Кіріспе
Кениядағы жергілікті бастамадағы ұйым Жасыл белдеу қозғалысы (GBM) – Кениядағы жергілікті бастамадағы ұйым, ол ағаш отырғызу арқылы әйелдерді күшпендедіреді. Бұл жаһандық орманды жою мәселесіне қарсы тұратын ең тиімді және белгілі халықтық ұйымдардың бірі. Профессор Вангари Маатаи 1977 жылы ұйымды Кенияның Ұлттық әйелдер кеңесінің (NCWK) қолдауымен құрды. GBM-ның орманды сақтау, білім беру және әйелдердің экономикалық мүмкіндіктерін арттырудағы табыстары ұйымға бүкіл әлемде танымалдық әкелді. Сондай-ақ, ол адам құқықтарын қорғау, мемлекеттік жерлерге тең қол жеткізуді демократияландыру және әйелдердің дәстүрлі экологиялық білімінің қоршаған ортаның нашарлауы мен шөлейттенуді шешудегі рөлі сияқты экологиялық әділеттілік мәселелерін қолдауымен де белгілі. GBM енді NCWK-мен тікелей байланыста емес және ағаштар отырғызу, қоршаған ортаны қорғау және қоғамды дамыту жұмыстарын жүзеге асыратын әйелдер ұйымдарының ұлттық желісін үйлестіреді. Олардың жұмысы орманды жоюға қарсы күресуге, отын үшін қолданылатын ресурстарды қалпына келтіруге, табыс табуға және топырақ эрозиясын тоқтатуға бағытталған. Вангари Маатаи 1977 жылы қозғалысты бастағаннан бері 51 миллионнан астам ағаш отырғызылды және 30 000-нан астам әйел орман шаруашылығы, азық-түлік өңдеу, ара шаруашылығы және жерлерін сақтап, табыс табуға көмектесетін басқа да кәсіптерге оқытылды. Кениядағы қоғам (ерлер де, әйелдер де) қоршаған ортаның одан әрі зардап шегуіне жол бермеу және бұзылған жерлерді қалпына келтіру үшін ынталандырылды және ұйымдастырылды. Маатаи 2004 жылы Жасыл белдеу қозғалысымен атқарған жұмысы үшін Нобель бейбітшілік сыйлығын алды.
The Green Belt Movement (GBM) is an indigenous grassroots organization in Kenya that empowers women through the planting of trees. It is one of the most effective and well known grassroots organisations addressing the problem of global deforestation. Professor Wangari Maathai established the organization in 1977 under the auspices of the National Council of Women of Kenya (NCWK). GBM's successes in forest conservation, education, and women's economic empowerment have gained the organisation worldwide acclaim. It is also noted for its advocacy of human rights, democratisation of access to public lands, and environmental justice issues such as the role of women's traditional ecological knowledge in addressing environmental degradation and desertification. GBM is no longer directly linked to the NCWK and coordinates a national network of women's groups that plant trees and do environmental conservation and community development work. Their work combats deforestation, restores sources of cooking fuel, generates income, and stops soil erosion. Since Wangari Maathai started the movement in 1977, more than 51 million trees have been planted, and more than 30,000 women have been trained in forestry, food processing, bee keeping, and other trades that help them earn income while preserving their lands and resources. Communities in Kenya (both men and women) have been motivated and organized to both prevent further environmental destruction and restore that which has been damaged. Maathai received the Nobel Peace Prize in 2004 for her work with the Green Belt Movement.
Өмірбаян
Орманды кесу экологиялық апаттарға, шөлдеуге және климаттың өзгеруіне елеулі үлес қосады. «Халықтың жасыл белдеу қозғалысы» (GBM) осы мәселелерді шешудегі ең тиімді және көзге көрінетін халықтық ұйымдардың бірі болып табылады. Осының нәтижесінде Вангари Маатай Кенияның Ұлттық әйелдер кеңесіне атқару комитетінің мүшесі болып қосылды. Маатай кеңеске қосылғаннан бастап, «Жасыл белдеу қозғалысы» халықаралық деңгейде әйелдер мен үкіметтердің назарын аударып, қолдау тапты. GBM ағаш отырғызу және білім беру бағдарламаларын жүзеге асыруға да көбірек көмек алды. Маатай «Жасыл белдеу» қозғалысын оның қоғамдық таралуын кеңейту (бұқаралық ақпарат құралдары / қолдаушылар), ағаш отырғызу жобаларына / климаттық өзгерістерге бағытталған бастамаларға көбірек қаржы жинау және ұйымның сәттілігін қамтамасыз ету үшін жалпы қолдау арқылы одан әрі дамыта алды. Кенияның Ұлттық әйелдер кеңесіне қосылғаннан кейін Маатай қауымдастықтарды біліммен қамтамасыз етуді және тұрақты кең ауқымды бағдарламаларды жүзеге асыруды жалғастырды. Ақырында GBM Кенияның барлық аймақтарында ағаш отырғызу бағдарламасын іске қосты. «Жасыл белдеу қозғалысы» мыңдаған көшеттерді ұзын қатарға отырғызып, ағаштардың жасыл белдеуін құрды, осылайша «Жасыл белдеу қозғалысының» басталуын қадағалады. Бұл «белдеулер» көлеңке беру және желден қорғау, топырақты сақтауға көмектесу, ландшафттың эстетикалық сұлулығын арттыру және құстар мен басқа да ұсақ жануарларға мекен ету орындарын ұсыну артықшылықтарына ие болды. Бұл жергілікті ағаш отырғызу шараларында қауымдастық мүшелері көбінесе көптеп қатысты. Жалаңаш жерді көркейту үшін ағаштардан белдеулер құрудың осы