Родольф Арчибальд Рейсс: Криминалистиканың негізін салушы және серб халқына жасалған зұлматтарды зерттеуші
Archibald Reiss
Арчибальд Рейсс – криминалистиканың негізін қалаушы, сарапшы, профессор. Германия-Швейцария ғалымы із тастау, сараптама әдістерін дамытты. Биографиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Родольф Арчибальд Рейсс (8 шілде 1875 – 7 тамыз 1929) – неміс-швейцариялық криминологияның алғашқы дамушыларының бірі, криминалистика ғалымы, профессор және жазушы.
Rodolphe Archibald Reiss (8 July 1875 – 7 August 1929) was a German–Swiss criminology pioneer, forensic scientist, professor and writer.
Ерте өмір және оқу
Рейс отбасы ауыл шаруашылығы және шарап жасаумен айналысты. Арчибальд он баланың сегізіншісі, Фердинанд Рейстің, жер иеленушінің және Паулин Сабина Анна Габриель Сеуттер фон Лоценнің ұлы. Германияда орта мектепті бітірген соң, ол Швейцарияға оқуға кетті. Ол 22 жасында химия ғылымдарының докторы болды және фотосуретке түсіру және сот-медициналық сараптама бойынша сарапшы болды. 1906 жылы Лозанна университетінде сот-медицинасы профессоры болып тағайындалды. 1909 жылы ол Лозанна университетінде алғашқы академиялық сот-медициналық ғылым бағдарламасын және "Institut de police scientifique" (Сот-медициналық ғылым институты) негізін қалады. Ол 1903 жылы Парижде "Photographie judiciaire" (Сот-медициналық фотография) атты сот-медицинасы туралы екі маңызды кітап жариялады, сондай-ақ 1911 жылы "Manuel de police scientifique. I Vols et homicides" (Сот-медицинасы нұсқаулығы I: Ұрылықтар мен кісі өлтірулер), Payot, Лозанна және Alcan, Париж кітаптарын шығарды. Ол құрған институт 2009 жылы 100 жылдығын тойлады және қазір Лозанна университетінің Заң және қылмыстық әділет факультетінің құрамында сот-медицинасы, криминология және қылмыстық құқықтан тұратын "Қылмыстық ғылымдар мектебіне" айналды.
The Reiss family was in agriculture and winemaking. Archibald was the eighth of ten children, son of Ferdinand Reiss, landowner and Pauline Sabine Anna Gabriele Seutter von Loetzen. After finishing highschool in Germany, he went to Switzerland for his studies. He had received a Ph. D. in chemistry at the age of 22 and was an expert in photography and forensic science. In 1906 he was appointed a professor of forensic science at the University of Lausanne. In 1909, he was the founder of the first academic forensic science programme and of the "Institut de police scientifique" (Institute of forensic science) at the University of Lausanne. He published two major books on forensic science "Photographie judiciaire" (Forensic photography), Mendel, Paris, in 1903 and the first part of his major contribution "Manuel de police scientifique. I Vols et homicides" (Handbook of forensic science I: Thefts and homicides), Payot, Lausanne and Acan, Paris, in 1911. The Institute he created celebrated its 100th anniversary in 2009 and has grown to become a major school, "Ecole des sciences criminelles", that includes forensic science, criminology and criminal law within the Faculty of Law and Criminal Justice of the University of Lausanne.
Сербия
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Сербия үкіметі Рейске басқыншы Орталық державалардың сербтерге қарсы жасаған қиянаттарын тергеуді тапсырды. Доктор Рейс өзінің талдауларын екі есепте кеңінен сипаттады. Біріншісі, «Сербияға жасалған алғашқы шабуыл кезінде австро-венгр армиясының жасаған қиянаттары туралы есеп» 1915 жылы аяқталып, 1916 жылы жарияланды. Ол 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы айларында Сербияға шабуыл жасап, оны басып алған кезде австро-венгрлердің сербтерге қарсы жасаған қылмыстарына назар аударды. Екінші Рейс есебі 1915 жылы Австрия-Мажарстан, Болгария және Германия күштерінің бірігіп Сербияны екінші рет басып алуы мен оған жасалған қылмыстарға қатысты болды, бірақ Болгарияда Райс жүргізген тергеулердің нәтижелері «болгар қиянаттарының» құрбандарын фотоға түсірмегендігіне байланысты қабылданбады, ал австро-венгр және неміс құрбандарының суреттерін түсірген. Бұған қоса, ол сот-медициналық фотографияның алғашқы дамушыларының бірі болды және соғыста серб армиясының қатарында күрескені сарапшы ретінде оның бейтараптығына күмән келтірді. Бұл екінші есеп, «Австро-болгар-немістердің соғыс ережелері мен заңдарын бұзуы: Серб-македония майданындағы криминологтың хаттары» 1919 жылы жарық көрді. 1915 жылы Сербия басып алынғанда ол Сербия армиясына қосылып, Албания арқылы шегінді, содан кейін соғыстың соңғы күндері Белградты азат еткен жеңімпаз серб армиясымен бірге оралды. Ол Сербия мен серб халқының жақын досы ретінде танылды және соғыстан кейін Югославия Корольдігінде тұрып қалуды шешті. Сербия үкіметінің шақыруымен ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сербиядағы мажар, неміс және болгарлардың жасаған қиянаттарын тергеп, есептерін еуропалық газеттерде жариялады. Ол 1919 жылғы Париж бейбітшілік конференциясында Сербия үкіметінің өкілі болды. Ол австро-венгр армиясының серб халқына қарсы жасаған қиянаттарын көрсеткен үгіт пошта карточкаларын тапты. Соғыстан кейін Рейсс Сербиядағы алғашқы полиция академиясын құруға көмектесті және сот-медицина ғылымдарын оқытты. Ол Сербияның Қызыл Крестінің негізін қалаушылардың бірі болды. 1926 жылы Крупандж қаласының құрметті азаматы атанды. 1929 жылы Рейс Белградтағы үйінің жанындағы көшедегі жанжалға қатысып, серб көршілерімен ағаш таяқтармен ұрысты. Ол ауруханаға жетпей қайтыс болды. Оның денесі өлімінен кейін Топчидер зиратына жерленді, ал өзінің өтініші бойынша жүрегі Кажмакчалан төбесінде жерленді.
