Джон Тауэр: Техас сенаторы және Иран-Контра ісінің зерттеушісі

Кіріспе

АҚШ Техас штатынан сенатор (1925–1991)

Джон Гудвин Тауэр (29 қыркүйек 1925 – 5 сәуір 1991) – американдық саясаткер және әскери қызметкер, 1961 жылдан 1985 жылға дейін АҚШ Сенатында Техас штатын өкілдік еткен. Ол Реконструкция кезеңінен бері Техастан АҚШ Сенатына сайланған алғашқы республикашыл болды. Тауэр Рейган әкімшілігіндегі Иран-Контра ісін тергеген Тауэр комиссиясын басқарғанымен белгілі. Техас штатының Хьюстон қаласында дүниеге келген ол Екінші дүниежүзілік соғыста Тынық мұхиты аймағында қызмет етті. Соғыстан кейін ол радио хабаршысы болып жұмыс істеді және Уичита-Фолс қаласындағы Мидвестерн университетінде (қазіргі Мидвестерн мемлекеттік университеті) оқытушылық қызмет атқарды. 1950-жылдардың басында Демократиялық партиядан Республикалық партияға өтті және Дуайт Д. Эйзенхауэрдің 1956 жылғы президенттік науқанында жұмыс істеді. Тауэр 1960 жылы Техас штатынан Сенатқа сайлауда демократ Линдон Б. Джонсонға еңсеге тіресе бірақ, бұрынғы республикашыл кандидаттарға қарағанда жақсы нәтиже көрсетті. 1960 жылғы президенттік сайлауда демократтардың жеңісінен кейін Джонсон Сенаттан кетуге мәжбүр болып, АҚШ вице-президенті болды. 1961 жылғы қосымша сайлауда Тауэр Джонсон тағайындаған Билл Блэклиді жеңді. Ол 1966, 1972 және 1978 жылдары қайта сайланды. 1961 жылы Сенатқа келгеннен кейін Тауэр 1913 жылдан бері Оңтүстік штатынан сайланған алғашқы республикашыл сенатор атанды. 1964 жылы Стром Турмонд партияны ауыстырғанға дейін Сенаттағы жалғыз оңтүстік республикашыл болды. Карьерасының басында консервативті саясатты ұстанған Тауэр 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға және 1965 жылғы Сайлау құқықтары туралы заңға қарсы шықты. 1976 жылы Республикалық партияның ішкі сайлауында Рональд Рейганды емес, Джеральд Фордты қолдағаннан бастап Тауэр көптеген консерватор әріптестерінен алшақтады. Уақыт өте келе ол консервативті ұстанымдарынан бас тартып, кейіннен заңды түрдегі абортты, гомосексуалдардың құқықтарын қолдады және 1983 жылы президент Рейганның Стратегиялық қорғаныс жобасына қарсылық білдірді. Тауэр 1985 жылы Сенаттан зейнетке шықты. Конгрестен кеткеннен кейін ол Кеңес Одағымен стратегиялық қаруды азайту жөніндегі келіссөздердің бас келіссөзшісі болып тағайындалды және Тауэр комиссиясын басқарды. Комиссияның есебі Рейган әкімшілігінің Иран және Контралармен қарым-қатынасына қатысты сынды пікірлер білдірді. 1989 жылы жаңа сайланған президент Джордж Буш Тауэрді Қорғаныс министрі лауазымына ұсынды, бірақ Сенат оның кандидатурасын мақұлдамады. Тауэр жеңіліске ұшырағаннан кейін Президенттің барлау жөніндегі кеңесшілер кеңесінің төрағасы болды. Тауэр 1991 жылы Атлантикалық Солтүстік-Шығыс әуе компаниясының 2311 рейсінің апатында қаза тапты.