қарқынды әрекетін түсіндіру үшін «Жасыл белдеу қозғалысы» деген атау пайда болды. Кенияның Ұлттық әйелдер кеңесінен қолдау мен қаржы алғандықтан, GBM бүкіл Кения бойынша өз жұмысын және күш-жігерін сәтті жалғастыра алды. Маатайдың көзқарасы, табандылығы және күш-жігерінің арқасында қозғалыс Кенияда және бүкіл әлемде үлкен әсерге ие болды. Ақырында, екінші ағаш отырғызу 1979 жылы өтті, онда жүздеген әйелдер Кенияның ауылдық шаруашылығында ағаштар отырғызды. Екінші ағаш отырғызылғаннан кейін GBM ұйым ретінде өсуді жалғастыра алды және Кения мен оның экологиялық проблемалары туралы маңызды зерттеулер мен сараптамалар жүргізе алды. GBM жүргізген зерттеулер мен белсенділік нәтижесінде ауылдық қауымдастықтар мен әйелдерге ерекше қажеттіліктер анықталды. Олар өз зерттеулерінің нәтижесінде әйелдерге және ауылдық қауымдастықтарға көшеттерді үнемі таратуды бастады. GBM табыс әкелетін қызметтерді жүзеге асыруға да көмектесті және қауымдастықтарды экологиялық тұрақты тәжірибелер туралы біліммен қамтамасыз етті. Екінші ағаш отырғызудан кейін және бірнеше басқа жобалар мен бастамаларды құру GBM-нің саяси белсенділікке қатысуына және оны жеңілдетуіне әкелді. Атап айтқанда, 1989-1994 жылдары «Жасыл белдеу» қозғалысы өзінің қақтығыссыз мақсаттарын сақтап қалды, ал Вангари Маатай саяси аренаға ашық қарсылық көрсетті. Маатай мен GBM Кениядағы ұйымдармен және қауымдастық мүшелерімен бірлесіп, экологиялық тұрақты тәжірибелерді, әйелдердің құқықтарын және басқа да экологиялық проблемаларды қолдады. Сонымен қатар, «Жасыл белдеу» қозғалысы барысында қозғалыстың ұйымдастырушылары қауымдастық мүшелерін зорлық-зомбылықсыз шешімдерді табу туралы біліммен қамтамасыз етуге мүмкіндік алды. Қауымдастықты зорлық-зомбылықсыз проблемаларды шешу тәсілдері және саясат туралы біліммен қамтамасыз ету арқылы GBM халықаралық ұйымдармен және қауымдастық мүшелерімен бірлесіп Кения үкіметі мен Кениядағы әлеуметтік, саяси және экономикалық нормаларды өзгертуге қол жеткізді. Сонымен қатар, Кениядағы әйелдер Кения саясатына үнемі қатыса алады, бұл Кенияда өзгерістерге әкелді. «Жасыл белдеу» қозғалысы құрылғаннан бері қозғалысқа түрлі проблемалар мен мазақтаулар төніп тұрды. Атап айтқанда, 1980 жылдары «Жасыл белдеу» қозғалысы жергілікті деңгейде және орталық кеңседе елеулі мазақтауларға ұшырады. Мысалы, «Жасыл белдеу» қозғалысы 10 жыл бойы жұмыс істеген мемлекеттік кеңседен шығарылды. Бірақ қазіргі уақытта «Жасыл белдеу» қозғалысы қауымдастықтың тікелей әлеуметтік және экономикалық трансформациясына баса назар аударады, олардың саяси мақсатқа ие екенін көрсетуден аулақ тұрады. Тікелей қауіптің жоқтығын атап көрсету арқылы бұл ұйым Кениядағы теңсіздіктерден пайда көретін шешім қабылдаушы элитаны алаңдатпай жұмыс істей алады. Сонымен қатар, бұл қозғалыс жергілікті ауылдық қауымдастықтарға көмектесуде, табиғи ресурстар мен экожүйелерді қалпына келтіруде және жақсартуда, сондай-ақ Кенияның барлық аймақтарында әйелдерді біліммен қамтамасыз етуде және оларды күшпендеуде үлкен жетістіктерге жетті.
Гендерлік саяси контекст
"Африкалық әйелдер өздерінің қандай екенін қабылдаулары, оны күш ретінде көрулері және қорқыныштан және үнсіздіктен азат болулары керек." – Вангари Маатай.
GBM-ді құрудан бұрын Маатай түрлі саяхаттар жасап, оқып, оқытып, ерікті жұмыстармен айналысқан, бұл оған ауылдық қауымдастықтардағы маңызды мәселелерді жаһандық көзқараспен байқауға мүмкіндік берді. Бірақ Маатай 1969 жылы Кенияға оралғанда азаматтық ұйымдармен жұмыс істей бастады. Ол Қоршаған ортаны қорғау орталығының кеңесіне қосылды және Кенияның Ұлттық әйелдер кеңесінің (NCWK) мүшесі болды. Осы екі ұйым да Маатайға білім алуға, зерттеу жүргізуге және өз қауымдастығындағы мәселелерді түсінуге мүмкіндік берді. "Экологиялық байланыс орталығында қызмет еткенде Маатай өзінің ауласында болып жатқан экологиялық ахуалға қатысты әңгімелерді естіді. NCWK-да Маатай ауылдық және қалалық жүздеген әйелдердің дауыстарын және оқиғаларын тыңдады, олар тамақтанбау және кедейлікке ұшырады. Отынның азаюы аналардың дәстүрлі тағамдарын пісіруіне кедергі келтірді. Олардың орнына байытылған ақ күріш және басқа да импорттық өнімдерді пісіре бастады, олар көмірсуларға бай болғанымен, витаминдер мен минералдар жетіспеді. Балалар ауруларға шалдығып, тамақтанбады" (1). Кениядағы әйелдердің аяусыз жағдайларын көрген Маатай қоршаған ортаның нашарлауының үлкен қауымдастықтардың азаптауына себеп болатынын түсінді. Кения ормандарын қоршаған көптеген мәселелерге орманның жойылуы, өсімдіктердің жойылуы, зиянды ауыл шаруашылығы практикалары (егістер мен егістік жерлер) және топырақтың нашарлауы (топырақтың эрозиясы, шөгінділердің жеткізілуі және т.