frame as a whole pivoting. For non radial bogies, the more axles in the assembly, the more difficulty it has negotiating curves, due to wheel flange to rail friction. For radial bogies, the wheel sets actively "steer" through curves, thus reducing wear at the wheel flange to rail interface and improving adhesion. In the US, this has been implemented for locomotives both by EMD and GE. The EMD version, designated HTCR, was made standard equipment for the SD70 series, first sold in 1993. However, the HTCR in actual operation had mixed results and relatively high purchase and maintenance costs. Thus EMD introduced the HTSC truck in 2003, which basically is the HTCR stripped of radial components. GE introduced their version in 1995 as a buyer option for the AC4400CW and later Evolution Series locomotives. However it also met with limited acceptance due to relatively high purchase and maintenance costs, and customers have generally chosen GE Hi Ad standard trucks for newer and rebuilt locomotives.