John Goodwin Tower (September 29, 1925 – April 5, 1991) was an American politician and military veteran who represented Texas in the United States Senate from 1961 to 1985. He was the first Republican elected to the U. S. Senate from Texas since Reconstruction. Tower is known for leading the Tower Commission, which investigated the Iran Contra Affair in the Reagan administration. Born in Houston, Texas, he served in the Pacific Theater of World War II. After the war, he worked as a radio announcer and taught at Midwestern University (now Midwestern State University) in Wichita Falls. He switched from the Democratic Party to the Republican Party in the early 1950s and worked on the 1956 presidential campaign of Dwight D. Eisenhower. Tower lost Texas's 1960 Senate election to Democratic Senator Lyndon B. Johnson, but performed relatively well compared to his Republican predecessors. With the Democratic victory in the 1960 presidential election, Johnson vacated his Senate seat to become Vice President of the United States. In the 1961 special election, Tower defeated Johnson's appointed successor, Bill Blakley. He won re election in 1966, 1972, and 1978. Upon joining the Senate in 1961, Tower became the first Republican Senator to represent a state in the South since 1913. He was the only Southern Republican in the Senate until Strom Thurmond switched parties in 1964. A political conservative earlier in his career, Tower staunchly opposed the Civil Rights Act of 1964 and the Voting Rights Act of 1965. Starting in 1976 with his support of Gerald Ford rather than Ronald Reagan in the 1976 Republican primaries, Tower began to alienate many fellow conservatives. He became less conservative over time, later voicing support for legal abortion, gay rights, and opposing President Reagan's Strategic Defense Initiative in 1983. Tower retired from the Senate in 1985. After leaving Congress, he served as chief negotiator of the Strategic Arms Reduction Talks with the Soviet Union and led the Tower Commission. The commission's report was highly critical of the Reagan administration's relations with Iran and the Contras. In 1989, incoming President George H. W. Bush chose Tower as his nominee for Secretary of Defense, but his nomination was rejected by the Senate. After the defeat, Tower chaired the President's Intelligence Advisory Board. Tower died in the 1991 Atlantic Southeast Airlines Flight 2311 crash.

Балалық шағы, білімі және әскери қызметі

Тауэр Хьюстон қаласында Джо З. Тауэрдің (1898–1970) және Берил Гудвин Тауэрдің (1898–1990) ұлы болып дүниеге келді. Джоның методист пастыры қызметіне байланысты отбасы Шығыс Техас штаты бойынша жиі көшіп-қонып тұрды. Хьюстон және Техас штатының Бомонт қалаларындағы мемлекеттік мектептерде оқыған Тауэр 1942 жылы Бомонт орта мектебін бітірді. Оқу кезінде және кейін біршама уақыт бойы Остин қаласының солтүстік-шығысындағы Тейлор қаласындағы KTAE кантри музыка стансасында радио хабаршысы болып жұмыс істеді. Биліктегі сенатор және бүкіл елде Сенаттағы көпшілік көшбасшысы ретінде танымал болған Джонсон, Тауэрге қарсы сайлауда жеңіске жетті. Джон Кеннедидің серігі ретінде Джонсон да сол сайлауда вице-президенттікке үміткер болды. Тауэрдің сайлауалды ұраны: "Қуанышыңды екі есеге арттыр, көңіл көтеруіңді екі есеге арттыр – Джонсонға қарсы бір емес, екі рет дауыс бер!"

1961 жылғы Сенат сайлауы

Джонсон вице-президент болғаннан кейін, Тауэр Джонсонның Сенаттағы орнын кім ішері анықтау үшін өткізілген қосымша сайлауға түсті. Тауэр алғашқы дауыс беру кезеңінде 30,93% дауыспен жеңіске жетті, содан кейін уақытша сенатор ретінде тағайындалған демократ Уильям А. Блэклиге қарсы екінші турда 50,6% дауыспен жеңіп алды, Блэкли 49,4% дауыс жинады. Тауэр Реконструкция аяқталғаннан бері Техас штатынан Сенатқа сайланған тұңғыш республикашыл атанды.

