Кіріспе

73 елдегі экологиялық ұйымдардың халықаралық желісі

Friends of the Earth International (FoEI) – 73 елдегі жергілікті экологиялық ұйымдардың халықаралық желісі. Мүше топтардың шамамен жартысы өз тілдерінде өздерін "Жердің достары" деп атайды, ал қалғаны басқа атауларды пайдаланады. Ұйым 1969 жылы Сан-Францискода Дэвид Брауэр, Дональд Эйткен және Гэри Суси тарапынан құрылды. Бұл, Брауэрдің Сиерра клубымен арасының суынуына байланысты болды, себебі клуб ядролық энергияға жағымды көзқарас білдірген. Ұйымның құрылуына $500,000 (2019 жылғы АҚШ долларымен) көлемінде Роберт Орвилл Андерсон, Атлантик Ричфилд мұнай компаниясының иесі қаржылай көмек көрсетті. 1971 жылы АҚШ, Швеция, Ұлыбритания және Франция елдерінің өкілдері кездесіп, ұйым халықаралық ұйымдар желісіне айналды. Қазіргі таңдағы FoEI-де хатшылық (Нидерланды, Амстердамда орналасқан) желіге және келісілген маңызды науқандарға қолдау көрсетеді. Ұлттық топтардан сайланған өкілдерден тұратын атқару комитеті саясатты белгілейді және хатшылықтың жұмысын бақылайды. 2016 жылы уругвайлық белсенді Карин Нансен ұйым төрағасы болып сайланды. 2021 жылдан бері шри-ланкалық белсенді Хеманта Витанаге FoEI төрағасы қызметін атқарып келеді.

Үгіт-насихат мәселелері

Friends of the Earth International – бүкіл әлемге тараған халықаралық мүшелік ұйым. Оның адвокаттық бағдарламалары экологиялық, экономикалық және әлеуметтік мәселелерге назар аударады, олардың саяси және адам құқықтары контекстін ерекше атап көрсетеді. Ұйымның сайтында айтылғандай, қазіргі уақытта Friends of the Earth International-дың басымдықтары: экономикалық әділдік және неолиберализмге қарсы тұру; орман және биологиялық әртүрлілік; азық-түлік қауіпсіздігі; климаттық әділдік және энергия. FOEI-дің науқандық басымдықтары екі жылдық жалпы жиналысында белгіленеді. Сонымен қатар, FOEI қалдықтар мен шамадан тыс тұтыну, халықаралық қаржы институттары, экологиялық қарыз, тау-кен және өндіруші өнеркәсіптер, сондай-ақ ядролық энергияға қарсылық сияқты басқа да салаларда науқандар жоспарлап отыр. FOEI Калифорниядағы Diablo Canyon ядролық электр станциясын жабу үшін науқан жүргізді. Friends of the Earth International аймақтық ұйымдар мен мүше топтардың науқандарын да қолдайды, мысалы, Friends of the Earth Europe ұйымының еттің тұтыну және интенсивті өндірісі (Meat Atlas) туралы науқаны. FOEI корпоративтік ластаушыларға салық төлеушілердің миллиардтаған долларлық субсидиясын жоюға, Дүниежүзілік банкті экологиялық және адам құқықтары мәселелерін шешу үшін реформалауға, ғаламдық жылыну мәселесін АҚШ пен Ұлыбританияға ең тиімді заңнаманы қабылдауға итермелеуге, бүкіл әлем бойынша 150-ден астам зиянды бөгеттер мен су жобаларын тоқтатуға, ашық карьерлер мен мұнай танкерлерін реттеуге және халықаралық кит аулауды тоқтатуға жәрдемдескенін мәлімдейді. Ұйымның сыншылары оның тек бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударуға тырысатынын (мысалы, "Жерге махаббат әнін" жариялау арқылы), бірақ күрделі мәселелерді шешу үшін жергілікті халықпен бірге жұмыс істемейтінін және дамушы елдердің дамуына кедергі келтіретінін айтады. Олар сондай-ақ мұнай және газ саласындағы компаниялар мен қайырымдылық ұйымдарынан жоғары деңгейдегі қаржыландыруды қабылдау саясатын сынап бағалайды. Friends of the Earth ұйымының соңғы науқандары мен сот процестерінің бірі – Milieudefensie (Нидерланд Friends of the Earth) бастаған "Shell ісі" болды. 2021 жылы Нидерландыдағы сот мұнай компаниясы Shell 2030 жылға қарай 2019 жылғы деңгейге қарағанда шығарындыларын 45%-ға азайтуы керек деген шешім шығарды. Бұл компанияның саясатын Париж келісімінің талаптарына сәйкес келтіруге заңдық міндеттеме ретінде алғаш рет талап етілді.