б.) кірді. Бұл мәселелер Кения халқына соншалықты әсер етті, әйелдер мен балалар үнемі аштықтан өліп жатты. Маатай бұл мәселеге қатысты бірдеңе жасауды өз мойнына алды, бұл 1977 жылы "Жасыл белдеу" қозғалысының құрылуына әкелді. "Жасыл белдеу" қозғалысы құрылғаннан бастап, әйелдерді саясатқа және Кенияның табиғи ресурстары мен экожүйелеріне қатысты әртүрлі саясаттарға араласуға шақырды. Алғашында әйелдердің қатысуы ағаш отырғызу бағдарламасымен басталды, кейін ол жай ғана ағаш отырғызу бағдарламасынан да көп нәрсеге айналды. GBM әйелдерге көшеттер бере бастады және әйелдер тобына өздері ағаш отырғызуды үйретті. Сонымен қатар, GBM ауыл тұрғындары әйелдеріне тегін сабақ берді, осылайша олар өздерінің азық-түліктерін өсіріп, аштықтан өлген балаларын тамақтандыра алды. Кенияның ауылдық қауымдастықтарын жақсартуға бағытталған GBM-нің белсенді және тікелей әдісі арқылы көптеген әйелдер тіршілік ету үшін қажетті табиғи ресурстарды ала алды және өз отбасыларын өсіруді жалғастыра алды. Кениядағы GBM-ге қатысқаннан бастап, әйелдер GBM-ге көмек пен ресурстар іздеуді жалғастырды. GBM-нің әйелдерге берген ресурстары мен қолдауы әйелдердің қозғалыстың белсенділері болуына мүмкіндік берді. Сондай-ақ, әйелдерге әртүрлі білім беру ресурстарына қол жеткізуге және GBM-нің ауылдық қауымдастықтарға күш-жігерін, белсенділігін және жалпы үлесін қосуға мүмкіндік берді. GBM-ден туындаған және одан әрі өсіп келе жатқан белсенділік пен саяси сананың әртүрлілігін қара феминизм көзімен бағалауға болады. Қара феминизм жеке тұлғамен байланысты және қысымның көптеген түрлерін, әсіресе қара әйелдер тәжірибесін қамтиды. Қара феминизм ұғымы Маатайдан басталды. Маатай GBM-ді бастау және дамыту, жалпы алғанда Кения бойынша феминисттік көзқарастарды, білімді және білім беру материалдарын тарату үшін жауапты. Ол өзінің феминисттік көзқарастары мен білімін өмір бойы әртүрлі кемсітушіліктерге, нәсілшілдікке және гендерлік теңсіздікке куә болған және төтеп бергендіктен таратты. Кениядағы тәжірибесі арқылы ол GBM-нің әйелдерді күшейту мен олардың табысына ықпал етуді мақсат етті. Бұл өз кезегінде қара феминизмді бастады, ол белгілі бір түсінік пен өзіндік қозғалысқа айналды. Маатай GBM-ге қара феминизмді енгізгеннен бері жергілікті қоғамдастық саясатына, штаттық саясатқа және GBM-ге қатысты саясатқа қатысатын әйелдердің саны 1977 жылдан бері күрт өсті. Әйелдер әдетте саяси ақпаратқа немесе ресурстарға қол жеткізе алмайды, бірақ GBM арқылы африкалық әйелдер саясатқа араласты. Матай GBM арқылы қара нәсілді әйелдер қозғалысын дамытуды жалғастырды. Ол мұны GBM арқылы жүзеге асырды, бұл Кениядағы әйелдерге ұйымның негізгі мүдделі тұлғалары болуға мүмкіндік берді. Негізгі мүдделі тарап болу әйелдерге көп қауымдастықтарды талқылауға және хабардар етуге, сондай-ақ әлемдегі басқа әйелдерді білім беруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, бұл GBM жетекшілері мен ұйымдастырушыларын тиімді түрде көмектесуге және мұқтаж қауымдастықтарға қол жеткізуге білім беруға көмектесті. GBM семинарларды ұйымдастыру, сөз сөйлеу және әртүрлі қауымдастықтардағы жиналыстар/талқылаулар арқылы қара феминизмді дамытуды жалғастыруда. GBM ұйымдастырған семинарлар Кенияның ауылдық қауымдастықтарынан келген әйелдерге қоршаған ортаның нашарлауы, саяси көзқарастар, кемсітушілік тәжірибелері және т.б. туралы өз тәжірибелерін талқылауға мүмкіндік берді. Әртүрлі талқылаулар мен семинарлардың нәтижесінде әйелдер маргинализацияға қарсы тұру және өз қауымдастықтары туралы мәдени білімді пайдалана отырып, басылған білімнен шешімдер жасай алады. GBM қолданған және Маатай бастаған стратегиялар Кениядағы әйелдерге үлкен пайда әкелді және олардың ауылдық қауымдастықтарында болып жатқан саясатқа қатысуын жалғастыруға мүмкіндік берді. Дегенмен, GBM жылдар бойына қол жеткізген түрлі қолдаулар мен серпілістерге қарамастан, GBM және Кениядағы барлық әйелдерге қатысты саясат өте даулы және әкесілдік болып табылады. Мысалы, әйелдерге жер меншігіндегі әлеуметтік және саяси шектеулердің салдарынан тең капитал алуға тыйым салынады және шешім қабылдау жиналыстарына қатысуына кедергі келтіріледі. Бақытына орай, "Жасыл белдеу" қозғалысы жалпы алғанда жерді тартып алу, орманды жою және жемқорлықты тоқтату арқылы қанаушылық тәжірибелерді жеңілдетуге ұмтылатын ұйым болып табылады. GBM сонымен қатар әйелдерді саясат туралы білім беруге және олардың жетекшілік рөлдерді атқаруына ынталандырады (әсіресе 21 ғасырда). GBM тіпті кез келген түрде көмекке мұқтаж әйелдерге құқықтық қызметтер мен кеңес береді. Ұйым таратып отырған белсенділік пен білімнің мөлшері әкесілдік нормалар мен саясатта өзгерістерге әкелді. Атап айтқанда, қазіргі күні Кениядағы 4000-нан астам қауымдастық топтары бар, олар өздерінің табиғи ортасын қорғауға және әйелдердің күнделікті бостандығын қамтамасыз етуге ерікті түрде көмектеседі. GBM-ға қосылған адамдардың саны Кениядағы әйелдер мен еркектердің әйелдерге деген көзқарасын өзгертті. GBM Кенияны және оның халқын жалпы түрде одан да көп өзгертетін сайын, Кения заңдарында, әйелдердің рөлінде және жалпы экологиялық заңдарда/ережелерде одан да көп өзгерістер болады.