With the advent of World War I, Reiss was commissioned by the Serbian government to investigate atrocities committed by the invading Central Powers against Serbs. Dr. Reiss would end up extensively documenting his findings in two reports. The first, "Report upon the atrocities committed by the Austro Hungarian Army during the first invasion of Serbia" was completed in 1915 and published in 1916, focusing on the crimes committed by the Austro Hungarians against the Serbs during their invasion and occupation of Serbia in the first few months of World War I in 1914. The second Reiss report focused on the second round of the invasion and occupation of Serbia and crimes committed against the Serbs which began in 1915, this time by the combined forces of Austria Hungary, Bulgaria, and Germany, but in Bulgaria the results of Rice's investigations are rejected on the arguments that he did not take any photographs of victims of "Bulgarian atrocities", while making them for the Austro Hungarian and German ones moreover that he was one of the pioneers of forensic photography and the fact that he fought in the ranks of the Serbian army during the war compromised his impartiality as an expert. This second report, "Infringement of the Rules and Laws of War committed by the Austro Bulgaro Germans: Letters of a Criminologist on the Serbian Macedonian Front", was published in 1919. When Serbia was overrun in 1915 he joined the Serbian Army in its retreat across Albania to return with the victorious Serbian Army when it liberated Belgrade in the final days of the war. He was known as a great friend of Serbia and the Serbian people and after the war decided to stay and live in the Kingdom of Yugoslavia. Upon the invitation of the Serbian Government, he carried out an inquiry on Hungarian, German and Bulgarian atrocities in Serbia during World War I and published the reports in European papers. He was part of the Serbian Government's envoy at the Paris Peace Conference, 1919. He found propaganda postcards of the Austrian Hungarian Army showing atrocities against Serbian people. After the war, Reiss helped establish the first police academy in Serbia and teach forensic sciences. He was one of the founders of the Red Cross of Serbia. He became an honorary citizen of Krupanj in 1926. In 1929 Reis enters in a street quarrel next to his house in Belgrade and had been beaten by his Serbian neighbour's with wooden sticks. He died before reaching the hospital. After his death, his body was buried in the Topčider cemetery and, at his own request, his heart was buried on Kajmakčalan hill.
Шығармалары
Соттық фотосурет Беудель, Париж, 1903 жыл. Полиция ғылыми нұсқаулығы (техникалық). Луи Лепиннің алғы сөзі. Пайот, Лозанна, 1911 жыл. Сербияға бірінші шабуыл кезінде Австрия-Венгрия армиясы жасаған қиянаттар туралы есеп. Симпкин, Маршалл, Гамильтон, Кент және компаниясы, Лондон, 1916 жыл. Соғыс қағидалары мен заңдарын бұзу туралы. Пайот, Лозанна, 1918 жыл. Оңтүстік Сербиядағы "Комитаджи" мәселесі, Лондон, 1924 жыл. Сербтерге соңғы хат: Сербтер тыңдаңыз! Злая, Белград, 2005 жыл (автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрген).
La photographie judiciaire Beudel, Paris 1903. Manuel de police scientifique (technique). Préface de Louis Lépine. Payot, Lausanne 1911. Report upon the atrocities committed by the Austro Hungarian army during the first invasion of Serbia. Simpkin, Marshall, Hamilton, Kent & Co. Ltd., London 1916. Les infractions aux règles et lois de la guerre. Payot, Lausanne 1918. The Comitadji Question in Southern Serbia, London, 1924. Poslednje pismo Srbima: Čujte Srbi! Zlaja, Belgrad 2005, (posthumous)