Кіріспе

АҚШ, Нью-Йорк штатының оңтүстік-шығысындағы таулар.

Кэтскилл таулары, сондай-ақ Кэтскилл деп те аталады, Нью-Йорк штатының оңтүстік-шығысында орналасқан, ірі Аппалачи тауларының физиографиялық аймағы және қосалқы тау тізбегі. Мәдени және географиялық аймақ ретінде Кэтскиллдер әдетте Нью-Йорк штатының заңдарымен көптеген даму түрлерінен қорғалған орман қорығы – Кэтскилл паркінің шекарасына жақын немесе оның ішіндегі аумақтар деп есептеледі. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Кэтскилл – су арналарының әсерінен көтеріліп, өткір бедерге айналған, жетілген және тілімделген плато. Кэтскилл таулары Аллегей платосының (сонымен қатар Аппалачи платосы деп те аталады) солтүстік-шығыс бөлігін құрайды. Кэтскилл тауларына алғашқы голланд қоныс жайлаушылары ат қойған. Олар американдық қоғамда фильмдер мен өнер туындыларында, оның ішінде Хадсон мектебінің 19 ғасырға тән көптеген суреттерінде, сондай-ақ 20 ғасырдың ортасында Нью-Йорк қаласынан демалысқа келгендер үшін танымал орын ретінде белгілі. Аймақтағы көптеген ірі курорттар жас комедия актерлеріне өнерлерін шыңдауға мүмкіндік берді. 19 ғасырдың соңынан бері Кэтскиллдер суретшілер, музыканттар және жазушылар үшін, әсіресе Вудсток және Финикия қалалары мен айналасындағы аудандарда тыныс алатын орынға айналды.

Этимология

Николас Висшердің 1656 жылғы Жаңа Нидерланд картасында Ландт ван Катс Килл Катскилл өзенінің сағасында көрсетілген. Оңтүстік аймақ Hooge Landt van Esopus (Esopus жоғарғы жерлері) деп белгіленген, бұл Гудзон өзенінің жағалауында мекендеген және Esopus Creek бойындағы таулы аймақтарда аң аулаған солтүстік Ленапе тайпасының жергілікті тобына сілтеме жасайды. Атаудың мағынасы ("мысық өзені [kill]" голланд тілінде) және оны ат қойғандар (алғашқы голланд зерттеушілері) анықталған, бірақ аймақ қалай және неліктен "Catskills" деп аталғаны әлі де құпия. 17 ғасырда голландтар келген кезде бұл аймақта тау арыстандары (катамоунттар) болғандығы мәлім, және бұл атаудың себебі болуы мүмкін. Атаудың тегіне байланысты туған шатасу жылдар бойы Каатскилл және Катерскилл сияқты әртүрлі жазу тәсілдеріне әкелді, олардың екеуі де қазірге дейін қолданылады: біріншісі – «Kaatskill Life» аймақтық журналында, екіншісі – тау шыңы мен сарқыраманың атауы ретінде. Бұл таулардың жергілікті американдық атауы, Онтеора ("аспандағы жер"), 19 ғасырдың ортасында курорт іскерлігін жандандыру мақсатымен ойлап табылды. Ол әлі де мектеп округінің және скауттардың жазғы лагерінің (Onteora Scout Reservation) атауы болып табылады.

География

Кэтскилл таулары Нью-Йорк қаласынан солтүстік-солтүстік-батысқа қарай шамамен 100 миль (161 км) және Олбаниден оңтүстік-батысқа қарай 40 миль (64 км) қашықтықта, Хадсон өзенінің батысынан басталады. Кэтскилл таулары екі округтің (Грин және Ольстер) көп бөлігін алып жатыр, сондай-ақ Делавэр, Салливан және оңтүстік-батыс Шохари округтеріне де сәл кеңейеді. Таулардың шығыс жағында Кэтскилл жарлығы Гадсон аңғарынан күрт көтеріліп, таулардың әсерлі басталуын көрсетеді. Батыс шекарасы анық емес, себебі таулардың биіктігі біртіндеп төмендеп, Аллегей платосымен бірігіп кетеді. Алайда, 18 және 19 ғасырлардағы карталар Кэтскилл тауларының шекарасын Делавэр өзенінің шығыс саласы деп көрсетеді, бұл жердің топографиялық ерекшеліктерімен сәйкес келеді. Пенсильванияның оңтүстік-батысындағы Поконо таулары да Аллегей платосының бір бөлігі болып табылады. Кэтскилл тауларында 1067 метрден жоғары 30-дан астам шың және алты маңызды өзеннің бастаулары бар. Catskill Mountain 3500 клубы – бұл Кэтскиллдегі 3500 футтан (1067 м) жоғары барлық шыңдарға көтерілген мүшелерден құралған ұйым. Ең биік тау – Ольстер округіндегі Слайд тауы, оның биіктігі 1274 метрді құрайды. Климаттық жағдайлары бойынша Кэтскилл таулары Аллегей таулы аймақтарының ормандық экорегионында орналасқан.

Борщ белдеуі

XX ғасырдың ортасында Кэтскилл тауларындағы жазғы курорттар, «Борщ белдеуі» деп аталған, Нью-Йорк қаласындағы еврейлер үшін маңызды демалыс орны болды. Ең танымал кезеңінде, аймақта шамамен 500 курорт жұмыс істеді. Кейінірек демалысқа бару әдеттерінің өзгеруі осы саяхатшылардың көпшілігін басқа жерлерге алып кетті, бірақ аймақта православиеліктерге арналған шағын коттедждер мен жазғы лагерьлер әлі де сақталып қалған.

