Ұзақ қашықтыққа арналған снайперлік мылтықтар тарихы

Кіріспе

Дұшман әскеріне қарсы алыстан күресу үшін қолданылатын мылтықтың түрі.

Снайперлік мылтық – жоғары дәлдікке және үлкен қашықтыққа арналған мылтық. Оның талаптарына жоғары дәлдік, сенімділік, жылдамдық, жасыру мүмкіндігі және оптикалық приборлар кіреді. Снайперлік мылтықтар әскери снайперлердің жеке тұлғаға, техникаға қарсы және бақылау мақсатында қолдануы үшін жасалған. Қазіргі заманғы снайперлік мылтық – иыққа қойылып атуға арналған, бұрандалы немесе жартылай автоматты механизммен жұмыс істейтін, телескоптық көзделгішпен жабдықталған және жоғары баллистикалық көрсеткіштері бар орталықтан оқ ату патронымен зарядталатын портативті мылтық.

Тарих

Уитворт мылтығы, әлемдегі алғашқы ұзақ қашықтықтағы снайперлік мылтық деп есептеледі. 1854 жылы белгілі британдық инженер сэр Джозеф Уитворт жобалаған бұл мылтықта алтыбұрышты көпбұрышты жиектері бар стволдар қолданылды, бұл оқпанның дәстүрлі жиектердегідей жиектерге кірігуін қажет етпеді. Оның мылтығы Қырым соғысында әлсіздік көрсеткен 1853 жылғы үлгідегі Энфилдке қарағанда әлдеқайда дәл болды. 1857 жылы екі қарудың да дәлдігі мен қашықтығын сынаған тәжірибелерде Уитворттың конструкциясы Энфилдтен шамамен үш есе жоғары көрсеткіштерді көрсетті. Уитворт мылтығы 2000 ярд (шамамен 1830 метр) қашықтықтағы нысананы дәл соғуға қабілетті болса, ал Энфилд оны 1400 ярд (шамамен 1280 метр) қашықтықта ғана соға алатын. Америка Азаматтық соғысы кезінде Уитворт мылтықтарымен жабдықталған Конфедерациялық мергендердің міндеті Одақтың артиллериялық экипаждарын жою болды және олар Спотсильвания соты шайқасында Азаматтық соғыстағы жоғары шенді офицерлердің бірі – генерал-майор Джон Седжвиктің қазасына себепкер болды. Қырым соғысы кезінде мылтықтарға орнатуға арналған алғашқы оптикалық көзқарастар жасалды. Бұл инновацияның көп бөлігі полковник Д. Дэвидсонның еңбегі болды, ол Бирмингемдегі Шанс Бразерс компаниясының өндірген оптикалық көзқарастарын пайдаланды. Бұл мергенге бұрынғыдан гөрі әлдеқайда алыс қашықтықтағы нысананы дәлірек байқауға мүмкіндік берді. Алғашқы телескоптық көзқарастар бекітілген және реттелмейтін болды, бұл оның тиімді қашықтығын шектеді. 1870 жылдарға қарай, перезарядтау механизмі бар мылтықтардың жетілдірілуі снайперлік мылтықтардың нысанадан шамамен бір шақырым қашықтықта дәл болуына мүмкіндік берді.

