Кіріспе

Тұтқындалғаннан кейін түсірілген адамның фотосуреті.

"Айыппұл суреті" немесе "адамның суреті" (полиция фотосуреті немесе тіркеу фотосуретінің бейресми атауы) – әдетте адам тұтқындалғаннан кейін түсірілетін, иықтан жоғарыға қарай түсірілген фотосурет. Мұндай суреттің басты мақсаты – құқық қорғау органдарына ұсталған адамның фотосуретін сақтап, оны құрбандардың, жұртшылықтың және тергеушілердің анықтауына мүмкіндік беру. Алайда, АҚШ-та кәсіпкерлер жақында осы ашық деректерді пайдаланып табыс табуды бастады. Қылмыскерлерді фотоға түсіру фотосурет өнертабысынан кейін, 1840 жылдары басталды, бірақ француз полиция қызметкері Альфонс Бертильон бұл процесті 1888 жылы ғана реттеді.

Этимология

"Мүгі" – 18 ғасырдан бері қолданылып келе жатқан "бет" деген ағылшын тіліндегі сленг сөз. "Мүгі суреті" – кез келген мақсатта қолданылатын беттің кез келген кішкентай суретін білдіруі мүмкін.

Сипаттама

Әдеттегі қылмыскердің суреті екі бөліктен тұрады: бір жағынан профильдік сурет, екінші жағынан - тікелей көрініс. Адамның бетіне назар аудару үшін фон әдетте қарапайым болады. Қылмыскердің жеке басын анықтау мақсатында оның суреттері қылмыстық істер жинағына жиналады. Көзге түсетін істерде қылмыскердің суреттері бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануы мүмкін.

Тарих

Тұтқындардың ең алғашқы суреттері 1843 және 1844 жылдары Бельгияда түсірілген болуы мүмкін. Австралияда 1846 жылы Сидней полициясы қылмыскерлерді суретке түсірді. Ұлыбританияда Ливерпуль мен Бирмингем полициясы 1848 жылы осылай істеді. 1853 жылы Филадельфия полиция бөлімінде қылмыскерлердің дагеротипінен тұратын галерея ашылды, ал 1857 жылы Нью-Йорк полиция бөлімінде де осындай галерея болды. Бұл жұптық орналасу Линкольнге жасалған қастандық ісі бойынша айыпталғандардың 1865 жылы Александр Гарднер түсірген түрме портреттерінен шабыттанған болуы мүмкін, бірақ Гарднердің фотосуреттері тек бейнеге түсірілгенде бастары бұрылған толық дене портреттері болды. 1871 жылы Париж Коммунасының жеңілісінен кейін Париж полициясының префектурасы сотталған тұтқындардың портреттерін түсіру үшін Эжен Апперт атты фотографты жұмысқа алды. 1888 жылы Альфонс Бертильон жарықтандыру мен бұрыштарды стандарттау арқылы, толық бет және профильді көріністерді қамтитын қазіргі заманғы сурет салу әдісін ойлап тапты. Бұл жүйе көп ұзамай Еуропаның барлық аймақтарында, сондай-ақ АҚШ және Ресейде қабылданды. Кейде тұтқынға алынған адамнан аты-жөні, туған күні, тіркеу нөмірі, салмағы және басқа да қатысты ақпарат жазылған плакат ұстау талап етіледі. Цифрлық фотосурет пайда болғаннан кейін, ол тұтқындау туралы мәліметтер тіркелген дерекқормен байланыстырылады. Кейбір юрисдикцияларда, әсіресе бұқаралық жұртшылыққа жақсы таныс жоғары лауазымды тұлғалардың ісінде, сурет салу заң жүзінде міндетті емес.

Іздеу плакаттарында қолдану

Күдіктілердің фотосуреттері жиі іздеу плакаттарына, оның ішінде ФБР-дің ең ізделіп отырған 10 қашқынның тізіміне қосылған.

Онлайн-тасымалдау

АҚШ-та XXI ғасырдың басында интернет сайттарынан іздеу суреттерін (немесе ұсталғандардың суреттерін) жариялау және жою секторларының онлайн индустриясы дамыды.

Алдын ала қарау сипаты

АҚШ-тың заң жүйесі көптен бері күдіктінің суреті қазылар алқасына теріс әсер ете алатынын қабылдап келген. АҚШ-тың Колумбия округінің апелляциялық соты былай деп мәлімдеді: "Алдыңғы және профильді суреттері бірге түсірілген қос кадрлы сурет поштадағы, кинодағы және теледидардағы «ізделген» жарнамаларынан соншалықты таныс, сондықтан суреттегі адамның қылмыстық өтілі бар немесе кем дегенде полициямен мәселесі болған деген ой табиғи, тіпті автоматты болып келуі мүмкін." Массачусетс штатының дәлелдемелер жөніндегі нұсқаулығында: "Күдіктінің «тұтқынға түскен» суреті сияқты суреттерді ұсынудан туындайтын айыпталушыға зиян келтіру қаупі болғандықтан, судьялар мен прокурорлар сот алқасының назарын осындай суреттердің қандай көзден алынғанына бұрудан сақтану үшін барлық мүмкіндіктерді пайдалануға тиіс" делінген (617 бет). Сондай-ақ, ол Commonwealth v. Martin ісіндегі шешімді келтіреді, онда күдіктінің тұтқынға түскен суретін қабылдау "айыпталушыны қылмыстық мансапты ұстанған адам ретінде сипаттауға бағытталған" делінген. Басқа штаттарда да ұқсас ережелер бар. Мысалы, Иллинойс штатында барлық күдіктінің суреттері мен тіркеу туралы ақпараттар өңделіп, жасырылуы керек деп белгіленген.

Кекпе кітабы

Қылмыскерлер альбомы – қылмыскерлердің суреттерінен тұратын жинақ, көбінесе қамау кезінде түсірілген паспорттық суреттер. Қылмыстың куәгері қылмыскерді анықтау үшін, құқық қорғау органдарының көмегімен осы альбомды пайдаланады. Зерттеулер көрсеткендей, топтап көрсетілген суреттер жеке-жеке көрсетілген суреттерге қарағанда қате анықтаулардың азаюына себеп болады. «Қылмыскерлер альбомы» термині генеалогия және тарих салаларында да қолданылады, ол 19-шы ғасырдың соңында АҚШ-та жарық көрген жергілікті өмірбаяндық тарихтарды білдіреді.