Кіріспе

Аэробатикалық айналым маневрі. "Молоток" бұрылысы, тоқтау бұрылысы немесе Физелер – аэробатикалық айналым маневрі.

Сипаттама

Толық қуатпен және максималды жылдамдықпен кіріңіз. Ұшақты төрттен бір шеңбермен тік өрлеуге көтеріңіз. Жылдамдық азаяды, бірақ жоғары қарай қозғалыс тоқтағанша, толық рульді нық басып, ұшақты 180 градусқа бұраңыз, мұрынын тік төмен қарату үшін. Маневр басталған биіктікке дейін тік түсіңіз, содан кейін кері бағытта шығыңыз.

Ұшу техникасы

Рульді толық қолдану уақыты өте маңызды. Тым ерте қолданса, ұшақ қанатқа түсіп кетеді. Тым кеш қолданса, ұшақ бүйірлеуге түсіп немесе құйрығымен сырғанап түсуі мүмкін, көптеген ұшақтар мұндай қимылға қабілетсіз. Айналуды (pivot) орындау үшін рульде жеткілікті ауа ағыны болуы керек. Винті тиісті орналасқан ұшақтарда, винт ағыны осыны қамтамасыз ете алады. Әйтпесе, ұшақ алға жылдамдықпен ұшып бара жатқанда рульді ертерек қолдану керек. Бұл маневрде ешқандай еңкейіс болмауы тиіс, бірақ ауа ағыны азайғанда элерон (aileron) тиімсіз болады. Сондықтан, бұрылыс орналысқаннан кейін, қозғалтқыш күшінен туындаған айналуды болдырмау үшін газды азайтыңыз. Элеронды басқаруға жеткілікті жылдамдық жиналғанша, құлау кезіне дейін газды қайта ашпаңыз. Газды азайту гироскопиялық прецессияның мұрынды көтеруіне де кедерес жасайды. Жылдам қозғалатын оң қанаттан артық көтерілу ұшақты сол жаққа бұрады. Құбылысты сақтау үшін сол рульге қосымша оң таяқты алға ұстап тұру қажет. Бұрылыс бағытына қарай, керісінше де болуы мүмкін.

SAR-ның кері айналуы

Бұл маневрді іздеу-құтқару кері бұрылысы деп те атайды. SAR тікұшақтары аман қалғандарды немесе суасты кемелерін іздегенде осы маневрді орындайды, себебі ол ұшақты мақсатты тексеру үшін бірден сол бағыт бойынша кері қайтарады. Егер ұшқыш бүйірлеме үдеу допшасын ортада ұстау арқылы биіктікті сақтап ұша білсе, маневрге визуалды метеорологиялық жағдайлар (VMC) міндетті емес, себебі кез келген үйлесімсіз бүйірлеме үдеу кеңістіктік бағдарсыздыққа әкелуі мүмкін.