20 ғасыр

Екінші Бур соғысы кезінде екі тарап та журналдық және түтінсіз ұнтақпен жабдықталған ең соңғы үлгідегі мылтықтарды қолданды. Британдықтар Ли-Метфорд мылтығымен жабдықталса, бурлар Германиядан ең соңғы Mauser Model 1895 мылтықтарын алды. Оңтүстік Африканың ашық кеңістігінде мерген – шайқастағы маңызды элемент болды. Ловат скауттары 1899 жылы құрылған британдық әскер бөлімі болды және олардың қызметкерлерінің шебер мергендігімен және жасыру дағдыларымен танымал болды. Олар жасыру үшін жылтыр костюмдер киіп, сақшылықпен айналысты. Хескет Причард олар туралы: «Ондай жақсы жігіттер болған емес» деді. Бур соғысынан кейін скауттар британдық армиядағы алғашқы ресми снайпер бөліміне айналды. Снайперлік мылтықтар бірінші дүниежүзілік соғыста ғана ұрыста жиі қолданыла бастады және кейбір сарбаздар мұндай мылтықты қолдану үшін арнайы оқудан өтті. Германияда осы оқытылған снайперлерге телескоптық көзқарасы бар мылтықтар берілді, олар дәлдікті арттыру үшін түнде жарық беретін еді. Неміс қаругерлері көзді стволдің үстіне орнатып, ең жоғары дәлдікке қол жеткізді. Бірінші дүниежүзілік соғыста снайперлік мылтықтың дәлдігі едәуір жақсарды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында снайперлердің «құлақтандыратын дәлдік» көрсеткені хабарланды, ал осы қашықтықтан асып кеткені болжамсыз болды. «Снайпер» сөзі бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде кеңінен қолданыла бастады, ал бұрын снайперлік мылтықпен қаруланғандар мергендер немесе оқшаулар деп аталды. Karabiner 98k және Mosin-Nagant Model 1891/30 снайперлік мылтықтары сияқты снайперлік мылтықтармен қаруланған осы мергендер майданда үлкен және моральдық әсер етті. Әскерлер көбінесе өзін мергеннің қақ айырып өлтіруінен қорғау үшін орларда немесе траншеяларда жасырынып отырды. Кейбір сарбаздар тіпті ықтимал зиянды болдырмау үшін командирлерінің бұйрықтарын орындамай, шайқаста басшылық тізбегін бұзып жіберді. Снайперлік мылтық жақын арада соғыстағы ең тиімді және қатыгез қару ретінде танылды. Снайперлік мылтықтар шайқаста өте тиімді екеніне қарамастан, көптеген әскерлер оқытылған снайперлік полктерді қабылдауға әлі де тартынды. Снайперлік мылтықты тиімді пайдалану үшін сарбаз өте қатаң оқудан өтуі керек еді, ал көптеген оқушылар алғашқы аптадан асып өтпейтін еді. Снайперлік оқу да өте қымбат болғандықтан, тіпті 1970 жылға дейін әскерде оқытылған снайперлерді ұстаудың мағынасы күмәнді деп есептелді. Қазіргі снайперлік мылтықтар өте сенімді және дәлдікті жоғалтпай бірнеше рет атуға қабілетті, ал ескі снайперлік мылтықтар тозу және жыртылу салдарынан дәлдігін жоғалтуға бейім болды. Снайперлік мылтықтар үздіксіз жаңарып, жетілдіріліп келеді, олардың тиімді қашықтығы (2001 ж.) мөлшерін асып, оларды қолданыстағы ең дәл және тиімді қарулардың біріне айналдырады. жатып оқ атуға арналған ағаш, екі аяқты және басқа да керек-жарақтармен жабдықталған.

During the Second Boer War, the latest breech loading rifles with magazines and smokeless powder were used by both sides. The British were equipped with the Lee–Metford rifle, while the Boers had received the latest Mauser Model 1895 rifles from Germany. In the open terrain of South Africa, the marksman was a crucial component in battle. The Lovat Scouts was a British Army unit formed in 1899 that was renowned for the expert marksmanship and stalking skills of its personnel. The men wore ghillie suits for camouflage and were expertly skilled in observation. Hesketh Hesketh Prichard said of them that "keener men never lived". After the Boer War, the Scouts became the first official sniper unit in the British Army. It was not until World War I that sniper rifles began to be used more regularly in battle and certain soldiers given specialized training to use such a rifle. In Germany, these trained snipers were given rifles with telescopic sights, which illuminated at night in order to improve their accuracy. German gunsmiths fitted the scope above the barrel for optimal accuracy. During World War I, the accuracy of the sniper rifle was greatly improved. By the end of World War II, snipers were reported to provide "reasonable accuracy" over with anything over this range being unpredictable. It was during World War I and II that the word ‘sniper’ began to be used commonly, whereas previously those who were armed with sniper rifles were referred to as sharpshooters or marksmen. These marksmen, wielding sniper rifles such as the Karabiner 98k and Mosin–Nagant Model 1891/30 sniper rifle, had a drastic and demoralizing effect on the battlefield. Soldiers would often remain hidden in foxholes or trenches so as not to expose themselves to the deadly accuracy of a sniper. Some soldiers even began to disregard orders from commanding officers to protect against potential harm, which thus broke down the chain of command on the battlefield. The sniper rifle soon acquired the reputation of being one of the most effective and ruthless weapons of war. Though sniper rifles had proved to be extremely effective in combat, there was still a great reluctance in many militaries to adopt a trained sniper regiment. To effectively use a sniper rifle, a soldier had to go through particularly rigorous training, and most trainees did not make it past the first week. Sniper training was also so expensive to conduct that, even until as recently as 1970, the reasoning for having trained snipers as a part of an army was deemed questionable. Modern sniper rifles are very reliable and are able to fire repeatedly without losing accuracy, whereas earlier sniper rifles were more liable to lose accuracy due to wear and tear. Sniper rifles continue to be adapted and improved upon, with the effective range of sniper rifles (c. 2001) exceeding , making them one of the most accurate and efficient weapons in use. a stock designed for firing from a prone position, and the presence of a bipod and other accessories.