Жобалар
"Жасыл белдеу" қозғалысы 1977 жылы құрылғаннан бері түрлі жобалармен айналысып келеді. GBM жүзеге асырған жобалар төменде тізімделген. 1977 жыл: Вангари Маатай Кенияның Ұлттық әйелдер кеңесімен бірлесіп "Жасыл белдеу" қозғалысын құрды. 1980 жылдар: "Жасыл белдеу" қозғалысы Кенияның әйелдері орнатқан 600-дан астам ағаш көшетін өсіретін орталықтар құрды (2500–3000 әйел көмектесті). 1980 жылдар: "Жасыл белдеу" қозғалысы әрқайсысында 1000 ағаш көшеті бар шамамен 2000 қоғамдық жасыл белдеулерді құрды. 1986 жыл: "Жасыл белдеу" қозғалысы Панафрикалық жасыл белдеу желісін құрды. Бұл желі ағаш отырғызудың тұрақты және экологиялық қауіпсіз әдістері туралы, әсіресе әйелдерге білім беру мақсатында құрылды. Желі Уганда, Малави, Танзания, Зимбабве және Эфиопия сияқты бірнеше елде құрылды. 1989 жыл: "Жасыл белдеу" қозғалысы Таймс Тауэрдің құрылысына қарсы үлкен халық наразылығын ұйымдастырды. Кения үкіметі құрылысын жариялады, ал "Жасыл белдеу" қозғалысы Найробидегі Ухуру паркінде орналасқан 459 фут биіктіктегі ғимараттың құрылысына қарсылық білдірді. 1998 жыл: "Жасыл белдеу" қозғалысы Кенияда алғашқы жергілікті ағаштарды отырғызуға көмектесті. "Жасыл белдеу" қозғалысы сондай-ақ Карура орманның бұзылуы мен жекешелендіруін тоқтату мақсатында ағаш отырғызумен бірге бірнеше наразылық акцияларын ұйымдастырды.
2006 жыл
Жыл бойы GBM бірнеше ұйымдармен және ағаш шақыру орталықтарымен серіктестік жасады. Олар Кенияның бүкіл аумағына 4,6 миллионнан астам ағаш отырғызды. GBM азаматтық және экологиялық білім беру саласында бірнеше семинарлар өткізді. Семинарлар ағаш отырғызу тәжірибесі, орманды тұрақты басқару және ағаш шақыру орталықтарын құру бойынша білім беруді қамтамасыз етті. Азаматтық және экологиялық білім беру семинарлары арқылы Кения қауымдастықтарының кең ауқымынан өкілдер қатысты. Барлығы Кения бойынша 200 жаңа ағаш шақыру орталығы құрылды. GBM бірнеше халықаралық ұйымдармен серіктестік құрып, жаһандық науқандарды бастады. GBM Work Foodbank-пен серіктестік жасап, жаңа жобаны іске қосты. Жоба климаттың өзгеруінің салдарына қарсы тұру мақсатында Кения бойынша ағаш отырғызу бастамаларын жүзеге асыруға бағытталған. Ағаштар отырғызу және орманды аумақтарды қалпына келтіру жұмыстары Абердар және Маунт-Кения орман шаруашылығында жүргізілді. GBM Кенияның Орман шаруашылығы әскерлерімен ақпарат алмасу, ағымдағы жобаларды ұйымдастыру және ағаш отырғызу бастамаларындағы ұйымдарының/серіктестіктерінің рөлдері туралы келісу үшін серіктестік құрды. GBM мектеп экологиялық білім беруі қауымдық орманды қайта жаңарту шаралары арқылы мектеп оқушыларын қарттармен байланыстырды. Кения бойынша 200 жаңа ағаш шақыру тобы құрылды, сондай-ақ азаматтық және экологиялық білім беру семинарлары арқылы Қоғамдық Ормандық Бірлестіктер құрылды. 2006 жылдың қарашасында GBM Дүниежүзілік банкпен бірлесіп, Найробиде өткен Климаттық өзгерістер жөніндегі тараптардың 12-ші конференциясында (COP 12) Орманды қалпына келтіру жобасын іске қосты. Екі халықаралық қайырымдылық ұйым құрылды: The Green Belt Movement International – Солтүстік Америка (GBMI US) және Green Belt Movement International – Еуропа (GBMI E). Африка Одағының Экономикалық, әлеуметтік және мәдени кеңесінің (ECOSOCC) Кения бөлімі 2006 жылы Найробиде орналасқан азаматтық қоғам ұйымдарымен құрылды. Найробиде өткен COP 12 кезінде Жасыл белдеу қозғалысы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта бағдарламасы (UNEP) және Дүниежүзілік агроорман шаруашылығы орталығы (ICRAF) серіктестігімен "Бір миллиард ағаш" науқанын іске қосты. GBM 2006 жылы "Mottainai" науқанын Кенияға таратты, бұл қалдықтарды басқару мәселесін, әсіресе қайта өңдеуге немесе қайта пайдалануға болмайтын пластикалық қаптарды кеңінен пайдалану мәселесін шешуге бағытталған. GBM Кенияның 15 мектебінде мәдени биологиялық әртүрлілік бойынша семинарлар өткізді.