Комитеттің тапсырмалары

Сенатта Тауэр екі маңызды комитетке тағайындалды: Еңбек және халық әл-ауқаты комитеті және Банк, тұрғын үй және қалалық істер комитеті. Тауэр 1964 жылы Еңбек және халық әл-ауқаты комитетінен шығып, бірақ 1965 жылы Сенаттың Қарулы күштер комитетіне енді, ол зейнеткерлікке шыққанға дейін онда қызмет етті. 1981 жылдан 1984 жылға дейін Қарулы күштер комитетінің төрағасы болды. Тауэр сондай-ақ 1963 жылдан 1977 жылға дейін Қорғаныс өндірісі жөніндегі бірлескен комитетте және 1962 жылы, сондай-ақ 1969 жылдан 1984 жылға дейін Сенаттың Республикалық саясат комитетінде қызмет етті. Тауэр 1973 жылдан Сенаттан зейнеткерлікке шыққанға дейін соңғы комитеттің төрағасы болды. Қарулы күштер комитетінің мүшесі және кейін төрағасы ретінде Тауэр қарулы күштерді жаңғыртуды ынтамен қолдады. Банк және валюта комитетінде ол шағын бизнестің жақтаушысы болды және ұлттық инфрақұрылым мен қаржы институттарын жақсартуға жұмыс істеді. Тауэр Техас штатының экономикалық мүдделерін қолдап, энергетика, ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және теңіз салаларының бизнес ахуалын жақсартуға күш салды.

Азаматтық құқықтар

Тауэр 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға және 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заңға басты қарсылас болды және екі заңға да, сондай-ақ АҚШ Конституциясының 24-ші түзетуіне де қарсы дауыс берді, бірақ ол 1968 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға дауыс бермеді және АҚШ Жоғарғы сотына Тургуд Маршаллды бекітуге дауыс берді. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның соңғы қабылдануына қарсы болғанымен, Тауэр заңды әлсіретуге тырысқан Альберт Гор ағаның ұсынысына қарсы дауыс берді. Ол былай деді:

Сенаттық мансабынан кейінгі мансап

Гордон Томас пен Мартин Диллонның «Роберт Максвеллдің қазасы: Израильдің супершпионы» кітабында айтылғандай, Тауэр британдық баспа магнаты және Моссадтың суперагені Роберт Максвеллдің Ақ үймен және АҚШ үкіметінің операцияларымен байланыс жасаушысы болды. Бұл қарым-қатынас 1984 жылы басталды, ал жақын арада зейнеткерлікке шығатын Тауэр Максвеллге оның жеке кеңесшісі ретіндегі еңбекақысы 200 000 доллар болатынын айтты. Тауэр швейцариялық банк шотына 50 000 доллардан төрт рет төленген ақысын алды. Тауэр Максвеллдің Сандия Ұлттық зертханасының басшылығымен кездесуін ұйымдастырды, ол АҚШ-тың ядролық зертханасы. Максвелл Сандияға Израильдің барлау қызметіне қолжетімді PROMIS бағдарламасының көшірмесін сатты, осы арқылы Израильге ядролық ақпараттарды берді. Сенаттан зейнеткерлікке шыққаннан кейін көп ұзамай, 1985 жылы Тауэр Максвеллдің Иранды қаруландыруға американдық көмек көрсету туралы өтінішін қабылдады және оны Ливандағы американдық тұтқындарды босату үшін сауда жасау мақсатымен президент Рейганға жеткізді. «Екі күннен кейін бұрынғы сенатор Максвеллге президент Рейганмен өткен кездесуінің оң нәтиже бергенін хабарлады». Тауэр шамамен жиырма төрт жыл қызмет еткеннен кейін Сенаттан зейнеткерлікке шықты. Ол Рональд Рейган мен Джордж Буштің сайлау кампанияларына кеңес беру арқылы ұлттық саясатқа қатысуын жалғастырды. Офисінен кеткеннен кейін екі апта өткен соң Тауэр Швейцарияның Женева қаласында Стратегиялық қаруды шектеу туралы келіссөздерде АҚШ-тың бас келіссөзшісі болып тағайындалды. Тауэр 1987 жылы осы лауазымынан кетіп, біраз уақыт бойы Оңтүстік Методист университетінде профессор болып жұмыс істеді. 1987 жылдан 1991 жылы қайтыс болғанға дейін Tower, Eggers және Greene Consulting компаниясының консультанты болды. 1986 жылдың қараша айында президент Рейган Тауэрді Иран-Контра ісі кезінде Ұлттық қауіпсіздік кеңесі мен оның қызметкерлерінің әрекеттерін зерттеу үшін Президенттің арнайы комиссиясын басқаруды сұрады. Тауэр комиссиясы деп аталған комиссия 1987 жылдың 26 ақпанында есебін жариялады. Бұл есеп Рейган әкімшілігін және Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің Иранмен және Никарагуалық контрастермен байланысын қатты сынады. 1989 жылы президент Джордж Буш Тауэрді қорғаныс министрі қызметіне тағайындады. Бірақ, әсіресе Тауэрдің өзі бұрынғы сенат әріптесі болғандықтан, Сенат оның кандидатурасын қабылдамады. Басты себептер – мүдделердің қақтығысы және Тауэрдің жеке өміріне қатысты айыптаулар, әсіресе алкогольге құмарлығы және әйелдермен қарым-қатынасы. Сенаттың дауысы 47-53 болды, бұл жаңадан сайланған президенттің кабинетіне үміткерді Сенаттың бірінші рет қабылдамауы еді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің оның қайтысы туралы хабарламасында айтылғандай, «Тауэр мырзаның бұрынғы әріптестерінен бас тартуы, олар оны президент Буштың қорғаныс министрі қызметіне ұсынғаннан кейін әйелдермен қарым-қатынасы және ішімдікке құмарлығы туралы жария айыптаулардан кейін, оны жұбатуға болмайтын ащылық қалдырды. Әдетте жақын қарым-қатынастағы Сенатта Тауэр кейбір әріптестерімен ақымақтарды шыдамайтын жауынгер адам ретінде қарастырылды, ал кейбір заң шығарушылар оны жазалауға қуанғандарын көрсетті». Тауэрдің жеңілісінен кейін ол Президенттің Сыртқы барлау кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Дик Чейни, сол кезде Вайомингтен келген өкіл және Палатадағы азшылықтың жетекшісі, кейін қорғаныс министрі болып бекітілді.