Телескоптық көзқарас

Мүмкін, снайперлік мылтықты басқа әскери немесе полиция қаруларынан ерекшелендіретін ең маңызды қасиет – телескопиялық көздеу құрылғысының орнатылуы. Оны кейбір заманауи шабуыл мылтықтары мен автоматтарында (мысалы, рефлекторлы көздеу құрылғылары) кездесетін кішкентай оптикалық көздеу құрылғыларынан ажырату оңай. Снайперлік мылтықтарда қолданылатын телескопиялық көздеу құрылғылары басқа оптикалық көздеу құрылғыларынан айырмашылығы, олар әлдеқайда жоғары ұлғайту (4x-тен астам және 40x-қа дейін) ұсынады және жарқын кескін үшін әлдеқайда үлкен объектив линзасын (диаметрі 40-тан 50 мм-ге дейін) қамтиды. Әскери немесе полиция қызметінде қолданылатын көптеген телескопиялық линзалар қашықтықты анықтауға көмектесетін арнайы торлармен жабдықталған, бұл оқтың траекториясына байланысты дәл ату үшін маңызды фактор болып табылады.

Іс-қимыл

Бұрандамен жұмыс істеу мен жартылай автоматты, әдетте кері импульстік немесе газды жүйелі жұмыс арасындағы таңдау, көбінесе снайпердің нақты ұйымдағы қызметтік міндеттеріне байланысты болады, әрбір конструкцияның өз артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Белгілі бір оқ-дәрі үшін бұрандалы мылтықты жасау және күтіп ұстау арзан, сенімді және жеңіл, себебі оның механизмінде аз қозғалмалы бөліктер болады. Сонымен қатар, бақыланбайтын оқ-дәрі қабығын шығарудың болмауы, мергеннің орнын жасыруға көмектеседі. Жартылай автоматты қарулар соғыс мылтығы және снайперлік мылтық ретінде қолданылуы мүмкін, сондай-ақ ату жылдамдығын (демек, көлемін) арттыруға мүмкіндік береді. Мұндай мылтықтар стандартты қызметтік мылтықтардың модификацияланған нұсқалары болуы мүмкін, сондықтан берілген жаяу әскер мылтығымен үйлесімділік қосымша артықшылық болып табылады. Бұрандалы мылтықтар әскери және полиция қызметтерінде олардың жоғары дәлдігі мен күтіп ұстаудың қарапайымдығы себепті жиі қолданылады. Арнайы күштер операторлары кейбір жағдайларда, мысалы, жарылмаған оқ-дәрілерді қауіпсіз қашықтықтан жою және жаудың қорғаныш ретінде пайдаланатын нығайтылған құрылымдарды бұзу үшін бұрандалы мылтықтарға қарағанда жартылай автоматты мылтықтарды артық көреді. Белгіленген мергендік мылтық (DMR) әдеттегі әскери снайперлік мылтықтан гөрі арнайы мамандыққа ие емес, көбінесе солдат тобының қашықтығын арттыру үшін ғана арналған. Сондықтан, жартылай автоматты жүйе қолданылғанда, ол стандартты қарудың міндеттерімен үйлесуіне байланысты. Егер DMR стандартты қару сияқты бірдей оқ-дәрілерді қолданса, қосымша логистикалық артықшылықтар болуы мүмкін. Бұл мылтықтар ату көлемін арттырады, бірақ ұзақ қашықтықтағы дәлдіктің төмендеуіне әкеледі. Олар көбінесе қолданыстағы таңдамалы ату мылтықтарынан немесе шабуыл мылтықтарынан жасалады, көбінесе телескопиялық көзқарас пен реттелетін тіреу қосылады. Полицияның жартылай автоматты снайперлік мылтығы бір мергеннің бірнеше нысананы қысқа мерзімде жоюын қажет ететін жағдайларда қолданылуы мүмкін; M110 SASS сияқты әскери жартылай автоматтар да ұқсас "көп нысаналы" ортада қолданылады.