2007 жыл
2007 жылы ғана Кенияда GBM қауымдастықтары 4,8 миллионнан астам ағаш отырғызды. GBM Кенияның бес су мұнарасына көшеттер отырғызды. Экономикалық жағдайы нашар отбасылардан шыққан қыздарға және GBM-ға білім беру стипендиялары табысталды. GBM Кения армиясымен бірлесіп, Камае орманына 44 000 ағаш отырғызды. Ағаштар Абердар тауының негізгі су жиналатын алабын қалпына келтіру мақсатымен отырғызылды. GBM бүкіл Кения бойынша қауымдастықтарға ағаш отырғызуға көмектесіп, Мау орманын тозу мен ормансызданудан қалпына келтіруге ықпал етті. Сонымен қатар, GBM бірнеше қауымдастықты орманды басқару, органикалық шаруашылық және су жинау бойынша шараларға жұмылдырды. GBM ұйымдастырған шаралар арқылы қауымдастықтарды орманға зиян келтіретін іс-әрекеттер туралы біліммен қамтып, оларға қарсы күреске қолдау көрсетті (мысалы, көмір өртеу және заңсыз мал жаю). Жергілікті қауымдастықтардың көмегімен Мау орманына 400 мыңнан астам ағаш отырғызылды. Дегенмен, 2007 жылы GBM қиындықтарға тап болды және Мау орманындағы қызметін, әсіресе адвокациялық жұмыстарын тоқтатуға мәжбүр болды. Бұл Кениядағы сайлаудан кейінгі зорлық-зомбылықтың күшеюіне байланысты болды. GBM-нің картографиялық бөлімі (GIS) Географиялық ақпараттық жүйелер зертханасы GBM далалық қызметкерлері, білім беру бағдарламалары және адвокациялық бағдарламалар үшін толыққанды жұмыс істей бастады. Зертхана сондай-ақ ағымдағы және болашақ жобалар туралы кең ауқымды ақпарат пен тарихи зерттеулер ұсынды. Жобалар ағаш отырғызу бастамаларынан бастап, ағаш көшеттерін өсіру орталықтарын құруға және көміртегілік жобаларды жоспарлауға дейін қамтыды. GBM-нің Биокарбон жобасы (2006 жылдан бастап) 2007 жылы Ұлттық қоршаған ортаны басқару органынан (NEM) мақұлдау алды. Жоба аясында Кения армиясымен бірлесіп ағаш отырғызу шаралары мен оқу-жаттығулары ұйымдастырылды. Ағаш отырғызу оқу-жаттығулары Камае орманында өтті, онда Кенияның түкпір-түкпірінен келген жүздеген қауымдастықтар қатысты. Бұған қоса, Кения армиясы GBM-ге ағаш отырғызу шараларын сәтті жүзеге асыру үшін кең логистикалық қолдау көрсетті. GBM "Mottaini" адвокациялық науқанын дамытуды жалғастырды. GBM Найроби қаласында полиэтилен пакеттердің (пластик пакеттердің) сатуын, өндірісін және импортын тоқтатуды қолдады. Пластик пакеттерге тыйым салу арқылы қоршаған ортаның тозуын тоқтатуға қолдау көрсетілді. "Mottaini" науқаны аясында 10 000 адам – мұғалімдер, студенттер, бизнес-лидерлер, дүкендер менеджерлері, азаматтық қоғам лидерлері және халықаралық еріктілер тобы "Mottainai" ұғымының маңыздылығы туралы оқытылды. Кениядағы 10 000 адамды оқыту экологиялық тозуды тоқтатуға (шамалы болса да) және экологиялық тұрақтылық тәжірибесін Кенияның ауылдық қауымдастықтары арасында таратуға мүмкіндік берді. GBM халықаралық ұйымдарымен – Green Belt Movement International–North America (GBMI US) және Green Belt Movement International–Europe (GBMIEurope) бірлесіп, Кенияның GBM адвокациясы, жобаларды жоспарлау және жалпы білім беру бағдарламалары үшін қажетті ресурстарды ұйымдастырып жинады. GBM халықаралық ұйымдардың бірімен серіктестік арқылы Facebook парақшасын, веб-сайтын ашып, алғашқы YouTube арнасын және бейнероликті жариялады. Сонымен қатар, серіктестері арқылы ұйымның қызметі туралы (мысалы, климаттың өзгеруі, Конго орманының қорғалуы) жаһандық ақпаратты және білімді таратуға қол жеткізді. Азаматтық және экологиялық білім беру арқылы 5000-нан астам қауымдастық мүшесі жұмылдырылды.
2010 жыл
GBM қауымдастықтары 4 222 268 миллион ағаш отырғызды. Кенияның алғашқы REDD «Оқытушыларды даярлау» семинары. GBM Кения Орман шаруашылығы қызметімен (KFS) және Вудс-Хоул зерттеу орталығымен (WHRC) серіктестік құрып, 2010 жылдың тамызында орманды қырқу және орманның деградациясынан туындайтын шығарындыларды азайту (REDD) тақырыбында оқытушыларды даярлау семинарын өткізді. GBM Климаттық бастамалар бойынша Клинтон қорымен (CCI) бірлесіп, Enoosupukia Forest Trust Land-те орман көміртегі жобасын әзірлеу және іске асыру жөнінде жұмыс істеді. Кениядағы Мау орманында базалық биомасса зерттеулері жүргізілді. Кенияның жаңа Конституциясын ұлттық деңгейде қолдау көрсетілді. GBM бірнеше ұйыммен серіктестік құрып, Найроби қаласының екі ірі қалалық орман – Карура және Нгонг ормандарына ағаш отырғызды. GBM AEON корпорациясымен бірлесіп, су жиналатын аймақтардағы деградацияланған орман жерлерін анықтады. 2010 жылдың желтоқсанында GBM Мексиканың Канкун қаласында өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі конвенциясының тараптар конференциясының (COP 16) 16-шы сессиясына қатысты.
