Кіріспе
Американдық снайперлік мылтық
АҚШ армиясындағы M21 снайперлік қару жүйесі (SWS) – бұл ұлттық стандарттағы M14 мылтығы, оның жоғары дәлдігі үшін таңдалды және M21 мылтығы деп аталды. M21 коммерциялық түрде алынған 3–9 еселенетін телескопиялық көзқарасты пайдаланады, ол снайперлік мылтықпен қолдануға бейімделген. Ол 7.62×51 мм НАТО оқ-дәрісіне арналған.
Шолу
"Атақ атушылар" (немесе снайперлер) АҚШ әскери тарихында 1775–1781 жылдардағы Революциялық соғыс кезінен бастап қолданылған. Одан бері АҚШ-тың барлық әскери операциялары осындай адамдардың ерекше қабілетін қажет етті. 1955–1956 жылдары АҚШ Армиясының оқ атудан оқыту бөлімі бұрынғы соғыстардан алынған сабақтарды қайта қарау бағдарламасын жүзеге асырды. Бірақ бұл бағдарлама ұзаққа созылмады. Сол кездегі әскери саясат болашақ кез келген қақтығысты ядролық деп есептеді, жеңіс немесе жеңіліс сағаттар ішінде шешілетін болады. M14 қызметтік мылтығы қабылданысымен, M14 снайперлік мылтығына ешқандай ереже енгізілмеді, [және] мылтық жасағында снайперлік лауазым жойылды. Осының салдарынан АҚШ Армиясының снайперлері Оңтүстік Вьетнамда дивизия деңгейінде дайындалды. Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Теңіз жаяу әскерінің снайперлеріне бұрандалы аң аулау мылтықтары, ал АҚШ Армиясының снайперлеріне XM21 мылтықтары берілді. Rock Island Arsenal 1435 National Match (мақсаттық деңгейдегі) M14 мылтықтарын 3-9x Redfield Adjustable Ranging Telescope (ART) телескопын қосып өзгертті және National Match деңгейіндегі (7.62 Lake City Long Range XM 118) оқ-дәрімен қамтамасыз етті. АРТ телескопын 2-лейтенант Джеймс Лезервуд (АҚШ Армиясы) жасады, ол қашықтықты өлшеу және оқтың траекториясын түзету мүмкіндіктерін біріктірді. Бұл жаңалық уақытында келді, себебі АҚШ әскері Вьетконг снайперлерінен әскери қызметшілерін жоғалтып, олар қиын жерде үй иесінің артықшылығына ие болды. Бұл үлгі XM21 деп аталды, оған арнайы таңдалған жаңғақтан жасалған жиекше орнатылды және алғаш рет 1969 жылдың екінші жартысында қолданысқа енгізілді. 1972 жылы жақсартылған нұсқасы, шыны талшықтан жасалған жиекшесімен M21 деп аталды. M21 1988 жылға дейін Армияның негізгі снайперлік мылтығы болып қалды, содан кейін M24 Sniper Weapon System жүйесімен ауыстырылды; кейбір M21 мылтықтары кейінірек қайта қолданылып, Ирак соғысында пайдаланылды. Әдеттегі әскери қолдануда M21 M14 отбасының басқа мүшелері сияқты 20 оқтық қорапшалы дүрыл пайдаланады және телескопсыз 11 фунт (5,27 кг) салмақтайды. АҚШ әскері басқа сыйымдылықтағы дүрылдарды ресми түрде рұқсат етпеді немесе сатып алған жоқ, бірақ 5 және 10 оқтық дүрылдар қол жетімді. M21 1989 жылы Fort Benning баспасынан шыққан ішкі баяндамада сынға ұшырады, онда "M21 дала жағдайында техникалық тұрғыдан қызмет етуге келмейді, ал оның икемсіз конструкциясы оны ақауларға бейім етеді" деп ескерілді, себебі телескопты қажет болған жағдайда оңай алып тастау мүмкін емес, ал шынымен бекітілген механизмнің бөлшектеуін қиындатады.
Қызмет
XM21 снайперлік қару жүйесі Вьетнам соғысы кезінде АҚШ армиясының снайперлеріне, күндізгі қолдану үшін коммерциялық снайперлік көлденеңімен және түнгі операциялар үшін PVS 2 жұлдызды көлденеңімен бірге берілді. Бұл снайперлер Армия дивизиясының базалық лагерьлерінде оқытылды; егер елдегі бөлімше бригада, батальон немесе одан кіші болса және сол бөлімше өз құрамалары үшін снайперлерді сұраса, сұрау салған бөлімше снайпер үміткерін ең жақын дивизияға, мысалы, Камп-Эйгл, 101-ші (әуе шабуылы) әуеде тасымалданатын дивизияға жібере алады, егер бұл сұрау салған бөлімше Оңтүстік Вьетнам Республикасының I корпусында (әскери аймақ 1) орналасқан болса. Жаңа тағайындалған M21 1975 жылы Вьетнам соғысы аяқталғаннан кейін әскери операциялар кезінде шектеулі қолданысқа ие болды. 1983 жылы Гренадаға жасалған шабуыл кезінде АҚШ армиясының рейнджерлері оны қолданды. Кейбір Ұлттық гвардия бөлімдерінде және Бірлескен дайындық оқу орталығының OPFOR бөлімшелері сияқты бірнеше мамандандырылған жедел бөлімдерде шектеулі саны бар. XM21 1969 жылдан 1975 жылға дейін, ал M21 ресми түрде 1975 жылдан 1988 жылға дейін Армияның негізгі снайперлік мылтығы ретінде қызмет етті, 1990 жылға дейін M24 рейнджерлік батальондарында M21-ді ығыстырғанша. Дегенмен, көптеген M14 және M21 түрлері 2000-шы жылдары Ирак және Ауғанстан соғыстарында қайта қолданысқа түсті.
Пайдаланушылар
Филиппин армиясының қатардағы жаяу әскер бөлімдері үшін стандартты снайперлік мылтығы. Қазіргі уақытта Үкімет Арсеналында жөндеуден өтіп, маңызды бөліктері ауыстырылуда, соның ішінде жаңа оптикалық приборлар орнатылуда.