The choice between bolt action and semi automatic, usually recoil operation or gas operation for the latter, is usually determined by specific requirements of the sniper's role in a particular organization, with each design having advantages and disadvantages. For a given cartridge, a bolt action rifle is cheaper to build and maintain, more reliable, and lighter, due to fewer moving parts in the mechanism. In addition, the absence of uncontrolled automatic cartridge case ejection helps avoid revealing the shooter's position. Semi automatic weapons can serve both as a battle rifle and sniper rifle, and allow for a greater rate (and hence volume) of fire. As such rifles may be modified service rifles, an additional benefit can be commonality of operation with the issued infantry rifle. A bolt action is most commonly used in both military and police roles due to its higher accuracy and ease of maintenance. Special forces operators tend to prefer semi automatic rifles over bolt action rifles for certain applications such as detonating unexploded ordnance from a safe distance and penetrating reinforced structures that enemy combatants are using as cover. A designated marksman rifle (DMR) is less specialized than a typical military sniper rifle, often only intended to extend the range of a group of soldiers. Therefore, when a semi automatic action is used, it is due to an overlap with the roles of standard issue weapons. There may also be additional logistical advantages if the DMR uses the same ammunition as the more common standard issue weapons. These rifles enable a higher volume of fire, but sacrifice some long range accuracy. They are frequently built from existing selective fire battle rifles or assault rifles, often simply by adding a telescopic sight and adjustable stock. A police semi automatic sniper rifle may be used in situations that require a single sniper to engage multiple targets in quick succession; military semi automatics, such as the M110 SASS, are used in similar "target rich" environments.

Журнал

Әскери жағдайда логистикалық мәселелер қолданылатын патронның басты анықтамасы болып табылады, сондықтан снайперлік мылтықтар көбінесе әскери күш қолданатын, сондай-ақ жарыс класындағы оқ-дәрілерге арналған мылтық патрондарымен шектеледі. Ірі ұлттық әскерлер әдетте баяу өзгергендіктен, әскери мылтық оқ-дәрілері жиі сынақтан өтеді және оқ-дәрілер мен қару-жарақ мамандары тарапынан жақсы зерттеледі. Осының салдарынан полиция күштері снайперлік мылтық патронын таңдауда әскери тәжірибеге сүйенеді, одан гөрі аз жетілген (бірақ мүмкін жақсы) оқ-дәрілермен жаңа мүмкіндіктерді іздемейді. 1950 жылдары стандартты 7.62×51 мм НАТО (.308 Винчестер) патроны енгізілгенге дейін стандартты әскери патрондар .30-06 Спрингфилд (7.62×63 мм) (АҚШ), .303 Британдық (7.7×56 ммR) (Ұлыбритания) және 7.92×57 мм Маузер (Германия) болды. .30-06 Спрингфилд патроны 7.62×51 мм-ді кеңінен қабылдағаннан кейін де 1970 жылдардағы Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Теңіз корпусының снайперлерімен пайдаланыла берді. Қазіргі уақытта Батыс әлемінде де, НАТО-да да 7.62×51 мм әскери және полиция снайперлік мылтықтары үшін басты таңдау болып табылады. Әлемдік масштабта да осы тенденция сақталады. Ресейдегі ең қажетті снайперлік патрон – тағы да бір .30 калибрлі әскери патрон, 7.62×54ммR, ол 7.62×51 мм-ге қарағанда сәл артық өнімділікке ие, бірақ жиекті конструкциясы соңғы патронмен салыстырғанда сенімділігін төмендетеді. Бұл патрон 1891 жылы пайда болды, және қазіргі заманғы екі ресейлік снайперлік мылтық – Mosin-Nagant және SVD осы патронға арналған. Көптеген әскерлердің логистикалық шектеулерінен тыс, тек өнімділікті ескере отырып жасалған кейбір коммерциялық патрондар 1990 жылдары танымал болды. Оларға 7 мм Remington Magnum (7.2×64 мм), .300 Winchester Magnum (7.62×67 мм) және .338 Lapua Magnum (8.6×70 мм) жатады. Бұл патрондар 7.62×51 мм-ге қарағанда жақсы баллистикалық көрсеткіштерге және тиімдірек қашықтыққа ие. Олар .50 калибрлі патрондардай қуатты болмаса да, оларға арналған мылтықтар .50 калибрлі оқ-дәріге арналған мылтықтардай ауыр емес және 7.62×51 мм-ге арналған мылтықтардан әлдеқайда күшті. Снайперлер сонымен қатар көлік құралдары, жабдықтар және құрылыстар сияқты нысаналарға қарсы снайперлік рөлдерде немесе жарылғыш құрылғыларды алыстан жою үшін материалға қарсы мылтықтарды қолдана алады; мұндай мылтықтар жеке құрамға қарсы да қолданылуы мүмкін. Материалға қарсы мылтықтар көбінесе жартылай автоматты болады және басқа мылтықтарға қарағанда үлкен калибрлі болады, .50 BMG (12.7×99 мм), 12.7×108 мм, 14.5×114 мм және 20 мм сияқты патрондарды қолданады. Бұл үлкен патрондар жарылғыш заттар, бронебойғыш ядролар, тұтандырғыштар немесе олардың комбинацияларын қамтитын снарядтарды атуға қабілетті болуын талап етеді, мысалы Raufoss Mk 211 снаряды. Материалға қарсы мылтықтың өлшемі мен салмағына байланысты екі немесе үш адамнан тұратын снайперлік топ қажет болады.