According to The Assassination of Robert Maxwell: Israel's Superspy by Gordon Thomas and Martin Dillon, Tower became the liaison for Robert Maxwell, a British publishing mogul and super agent for Mossad, to the White House and to US government operations. The relationship began in 1984, and the soon to be retired Tower "told Maxwell that his fee as Maxwell's personal consultant would be $200,000." Tower received his fee in four separate payments of $50,000 into a Swiss bank account. Tower arranged for Maxwell to meet with leadership of Sandia National Laboratories, a US nuclear lab. Maxwell sold to Sandia a copy of PROMIS software that had a backdoor which was accessible by Israeli intelligence, giving nuclear details to Israel. Shortly after retirement from the Senate, in 1985, Tower took Maxwell's request for American help in arming Iran, and relayed it to President Reagan as a means to trade for American hostages held in Lebanon. "Two days later the former Senator reported to Maxwell that his meeting with President Reagan had produced a positive response." Tower retired from the Senate after nearly twenty four years in office. He continued to be involved in national politics, advising the campaigns of Ronald Reagan and George H. W. Bush. Two weeks after his leaving office, Tower was named chief United States negotiator at the Strategic Arms Reduction Talks in Geneva, Switzerland. Tower resigned from this office in 1987, and for a time was a professor at Southern Methodist University. He became a consultant with Tower, Eggers, and Greene Consulting from 1987 until his death in 1991. In November 1986, President Reagan asked Tower to chair the President's Special Review Board to study the action of the National Security Council and its staff during the Iran–Contra affair. The board, which became known as the Tower Commission, issued its report on February 26, 1987. The report was highly critical of the Reagan administration and of the National Security Council's dealings with both Iran and the Nicaraguan Contras. In 1989, Tower was President George H. W. Bush's choice to become Secretary of Defense. In a stunning move, particularly since Tower was himself a former Senate colleague, the Senate rejected his nomination. The largest factors were concern about possible conflicts of interest and Tower's personal life, in particular allegations of alcohol abuse and womanizing. The Senate vote was 47–53, and it marked the first time that the Senate had rejected a Cabinet nominee of a newly elected president. As The New York Times reported in his obituary, "Mr. Tower's repudiation by his former colleagues, who rejected him as President Bush's nominee for Secretary of Defense after public allegations of womanizing and heavy drinking, left a bitterness that could not be assuaged. In the normally clubby Senate, Mr. Tower was regarded by some colleagues as a gut fighter who did not suffer fools gladly, and some lawmakers indicated that they were only too pleased to rebuke him." After Tower's defeat, he was named chairman of the President's Foreign Intelligence Advisory Board. Dick Cheney, then a Representative from Wyoming and the House Minority Whip, was later confirmed as Secretary of Defense.

Жеке өмір

Мидвестерн мемлекеттік университетінің профессоры болған кезде Тауэр Жоза Лу Буллингтонмен танысты, олар 1952 жылы үйленді. Калифорния штатының Сан-Диего қаласында туған Лу Уичита-Фолс қаласында өсіп, Тауэрлердің шіркеуінде органшы болды. Ол одан бес жасқа үлкен еді. Джон мен Лу Тауэрдің Уичита-Фолс қаласындағы жылдарында үш баласы болды, олар үш жыл қатарынан туды: Пенни (1954), Мариан (1955–1991) және Жанна (1956). 1976 жылы олар ажырасты. Лу өмірінің соңына дейін үйленбеген күйінде қалды. Лудан ажырасқаннан кейін Тауэр 1977 жылы Лилла Бёрт Каммингске үйленді. 1985 жылы олар ажырасып кетті және 1986 жылдың 2 шілдесінде ресми ажырасты.

Өлім және мұра

1991 жылғы 5 сәуірде Тауэр «Атлантик Оңтүстік-Шығыс» әуе компаниясының 2311 рейсімен Грузия штатының Брансуик қаласына қонуға дайындалып келе жатқанда апатқа ұшырады. Апат салдарынан ұшақтағы барлық адам, оның ішінде Тауэр, оның ортаңғы қызы Мариан, астронавт Сонни Картер және тағы жиырма адам қаза тапты. Жүргізілген тергеу нәтижесінде апаттың себебі ұшақтың қозғалтқыш басқару құрылымының бұзылуы екені анықталды. Тауэр мен оның қызы Даллас қаласындағы Спаркман Хиллкрест мемориалдық саябағындағы отбасылық жерлеу учаскесіне бірге жерленді. Тауэрдің құрметіне Остин қаласындағы Техас штатының зиратында кенотаф орнатылды. Тауэрдің жеке және саяси өмірі оның өлімінен бірнеше ай бұрын жарық көрген «Салдары: Жеке және саяси естеліктер» атты автобиографиясында жазылған. Ол өзінің құжаттарын бітірген Оңтүстік-Батыс университетіне тапсырды.

Жалпы

Беннеттс, Лесли (1991 жылдың қыркүйегі). "Аламоны еске түсіріңіз". Vanity Fair. 114 бет.