Белсенділік
Жасыл белдеу қозғалысы құрылғаннан бері олар әлемдегі түрлі активтерге қатысты. Олар аз ғана активтілікпен бастап, бүкіл әлемге тарады. GBM өздерінің активтерін Қоғамдық күш беру және білім беру бағдарламасы (CEE) арқылы жүзеге асырады. CEE Кенияның түкпір-түкпірінен келген қауым мүшелеріне адамның қызметінің қоршаған ортаға қалай әсер ететіні және қоршаған ортаның нашарлауына қалай себеп болатыны туралы білуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, CEE жеке тұлғаларға бірігіп, Кениядағы әйелдерге қатысты гендерлік теңсіздіктерді талқылауға кеңістік ұсынады. GBM құрылғаннан бері өздерінің жұмыстары мен активтері арқылы түрлі жақтаушылыққа қатыса алды. 1989 жылы Қозғалыс президент Даниэль арап Моидің ықпалды серіктестеріне қарсы күресті бастады. Найробидегі Ухуру саябағының ортасында 60 қабатты бизнес орталығының құрылысына қарсы ұзақ және көбінесе жалғыз наразылық акциясы ұйымдастырылып, жеңіске жетті. 1991 жылы ұқсас наразылық акциясы өткізіліп, Дживанджи бағы көп қабатты тұраққа айналудан құтқарылды. 1998 жылы Қозғалыс Найробидің шетінде орналасқан, маңызды су жиналатын аймақ – 2000 акр (8 км²) Карура орманның бір бөлігін заңсыз бөлуге қарсы науқан жүргізді. Күрес 2003 жылы жаңадан сайланған NARC үкіметінің басшылары орманға адал екендерін мәлімдеп, аймаққа ағаш отырғызу арқылы аяқталды. Бұл активтер Маатайдың өзіне де, Қозғалысқа да қымбатқа түсті. Кения үкіметі Greenbelt кеңселерiн жапты, Маатай екі рет түрмеге қамалды және ол 1992 жылы бірнеше экологиялық және саяси активтердің түрмеге қамалуына қарсы бейбіт наразылықты басқарған кезде полиция тарапынан ауыр түрде ұрып-соқты. Бұл қиындықтар "Жасыл белдеу" қозғалысына кедергі келтіргенімен, оны тоқтата алмады және ол әлемде танымал және құрметті қозғалыс ретінде жалғасуда.
2005 жыл
2005 жылы профессор Маатай мен "Маиничи" газеті Жапонияда "Моттайнай" науқанын іске қосты. Мақсаты – жапон халқын күнделікті өмірінде ресурстарды тұрақты пайдалануға жұмылдыру болды. "Моттайнай" термині – ежелгі жапон буддистік ұғым, ол адамдарды шектеулі ресурстарды ысырапқа жібермеуге, қолда бар нәрселеріне алғыс айтуға және бар нәрселерін құрметпен және сақтап пайдалануға шақырады. Профессор Маатай бұл ұғыммен "Маиничи" газеті арқылы танысып, одан кейін оны қоршаған ортаны қорғау және күтудің жаһандық символы ретінде қабылдады. "Маиничидің" тұрақты қолдауымен GBM 2006 жылы "Моттайнай" науқанын Кенияға таратып, қалдықтарды басқару мәселесін, әсіресе қайта өңдеуге немесе қайта пайдалануға келмейтін "сұйық" пластикалық қаптардың кең таралған қолданысын шешуге көмектесті (15).
2006 жыл
GBM қоғамдық сананы арттырып, ресурстарды басқару және оларды тұрақты пайдалану туралы білім берді. GBM жер дауы, жерден қуу, су, батпақты жерлер мен жерді пайдалану құқықтарына қатысты мәселелерді бейбіт жолмен шешуді де талқылады. GBM туристерге Кенияны аралауға мүмкіндік беретін Green Belt Safaris бағдарламасын жасады. Бұл бағдарлама туристерге түрлі қауымдарға барып, ерекше мәдени тәжірибе алуға да мүмкіндік береді. Бағдарламаға 595 қонақ қатысты және көптеген аймақтарға сапар жасалды. "Мектеп экологиялық білім беру жобасы Абердар орманына 60 оқушыдан тұратын Utafiti бастауыш мектебінің оқушылары үшін тәжірибелік оқу мүмкіндігін ұсынды. Бұл сапардың мақсаты – жас оқушыларды табиғаттың керемет әлемімен таныстырып, оларды қоршаған ортаны қорғауға шақыру болды. Биылғы жылы мектептерде 22 000 ағаш отырғызылды. Бұл жоба аясында экскурсиялармен қатар, түрлі жастағы оқушыларға "Жапырақ қапшығы" эксперименті арқылы өзен экожүйелерінің маңыздылығы туралы білім берілді" (15). GBM Африка биоәртүрлілік желісімен ынтымақтасып, Кения бойынша биоәртүрлілік және оған байланысты мәселелер туралы әйелдерге білім беру мақсатында 15 семинар өткізді. Африка Одағының Экономикалық, әлеуметтік және мәдени кеңесінің (ECOSOCC) Кения бөлімшесі 2006 жылы құрылды. Бұл ұйым Найробиде негізделді және азаматтық қоғамдық ұйымдарды қолдау үшін пайдаланылды. Найробиде өткен COP 12 шарасында "Жасыл белдеу" қозғалысы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта бағдарламасы (UNEP) және Дүниежүзілік агроорман шаруашылығы орталығы (ICRAF) серіктестігімен "Бір миллиард ағаш" науқанын бастады.