In a military setting, logistical concerns are the primary determinant of the cartridge used, so sniper rifles are usually limited to rifle cartridges commonly used by the military force employing the rifle and match grade ammunition. Since large national militaries generally change slowly, military rifle ammunition is frequently battle tested and well studied by ammunition and firearms experts. Consequently, police forces tend to follow military practices in choosing a sniper rifle cartridge instead of trying to break new ground with less perfected (but possibly better) ammunition. Before the introduction of the standard 7.62×51mm NATO (.308 Winchester) cartridge in the 1950s, standard military cartridges were the .30 06 Springfield (7.62×63mm) (United States), .303 British (7.7×56mmR) (United Kingdom), and 7.92×57 mm Mauser (Germany). The .30 06 Springfield continued in service with U. S. Marine Corps snipers during the Vietnam War in the 1970s, well after general adoption of the 7.62×51mm. At the present time, in both the Western world and within NATO, the 7.62×51mm is currently the primary cartridge of choice for military and police sniper rifles. Worldwide, the trend is similar. The preferred sniper cartridge in Russia is another .30 caliber military cartridge, the 7.62×54mmR, which has slightly superior performance to the 7.62×51mm, although the rimmed design limits reliability compared to the latter cartridge. This cartridge was introduced in 1891, and both Russian sniper rifles of the modern era, the Mosin–Nagant and the SVD, are chambered for it. Certain commercial cartridges designed with only performance in mind, without the logistical constraints of most armies, have also gained popularity in the 1990s. These include the 7mm Remington Magnum (7.2×64mm), .300 Winchester Magnum (7.62×67mm), and the .338 Lapua Magnum (8.6×70mm). These cartridges offer better ballistic performance and greater effective range than the 7.62×51mm. Though they are not as powerful as .50 caliber cartridges, rifles chambered for these cartridges are not as heavy as those chambered for .50 caliber ammunition, and are significantly more powerful than rifles chambered for 7.62×51mm. Snipers may also employ anti materiel rifles in sniping roles against targets such as vehicles, equipment and structures, or for the long range destruction of explosive devices; these rifles may also be used against personnel. Anti materiel rifles tend to be semi automatic and of a larger caliber than other rifles, using cartridges such as the .50 BMG (12.7×99mm), 12.7×108mm, 14.5×114mm, and 20mm. These large cartridges are required to be able to fire projectiles containing payloads such as explosives, armor piercing cores, incendiaries or combinations of these, such as the Raufoss Mk 211 projectile. Due to the considerable size and weight of anti materiel rifles, two or three man sniper teams become necessary.

Бәсеке

Барельдер әдетте өте дәл өндіріледі және дәстүрлі барельдерге қарағанда көлденең қимасы ауыр болады, осылайша салқын барельден атылған алғашқы оқ пен жылы барельден атылған келесі оқ арасындағы соққы нүктелерінің өзгеруін азайтуға болады. Көптеген ұрыс және шабуылдық мылтықтардан өзгеше, олардың ішкі беттері әдетте хромдалмайды, себебі тең емес жабыннан туындайтын дәлсіздікке жол бермеу қажет. Орнатылған кезде барельдер көбінесе еркін қозғалатын болады – яғни, барель мылтықтың тек қабылдағыш бөлігімен ғана жанасады. Еркін қозғалатын барель, барельдің өзі, иінтірек, бипод немесе снайпердің қолы барель гармониясына кедергі келтіретіндей, оқпанның алдыңғы бөлігімен жанасудан сақтайды. Барельдің ұшы әдетте асимметрияны немесе зақымдануды болдырмау үшін, сондай-ақ одан туындайтын дәлсіздіктің алдын алу үшін тәжділенеді немесе дөңгелектеліп өңделеді. Сыртқы бойлық жолақтар, бетін кеңейту арқылы жылуды таратуға көмектеседі, сонымен қатар барельдің салмағын азайтады, кейде снайперлік мылтық барельдерінде қолданылады. Снайперлік мылтық барельдерінде сондай-ақ, ұңғыға бұрандалы немесе біріктірілген құрылғы (ұңғы тежегіші немесе жарық сөндіргіш және жинақтағыш) орнатуға мүмкіндік беретін тігіс қолданылуы мүмкін. Мұндай ұңғы басканша орнатылғанда соққы нүктесін реттеуге мүмкіндік беретін құралмен жабдылған болады. Әскери снайперлік мылтықтардың барельдерінің ұзындығы немесе одан да ұзын болуы мүмкін, бұл оқтың қозғалтқыш заттарының толық жануына мүмкіндік береді, осылайша ұңғыдан шығатын жарықтың мөлшерін азайтып, оқтың бастапқы жылдамдығын арттырады. Полицияның снайперлік мылтықтарында басқару мүмкіндіктерін жақсарту үшін қысқа барельдер қолданылуы мүмкін. Қысқа барельдердің бастапқы жылдамдығының жоғалуы жақын қашықтықта маңызды емес, себебі оқтың соққы жылдамдығы жеткілікті.

