Кіріспе
"Сот медицинасының анасы" Фрэнсис Глэснер Ли (1878 жылдың 25 наурызы – 1962 жылдың 27 қаңтары) – американдық сот-медициналық сарапшы. Ол АҚШ-та сот-медицина ғылымын дамытуға зор үлес қосты. Осы мақсатта ол "Түсіндірілмейтін өлімдерді зерттеу" (Nutshell Studies of Unexplained Death) атты 20 нақты қылмыс оқиғаларын бейнелейтін диорамалар жинағын жасады. Бұл диорамалар қуыршақ үйінің өлшемдерінде жасалған және қылмыс қызметкерлерін оқыту үшін пайдаланылды. "Түсіндірілмейтін өлімдерді зерттеу" жинағының он сегіз диорамасы Мэриленд штатының Бас медициналық сарапшысының кеңсесінде оқу құралы ретінде қолданылуда, ал диорамалардың өзі де қазір өнер туындылары саналады. Глэснер Ли Гарвард университетінде Заңгерлік медицина кафедрасын құруға көмектесті және ондағы Маграф Заңгерлік медицина кітапханасын қаржыландырды. Ол АҚШ-тағы алғашқы әйел полиция капитаны атанды және "сот медицинасының анасы" деп танылды.
Frances Glessner Lee (March 25, 1878 – January 27, 1962) was an American forensic scientist. She was influential in developing the science of forensics in the United States. To this end, she created the Nutshell Studies of Unexplained Death, 20 true crime scene dioramas recreated in minute detail at dollhouse scale, used for training homicide investigators. Eighteen of the Nutshell Studies of Unexplained Death are still in use for teaching purposes by the Maryland Office of the Chief Medical Examiner, and the dioramas are also now considered works of art. Glessner Lee also helped to establish the Department of Legal Medicine at Harvard University, and endowed the Magrath Library of Legal Medicine there. She became the first female police captain in the United States, and is known as the "mother of forensic science".
Ерте өмір
Глеснер Ли 1878 жылдың 25 наурызында Чикаго қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Джон Джейкоб Глеснер – International Harvester компаниясынан байлыққа ие болған өнеркәсіпші. Ол және оның інісі үйде білім алды; інісі Гарвардқа оқуға түсті.
Мансап
Глеснер Лиді сот-медициналық тергеу саласына әкелген шабыт – оның ағасының сыныптастарының бірі, Джордж Берджесс Маграт, олармен жақын дос болған. Ол Гарвард медицина мектебінде медицина оқып, өлім-жітімді тергеуге ерекше қызығушылық танытқан. Маграт Гарвард медицина мектебінде патологиядан профессор және Бостон қаласының бас дәрігері болды. Екеуі де сот тергеушілерін медицина мамандарымен алмастыру үшін күш салды. 1931 жылы Глеснер Ли Гарвардтың заңгерлік медицина кафедрасын – елдегі алғашқы осындай кафедраны – құрылтайды, ал оның қайырымдылықтары кейін Джордж Берджесс Маграт кітапханасын, заңгерлік медицина кафедрасын және Гарвардтағы адам өлтіруді тергеу семинарын ашты. Ол сондай-ақ сот-медициналық ғылымды дамытуға бағытталған ұлттық ұйым – Полиция ғылымы бойынша Гарвард қауымдастығын құрды; оның құрамында оған арналған Франсис Глеснер Ли кісі өлтіру мектебі бөлімі бар. Көрмеге келгендерге оқиға орнын зерттеуге 90 минут уақыт берілді. Осы еңбегі үшін Глеснер Ли 1943 жылдың 27 қазанында Нью-Гэмпшир штатының полициясында капитан болып тағайындалды, осылайша ол Халықаралық полиция басшылары қауымдастығына қосылған алғашқы әйел атанды. Глеснер бейнелеген қылмыс орындарының диорамалары мынадай болды: үш бөлмелі үй, бөренелі үй, көк түсті жатын бөлме, қараңғы ванна бөлмесі, өртенген үй, қағаз жапсырылмаған жатын бөлме, қызғылт ванна бөлмесі, шатыр, орманшының қабылдауы, қора, салон және түрме, жолақты жатын бөлме, қонақ бөлме, екі қабатты веранда, ас үй, гараж, пастор үйі және жатын бөлме. Қазіргі таңда модельдерді Гарвард медицина мектебімен байланысты Мэриленд штатындағы бас дәрігерлік сараптама бюросында табуға болады. Бұрын олар Смитсониялық американдық өнер мұражайының Ренвик галереясында экспонат ретінде қойылған. Оның әкесі әдемі жиһазды ұнататын және олармен отбасылық үйді безендіретін. Ол осы тақырыпта кітап жазды, ал Генри Хобсон Ричардсон жобалаған отбасылық үйдің сюжеттік өрбуі көбінесе назардан тыс қалған егжей-тегжейлердің нәтижесі болды. Оның көптеген диорамаларында үй шаруасындағы әйелдердің бейнесі бейнеленген, бұл оның үйленген өмірінде орындаған "әйелдер рөлінің" қараңғы жағын көрсетеді. Джошуа Джидің "Қорқынышты энциклопедия" кітабында Глеснер Лиге құрмет көрсетілген. Франсис Глеснер Ли мен Эрл Стэнли Гарднер дос болған, ол бірнеше детектив романдарын, соның ішінде "Күмәнді күйеу жігіт ісі" романын оған арнады. "The Smallest of Things" атты "Father Brown" эпизодындағы Агнес Лессер кейіпкері Глеснер Лидің бейнесімен жасалған. Смитсониялық американдық өнер мұражайының Ренвик галереясы 2017 жылдың 20 қазанынан 2018 жылдың 28 қаңтарына дейін 18 "Түсініксіз өлімді зерттеу" диорамасын көрсетті. Демеушілердің қатарында Америка сот-медициналық ғылымдар академиясы болды. Франсис Глеснер Ли және оның қылмыс орны диорамаларымен жұмысы кейбір егжей-тегжейлі айтылады және NCIS сериалының 17-ші маусымының "In a Nutshell" атты 17-ші эпизодында маңызды рөл атқарады.