2007 жыл
Мау орманындағы GBM әйелдерге табыс әкелетін қызмет түрлерін үйретті (ара шаруашылығы). Олар сондай-ақ заңсыз жайылым және көмір өртеуге қарсы бірнеше жақтау науқанын өткізді. GBM географиялық ақпараттық жүйелер орталығын ашып, оны жобаларды бақылау және жоспарлау үшін пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл GBM-ға сондай-ақ бірнеше экологиялық мәселелер бойынша (мысалы, климаттың өзгеруі, көміртегі ізі) білім беруге және жақтаушылық етуге мүмкіндік берді. "GBM және оның серіктес ұйымдары, Green Belt Movement International–North America (GBMI US) және Green Belt Movement International–Europe (GBMI Europe) Кениядағы бағдарламалық жұмыстың ресурстарын ұйымдастыру үшін бірлесіп жұмыс істеді. Олар сонымен қатар GBM веб-сайтын қайта жобалауды қолдады және Facebook және YouTube-та GBM беттерін іске қосты. Бұл біздің жұмысымыз туралы хабар таратуды жақсартты және оның танымалдығын арттырды. Бұл кеңселер де климаттың өзгеруі, Конго бассейні орманын қорғау, "Mottainai" және "Білллон ағаш" науқаны туралы жаһандық хабардарлықты арттыру және іс-қимылға шақыру үшін тығыз жұмыс істеді" (14). 2007 жылы Жасыл белдеу қозғалысы "Forests Now" декларациясын мақұлдап, тропикалық ормандарды қорғау үшін жаңа, нарыққа негізделген механизмдерді қажет етті.
2008 жыл
"Өзгеріс үшін әйелдер" бағдарламасы (GBM ұйымымен байланысты емес, оны GBM құрған) әйелдерді GBM-нің басшылық лауазымдарына өтулеріне ынталандыруды және қолдауды жалғастырды. GBM осы бағдарлама арқылы әйелдерге заңдық көмек, отбасылық зорлық-зомбылықтан қорғау және табиғи ресурстар/азық-түлік қауіпсіздігі бойынша білім беруді де жалғастырды.
2009 жыл
GBM географиялық ақпараттық жүйелер (ГИС) зертханасын ашты, ол GBM-ді дамыту үшін өте маңызды болды. Сондай-ақ, ол олардың жобалық іс-шаралары, бастамалары, жобаларды жоспарлау, бақылау және іске асыру үшін де қажетті болды. 2009 жылы ГИС зертханасы Экологиялық жүйелерді зерттеу институтынан (ESRI) ГИС бағдарламалық қамтамасының жаңа нұсқаларын алды. GBM жобалар, экологиялық тәжірибелер және олар алаңдап отырған немесе бақылап отырған басқа да бастамалар үшін пайдалануға кең ауқымды кеңістіктік деректер базасын жасады. GBM өзінің адвокаттық және байланыс бағдарламасын кеңейтіп, көмекке мұқтаж кез келген адамға көбірек ресурстар мен білім беруді қамтамасыз етті. Олар сондай-ақ жерді басып алу, қоршаған ортаны қорғау және жоспарлау ережелері сияқты мәселелерге назар аударды. 2009 жылы GBM орманды жерлерді басып алу мен құрылыс салуды тоқтату мақсатында наразылық акциясын ұйымдастырды. Бағдарлама сонымен қатар құқықтық қолдау көрсетіп, ылғалды жерлерді қорғау жөнінде үгіт жүргізді. GBM Климаттың өзгеруі жөніндегі БҰҰ-ның 15-ші Конвенциясына (UNFCCC) қатысушы мемлекеттердің конференциясына (COP15) делегация жіберді. Конвенция Данияның Копенгаген қаласында өтті және Вангари Маатаи басқарған талқылаулардан тұрды. Маатаи конвенцияда бірнеше рет сөз сөйлеп, климаттың өзгеруіне байланысты қиындықтар, климаттың өзгеруіне төзімді қоғамдар мен экожүйелерді қалай құру және әйелдер өздерінің қоғамдарындағы саяси мәселелерге қатысуға лайық екендігі туралы мәселелерді талқылады.
2010 жыл
GBM Кенияның орман шаруашылығы қызметімен (KFS) және Вудс-Хоул зерттеу орталығымен (WHRC) 2010 жылдың тамызында орманды қырқу және орманның нашарлауынан туындайтын шығарындыларды азайту (REDD) тақырыбында оқытушыларды даярлау семинарын өткізді. GBM 2010 жылдың 5 тамызында қабылданған жаңа Конституцияны насихаттау және халыққа түсіндіру жұмысына қатысты. GBM-ның осы насихаттау және түсіндіру жұмысының мақсаты – экологиялық құқықтардың заңға енгізілуіне қол жеткізу және оны іске асыру болды. 2010 жылдың желтоқсанында GBM Мексиканың Канкун қаласында өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі конвенциясының (БҰҰКК) 16-шы тараптар конференциясына (COP 16) қатысты. GBM COP 16-ға «әйелдердің, жергілікті халықтардың және жергілікті қоғамдардың климаттық өзгерістерге қатысты шешім қабылдауға толыққанды және тиімді қатысуын» қолдау мақсатымен қатысты.
2012 жыл
GBM Швецияның Халықаралық Жасыл Крест ұйымымен серіктестік құрды және екеуі де Накуру округінің аумағында бейбітшілік және келісім шараларына қатысты. Бұл бастама 2012 жылғы балалардың бірінші Бейбітшілік фестивалін ұйымдастырды, ол 1189 бала, мұғалімдер, білім беру қызметкерлері және қауіпсіздік саласының өкілдерін Моло қаласындағы Вангари Маатай бейбітшілік саябағында жинады. Молода Бейбітшілік шатырлары лигасы ұйымдастырылды, бұл лига Молодан екі әйелдер футбол клубы және сегіз ерлер футбол клубынан құралған он команданы біріктірді. Командалар қауымдастық пен жас балалардың араласуына, спорттан басқа білім беру шараларына қатысуға және қауымдар арасындағы қарым-қатынастарды нығайтуға мүмкіндік берді.