Қор

Снайперлік мылтықтың ең көп кездесетін ерекшелігі – атушының жағын жақтаудың артқы бөлігіне тірейтін реттелетін жақ тірегі. Телескоптық көздегішпен жабдықталған көптеген мылтықтарда бұл аймақ сәл көтерілген болады, себебі телескоп темір көздегіштерден биік орналасқан және кейде жеке атушыға қарай жоғары немесе төмен реттелуі мүмкін. Бұл жеке реттеуді одан әрі жеңілдету үшін, жақтаудың ұзындығы да реттелуі мүмкін, көбінесе атушының иығына тірейтін артқы бөлігіндегі аралықтардың санын өзгерту арқылы. Егер жақтау ағаштан жасалған болса, қоршаған ортаның жағдайлары немесе пайдалану нәтижесінде ағаш деформациялануы мүмкін, бұл уақыт өте келе бағытты немесе ұңғының гармониясын сәл өзгертіп, соққы нүктесін өзгертуіне әкелуі мүмкін. Полимерлер мен металл қорытпаларынан жасалған жақтаулар қоршаған ортаның жағдайларына байланысты соққы нүктесінің өзгеруіне аз бейім. Снайперлік жақтаулар әдетте қоршаған ортаның тұрақсыздығының әсерін азайту үшін ұңғымен жанасудан аулақ болу үшін жасалады. Қазіргі заманғы снайперлік мылтық жақтаулары қатаң шасси негізінде құрастырылады, әртүрлі дене бітімі мен өлшемдері бар атушыларға жақтауды жеке қалауларына сәйкес реттеуге мүмкіндік беретін пайдаланушыға арналған реттегіштермен жабдықталған, сондай-ақ жарық аз болғанда және күндізгі уақытта нысанаға алу оптикасы, лазерлік нұсқаушылар және басқа да керек-жарақтарды қоса беруге арналған модулдік бекіткіштермен жабдықталған, олар үшін арнайы бекіткіш жиынтығының қажеті жоқ.

Қосымша құралдар

Тез реттелетін иық тіреуі көбінесе мылтыққа орнатылады, оны мерген тұрып, тізе бүгіп немесе отырғанда жақсырақ тұрақтылыққа қол жеткізу үшін пайдаланады. Мерген иық тіреуін "бекіту" үшін атуға қатыспайтын қолын тіреуге орап, сол қолын қозғалмай ұстайды. Биподтар, моноподтар және ату таяқтары сияқты қозғалмайтын қару тіректері де тұрақтылықты арттыру және оператордың шаршауын азайту үшін жиі қолданылады. Мылтықты тұрақтандыруға немесе реттелетін тіреу қамтамасыз етуге көмектесу үшін ату қаптары да кеңінен қолданылады.