Су спорты және демалыс

Эзопус өзені – Гудзон өзенінің 65,4 мильдік (105 км) саласы, бастауы Слайд тауындағы Виннисук көлінен. Ол Ольстер округі арқылы ағып, Саугертисте Гудзон өзеніне құяды. Эзопус өзені Пантера тауының шамамен 270 градусқа айналып өтуімен және 6 мильдік (10 км) көмілген метеорит кратерінің шетімен ерекшеленеді. Бұл өзенде ішкі камерада ағып түсу – су спортының бір түрі аса танымал. Көптеген адамдар саяхатын Нью-Йорк штатының Финикиясынан бастап, Нью-Йорк штатының Олив қаласындағы Ашокан су қоймасына қарай ағып төмен түседі. Ашокан су қоймасы Нью-Йорк қаласының сумен жабдықтау жүйесінің бөлігі болып табылады, рұқсат алу арқылы балық аулауға болады, бірақ жүзуге және басқа да көптеген демалыс түрлеріне тыйым салынған. Каноэмен және каякпен жүзу де танымал. Өзенде I-ден V+-ға дейінгі 42 тасқын бар. Эзопус өзені ұшқыш балық аулаумен мәшһүр, бірақ соңғы жылдары жартылайдан кейін бұл өзенге шабуылдайтын инвазивті өсімдіктердің көбеюіне байланысты қиындықтар туындап отыр.

Велоспорт

Жол және тау велосипедтері бұл аймақта кең таралған. Велосипед жарыстарына Кэтскилл айналымы, жаз айларында Грин және Ольстер округтерінде өтетін үш күндік жол жарысы, сондай-ақ Уиндхемдегі UCI тау велосипеді әлем кубогы жатады. Велосипедпен жүруге қолайлы басқа да орындарға Catskill Scenic Trail, Стамфордтағы Headwaters Trails және Roundtopia жол желісі (Round Top Mountain Bike Association жасаған карта бойынша) кіреді. Жылы күндері бірнеше шаңғы курорттары тау велосипедімен төмен түсуге мүмкіндік береді.

Жаяу жүру және кемпинг

Аймақта Catskill паркі орналасқан, ол Нью-Йорк орман қорығының бір бөлігін құрайды. Жердің барлығы мемлекеттік меншікте емес, шамамен 60% жеке меншікте, бірақ жаңа аумақтар үнемі қосылып отырады. Парк пен қорықтың көп бөлігі Ольстер округінде, маңызды бөлігі Грин округінде, сондай-ақ Салливан және Делавэр округтерінде де орналасқан. Көптеген жолдар мемлекеттік аумақтарда Нью-Йорк-Нью-Джерси жол конференциясы және Catskill Mountain 3500 клубы тарапынан күтіліп, жаңартылады. Дьявол жолы - саяхатшыларға ашық көптеген жолдардың бірі. Кэтскиллде кемпинг жасауға болатын жерлерге Bear Spring Mountain, Little Pond, Mongaup Pond және North South Lake кіреді.

Шаңғы спорты

Catskills тауларында бес негізгі тау-шаңғы және сноуборд аймағы бар: Беллеир тауы (Олимпиадалық аймақтық даму басқармасы басқарады); Хантер тауы (Нью-Йоркте қар жасау машиналарын орнатуға алғашқы тау-шаңғы аймағы); Виндэм тауы; Монтичеллодағы «Демалыс тауы» шаңғы және ойын-сауық орталығы; және Роксберидегі Платтекил тауы. Розендейл ауылындағы Джоппенберг тауында 1937 жылы алғашқы шаңғымен секіру жарысы өткізілді. Тауда шаңғымен секіру 1971 жылдың 7 ақпанына дейін жалғасты, сонда соңғы жарыс өтті. Таннерсвиллдегі «Тау жолдары» кросс-кантри шаңғы орталығында 35 км (22 миль) ұзындықтағы трассалар бар.

Белгілі жерлер

1824 жылы салынған Кэтскилл тау үйі, Нью-Йорк штатының Палленвилл қаласының жанындағы Кэтскилл тауларында, Хадсон өзені аңғарына көрініс беретін қонақ үй болатын. Ең гүлденген кезеңінде, ғасыр басында, келушілердің арасында АҚШ президенттері Улисс С. Грант, Честер А. Артур және Теодор Рузвельт болды.

Танымал мәдениетте

Кэтскилл таулары көптеген көркем шығармалардың, мысалы, "Рип Ван Винкл" атты әңгіме мен "Менің таудың жағы" атты балалар кітабының оқиғасының орны ретінде танымал. Хадсон аңғарының кино комиссиясы Хадсон аңғары/Кэтскилл аймағында түсірілген фильмдердің тізімін ұстап тұрады. Олардың арасында Кэтскиллде түсірілген үштен астам ондаған фильм бар. Нью-Йорк штатының Кэтскилл тауларында орналасқан Бетел қаласы 1969 жылдың 15-18 тамызында өткен әйгілі Вудсток музыка фестиваліне үй иесі болды. 32 музыкалық топтың 500 000-нан астам көрерменнің алдында өнер көрсеткен оқиғасы "Вудсток" (1970) деректі фильмінде бейнеленді. Бүгінде бұл жерде әлемдік деңгейде танымал Бетел Вудс өнер орталығы орналасқан. Кэтскиллдегі көптеген қонақ үйлер мен демалыс орындары американдық мәдени тарихта заманауи стендап комедияның дамуына қосқан үлесімен ерекшеленеді. Родни Денджерфилд, Джеки Мейсон, Алан Кинг және Дон Риклс сияқты комедианттар Кэтскилл қонақ үйлерінде, халық арасында "Борщ белдеуі" деп аталатын жерлерде өнер көрсетуді бастады.