2013 жыл
2013 жылдың сәуір айында «Жасыл белдеу» қозғалысы Норвегияның Waterstone компаниясымен бірлесіп «Бамбу биомассасы және кәсіпкерлік» жобасын іске қосты. Жобаның мақсаты – жергілікті бамбуқты көбейтуге, отырғызуға және күтуге ынталандыру болды. Сондай-ақ, «Жасыл белдеу» Қитил шаруашылығында екі күндік оқу семинарын өткізді. Іс-шара аясында Марагуадан 24 әйелге бамбукты тиімді және табысты өсірудің жолдары үйретілді. Олар бамбукты өсіргеннен кейін оны қалай пайдалануға болатыны туралы да білім алды. 2013 жылдың желтоқсанында «Жасыл белдеу» Green Cross Sweden компаниясымен серіктесіп, алғашқы Спорт, бейбітшілік, қоршаған орта және ынтымақтастық марафонын ұйымдастырды. Бұл марафон екі елде – Накуру мен Барингода өтті, оған 300-ден астам адам қатысты. «Марафонның мақсаты – спортты, бейбітшілікті, қоршаған ортаны сақтауды күшейту және Рифт аңғары аймағындағы қауымдардың бейбіт бірлесіп өмір сүруін дамытуға бағытталған күш-жігерді қоғамдық бастамалар мен инклюзивті бейбітшілік құру шаралары арқылы көрсету, тойлау және жаңару болды» (11). «Жасыл белдеу» Serian FM радиосымен бірлесіп, қауымдастықтардың қауіпсіздігіне қатер төндіретін ақпаратты таратуға, сондай-ақ табиғи ресурстарды басқару және тұрақты даму туралы халықтың білімін арттыруға көмектесті. «Бейбітшілік және келісім» жобасы радиобағдарламалар арқылы бейбітшілікті насихаттады, бейбітшілік бойынша оқу семинарларын өткізді және әлемдегі (тек Кенияда ғана емес) үкіметтер мен саясат туралы ақпаратпен қауымдастықтарды таныстырды. «Жасыл белдеу» түрлі экологиялық лидерлер үшін бірқатар оқу семинарларын ұйымдастырды. Осы семинарларда экологиялық лидерлер қауымдастықтардағы қоршаған ортаны басқару және сақтау тәжірибелері туралы білім алды. «Жасыл белдеу» әйелдерге жаңартылатын таза энергия, таза пісіру пештері/әдістері, дәстүрлі отынға баламалы материалдар және қауымдастықтар арасында ағаш отырғызу тобын құру туралы білім беру үшін бастама көтерді.
2014 жыл
GBM, Дүниежүзілік ресурстар институты (WRI) және Клинтон климаттық бастамасы (CCI) 130 түрлі қауымнан шыққан фермерлер топтарын біріктіру үшін бірлесіп жұмыс істеді. Ұйымдар фермерлерге климаттың өзгеруін түсінуге және олардың шаруашылықтарына тиетін климаттық өзгерістердің әсеріне қалай қарсы тұру керектігін түсінуге көмектесетін бірқатар іс-шараларды өткізді. Сонымен қатар, олар шаруашылықтарға су жинау, мал азығын өсіру және бау-бақша шаруашылығы туралы білім берді. GBM, Green Cross Sweden және Folke Bernadotte Academy Кенияның Накуру округінде бейбітшілікті нығайтуға қатысты. Бейбітшілікті нығайту жобасы Вангари Маатайдың "Үш аяқты орындық" концепциясына негізделген. Жоба студенттерді саясат, бейбітшілік және тұрақты даму мәселелері бойынша оқытуды қамтыды. Сонымен қатар, жобада қоғамдық күшті арттыруға бағытталған бірнеше семинарлар өткізілді. 25 қыркүйек 2014 жыл: Вангари Маатайдың үшінші мерейтойлық іс-шарасы Найробидің Карура орманындағы Вангари Маатай бұрышында өтті. Бұл шараға құрметті сот судьясы Нжоки Ндунгу қатысып, GBM Басқармасының мүшелерімен, қызметкерлерімен, GBM ағаш өсіру тобының мүшелерімен және жұртшылықпен бірге Вангари Маатайдың өмірін және оның көрнекті жетістіктерін – қоршаған ортаны қорғау, тұрақты даму, демократия және бейбітшілік салаларындағы үлкен еңбегін атап өтті. 1 желтоқсан 2014 жылдан 12 желтоқсан 2014 жылға дейін: Перудің Лима қаласында БҰҰ Климаттық өзгерістер жөніндегі конвенциясының (UNFCCC) тараптарының конференциясы өтті. GBM COP 20 Тұрақты инновациялар форумының құрамына кірді, ол әлемдік көшбасшыларды, жоғары деңгейдегі басшыларды, инвесторларды және сала мамандарын климаттық өзгерістерге қарсы тұру үшін жаңа идеялармен бөлісуге және инновациялық шешімдерді жеделдетуге, жасыл өсімді және тұрақты дамуды қолдауға біріктірді.
2015 жыл
2015 жылы оқытушылардың оқытушылары даярланды, бұл қауымдастық мүшелеріне су жинау техникасы және азық-түлік қауіпсіздігі бойынша оқыту алуға кең мүмкіндік берді. GBM 2015 жылы Green Cross Sweden ұйымымен серіктестік құрып, жастар мен балалардың бейбітшілік құруын қолдау үшін ірі фестиваль өткізді. Фестиваль мектептер мен жергілікті қауымдастықтардан келген оқушыларды қызықтырды, олар бейбітшілік туралы білім алып, мектептерде бейбітшілікті насихаттау үшін клубтар құрды. Біріккен Ұлттар Ұйымы мен "Жасыл белдеу" қозғалысының әйелдері 2015 жылы Дүниежүзілік қоршаған орта күні мен Пекин әрекеттер жоспарын атап өтті. Бұл күні жүздеген әйел қатысты және Найробидегі (Кения) Карура орманында профессор Вангари Маатай бұрышына 500 ағаш отырғызылды. Бұл шара профессор Маатайдың еңбегі мен іс-қимылдарына назар аударды және жүздеген әйелге қоршаған орта туралы білім беруге мүмкіндік берді. 2015 жылдың 25 қыркүйегінде профессор Маатайды еске алуға арналған мерекелік шара өтті, ол оның қайтыс болғанына төрт жыл толуымен сәйкес келеді. Мерекелік шараға қатысушылар Найробидегі Ухуру саябағындағы Живанжие бағынан Азаттық бұрышына дейін жүрді. Іс-шараны GBM ұйымдастырды және жүздеген қауым мүшелері шеруге қатысты.