Дұрыс

Әскери мақсаттағы ұрыс мылтығы немесе шабуыл мылтығы әдетте 3–6 минут бұрыштық (1–2 миллирадиан) дәлдікке қабілетті. Стандартты әскери снайперлік мылтық әдетте 1–3 MOA (0.3–1 мрад) дәлдікке қабілетті, ал полиция снайперлік мылтығы 0.25–1.5 MOA (0.1–0.5 мрад) дәлдікке қабілетті. Салыстыру үшін, бәсекелестік нысана немесе benchrest винтовкасы 0.15–0.3 MOA (0.05–0.1 mrad) дәлдікке қабілетті болуы мүмкін. 5 оқтың тобы үшін 1 MOA (0.28 мрад) орташа экстремалды таралу (екі ең алыс оқ тесігінің арасындағы орталықтан орталыққа дейінгі арақашықтық) 69% ықтималдылықты білдіреді, яғни оқтын түсу нүктесі диаметрі тең нысана шеңберіне түседі. Бұл 5 оқтың тобы үшін орташа экстремалды таралу және онымен байланысты соққы ықтималдығы 800 метр қашықтықтағы адамды тиімді соғу үшін жеткілікті деп есептеледі. 1982 жылы АҚШ Армиясының мергендік қару жүйесіне қатысты жобалық талабы: "Жүйе: (6) тіреусіз бекітілген күйде 1500 метрде 5 оқтың тобы үшін 0.75 MOA (0.2 мрад) -дан аспайтын дәлдікке ие болуы керек". 1988 жылы қабылданған M24 снайперлік қару жүйесінің ең жоғарғы тиімді қашықтығы 800 метрді құрайды, ал 300 метр қашықтықтағы машинадан тіреудегі ең жоғарғы рұқсат етілген орташа радиус (AMR) 1.9 дюйм, бұл 7.62×51 мм M118 арнайы шар патрондарымен атылғанда 5 оқтың тобы үшін 0.6 MOA (0.17 мрад) экстремалды таралуға сәйкес келеді. 2008 жылы АҚШ әскери нарығындағы зерттеуде дәлдікті снайперлік мылтық (PSR) үшін 5 оқтың тобындағы барлық оқтар үшін 1 MOA (0.3 мрад) вертикалды экстремалды таралу қажет болды, олар 300, 600, 900, 1200 және 1500 метр қашықтықтағы нысаналарға атылды. 2009 жылы АҚШ Арнайы операциялар командованиесінің нарықтық зерттеуі 300, 600, 900, 1200 және 1500 метр қашықтықтағы нысаналарға атылған 10 оқтың тобындағы барлық оқтар үшін 1 MOA (0.28 мрад) вертикалды экстремалды таралуды талап етті. 2009 жылғы дәлдікті снайперлік мылтық талаптарына сәйкес, PSR, басқышсыз атылғанда, қару мен оқ-дәрі комбинациясының 1 MOA (0.28 мрад) вертикалды экстремалды таралуды ұстай алатынына 80% сенімділік коэффициентін қамтамасыз етуі керек, бұл 150 он оқтың тобынан есептелген, басқышсыз атылған. Ешбір топтың вертикалды экстремалды таралуы 1.5 MOA (0.42 мрад) -тан аспауы керек. Барлық дәлдік 1500 метрлік нүктеде өлшенді. 2008 жылы АҚШ әскері M110 жартылай автоматты снайперлік жүйесін қабылдады, ол M118LR оқ-дәрісі немесе оған баламасы қолданылып, 300 фут қашықтықтағы 5 оқтың тобы үшін 1.8 MOA (0.5 мрад) шекті рұқсат етілген экстремалды таралуға ие. 2010 жылы M24 .300 Winchester Magnum үшін оқтардың шашырауының ең жоғары талаптары сәйкес келді. 2011 жылы АҚШ әскері .300 Winchester Magnum M2010 жетілдірілген снайперлік мылтығын бейімдеді, ол қолдануға жіберілмес бұрын ≤ 1 MOA / 0.28 мрад (200 ярдтан 2 дюймдік ату тобынан кем) дәлдік талабына сай болуы керек. Полиция мылтықтарының дәлдік стандарттары кеңінен таралмаса да, мылтықтардың 0.5–1.5 MOA (0.2–0.5 мрад) дәлдік деңгейімен жиі кездеседі. Типикалық полиция жағдайларында 1 MOA (0.3 мрад) -тан артық емес экстремалды таралу дәлдік деңгейі жеткілікті, өйткені полиция әдетте мылтықтарды жақын қашықтықта қолданады. 1 MOA (0.3 мрад) немесе одан аз дәлдікпен, 3 см (1.2 дюйм) диаметрі бар нысананы қайта-қайта соғуға болатын мылтық болуы керек. 3 см диаметрі бар нысана ми сабасынан кіші, сондықтан полиция снайперлері оны жылдам өлтіру үшін нысаналайды.