Желі құрылымы

Белгілі бір елдегі мүше ұйым өзін "Жер достары" деп атауы мүмкін немесе ұлттық тілдегі баламалы аударма, мысалы, "Жер достары" (АҚШ), "Жер достары" (EWNI) (Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландия), "Amigos de la Tierra" (Испания және Аргентина). Дегенмен, мүше топтардың шамамен жартысы өздерінің жекелеген аттарымен жұмыс істейді, кейде бұл "Pro Natura" (Швейцария), "Қоршаған орта үшін Корея федерациясы", "Қоршаған орта құқықтарын қорғау" (FOE Нигерия) және "WALHI" (FOE Индонезия) сияқты желіге қосылудың алдындағы тәуелсіздігін көрсетеді. "Friends of the Earth International" (FoEI) ұйымына Амстердамдағы хатшылық және "ExCom" деп аталатын атқару комитеті қолдау көрсетеді. "ExCom" екі жылда бір рет өткізілетін жалпы жиналыста барлық мүше топтармен сайланады және хатшылықты жұмысқа қабылдауды "ExCom" жүзеге асырады. Осы жалпы жиналыста ұйымның жалпы саясаты мен басымдықтары айқындалады. FoEI деңгейінде үйлестірілген жұмыстан өзге, ұлттық мүше топтары өздерінің науқандарын жүргізуге және халықаралық деңгейде келісілген саясатқа қайшы келмейінше, қажет деп санағандай екі және көп жақты жұмыс істеуге құқылы.

Жарияланымдар

"Ет атласы" – өнеркәсіптік мал өсірудің әдістері мен салдары туралы жылдық баяндама. Басылымда 27 қысқа мақала келтірілген, ал графиктердің көмегімен ет өндірісі мен тұтынуға қатысты деректер көрсетілген. "Ет атласын" "Жер достары" және Генрих Бёлл қоры бірлесіп жариялайды.

Белгілі қолдаушылар

Рок-музыкант Джордж Харрисон 1980 жылы Лондонда ядролық қаруға қарсы демонстрацияларға қатысқаннан кейін Friends of the Earth ұйымымен байланыс орнатты. Ол 1989 жылы шыққан "Best of Dark Horse" атты үздік хиттер альбомын, басқа экологиялық ұйымдармен бірге, Friends of the Earth ұйымына арнады. Фанк және эсид-джаз тобы Jamiroquai-дың вокалисі Джей Кей альбом сатудан түскен табыстың бір бөлігін Friends of the Earth және Oxfam сияқты түрлі мақсаттарға қайырымдылыққа бергенімен белгілі. Radiohead тобының жетекші вокалисі Том Йорк, Friends of the Earth ұйымының бірнеше науқанын, соның ішінде "Ұлы сұранысты" ашық түрде қолдады, нәтижесінде 2006 жылдың 15 қарашасындағы Патша айтылымында Климаттық өзгерістер туралы заң жобасы ұсынылды. Бұл бүкіл ел бойынша 130 мың адам өздерінің депутаттарынан мұндай заң жобасын қолдауды сұрағаннан кейін орын алды. Пол Маккартни, Джон Бон Джови, Шерил Кроу, Ферги, Шон Пол және Колби Кейлат сияқты әртістер орындаған "Love Song to the Earth" (2015) синглінен түскен түсім Friends of the Earth U.S. және Біріккен Ұлттар Ұйымының қорына аударылды.