A military issue battle rifle or assault rifle is usually capable of between 3–6 minute of angle (1–2 milliradian) accuracy. A standard issue military sniper rifle is typically capable of 1–3 MOA (0.3–1 mrad) accuracy, with a police sniper rifle capable of 0.25–1.5 MOA (0.1–0.5 mrad) accuracy. For comparison, a competition target or benchrest rifle may be capable of accuracy up to 0.15–0.3 MOA (0.05–0.1 mrad). A 1 MOA (0.28 mrad) average extreme spread (the center to center distance between the two most distant bullet holes) for a 5 shot group translates into a 69% probability that the bullet's point of impact will be in a target circle with a diameter of at This average extreme spread for a 5 shot group and the accompanying hit probability are considered sufficient for effectively hitting a human at an 800 meter distance. In 1982, a U. S. Army draft requirement for a Sniper Weapon System was: "The System will: (6) Have an accuracy of no more than 0.75 MOA (0.2 mrad) for a 5 shot group at 1,500 meters when fired from a supported, non benchrest position". The M24 Sniper Weapon System adopted in 1988 has a stated maximum effective range of 800 meters and a maximum allowed average mean radius (AMR) of 1.9 inches at 300 yards from a machine rest, which corresponds to a 0.6 MOA (0.17 mrad) extreme spread for a 5 shot group when using 7.62×51mm M118 Special Ball cartridges. A 2008 United States military market survey for a Precision Sniper Rifle (PSR) called for 1 MOA (0.3 mrad) extreme vertical spread for all shots in a 5 round group fired at targets at 300, 600, 900, 1,200 and 1,500 meters. In 2009, a United States Special Operations Command market survey called for a 1 MOA (0.28 mrad) extreme vertical spread for all shots in a 10 round group fired at targets at 300, 600, 900, 1,200, and 1,500 meters. The 2009 Precision Sniper Rifle requirements state that the PSR, when fired without a suppressor, shall provide a confidence factor of 80% that the weapon and ammunition combination is capable of holding 1 MOA (0.28 mrad) extreme vertical spread, calculated from 150 ten round groups that were fired unsuppressed. No individual group was to exceed 1.5 MOA (0.42 mrad) extreme vertical spread. All accuracy was taken at the 1,500 meter point. In 2008, the US military adopted the M110 Semi Automatic Sniper System, which has a maximum allowed extreme spread of 1.8 MOA (0.5 mrad) for a 5 shot group on 300 feet, using M118LR ammunition or equivalent. In 2010, the maximum bullet dispersion requirement for the M24 .300 Winchester Magnum corresponded In 2011, the US military adapted the .300 Winchester Magnum M2010 Enhanced Sniper Rifle, which had to meet an accuracy requirement to fire ≤ 1 MOA/0.28 mrad (less than a 2 inch shot group at 200 yards) before being released for fielding. Although accuracy standards for police rifles do not widely exist, rifles are frequently seen with accuracy levels from 0.5 to 1.5 MOA (0.2–0.5 mrad). For typical policing situations, an extreme spread accuracy level no better than 1 MOA (0.3 mrad) is usually all that is required, as police typically employ their rifles at shorter ranges. At or less, a rifle with a relatively low accuracy of only 1 MOA (0.3 mrad) should be able to repeatedly hit a 3 cm (1.2 inch) target. A 3 cm diameter target is smaller than the brain stem, which is targeted by police snipers for its quick killing effect.

Ең үлкен тиімді қашықтық

Картуш Максималды тиімді қашықтық (м) 5.45×39 мм 600–800 5.56×45 мм НАТО 600–800 7.62×51 мм НАТО 800–1,000 7.62×54mmR 800–1,000 .300 Винчестер Магнум 900–1,200 .338 Лапуа Магнум 1,200–1,500 12.7×99 мм НАТО 1,500–2,000 12.7×108 мм 1,500–2,000 14.5×114 мм 1,800–2,300 Полициялық снайперлік мылтықтардан өзгеше, әскери снайперлік мылтықтар барынша алыс қашықтықта қолданылады, осылайша снайперді анықтау және оған шабуыл жасау қиындығы сияқты қашықтық артықшылықтарын пайдалануға болады. Қызметтегі саны бойынша ең танымал әскери снайперлік мылтықтар 7,62 мм (0,30 дюйм) калибрлі оқ-дәрілерге арналған, мысалы, 7,62×51 мм және 7,62×54 мм R. Осы кластағы снайперлік мылтықтар ұқсас қашықтықтағы басқа да әскери қарулармен бәсекелесуі керек болғандықтан, снайперлер өздерінің орналасқан жерін жасыру үшін білікті далалық шеберлікті пайдалануы тиіс. Соңғы трендтерде арнайы әскери снайперлік мылтықтар ірі калибрлерге қарай бағытталған, олар .300 Винчестер Магнум және .338 Лапуа Магнум сияқты адам күшіне қарсы патрондармен, сондай-ақ 12.7×99 мм, 12.7×108 мм және 14.5×114 мм сияқты материалдық нысаналарға қарсы патрондармен үлкен қашықтықта тигізу ықтималдығын арттырады. Бұл снайперлерге осындай қарулармен жабдықталмаған қарсыластарға қарсы азаматтардың қауіпсіздігін сақтауға және жасыру орнын табуға кеткен уақытты қысқартуға мүмкіндік береді. Әскери ұйымдар мен қару-жарақ өндірушілердің снайперлік қару жүйелерінің максималды қашықтығы туралы мәлімдемелері дәйекті немесе ғылыми критерийлерге сүйенбейді. Себебі, оқ ұзақ уақыттан кейін ғана нысанамен тікелей байланысады (бұл нысана снайперлік оқ үшін материалдық нысана болуы мүмкін). Осыған байланысты, минималды тигізу ықтималдығы, жергілікті атмосфералық жағдайлар, қолданылатын оқтың (детальдардың) қасиеттері мен жылдамдығы, нысананың қасиеттері және күтілетін әсері сияқты факторлар қолданылатын жүйенің максималды тиімді қашықтығын анықтайтын маңызды факторлар болып табылады.